Het schot uit de donderbus

De opstand in Vlissingen 1572

John Brosens

Een project van Stichting Vesting Vlissingen

Colofon

Het schot uit de donderbus – de Opstand in Vlissingen 1572

Een uitgave van de Stichting Vesting Vlissingen Boterbloemlaan 32, 4382 XK Vlissingen

Tekst © 2022 John Brosens / www.johnbrosens.nl

Illustraties © 2022 Anita van der Zijde / www.schemerspiegel.nl

Productie ebook: 202Publishers – Uitgevers!

ISBN: 978-94-92394-19-4

NUR: 193, 280, 688

THEMA: NHT WQH 3MDQ-NL-D

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in welk type gegevensbestand dan ook en / of openbaar worden gemaakt in welke vorm dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur .

1

Donderdag 3 april 1572

Daar lagen ze, allebei languit op hun buik aan de rand van de kade, turend naar het drabbig water en zich helemaal niet bewust van de drukte om hen heen. De twaalfjarige Jacob Alman met het puntje van zijn tong net buiten zijn samengeperste lippen, helemaal geconcentreerd op wat er gebeurde aan het eind van het dunne touwtje dat hij in zijn vuisten klemde. Daar zat aan een kromgebogen speld een van de regenwormen die hij vanmorgen had opgegraven.

‘Kijk’, fluisterde Esmeralda, zijn twee jaar jongere zusje. ‘Hij is er bijna. Als het lukt dan hebben we er acht. Genoeg om mee naar huis te nemen.’

‘Stil nou,’ mompelde haar broer. ‘En ga een beetje opzij, anders krijg je per ongeluk een oplawaai als ik hem naar boven gooi…’

Esmeralda kwam voorzichtig overeind en veegde met snelle bewegingen het stof en zanderig straatvuil van haar lange rok. Dat zou haar straks wel weer kwade blikken van moeder opleveren. Welk fatsoenlijk meisje gaat er nu toch languit op de keien liggen! Esmeralda zuchtte en keek in de houten emmer die ze van huis hadden meegebracht. Onderin scharrelden traag de zeven krabben rond die ze al hadden gevangen; de paar wormen die over waren hadden zich tegen de zijkant in veiligheid gebracht.

Om hen heen op de Bierkade stonden groepjes mannen en jongens te praten. Ze hadden weinig anders te doen en er was genoeg om over te klagen. De schuiten van de vissers lagen al weken werkeloos aan de wal. Zolang de Watergeuzen op de Noordzee de baas speelden had het geen zin uit te varen. Die rovers namen alles in beslag op de schepen die ze aanhielden. Het maakte de kerels van admiraal Lumey niet uit of dat nu Spanjaarden waren, of Fransen, of Zeeuwse vissers. Ze brachten de lading over naar hun eigen schepen en wie zich durfde te verzetten verdween overboord. Als je dus geluk had kwam je wel heelhuids thuis, maar dan met helemaal niets in het ruim. En als je de pech had een Spanjaard te zijn kwam je er slechter vanaf. Dan staken de Watergeuzen je schip in brand, namen ze je sloep mee en moest je maar zien hoe je het redde. Wat dus meestal niet zo was.

Het groepje vlakbij mopperde over de citadel die aan de oostkant van de stad werd gebouwd en over de opdracht van Alva om nog meer Spaanse soldaten in de stad onder te brengen. In de huizen van de burgers. En dat terwijl de Vlissingers zelf nauwelijks fatsoenlijk te eten hadden. Esmeralda schudde het hoofd toen ze terugdacht aan vorig jaar, toen twee soldaten vier weken lang in hun houten huisje waren ingekwartierd. Ze eisten de bedstee voor zichzelf op. Vader en moeder, Jacob en zij hadden op geïmproviseerde strozakken geslapen in de enige kamer die er was. En moeder had de soldaten wijn en gebraden vlees moeten voorzetten, iets wat ze zelf alleen met Kerstmis aten omdat het zo duur was. Vader Alman had herhaaldelijk ruzie met hen gemaakt, en het was zelfs een keer uitgedraaid op een knokpartij. Daarna had de Spaanse commandant die kerels weggestuurd, maar wel omgeruild voor twee jonge soldaatjes die niet zo lastig waren.

‘Hebbes!’ riep Jacob. Met een handige ruk trok hij het touw naar boven. De krab beschreef een boog door de lucht en kwam verderop op de keien terecht. Een visserman maakte zich los uit het groepje waarmee hij stond te praten. Hij greep de krab geroutineerd bij de zijkanten vast en liet hem in de emmer bij zijn soortgenoten glijden.

‘Zo! Daar hebben jullie een lekker maaltje bij elkaar,’ zei hij vriendelijk. ‘Ach, krabbetjes vangen. Dat heb ik in mijn jonge jaren ook heel wat keren gedaan. En mosselen.’

Jacob kwam overeind en klopte zijn broek af.

‘We gaan ook nog een emmertje kreukels plukken,’ zei hij.

‘Dat kan dan nog net,’ antwoordde de visser. ‘Dat kan alleen met een R in de maand en straks is het al weer mei.’

De man lachte, maar zijn aandacht voor de krabben verdween op slag toen iemand naar de havenmonding wees.

‘Er loopt een schuit binnen!’