Rik Raven

Voor mijn vader, voor tante Lena en voor mijn NAH’lotgenoten.

Conventus Veritatis deliberat

Drijvend tussen Iets en Niets, geklonken tussen feiten en onwaarheden en gezeteld in het ondenkbare, stond een huis. Een klein chalet met een houten veranda en rode dakpannen. Voor de ramen hingen opengewerkte vitrages die in het midden samengebonden waren met een wit lintje. Achter de dubbele voordeur hoorde je het hout in een open haard knappen. Toch ontbrak hier temperatuur, je rook niets, je voelde geen levende adem.

‘Je hebt het weer gezellig gemaakt, Endrezar,’ zei de man, die een regelmatige bezoeker genoemd kon worden. ‘Waar is Alfortina?’ Hij zat aan het hoofd van de glanzende houten tafel. Zijn gezicht trok wat scheef vanwege een oude brandwond, die zijn rechterwang ontsierde en doorliep tot zijn wenkbrauw, die daardoor gehalveerd was. Zijn armen lagen op de tafel en hij tikte met zijn wijsvingers op het hout, de enige vingers die hij nog aan beide handen bezat: twee pinken, beide ringvingers en zijn rechtermiddelvinger ontbraken. Zijn naam was Rolf Dorint.

Aan het andere eind van de tafel zuchtte Endrezar diep. Hij klemde zijn pince-nez op zijn neus. Hij deed zich graag voor als een erudiete grijsaard in een afgedragen pak, vaak met een sigaar in de hand. Hij keek de tafel rond naar de drie andere leden van het Conventus Veritatis, twee Heren en de Vrouwe der Waarheid.

‘De Bloem is zoek,’ zei hij.

‘En Alfortina?’ vroeg Rolf Dorint, die zijn witgrijze haren met een enkel streepje bruin erdoorheen strak naar achteren had gekamd alsof ze zo minder snel voor zijn ogen vielen. Hij vroeg zich allang niet meer af hoe hij hier kon bestaan, noch hoe hij hier was gekomen of wat de reden van dit alles was. Tenslotte was hij een schrijver en het componeren en vermoorden van illusies en magisch-realistische scheppingen was zijn kernactiviteit.

‘Verdwenen.’

Niemand sprak. Pacifisi – aan Endrezars linkerhand – was een vrouw met de gratie van een zeearend in de vlucht. Haar blonde haren reikten tot aan de grond en er leek altijd net een zacht briesje te staan die deze in beweging zette. Ze was van een rauwe sierlijkheid, ze was vrede. Vrede in zichzelf was oersaai, maar niettemin een prijzenswaardig streven. Ze kreeg net iets in haar oor gefluisterd van Tierno, een man zo tenger dat hij bijna doorzichtig leek. Met zijn volmaakte gezicht, blonde krullen en zijn harp was hij als Cupido, de eeuwig jonge zoon van Venus, de godin van de liefde.

‘Geluk dat kwaad wegloopt,’ zei Pacifisi monotoon. ‘Het bestaat toch niet dat zij ons moet vertegenwoordigen? En nu ze ook haar Bloem mee heeft, zie ik geen reden meer om haar terug te nemen.’

Pacifisi legde de vinger op Endrezars zere plek, want de verdwijning van de Bloem baarde hem grote zorgen. Het was geen echte bloem, maar een juweel met de schoonheid en schijnbare onschuld van een pas ontloken roos, dat enkel door Geluk gedragen kon worden.

‘Alsof zij onmisbaar is,’ begon Tierno. Hij had een lichte, staccato stem. ‘We kunnen toch best zonder haar? Ik vind het een schande dat ze zomaar is weggegaan.’ Tierno verhuisde de harp van zijn schoot naar het tafelblad. Het instrument was zodanig met hem verbonden dat, als hij hem vergat, zijn lichaam begon te verglazen. Tierno vergat de harp regelmatig, meestal als hij door de liefde werd bevangen, maar op zulke momenten was de harp vergevingsgezind.

‘Geluk is onmisbaar en ze is niet zomaar vertrokken, dat staat voor mij vast,’ zei Libertad, die de andere lange kant van de tafel voor zichzelf had. Hij had die ruimte wel nodig, omdat zijn gespierde lichaam zeker drie meter lang was. Voor zijn comfort lag er een stapel kussens op de grond waardoor hij nu op navelhoogte – zijn navel – boven de tafel uit kwam, en het hoogteverschil met de rest van zijn tafelgenoten acceptabel was. Hij was een bescheiden schepsel.

‘Jullie weten net zo goed als ik dat Geluk niet wegloopt.’ Hij sprak met een stem waarin een boosheid school die niemand tot uitbarsting wilde zien komen. ‘Nooit, want ze is Geluk.’

Libertad werd graag Libert genoemd, wat minder vanzelfsprekend klonk. Hij was de enige met wie je nog weleens kon lachen. Een reus met een harnas als metafoor voor zijn strijdbaarheid en zijn onschendbaarheid.

‘Libert heeft gelijk, ze was hier graag,’ zei Endrezar, met een scheef oog naar Pacifisi en Tierno. ‘Maar jullie twee waren de laatste tijd niet bepaald een schoolvoorbeeld van hartelijke welwillendheid. Wel, Libert?’

‘Hm nee, ik heb me meer dan eens afgevraagd wat jullie probleem met haar is,’ zei Libert tegen Vrede en Liefde.

‘Dat vechten jullie maar uit in je eigen tijd,’ zei Rolf. ‘Ik wil terug, ik word in dit knusse huisje altijd wat duizelig.’

‘Dat kan natuurlijk ook aan de alcohol liggen,’ zei Pacifisi liefjes.

Rolf kneep zijn ogen tot spleetjes. ‘Weten jullie dat ik eigenlijk nooit heb begrepen waarom Geluk jullie alle vier nodig heeft? Ze kan het heel goed alleen af.’

‘Heb jij haar pas nog gesproken?’ vroeg Endrezar, maar Rolf liet hem amper uitpraten.

‘Ik heb helemaal niets. Luister, Geluk heeft als enige in het Verbond de mogelijkheid om te wisselen van identiteit. Dat is goed, omdat de mens veranderlijk is en geluk als geestesgesteldheid moet meegroeien. Sinds Alfortina Geluk vertegenwoordigt, is het toch altijd goed gegaan?’

‘Jij hebt het geschreven,’ zei Pacifisi met een stelligheid die Rolf verbaasde. Hij had geen weerwoord paraat, want ze had in een bepaald opzicht gelijk.

In zijn boek Bron had hij een wereld gecreëerd die hij niet in de hand had kunnen houden. Het Dak van de Wereld was blijven bestaan, dus had hij als tegenwicht het Conventus Veritatis in die wereld gebracht, het Verbond der Waarheid. Maar ook de schepsels van het Verbond had hij niet in de hand. Hij keek naar de drie vingers en zijn duimen, die voor het vuur gespaard waren gebleven. Hij was niet langer de man die Bron had geschreven. Als schrijver kon hij weinig doen. Op dat ene na dat zo definitief, agressief en gewelddadig was dat hij alleen de gedachte eraan al vermeed. Het laatste wat een schrijver wil, is zijn eigen creatie vernietigen. Toch is schrappen vaak de enige oplossing.

Rolf, die naar zijn vingers bleef staren, bedacht dat hij nog maar een van de twee uitverkorenen had ontmoet. Het was een afspraak die Endrezar en hij enkele jaren geleden hadden gemaakt toen ze merkten dat er een bovenwereldse magiër naar de benedenwereld was gegaan. Inmiddels waren er als gevolg van zijn wrede acties twee jonge kinderen ongewild bij betrokken geraakt. Ook de man die deze bovenwereldse gebruikte voor zijn activiteiten, bleek er diep in verstrengeld te zijn.

Rolf had het meisje en de jongen allang moeten waarschuwen, of in ieder geval hun hulp moeten inroepen.

‘Jij zult ook wel weten wie hier de hand in heeft,’ zei Endrezar.

‘De sater,’ zei Rolf.

Endrezar knikte. ‘Dus, schrijver, we hebben ze nu allebei nodig om de Bloem te zoeken. Sater Kenaris heeft een bepaalde connectie met hen, dat weet je. Waarom heb je ze nog niet opgezocht?’

Rolf zuchtte. ‘Druk gehad, boeken geschreven.’

‘Het meisje had je destijds toch vrij snel gevonden.’

‘Ze was dan ook erg leuk. De jongen is verhuisd, geen idee waar die nu woont.’

Endrezar vouwde zijn armen over elkaar. Even bleef hij zo zitten, turend in het niets. Rolf had er een hekel aan als hij in deze gemoedstoestand verkeerde omdat hij dan nogal onvoorspelbaar kon reageren.

‘Je stelt me teleur.’

‘Ha, kom eens met iets nieuws. Dat is ook al zoiets wat ik over me afgeroepen schijn te hebben. Waarom denk je dat ik zoveel schrijf?’

‘Stel je niet aan,’ zei Libertad. ‘Er zijn veel mensen die plezier beleven aan je schrijfsels. Het is een vorm van vrijheid.’

‘Niet voor mij, beste Libert, allang niet meer.’

DE HANDIGE JONGEN

Alles voor het goede doel

De ijzige kou van buiten veroorzaakte een scheur in de mufheid van de gang waar je amper met twee mensen naast elkaar kon staan. Het was net na vijven, maar de vroege winteravond was duister in al zijn betekenissen.

Lennard Henley stak stiekem zijn neus in de luchtstroom en haalde opgelucht adem. Mevrouw Tellisen – ‘zeg maar Dollie, zeg alsjeblieft Dollie’ – bleef in de deuropening staan. Het licht van de straatlantaarn verlichtte haar van opzij en de kou van buiten leek haar niet te deren.

Vanmiddag hadden Lennard en zij elkaar “heel toevallig” voor de Jumbo ontmoet. Ze zat duidelijk om een praatje verlegen toen hij haar hielp haar boodschappen uit haar winkelwagen en in de tas te laden op haar rollator. Na de verplichte kletspraat spraken ze af dat hij direct naar haar toe zou komen. Omdat hij de neiging had mensen goed te observeren, besefte hij dat ze zich mooier had willen maken in die tijd die hij nodig had gehad om naar haar toe te rijden, maar het strakke mantelpakje flatteerde haar helaas niet. Enigszins gênant was de om haar heen wervelende odeur van incontinentie, die ze zelf niet leek te hebben opgemerkt of waarvan ze hoopte dat die hem niet opviel.

Lennard beschouwde dit alles slechts als bijkomend ongemak. Dollie had geen echtgenoot meer om voor te zorgen en stond nagenoeg alleen in het leven. Gelukkig lag het in zijn vermogen om een situatie voor haar te scheppen waarin ze onmisbaar was. Dit was zijn “ding”, hier was hij goed in. Hij stopte de envelop die ze hem gaf in zijn binnenzak en glimlachte dankbaar.

‘Lenny, jongen, achter je lach zitten zulke verdrietige ogen.’ Hij wilde dat ze eindelijk eens opzij zou gaan, maar ze bleef staan en keek in adoratie naar hem op. Hij wist het, hij droeg zijn uiterlijk als een schild en verborg zich achter zijn ogen. Weinigen reageerden zo sterk op zijn blik als mevrouw Tellisen. Hij noemde dit “innemen” en het werkte niet altijd, maar omdat het oude vrouwtje eerst zo’n ijspegel leek, had hij zijn charme misschien iets te sterk ingezet. Voor het eerst sinds hun samenwerking had hij getwijfeld aan Sheila’s beoordelingsvermogen. Sheila was zijn contact bij de bank, zij wist hoeveel geld er bij welke bejaarde weduwen op de rekening stond. Ze waren een team en hoewel hij haar neukte, beleefde hij er geen plezier aan. Natuurlijk zou hij haar dat nooit vertellen. De seks functioneerde, en een soepel werkende machine moet je niet willen veranderen.

Uiteindelijk bleek Sheila gelijk te hebben, want het ijzige gedrag van Mevrouw Tellisen – Dollie – bleek ingegeven door onzekerheid.

‘Ik hoop dat ik jullie heb kunnen helpen,’ fluisterde de oude dame. ‘Zeg je vader dat hij zich geen zorgen hoeft te maken.’ Ze schuifelde nog dichter naar hem toe. Hij liet haar begaan, maar hield zijn adem in. ‘Dat met dat testament komt in orde. Wat in de envelop zit, is voor de directe kosten voor je vader en ook een beetje voor jou.’ Ze kwam tegen hem aan staan. ‘Je bent zo’n lekkere jongen, kom, geef me nog een pakkerd.’

Lennard Henley sloeg zijn armen om haar heen, negeerde de urinelucht die dicht bij haar oor was vermengd met eau de cologne en fluisterde in haar oor: ‘Dollie, je bent de grootste schat van de wereld. Vader zal zo blij zijn.’

‘Je laat het toch wel weten als er nieuwe behandelingen zijn? Ik blijf hem steunen, hoor!’

Natuurlijk kun je je afvragen waarom een vrouwtje dat hij nog maar enkele uren geleden had ontmoet, zijn bullshitverhaal voor waar aannam en hem beloofde maandelijks een geldbedrag op zijn rekening te storten, maar hij was de vraag voorbij. Hij kreeg het voor elkaar en dat was dat.

‘Natuurlijk lieverd, de techniek staat niet stil en ik houd je op de hoogte.’ Al pratend wrong hij zich naar buiten en ademde de frisse januarilucht in. ‘Ik bel je, lieverd.’ Hij zwaaide en zei terwijl hij het tuintje uit liep: ‘Vergeet je niet je rugoefeningen te doen? Vooral rekken. Wel fit blijven, meisje.’

Buiten zijn nevenactiviteit, die extra geld in het laatje bracht, was hij bewegingscoach voor ouderen. Hij was afgestudeerd sportcoördinator, -masseur en -therapeut. Zo was het allemaal begonnen, met het verzorgen, in beweging houden en begeleiden van ouderen tijdens hun revalidatie. Zijn werkkleding bestond echter al lang niet meer hoofdzakelijk uit trainingspakken, hij droeg nu steeds vaker een pak met stropdas. Hij wuifde haar een laatste keer toe voordat hij de straat overstak in het dorpje dat Vessem heette.

Eenmaal op het trottoir vroeg hij zich af hoe hij in dit godvergeten stukje Brabant was beland. Hij wandelde naar zijn auto, een Audi A5, zilvergrijs blinkend in het licht van een lantaarnpaal. De sloten klikten open en hij legde net zijn attachékoffer op het dak van de auto omdat hij zijn handen vrij wilde hebben, toen hij aan een elleboog achteruit werd getrokken.

‘Dat meen je toch niet? Is dit waar jij met al dat intellect je geld mee verdient? Arme vrouwtjes hun AOW en pensioentje afhandig maken?’

Lennard stond tegenover een man in een suède jas met een dikke bontkraag en warrige witgrijze haren die onder een gebreide muts uit piekten. Zijn gezicht, slechts gedeeltelijk zichtbaar in de schaduwen, had een breed litteken op de rechterwang dat doorliep naar boven, waar het aan het oog onttrokken werd door de muts. Er gleed een minzame glimlach over zijn lippen, ook al leek hij de situatie niet bepaald grappig te vinden.

‘Je hebt een neppasje van het CBF alsof je goede doelen behartigt. Ik had niet verwacht dat jij je hiertoe zou verlagen.’

‘Verlagen?’ herhaalde Lennard. Zelfs met dat gehavende gezicht zou de man als een goede vangst worden beschouwd. Eén met een verhaal. Toch voelde hij plotseling een vlaag van nijd. Hij had ze vaker, maar deze leek getriggerd door het vleugje alcohol dat hij rook; gelukkig vervloog het al even snel als hij het had waargenomen.

‘Verdomme, man, hou es op. Wat wil je?’ Lennards adem vormde grijze wolkjes in het zwart van de koude avond. ‘Wie ben je?’

De man schudde het hoofd en wurmde zijn armen in de dikke jas over elkaar, alsof hij iets ging zeggen wat weleens belangrijk kon zijn. ‘Het is koud, man. Kijk, ik wilde je behoeden voor een slechte toekomst, maar als jij er nu al zo’n puinhoop van maakt, heeft het weinig zin.’

Lennard schoot in de lach. ‘Als je mijn toekomst veilig wilt stellen, ben je te laat, oude man.’ Hij wist niet waarom hij dit zei. Als het enkel was om die kerel te stangen, dan schoot het zijn doel voorbij, omdat het de waarheid was.

De man fronste zijn voorhoofd, met als effect dat de muts uit eigen beweging op en neer leek te gaan, wat bijna grappig was. Hij schudde weer zijn hoofd en gromde als een chagrijnige hond. ‘Ik zou kwaad op je moeten worden, maar dat is tijdverspilling. Ik kom je waarschuwen voor Kenaris.’

‘Wie?’

‘Kom je wel achter. Je weet van de Bloem?’

Lennard leunde nog verder achteruit tegen zijn Audi. ‘Wat bloem? Waar is de camera? Goddomme man, waar the fuck heb jij het over?’ Hij paste er wel voor op om hardop te zeggen dat de man gek was. Hij had echt geen zin in toestanden. ‘Wie ben je nou eigenlijk?’ vroeg hij nogmaals.

‘Dat is niet belangrijk,’ zei de man. Lennard wist heel zeker dat hij hem ergens van kende. ‘Luister, als ik jou was, zou ik mij maar geloven, tenminste als je nog wat jaartjes ouder wil worden. Maar het is je eigen keuze.’

‘Ik ken je wel,’ hield Lennard aan.

‘Wat zeg ik nou? Het is niet belangrijk.’

Lennard voelde zich alsof hij terechtgekomen was in de verkeerde film, en dat terwijl hij niet eens had willen meespelen. ‘Wie is die Kenaris eigenlijk?’ vroeg hij toch.

‘Verdomme, luisteren.’ De man pakte hem bij zijn bovenarmen vast en hun neuzen raakten elkaar net niet, wat Lennard nogal intiem vond. ‘Kijk,’ vervolgde hij, ‘ik weet alleen dat Kenaris je leven blijvend heeft verziekt. Want het is ooit volledig fout gegaan, niet?’

Nu wroetten de prikkelingen, die zich al aandienden bij die eerste nijdvlaag, vanuit zijn ruggenmerg door tot in zijn hersenen. Ver weg in zijn hoofd hoorde Lennard een mondharmonica spelen, hij kende het deuntje. Het was Ennio Morricones begintune Man with a harmonica uit de wereldbefaamde film Once Upon a Time in the West. Dat was geen goed teken. Deze man ging te ver. Wat wist hij nou? Niets. Niemand wist ervan. Weg met die harmonica, er was geen muziek, hij wilde het niet horen.

Lennard draaide zich uit de greep van de man, wiens handen in bruine wanten waren gestoken. ‘Waar bemoei je je mee? Hoepel op, ik heb nog meer te doen.’ Hij duwde hem van zich af, pakte zijn attachékoffer van het dak en opende het portier. Toen hij opnieuw werd vastgepakt, had hij zijn rechtervuist gebald en stompte ermee naar achteren. Hij raakte zijn aanvaller, maar zag niet waar. Het voelde zacht en hij concludeerde dat hij de dikke jas een doodklap moest hebben verkocht. Hij vloekte. Hij was geen vechter, hoewel hij zich op basisniveau altijd had kunnen verdedigen.

‘Ja, hier heb ik zin in.’ Het kwam mompelend uit de glimlachende lippen van de man en de knokkels van een vuist kwamen op Lennard af, in slow motion. Ze schampten onaangenaam pijnlijk zijn kin. Terwijl hij zich in evenwicht hield tegen de wagen, lukte het hem om met zijn onderarm de volgende mep tegen te houden.

Had die man werkelijk gezegd dat hij er zin in had?

Lennard kromde zijn rug en beukte met zijn vuisten in de maagstreek van de ander. Zijn tegenstander verblikte noch verbloosde, en weer was de dikke jas hier debet aan.

‘Verdomme man. Wat is je probleem?’ riep Lennard. Zijn kin gloeide, maar leek niet te bloeden. De man gaf antwoord door hem zo hard tegen zijn wagen te smijten dat alle lucht uit zijn lijf werd geperst. Lennard liet het koffertje vallen.

‘Ik heb geen probleem, maar jij wel,’ sprak zijn belager eindelijk en daarop kwam een vuist van de andere kant. Deze keer voelde Lennard zijn lip opensplijten, maar hij kwam voldoende bij zinnen om de man opnieuw in zijn maagstreek te stompen, zonder noemenswaardig resultaat. Daarop stond hij stil met zijn hand op zijn mond – hij proefde bloed.

‘Ik luister,’ zei hij zacht.

De man met de muts zuchtte, waarbij hij warme blauwe lucht de avond in blies. ‘Oké, dan. De naam is Rolf Dorint en in je auto praat ik verder.’

Lennard spuugde wat bloed op straat en vloekte in zichzelf. Hij was bont en blauw omdat de heer Dorint er toevallig zin in had gehad en deze verwachtte nu van hem dat hij hem naast zich in de auto zou dulden? Blijkbaar. Hij kende Dorints naam, maar wist niet waarvan.

‘Stap in,’ zei hij, waarna hij zelf achter het stuur plaatsnam. Hij pakte een zakdoek en hield die tegen zijn gekneusde lippen.

‘Ik rijd de straat uit,’ gaf hij te kennen.

‘Oké, bocht om en stoppen, staat mijn wagen.’

Lennard volgde de instructies op en parkeerde de Audi achter een gammele Renault bestelwagen. Van het soort dat al twintig jaar uit de handel moest zijn, dacht hij.

Rolf Dorint deed zijn dikke wanten uit, zette zijn muts af en maakte de kraag van zijn jas wat open. Hij wreef in zijn handen. Lennard bekeek dit met interesse omdat hij bijna zeker wist dat er aan de handen een aantal vingers ontbrak. Omdat Rolf ze onder de wanten legde, bleven ze uit het zicht.

‘Fijn dat je wilt luisteren,’ zei Rolf en staarde door de voorruit. ‘Om te beginnen wil ik dat je tegen Endrezar zegt dat ik niet meer naar boven kom. Ten tweede, onthoud dat alles om de Bloem draait. Het is een hoogwaardige edelsteen die terug moet worden gebracht naar haar eigenaresse, die blijkbaar eveneens vermist is. Verder ben jij hierbij persoonlijk betrokken door die ene kutgebeurtenis die je leven heeft vergald. Daar hoef ik verder niets over te weten. Zover voor nu.’ Hij draaide zich naar Lennard en de uitdrukking in zijn gezicht was weemoedig.

‘What the fuck? Man, waar héb je het over? Ik ga hier niet eens op in.’ Lennard, die nog steeds het gevoel had dat er serieus een steekje los zat bij Dorint, voelde dat hier meer achter kon zitten dan hij dacht. Het verbaasde hem dat hij erg graag wilde weten wat.

Rolf Dorints gezicht kreeg een verraste uitdrukking. ‘Wat nou? Geen sneer? Nee, want jouw leven is inderdaad bijna kapotgemaakt, nietwaar? Troost je, je bent niet de enige. Daarom ga jij nu naar Borkel en Schaft, naar Kasteins Antiquiteiten- en Curiositeitenkabinet.’

‘Wat?’

Slechte herinneringe

In de vrieskou leek alles verstild toen Lennard om kwart voor zes door de Dorpsstraat van Borkel en Schaft reed. In het verleden bestond het dorp uit twee kernen, die waren samengevoegd tot een gemeente met zo’n achthonderd inwoners, gelegen naast natuurreservaat De Malpie in Noord-Brabant.

Nadat Rolf Dorint achter het stuur van zijn antieke bestelwagen was gekropen en weggereden was, belde Lennard eerst de sportmassage van Krista af. Zijn nieuwsgierigheid won het pleit omdat zijn verontwaardiging onvoldoende verweer had. Krista’s hamstringblessure moest maar even wachten.

Eerst moest hij zien dat hij zich herinnerde wie Rolf Dorint was, daarna wilde hij weten wie Endrezar kon zijn en niet in de laatste plaats moest hij te weten komen uit welke edelsteen die Bloem geslepen was, want hoogwaardige diamanten werden geregistreerd en zouden daarom nooit zomaar verhandeld kunnen worden.

In het geelachtig schijnsel van de lantaarns reed hij traag door de vrijwel lege hoofdstraat. Het licht achter de gordijnen van de huizen deed hem verlangen naar zijn eigen knusse relaxfauteuil, waarin hij zijn onwelkome gedachten wist te verdrijven met Eminem, Rage Against the Machine en Faith No More.

Lennard bedacht dat dit ritje nogal buiten zijn vaste gewoonten viel. Doorgaans stapte hij nergens op af zonder zich grondig voor te bereiden. Vanaf zijn elfde, vanaf de ommekeer, verliep zijn leven zoals hij het had uitgestippeld. Het had erop geleken alsof Dorint hiervan wist, en dat was onmogelijk. Of zou hij die indruk gewekt hebben omdat hij ervan uitging dat Lennard de feiten voor zichzelf wel invulde? Een psychologisch trucje van suggestie?

Lennard herkende het pand met de twee grote ramen en de deur in het midden, met het uithangbord waarop in klassieke letters Kasteins Antiquiteiten- & Curiositeitenkabinet stond. Hij remde, moest uitwijken toen hij ineens zo’n koekblik, dat op de snelweg door de wind omver geblazen zou worden, naast het gebouw geparkeerd zag staan. Vlak voor het blik stond een witte Volkswagenbus met hetzelfde opschrift als op het uithangbord.

Opgelucht keerde hij de wagen en parkeerde aan de andere kant van de weg. Hij zette zijn vilten hoed op tegen de kou. Terwijl hij met zijn afstandsbediening de Audi afsloot en achter het wagentje langs liep, viel hem op dat er een vrouw achter het stuur zat. Ze keek recht vooruit. Hij wilde haar blik vangen en zich verontschuldigen, maar ze bleef strak voor zich uit kijken. Misschien was ze handsfree aan het bellen, wist hij veel.

Een wat ouder echtpaar wandelde over het trottoir en hij tikte tegen zijn hoed. De man mompelde een begroeting. Lennard hoorde nog net hoe de vrouw een terechtwijzing fluisterde richting de man. Waarom begroette hij een totaal vreemde? Hij kon wel een crimineel zijn die hier de boel kwam verkennen. Ze overdreef, een beetje.

Met zijn rug naar de antiekwinkel controleerde hij de berichten op zijn i-Phone en concludeerde dat mevrouw Ngaraja, een nieuwe cliënte, nog een bemoedigend woordje nodig had. Hij gebruikte de muur als steun tijdens het typen van een bericht, maar de kou in de stenen dwong hem het kort te houden.

Nog in gedachten bij de Indiase vrouw liep hij naar de winkeldeur. Hij wilde de deurklink vastpakken, toen een gehandschoende hand hem opzij duwde en de deur opende. De jonge vrouw uit de auto, soepel, gehaast, in een grijze duffeljas met een houtje-touwtjesluiting, de kraag hoog opgetrokken en een schaatsmuts tot over haar oren, wrong zich voor hem langs naar binnen. Geen verontschuldiging. Wel een bel die rinkelend hun beider komst aankondigde. Hij ving nog net een glimp van haar ogen op, heel aparte ogen, en toen was ze uit het zicht verdwenen.

Bij het dominante rinkelen van de winkelbel kreeg hij onmiddellijk het beeld van een schooljuf die haar leerlingen in rijen opstelt, maar het beeld werd vager naarmate het rinkelen wegstierf.

Links van hem prijkte een grote, ouderwetse toonbank, inclusief een antieke bruine kassa met een zwengel. De tocht in zijn nek herinnerde hem eraan dat de deur nog open stond en hij duwde hem dicht. De bel rinkelde opnieuw.

Rechts van hem hing een manshoge spiegel waarin hij zichzelf weerspiegeld zag. Hij nam zijn hoed af en knikte zichzelf toe. Zijn onderlip was wat gezwollen en zijn kin roodgekleurd. Wanneer er vragen kwamen, zou hij de kou de schuld geven. Glashard ontkennen, meestentijds werd een leugen dan niet opgemerkt. Helaas vermoedde hij een ernstige kneuzing aan zijn neus, de pijn was een goede aanwijzing. Die Dorint kon verbazingwekkend hard meppen.

Vaag, van ergens achter in de winkel, hoorde hij muziek. Het was een melodie die hem een lichte schok gaf en de stevigheid uit zijn benen trok. Heel even stokte zijn ademhaling. Daarstraks zat het wijsje nog in zijn hoofd, nu hoorde hij het echt. Hij slikte het opkomende zuur weg. Zijn benen trilden en hij leunde voorover met zijn handen op zijn knieën. Toen een deur hard dichtsloeg en de muziek werd afgekapt, zuchtte hij opgelucht en ging weer rechtop staan.

Hij hoorde voetstappen nadrukkelijk zijn kant op komen; niet rennend, maar evenmin in een ontspannen slentergang. Zijn ongemakkelijke gevoel werd hierdoor nog meer gevoed. Het was hier niet pluis. De nachtmerries zouden terugkeren.

De winkel was in paden verdeeld door rekken, kasten, beeldhouwwerken en prullaria. Terwijl hij zijn hoed aandrukte, de deurklink al in de hand, dwong hij zich te wachten op wat er komen ging. Achter in de winkel ging opnieuw die deur open en opnieuw weerklonken de melancholieke klanken van Ennio Morricones bekende compositie.

Zijn benen voelden alsof ze uit elastiekjes gevlochten waren toen hij de jonge vrouw op zich af zag komen. Hij verstijfde bij het horen van een stem van achter uit de winkel: ‘Wacht nu even, Ilse. Meneer, wilt u haar tegenhouden? Meneer?’ Op dat moment pakte Lennard haar bij haar arm. Het was hetzelfde meisje dat zich voor hem de winkel had binnengedrongen, met de duffeljas, de muts en de speciale ogen. Hij wilde hier weg, hij wist niet waarom hij haar vastpakte en evenmin waarom hij niet direct was vertrokken toen hij de muziek hoorde. Hij bleef stokstijf stil staan en was

radeloos

sprakeloos

toen de man met grote, zelfverzekerde passen van achter de winkel binnenkwam. Zijn benen leken het ritme van de muziek aan te nemen. De stem moest van hem zijn, van zijn beul.

Er drong weer een vleugje in zijn neus. De geur van alcohol bracht hem terug naar het heden. Onmiddellijk trok hij de jonge vrouw ruw mee naar buiten. Het belgerinkel klonk definitief. Lennard wist het. Het hield nooit op.

Ongelu

Lennard opende zijn ogen, verschrikt. Toen zijn hand naast zich over het lege, nog lauwwarme laken op het bed streek, wierp hij een blik op de vierkante cijfers van de wekkerradio: 3:36 uur. Hij bedacht dat Sheila waarschijnlijk beneden zat om Maikel te voeden. Maikel was zeven maanden oud. Lennard begreep niet helemaal waarom ze hem nooit in zijn bijzijn de borst gaf, maar hij vond het best. Haar zoon, haar keuze, haar pakkie-an, dat hield ze hem voor. Lennard en zij waren alleen vrienden omdat ze er allebei beter van werden. Lennard had mede door haar medewerking een aangename bijverdienste en Sheila had een goed uitziende vriend om zich in het openbaar mee te vertonen.

Hij was nu toch wakker – hoewel hij zich afvroeg waardoor hij wakker was geworden – en sloeg het dekbed open. In zijn spijkerbroek en witte hemd stond hij even later bovenaan de trap. Hij luisterde, maar de geluiden die hij hoorde, waren die niet van een moeder die haar baby zoogt. Er viel iets, het leek zwaar. Hoorde hij een mannenstem? Hij voelde steken in zijn maag.

Op zijn blote voeten, geruisloos en zo snel mogelijk, daalde Lennard de trap af. In de hal zag hij de deur naar de woonkamer openstaan en hij hoorde gekreun. Het was hem al opgevallen dat hij Maikel niet hoorde, wat vreemd was. Een baby hoort toch geluidjes te maken?

In één grote stap stond hij in de deuropening, zag een man op de rug en greep hem zonder erbij na te denken bij de schouders. In een eerste oogopslag zag hij Sheila met gesloten ogen op de bank onderuit liggen en merkte het bloed op dat uit haar blote melkborst kwam gesijpeld, hoe het er glanzend langs stroomde, haar gele nachthemd doorweekte en bruin kleurde. Dit minieme moment van afleiding gaf de indringer de kans om hem met een elleboog tegen zijn hoofd te slaan, zijn arm op zijn rug te draaien en hem naar de grond te drukken. Hij voelde een knie in zijn rug.

‘Waar is Maikel?’ riep hij, terwijl hij zich vanonder de knie uit trachtte te wurmen.

De man zei niets, maar een grote hand omvatte Lennards achterhoofd en wilde hem met de neus tegen de grond drukken. Gelukkig reageerde Lennard snel genoeg en draaide net op tijd zijn hoofd, om zijn neus te sparen. Het duizelde hem en bijna verloor hij het bewustzijn.

De grote hand drukte nu op zijn slaap. Met zijn hoofd tegen de grove vloerbedekking geperst, was hij machteloos. Eindelijk hoorde hij een geluid dat hij al veel eerder had verwacht. Maikel begon met lange uithalen te huilen.

Hij trachtte de man zijn vingers weg te trekken, wat hem enkel meer pijn in zijn hoofd opleverde. De hand drukte zo hard dat het aanvoelde alsof zijn hersens eruit geperst werden.

‘Hou op. Waarom doe je dit? Wat wil je hebben?’ kreunde hij. Hij was bijna onverstaanbaar omdat zijn wang en lippen samengedrukt werden.

‘Ik heb wat ik wil hebben. Jij loopt in de weg,’ hoorde Lennard en zijn leven werd enkele hartslagen korter. Weer die stem. Die nasale stem, monotoon, volstrekt emotieloos, alsof de man in zichzelf sprak.

Lennard kon niets doen. Misschien was deze machteloosheid de aanleiding voor de muziek. De mondharmonica klonk ver weg, alsof de muzikant ergens boven op een heuvel zat en hoofdschuddend vanuit de verte toekeek. Alsof hij wist wat er zou gebeuren. Lennard, die zijn ogen sloot, opende ze meteen toen hij achter zijn ogen weer de dode lichamen zag. Versterkte herinneringen, dat waren het, meer niet.

Zijn hoofd zou verpulverd gaan worden, geen twijfel mogelijk. De druk steeg en baby Maikel brulde.

‘Nee, ik loop je niet in de weg,’ fluisterde hij. ‘Echt, man.’

‘Jij luistert niet,’ zei de stem zacht.

Lennard wilde hem afleiden. Die vent moest van zijn hoofd af. Maar hij kon niets doen. De mondharmonica speelde wat zachter, alsof er emoties aan te pas gingen komen. Ook Maikel huilde minder hard.

Hij rook het bloed dat was opgehouden te stromen. Waarom kon hij zich zo goed herinneren hoe bloed rook? Zijn ogen werden vochtig, maar hij wilde ze niet sluiten omdat hij die herinneringen dan zou zien.

Zijn hoofd was één groot pijnvat; Maikel jengelde nog wat na. Hoe zou die Rolf Dorint reageren als hij zoiets meemaakte? Gisteren had hij er toch zin in gehad? Zou hij blijven liggen, net als Lennard, of zou hij bereid zijn een heldendood te sterven? Ben je een held als je je hoofd in elkaar laat deuken?

‘Sta op,’ zei de man met de knie in zijn rug, terwijl hij zijn hand van Lennards slaap weghaalde. Ook de knie verdween. De hoofdpijn verdween niet, integendeel, die werd erger nu de druk wegviel.

Lennard probeerde overeind te strompelen, maar het lukte hem niet om op te staan omdat hij een onwerkelijk scherpe steek in zijn schouder voelde. Op zijn knieën grauwde hij naar adem, sloeg met zijn handen naar achter om de oorzaak van de pijn weg te slaan, maar hij kon er niet bij en viel weer neer.

Even verloor hij het bewustzijn. Toch bleek het lang genoeg te zijn geweest voor de man om te verdwijnen, want toen Lennard zijn ogen opende zag hij een lege kamer. Een doodstille kamer. Zelfs Maikel lag stil en met grote ogen rond te kijken.

Maar hij leefde.

De pijn in Lennards hoofd was afgevlakt.

‘Sheila,’ riep hij en gooide zich op zijn vriendin, die bijna van de bank gegleden was. Maikel lag naast haar, in enkel zijn luier. Lennard legde haar op de grond, fatsoeneerde haar nachtjapon, nam Maikel voorzichtig van de bank en legde hem bovenop haar, tussen haar borsten, ondanks het bloed. Hij had het bizarre gevoel dat ze nu bij elkaar moesten zijn. Hij zou de politie moeten bellen, waarschijnlijk. Zou hij dan als verdachte gezien worden? Dat was geen vraag, maar een zekerheid.

Hoewel, hij was gewond, maar het kon niet ernstig zijn, hij voelde het al niet meer. Misschien kwam dat nog. Hij kon zijn tranen niet meer inhouden en nam Sheila en Maikel in zijn armen.

Voetstappen klonken in de hal. Met de weeïge geur van Sheila’s bloed in zijn neus keek hij naar de deuropening, waar een man stond. Een wat gedrongen man met grijs haar. Hij droeg een knijpbrilletje waar hij doorheen keek met indringende grijze ogen. Hij hield een sigaar tussen zijn vingers en droeg een grijs, glimmend pak.

‘Wie ben jij?’ vroeg Lennard.

DE DAME MET OOG VOOR DE WAARHEID

Leugen of waarheid, sprookje of realiteit.
Wanneer maak je het onderscheid

Lezen is vertoeven in een bubbel buiten de realiteit. Volmaakt rond en glad, zonder scherpe hoeken, kanten of uitsteeksels. Ilse Kastein zou willen dat ze haar hele leven in deze veilige bel mocht blijven. Helaas liet zoiets als de harde realiteit zich niet ontkennen.

Ze keek naar de ruggen van de boeken in de kast en voelde de spieren in haar eigen rug trekken. Haar voetzolen schoven schurend over de stenen vloer toen ze door haar benen zakte en verder zocht. Intussen, de D voorbij, had ze het boek dat ze zocht nog steeds niet gevonden. Best vreemd als je je bedacht dat het alfabet nog nooit aan verandering onderhevig was geweest sinds het ingevoerd werd. Misschien waren de titels van Rolf Dorint naar een andere sectie verplaatst? Onmogelijk, ze hadden altijd tot het fantastische genre behoord, ook al maakten sommige boeken een twijfelachtige zijsprong naar horror en thriller.

Ilse rechtte haar rug en keek de kamer rond. In deze boekhandel was het meestal rustig, zeker in de vroege ochtend. Voor haar was het een sport geworden om met de trein naar Den Bosch te reizen en daarbij nauwelijks te worden opgemerkt. Ze wilde voordat de winkel opende al in het centrum zijn, om op het moment dat de deur van het slot ging naar binnen te glippen.

Het winkelpand stamde uit de zeventiende eeuw en je hoorde de treden van de trapjes kraken als je van de ene kamer, met wanden met hoge kasten, tafels vol boeken en lage boekenkasten voor de kinderboeken, doorliep naar de volgende. Alleen het vaste winkelpersoneel kende haar – al was ‘kennen’ een groot woord in dit verband, want Ilse gaf haar gegevens niet uit handen, geen adres, geen e-mail, Whatsapp, Twitter of Facebookaccount en zelfs geen telefoonnummer. Niet eens haar naam.

‘Kan ik je helpen?’

Ze draaide zich om en keek recht in het gezicht van een meisje, dat niet veel ouder leek dan ze zelf was. Een medewerkster die ze nog niet kende. Haar haren waren vuurrood geverfd en in een staartje gebonden. Ze droeg een Schots geruit rokje. Haar zwartgekohlde ogen leken echter niet bijster geïnteresseerd in Ilse’s antwoord en spraken duidelijk hun afkeer uit voor haar houtje-touwtjejas en de oude Meindls onder haar spijkerbroek.

‘Nee, bedankt,’ zei Ilse.

‘Wat zoek je? Ik heb het zo voor je in de computer nagekeken.’

‘Nee.’ Tegelijk met het uitspreken van haar onwil klonk het rinkelen van haar smartphone. Ze las ‘PA’ op de display, waarop ze zuchtte en het meisje de rug toe keerde.

‘Jij komt onmiddellijk terug naar huis.’

Ze zou dit kunnen laten horen aan het meisje met het rode haar als bewijs dat ze haar botheid niet van een vreemde had, maar ze wist dat hij wel bij zou draaien.

‘Ik zit in de wachtkamer, pa,’ fluisterde ze. ‘Waarom bel je?’

‘Ik had toch gezegd dat ik mee zou gaan?’ Dankzij zijn nasale stemgeluid klonk Maarten Kastein door de telefoon als Kermit de Kikker met het ochtendhumeur van Freddie Kruger.

‘Pa, jij wilt daar niet bij zijn, dit zijn vrouwenzaken,’ fluisterde ze nog zachter.

‘Wat voor vrouwenzaken? Als ik erachter kom dat jij iets hebt uitgehaald.’

‘Sorry, maar ik moet ophangen. Ik ga erna gewoon weer naar school.’

‘Ach wat, jij met je school, jij moet hier komen werken.’

‘Pa, ik doe volgende maand examen en dat moet ik halen, en daarbij werk ik ‘s avonds en in het weekend al in de winkel.’ Voor haar voelde het als meer dan een noodzaak dat ze haar diploma MBO bedrijfseconomie en accountancy haalde. Alle tijd die ze over had werkte ze in Kasteins Antiquiteiten- & Curiositeitenkabinet. Gelukkig kon ze goed leren en zou haar vader, nadat ze dat diploma had gehaald, één reden minder hebben om te klagen.

‘Ja, ja, je weet dat ik het niets vind, dat leren. Heb je niets aan.’

Er was dat onpeilbare gevoel dat haar vertelde dat de verkoopster de kamer niet had verlaten. ‘Pa, ik kan nu echt niet praten,’ fluisterde ze indringend.

‘Wat zijn die vrouwenzaken?’ Zijn stem veranderde radicaal, soms leken er twee persoonlijkheden in hem verborgen te zitten. ‘Schatje, je kunt het me toch wel vertellen?’

‘Pa, ik zie je vanavond.’ Ilse verbrak de verbinding.

Met haar mobiel in de hand staarde ze naar de boekenkasten en hoorde dat het roodharige meisje eindelijk de kamer uitliep.

Ilse herademde. Deze boekhandel was de enige winkel in Den Bosch waar ze kwam, net als de Kerkstraat en de wegen ernaartoe de enige straten waren die ze doorkruiste. Helaas kon dit alleen als ze zich onder schooltijd ziek meldde.

Ze concludeerde dat het boek dat ze zocht er niet tussen stond en liep in zichzelf mompelend naar een andere kamer.

Hoewel de winkel nog maar net open was, bleek er toch al een aantal bezoekers te zijn; ze hoorde stemmen. Ilse zuchtte, ze wilde per se dat ene boek vinden voordat ze iemand tegenkwam. Ze leunde tegen een bureautje en keek nog eens langs de boeken.

‘Als ik niet raad welk boek je zoekt, dan krijg je het boek dat je wel zoekt van me cadeau.’

Ze schrok en hield haar adem in. Een man in een bruin suède colbert stond in de deuropening met zijn armen over elkaar. Rolf Dorint had zijn bruine haren, waar al flink wat grijs doorheen schemerde en die wel een kapper konden gebruiken, strak naar achteren gekamd. Zijn glimlach was een beetje scheef, net als zijn gezicht, vanwege het litteken over zijn rechterwang.

Ilse herademde. Ze wist dat hij de littekens had overgehouden aan een grote brand, dat was bekend. Ze wilde niet onder de indruk zijn, maar was het wel. Toch vouwde ze haar armen over elkaar, net als hij, en zei niets.

‘Je bent er al vroeg bij,’ zei de schrijver. Een andere man kwam naast hem in de deuropening staan. Hij wierp een blik op haar en fluisterde de schrijver iets in het oor. Hij droeg een driekwart blauwe jas die leek op dat van een politie-uniform, maar het niet was.

‘Ik kom zo,’ zei de schrijver. ‘Eerst dit afhandelen. En zeg dat ik niet gestoord wil worden.’ Op het aarzelende knikje van de man zei hij: ‘Bedankt Joop, ik maak het goed met je.’

Joop liep weg en het werd stil.

Was het toeval dat Ilse nu net dat ene boek van hem zocht, dat hij in de gevangenis had geschreven?

Dorint liep het trapje af, richting het bureau en zei: ‘Ik zag je zoeken, maar je keek niet op de goede plek.’

Hij stak zijn hand uit. In een automatisme deed zij hetzelfde en ze schudde de zijne. Ze schrok, het was een hand met slechts een vinger en een duim. Hij voelde vreemd aan, ruw en koud, maar ook volkomen glad. Ze schaamde zich voor haar reactie, maar als hij deze al had opgemerkt, liet hij dat niet blijken. Zijn greep was stevig, misschien wel iets te stevig, alsof hij haar wilde geruststellen en moeite had om haar hand los te laten. Ze wierp een blik op en voorbij zijn ogen, maar kon hem niet op een leugen betrappen.

‘Rolf Dorint,’ zei hij, ‘maar dat wist je al, nietwaar?’

‘Daar hoef je geen genie voor te zijn,’ zei Ilse. ‘Ik heb bijna al je boeken gelezen. Je bent pas nog op tv geweest én je hebt een niet bepaald alledaagse versiering in je gezicht.’ Ze zei niets over zijn hand.

Hij glimlachte charmant. ‘Dus, heb ik het goed als ik zeg dat je mijn Bron nog niet hebt gelezen?’

‘Nee, ik heb het wel gelezen, maar ik wilde het voor mezelf aanschaffen.’

‘Je hebt geluk, ik signeer vandaag. Er zijn er nog maar een paar op voorraad.’

Verbaasd merkte ze dat hij dit keer wel loog. Ze had zich nooit afgevraagd hoe ze dit bijna feilloos kon aanvoelen; ze kon het eenvoudigweg.

‘Zo, mooi meisje.’ Hij keek haar een moment scheef aan. ‘Dit schijnt aan jouw adres geen compliment te zijn?’

Ilse zweeg en zag nu pas dat er een paar stapels boeken achter hem op het bureau lagen, waaronder het boek dat ze zocht. Rolf Dorint ging op het ouderwetse bureau zitten, waar hij een van de witte boeken met in het rood de titel Bron van de stapel pakte en triomfantelijk grijnzend omhoog hield.

Zij wist ook wel dat zijn fans voornamelijk uit meisjes en vrouwen bestonden die smoor op hem waren, niet alleen omdat hij een begenadigd auteur was met een niet onaanzienlijke dosis charme, maar veeleer vanwege zijn foute reputatie. Zijn huidige vrouw scheen zelfs al een kind van hem te hebben gekregen voordat hij gescheiden was van haar zus. Dat hij veroordeeld was geweest omdat hij de brand zou hebben aangestoken die behalve zijn verwondingen ook nog iemands dood had veroorzaakt, gaf zijn reputatie eerder een positief duwtje in de rug dan andersom.

Hij glimlachte nog eens, sloeg het boek open en begon op de eerste onbedrukte pagina te schrijven. Ondanks de verminking van zijn handen signeerde hij met een zwierige krabbel, sloeg het boek dicht en duwde het in haar handen.

‘Ik schenk het je. Lees mijn opdracht als je alleen bent. Ga weg bij je vader.’

Ze drong ongemerkt met haar blik bij hem naar binnen. Hij loog niet, zag ze, toch bedoelde hij meer met zijn woorden dan hij zei. Hij keek haar aan en er was niets meer waar ze eerder dat ondefinieerbare had gevoeld, alsof hij wist hoe hij zich moest afschermen, alsof hij wist wat zij kon zien.

‘Lees mijn boek. Ik heb veel geleerd daarboven en ik zie dat je in staat bent te beoordelen of het waar is,’ fluisterde hij. Vervolgens knikte hij haar toe en zei: ‘Het ga je goed, totdat we elkaar treffen. Je wraak zal smaken.’ Toen pas liet hij het boek los.

Macaroni met kaas en doorschijnende oge

Ilse Kastein had al vroeg in haar leven geleerd hoe ze om moest gaan met geheimen.

Haar vader was een man met twee persoonlijkheden en ze wist niet of hij zich hiervan bewust was. Ze had hem er nooit naar gevraagd. Het was te confronterend, omdat ze hem soms niet als haar vader herkende, en omdat ze geen moeder meer had.

Het werd al donker toen ze haar Subaru achter de Volkswagenbus parkeerde in de hoofdstraat van Borkel en Schaft. Hun bus behoorde bij de boedel van de winkel, getuige de sierlijke letters Kasteins Antiek- en curiositeitenkabinet. De zachte lucht die haar had verwarmd verdween toen ze het contact uitzette. Buiten heerste de koude belofte van sneeuw en ze trok haar muts weer over haar oren.

Haar vader had met mevrouw Deborah afgesproken dat Ilse een antieke spiegel zou komen ophalen, maar daarvoor had ze de bus nodig en de sleutel lag in de keukenla. Mevrouw Deborah was een weduwe van over de negentig. Hoewel ze leefde van haar AOW’tje had ze het twijfelachtige geluk dat ze welgesteld was geweest en een landhuis als woonhuis had gehad, dat inmiddels als bezienswaardigheid was opengesteld voor publiek. Daardoor bezat ze nog vrij veel zeldzame antiquiteiten wat haar tot een buitengewone toeleverancier voor de winkel maakte.

Het was al donker en Ilse was laat.

Ze wilde net uitstappen toen ze een zilvergrijze middenklassewagen, een Audi of zo, in haar zijspiegel aan zag komen rijden. Was het toeval of voorzienigheid dat ze haar portier gesloten hield en daarmee voorkwam dat hij het meenam terwijl hij langsreed? De bestuurder leek iets te zoeken en was tegelijkertijd druk bezig verscheidene andere geparkeerde voertuigen te ontwijken.

Toen hij voorbij was en haar verontwaardiging was gezakt, stapte ze nog niet meteen uit. De andere auto had haar gedwongen te wachten, wat ze als een acceptabel excuus zag om haar heupflesje uit haar zak te pakken. Toen ze het dopje opendraaide en een slok nam, bleek het zelfs een noodzaak te zijn geworden.

Misschien maakte de cognac haar gedachten losser en was dit de reden dat ze zich ineens Rolf Dorint herinnerde, de schrijver die haar zijn boek Bron had gegeven op haar zestiende. ‘Lees mijn boek,’ had hij gezegd en ze had Bron nogmaals gelezen. Ze was er altijd aan blijven denken omdat hij had gesproken alsof het Dak van de Wereld, dat hij zo beeldend beschreef in dat boek, echt bestond.

‘Het ga je goed, totdat we elkaar treffen,’ zei hij. ‘Je wraak zal smaken.’

Ilse rilde omdat de herinnering iets in haar losmaakte waar ze niet aan wilde denken.

‘Je bent laat,’ zei Maarten Kastein met ingehouden stem. Hij stond met zijn rug naar haar toe en haalde net een pan van het vuur. Vanuit de winkel hoorde ze het belletje van de winkeldeur. Waarschijnlijk die snelle jongen in die dikke wagen. Ze was hem bij het binnenkomen voorbij gelopen. Op de achtergrond klonk Morricones filmmuziek, die Ilse na al die jaren noot voor noot kon dromen. Ze bleef met haar jas aan in de deuropening van de keuken annex kantine staan en keek neer op de kleine keukentafel, die al was gedekt. Ze rook al dat dit hetzelfde eenpansgerecht was als haar vader afgelopen dinsdag had gekookt, toen ze moest werken.

‘Zitten, ik wacht al te lang. Macaroni.’ Haar vader draaide zich naar haar om, de pan in zijn handen. Zijn houding was kaarsrecht. Als hij zijn hoofd wat achterover kantelde, speelde hij het zowaar klaar sommige mensen schrik aan te jagen met zijn neerbuigende blik.

‘Ik eet straks wel, ik ga nu naar mevrouw Deborah, die spiegel halen.’

Haar vader was vergeten de afzuigkap aan te zetten, waardoor er een sterke Italiaanse kruidengeur door de keuken waarde. Tot haar achttiende had Ilse in het huis achter de winkel gewoond en inmiddels was ze hier zo’n zes jaar weg. Hoewel weg niet het juiste woord was, omdat haar vader zoveel beslag op haar legde dat ze er nauwelijks sociale contacten op na kon houden. Eens zou ze hier radicaal verandering in aanbrengen – dat had ze zich lang geleden voorgenomen – maar nu nog even niet.

Ilse miste haar moeder. Niet alleen vanuit een diepe emotie, maar ook omdat de praktische aanwezigheid van een vrouw die voor haar vader kookte, in de eerste plaats gezonder was. Helaas werd er niet of nauwelijks over haar gesproken. De enige foto’s van haar waren in een fotoalbum geplakt en Ilse had een kiekje bewaard dat op haar nachtkastje stond. In haar appartement had deze foto, vergroot en gefotoshopt, een ereplaats gekregen aan de muur bij de eettafel. Ook stond hij op haar smartphone. Zo was haar moeder nooit ver weg.

Ilse was het verleden nooit vergeten en haar vader mocht dat evenmin. Dus droeg ze haar haren, van hetzelfde bruin als haar moeder, ook half lang en iedereen die haar niet heel diep in haar ogen keek, zou gewoon zeggen dat ze bruine ogen had, net als die van haar moeder. Die gele vlekjes, één in elk oog, vielen bijna niemand op.

‘Jij gaat eerst zitten. Waarom ben je zo laat?’ vroeg haar vader.

Ilse herkende de toon, berustte erin dat tegensputteren geen zin had en zei: ‘Gesprek met Lucien op de bank over Sheila. Ik weet dat ze met rekeningen heeft gesjoemeld.’ Ze trok de muts van haar hoofd, haar haren sprongen statisch omhoog, en schoof aan tafel.

‘Dat is die trut die mij een lening weigerde?’

Ze pakte de opscheplepel.

‘En Lucien, is dat die grote kerel? Je hebt toch niets met hem?’

‘Wat?’ Ze legde met een zucht de lepel neer. ‘Pa, als je zo begint, dan ...’

‘Dan wat?’

‘Pa, er is een klant in de winkel.’

‘En dat zeg je nu pas?’

Ze dacht er inderdaad nu pas aan. ‘Dat komt door die rottige muziek. Dat je die zelfs onder het eten op hebt staan, vind ik asociaal.’

‘Zal ik je zeggen wat ik asociaal vind? Dat jij met Jan en alleman aanpapt. Je weet dat ik me zorgen maak.’

‘Pa, je moet niet overal iets achter zoeken.’ Ze schoof haar stoel naar achter. Ze wist heel goed dat ze al veel te lang over zich heen had laten lopen, maar ze kon gewoon niet tegen hem op.

Haar tijd kwam nog wel, maar dat dacht ze al zo lang.

Ze opende de eerste lade onder het aanrecht, waaruit ze de sleutels van de bus pakte en liet ze even demonstratief rammelen, als aankondiging van haar vertrek. Ze duwde de deur open en stapte de winkel in.

‘Ik moet je wel in de gaten houden,’ zei haar vader, die aan de keukentafel bleef zitten, een bord geurende macaroni voor zich. ‘Je weet dat ik je niet betaal om maar wat met de bus rond te jakkeren. Je komt meteen terug.’

‘Bij mevrouw Deborah moet je je niet haasten, dat weet jij ook.’ Ze stond nog steeds met de klink van de keukendeur in haar hand en wilde hem sluiten.

Ineens glimlachte hij en ze herkende een verandering, hoewel het niet de Grote Verandering was. Als hij die doormaakte, dan kroop hij als een acteur in een personage voor wie seriemoordenaar Ted Bundy respect zou hebben. Nee, dit was zo’n incidentele verandering, van toepassing op de situatie. ‘Schatje, natuurlijk moet je je niet haasten. Maar wij hebben ooit afgesproken dat je niet te lang wegblijft. Je telefoon is toch wel opgeladen? Ik bel je.’

‘Je hoeft me niet steeds te bellen, pa.’ Ze bewoog de deur heen en weer en ze wist dat het tegen dovemansoren was gezegd. ‘Wanneer koop je eindelijk eens een nieuwe bus?’

‘Schatje, daar is geen geld voor. Jij hebt twee salarissen, je verdient meer dan ik.’

Ilse draaide zich om en liep de winkel in. Ze hield zich voor dat het haar eigen keuze was. Als zijn enige erfgename zou ze zijn verstikkende gedrag op de koop toe moeten nemen. Maar eens ging hij zwaar betalen voor wat hij haar moeder en haar had aangedaan. Zij moest alleen nog beslissen hoe en wanneer. Met de twee verschillende stemmen van haar vader nog in haar oren liep ze met grote passen de winkel door.

Ze genoot van het geluid van de bel, ze had er altijd naar uitgekeken. Het betekende namelijk dat ze even niet met haar vader rekening hoefde te houden. Ze liep recht naar de buitendeur, maar werd tegengehouden – of eerder opgevangen – door de klant die ze eerder al had gezien zonder hem echt opgemerkt te hebben.

Ze was er zo zeker van dat hij iets zou gaan zeggen als: ‘En waar gaan die mooie beentjes naar toe?’ dat ze in eerste instantie stomverbaasd was toen hij sprak.

‘Heb jij ook zo’n hekel aan die muziek?’ vroeg hij. Zijn gezicht was vlakbij en hij oefende een behoorlijk kracht uit, zodat ze niet uit zijn omarming kon ontsnappen. Zijn ogen, die onder de hoed door keken, waren vreemd, bijna doorzichtig grijs. Zijn lip was gespleten en op zijn kin zag ze een opkomende blauwe plek.

‘Laat me los,’ zei ze.

Hij nam zijn arm weg. ‘Ook goed,’ zei hij en drukte zijn hoed aan.

Ze wist zich geen houding te geven omdat hij haar zo fijntjes op de gruwelijkheid van die filmmuziek had geattendeerd.

‘Ilse,’ hoorde ze haar vader roepen. ‘Wacht nu even, Ilse. Meneer, wilt u haar tegenhouden? Meneer?’

Ilse voelde hoe de vingers van de klant opnieuw stevig in haar arm knepen, maar niet omdat hij haar bij zich wilde houden. Integendeel, hij leek haar volledig te zijn vergeten.

Haar vader leek nog het meest op een vogelverschrikker van stand met zijn opzij uitstaande grijze haren, de te ruime stofjas en de aardappelneus, waaraan hij zich zou hebben laten opereren als hij niet de grootste schijtluis ter wereld was geweest. Helaas was hij meer dan alleen een laffe vogelverschrikker, en de klant, alsof hij dat doorhad, draaide zich om en trok Ilse mee.

‘Meneer.’ Vader kon geen grotere passen zetten dan hij deed zonder te rennen. Hij kwam aan bij de toonbank waar hij hijgend steun zocht en keek Ilse aan. Zijn ogen hadden eigenlijk de verkeerde kleur, bruin. Blauw was wat hij altijd had gewild, kil, zonder empathie. ‘Je komt toch wel terug, meiske, dat doe je altijd,’ zei hij koud.

De deur viel dicht, en de bel was alleen nog gedempt te horen.

Ze liepen zwijgend een eindje bij de winkeldeur vandaan. Eenmaal bij de bus was Ilse gekalmeerd en werd ze gegrepen door de vervormde waarheidsgevoelens in de snelle jongen, bij wie ze instinctief uit de buurt gebleven zou zijn als ze hem niet tegen het lijf was gelopen. Hij loog niet, niet direct, toch zat er een grote leugen diep weggestopt in hem.

Maar zijn ogen – ze had hem in de winkel, in het licht, in de ogen gekeken; zuiver, puur, zo licht, het was bijna alsof ze meer deden dan zien alleen. Ze stond stil en wrong haar arm uit zijn hand.

‘Dank je, maar het was me ook zonder jou wel gelukt, hoor,’ zei ze. Ze kende hem toch? Zijn gezicht, zijn postuur, ze moest weten wie hij was, maar waarom herinnerde ze zich die ogen niet?

‘Ik liep in de weg.’ Hij had een warme, maar toch wat monotone stem. Een stem die de eerste indruk van zijn blonde haar en aantrekkelijke gezicht wat meer diepgang verleende. En nu ze hem weer aankeek, was de indringende sensatie van zijn lichte ogen verdwenen.

Ze stonden tegenover elkaar. De wolkjes condens die ze uitademden, kwamen moeiteloos bij elkaar tot een grotere die vervloog. Nu merkte Ilse op dat er zich in dat hoofd erg veel afspeelde, zoveel dat het leek alsof hij zich helemaal had opgedeeld. Om akelig van te worden; ze hoopte dat ze nooit te weten zou komen hoe hij was als alle stukjes tot een volledige puzzel waren gelegd.

‘Ja, dat deed je,’ zei ze. ‘Ik moet weg.’ Ze reikte omhoog naar het portier van de bus.

‘Dat dacht ik al,’ hoorde ze hem zeggen. Wat verderop in de straat klikte een vergrendeling van het slot en hij stak de weg over naar zijn metallic zilverkleurige middenklasser, die haar auto op een haartje na had geschampt.

Toen hij was aangekomen bij zijn wagen, draaide hij zich naar haar om.

‘Wie is die man met de neus?’ vroeg hij.

‘Wie wil dat weten?’ vroeg zij en opende het portier van de bus.

Een goede wol

Het had nogal wat voeten in aarde voordat de voordeur helemaal werd geopend. Ilse was al vaker bij mevrouw Deborah geweest om spullen op te halen en wachtte geduldig op wat komen ging. Doorgaans was zo’n bezoekje redelijk onderhoudend, met mevrouw Deborah in haar krakende leren leunstoel, pratend over vroeger tijden en de mensen die ze had ontvangen in het grote huis.

Ilse deed bijna een stapje achteruit bij het zien van de jonge vrouw in de deuropening, al was het alleen maar vanwege haar glimlach die was als een oranjerode morgenzon en haar ogen als groene thee. De vrouw, die niet meer dan een paar jaar ouder kon zijn dan zijzelf, was groot en grof gebouwd. Haar gezicht had echter een heel fijne botstructuur, alsof het met een fijne pen was getekend. Blonde haren reikten, in een glanzende vlecht, bijna tot aan haar knieholten en een haarband met kleine bloemen versierde haar kruin.

‘Kom gauw binnen, meisje, het is stervenskoud,’ zei de vrouw vriendelijk. ‘Jij moet Kasteins dochter zijn, tante Myra zei al dat je zou komen.’ Terwijl ze Ilse binnenliet en de voordeur dichtduwde, oogde ze bezorgd. ‘Kan ik wat voor je doen? Voel je je niet goed? Je ziet zo bleek, en meisje, wat ben je mager.’ Ze sprak zacht, met een stem als een heldere bron van welwillendheid. ‘Kom binnen. Ik was net bezig thee te zetten.’

Ilse liet zich naar binnen trekken. ‘Groene thee?’ stamelde ze, hoewel ze dringend behoefte had aan iets sterkers na de bewogen dag op de bank, de ruzie met haar vader en de warrige ontmoeting met die snelle jongen.

‘Natuurlijk,’ bevestigde ze, alsof dit de enige thee op aarde was.

In de huiskamer werd Ilse in het krakende leer van een fauteuil geduwd; haar weldoenster verdween naar de keuken. Ze ging rechtop zitten. Hier had ze vaker gezeten, maar niet voor thee, want mevrouw Deborah dronk haar hele leven al koffie. Dat er überhaupt thee in huis was, leek haar ongeloofwaardig.

In een gewoontegebaar pakte Ilse haar mobiel om te kijken of haar vader een berichtje had gestuurd, maar staarde in plaats daarvan naar de foto van haar moeder. Altijd weer werd ze gegrepen door de intense blik in haar ogen, alsof ze Ilse dringend iets moest vertellen.

Voor haar op tafel lag een boek met een opvallende witte kaft en een titel in grote rode letters, als druipend bloed: Bron. Ze glimlachte, omdat ze het pas nog in haar handen had gehad en besloot het weer eens te gaan lezen. De schrijver had haar beloofd dat ze elkaar nog eens zouden ontmoeten, maar dat was nooit gebeurd. Ze had zich erbij neergelegd dat hij gewoon iemand was die makkelijk beloftes deed zonder ooit de intentie te hebben ze na te komen. Ze zou vast niet de enige vrouwelijke fan zijn die hij met zo’n belofte had gepaaid.

‘Neem een wafel, ik vind je er toch zo pips uitzien.’ De vrouw verscheen met een dienblad in haar handen. Er stonden een chromen theepot, een schotel met grote Brusselse wafels, enkele kopjes en een suikerpot op het blad. Ze zette het neer. Ze pakte het boek met beide handen op, als iets kostbaars. ‘Gelezen?’

Ilse stopte haar mobiel weg. ‘Hij heeft hem voor me gesigneerd,’ zei ze, hoewel ze dat eigenlijk niet had willen zeggen. Ze was hier voor de spiegel, niet voor thee met een wafel en evenmin voor een diepgaande discussie over de uiterste rekbaarheid van de mens – dat ze wel eens als thema van dit boek had horen voorstellen.

‘Rolf heeft me ooit gezegd,’ zei de vrouw met de vlecht, ‘dat hij zeer van je onder de indruk was.’

Verbaasd vroeg Ilse: ‘Van mij? Dat meent u niet. Kent u hem dan?’

‘O ja, we kennen elkaar al lang. Als we elkaar treffen, is het bijna alsof ik me op een andere wereld bevind.’ Haar glimlach leek de vrouw terug te brengen naar warme herinneringen en ze schudde lachend het hoofd. ‘We zijn gewoon goede vrienden, hoor.’ Ze knipoogde. ‘Maar hij is wel speciaal. Jullie hebben elkaar toch in een boekwinkel ontmoet?’

Nog niet helemaal bekomen van haar verbazing antwoordde Ilse: ‘Eh ja, ik geloof dat hij toen net uit de gevangenis was. Ik had geluk dat hij in die boekhandel was. ‘

‘Geen geluk.’

‘Wat?’ vroeg Ilse, luider dan ze had bedoeld. Dit was werkelijk te eng. Nog nooit had ze hardop uitgesproken dat ze sterk vermoedde dat Rolf Dorint op die dag in die boekhandel aanwezig was geweest omdat zij dat boek van hem wilde kopen. In Den Bosch nog wel, waar zij niemand kende, en waar niemand haar kende.

De vrouw pakte haar vlecht vast en begon met het borstelige uiteinde te spelen.

‘Nee,’ zei Ilse, ‘het was gewoon geluk, hij kende mij niet eens.’

‘Dat klopt ten dele,’ glimlachte de vrouw.

In die tijd was Rolf Dorint een getekend man. Na de brand was hij veroordeeld voor dood door schuld en had hij TBS gekregen; toen zij hem zag was hij net vrij. Ilse herinnerde zich dat zijn gezelschap bestond uit een man in een donkere uniformjas met een opvallend ongeïnteresseerde blik.

Na een lange stilte zei ze: ‘Hij zag dat ik zijn boek zocht en omdat hij er toch was, bood hij aan het te signeren.’ Ze zei er niet bij dat hij al leek te hebben geweten naar welk boek ze op zoek was voordat ze daar iets over had gezegd én dat zijn handtekening vergezeld was gegaan van een raadselachtig gedicht. ‘Ik heb u hier nog nooit gezien. Is mevrouw Deborah ziek?’

‘Je zult Rolf zeker nog ontmoeten, liefje, en noem me maar Tina. Mevrouw Deborah is mijn tante. Ze is niet ziek, hoor. Ze ligt in de achterkamer te rusten. Het is al zo laat, ik dacht niet dat je nog zou komen.’ Tina schonk een kopje thee in en reikte het haar aan. Beschaamd bedacht Ilse zich dat ze er niet eens bij had stilgestaan dat de oudere vrouw vaak na het avondeten ging rusten.

‘Blijf rustig zitten, liefje. Ik ben pas opnieuw in Rolfs boek begonnen. Het veranderde zijn leven, weet je dat?’ Tina stopte ineens, alsof ze geschrokken was. ‘Maar ik zal je niet verder in verwarring brengen. We zullen zien wat de toekomst brengt,’ zei ze op een toon die aangaf dat ze weleens meer gezegd kon hebben dan haar bedoeling was. ‘Ik wil dat je er niet meer aan denkt. Jij hebt wel wat anders aan je hoofd, nietwaar?’

Tina’s toon van spijt wekte haar argwaan, want nu ze eindelijk verder had durven kijken achter Tina’s groene ogen en niet langer bang was voor haar eigen reactie, zag ze namelijk geen leugens. In dat hoofd hing alleen een frisse, witte ochtendnevel, waar een heldere zon doorheen scheen. Een mooi, zelfs geruststellend, maar onmogelijk beeld.

‘Maak je geen zorgen,’ ging Tina verder. ‘Maar ik zie dat jij ergens mee zit. Wil je erover praten?’

Ilse schudde haar hoofd. ‘Er is niets,’ zei ze, ‘ik heb alleen maar slecht geslapen vannacht.’