Verantwoording

Coverbeeld: Photo News.

Teksten: Raf Willems

Coverontwerp: Willems Uitgevers

Opmaak boek: Willems Uitgevers

(c) Willems Uitgevers, Noorderwijk, 2017

willemsuitgevers.com

Depot D/2017/13.616/6

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of worden openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke (elektronische of mechanische) wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever of auteur.

vital borkelmans

Eeuwige Optimist

Voetballen tussen de mijn en Maracanã

ten geleide

Eeuwige optimist. Voetballen tussen de Mijn en Maracanã.

Ziedaar titel en ondertitel van dit boek. Vital Borkelmans vertelt zijn levensverhaal. Dat begon in Maaseik en liep via Eisden (Patro) en Waregem (SV) naar Brugge (Club). Hij beëindigde zijn loopbaan op zijn 41ste bij Cercle, nadat hij ook nog twee jaar de Buffalokleuren van KAA Gent had gedragen. Daarmee belandde hij in de prestigieuze ‘club van 500’, van spelers met meer dan vijfhonderd optredens op het hoogste niveau.

Als jongen van achttien dook hij de ondergrondse in en werkte hij in de mijn van Eisden. Daar haalde hij zijn inspiratie voor het leven: hij werd een goedlachse, sociale mens. Steeds op zoek naar een optimistische kijk op de dingen. Ondanks de vele tegenslagen waarmee hij in zijn persoonlijke situatie werd geconfronteerd. Hij kende zijn portie pech, in de privé-omstandigheden en met het eigen lichaam. Maar cynisme bleef hem vreemd.

De voetballer Vital was steeds synoniem geweest voor vitaliteit. En veerkracht . De souplesse sloop nooit uit het lichaam. Borkelmans, het brommerke, zeer zeker. Maar ook veel meer dan dat: energiek, atletisch en beweeglijk. Hij tastte de grenzen van de fysieke slag af, niettegenstaande de pirouette hem niet vreemd was. Borkelmans deed de lijn op links, zocht en opende de ruimte, maar had tevens de krul in het been. Borkelmans beheerste de benodigdheden – en de verzorging – voor een lange loopbaan: 448 keer in zijn geliefde blauw-zwarte shirt en als linksachter
25 goals. Vaak via een vrije trap over het muurtje.

Zijn belangrijkste bijdrage op het veld was: de solidariteit. Voor de wedstrijd deed hij de high five met verdediging en doelman. Met Borkelmans stond Club Brugge áltijd aan de top. Hij enthousiasmeerde het publiek met opzwepende gebaren, want voetbal was voor hem échte emotie. Een ouderwetse liefhebber van het spel, van de Engelse stijl, van het ‘never give up’-principe.

Borkelmans stroopte de mouwen al op nog voor hij de kleedkamer verlaten had: liefst elf seizoenen lang. En toen die voorbij waren, toonde hij zich dankbaar tegen het blauw-zwarte publiek dat in zijn laatste match in 2000 twintig minuten lang zijn naam scandeerde. Hij verliet wenend het veld.

Als assistent-bondscoach zette hij samen met Marc Wilmots tussen 2012 en 2016 de Rode Duivels na een decennium van ellende opnieuw op de internationale kaart: kwalificatie voor het WK 2014 en het EK 2016.

Zijn hoogtepunt beleefde hij in Brazilië, toen België mocht aantreden in het Maracanã, het meest mythische stadion ter wereld. Als nummer één van de wereldranglijst. Twee jaar later verspeelden de favoriete Rode Duivels hun kansen op de Europese titel na een dramatische avond tegen Wales. Vital ontsnapte toen ook aan een persoonlijke tragedie.

Vandaag zoekt Vital opnieuw zijn weg. Hij vond op zelfstandige basis een job als public relations- en netwerkmedewerker bij een bekend bouwbedrijf. Hij coachte het voorbije anderhalf jaar wekelijks jongeren van de Campus Jeugdwelzijn De Zande in Ruiselede. Hij volgt het voetbal nog steeds op de voet. Vanuit zijn zeer herkenbare levensvisie. Die van de eeuwige optimist.

En daarbij past dat hij een deel van de opbrengst van dit boek aan enkele goede doelen schenkt: Kom op tegen Kanker en Samen tegen Reuma.

Veel leesplezier,

Raf Willems, auteur

INTRO

Tussen vreugde en verdriet

en omgekeerd: vijf dagen

in een mensenleven

Ik dacht aan mijn kleindochter Chloë. Zij werd geboren op 25 juni 2016, aan de vooravond van België-Hongarije. Toen we scoorden stak ik in de dug-out een fopspeen in mijn mond. Heerlijke momenten.

Op donderdag 30 juni 2016 zag de situatie er heel anders uit. Eén dag voor de kwartfinale België-Wales vertrok ik in alle stilte uit het hotel van de Rode Duivels. Met een huurauto van de firma Sixt reed ik vanuit Rijsel naar Brugge. Alleen bondscoach Marc Wilmots was hiervan op de hoogte. Hij had me bij zich geroepen: ‘Broemmer, breng even een bezoek aan je kleindochter.’ Hij kende de toestand. Chloë was ziek. Ernstig ziek. Ik piekerde over haar. Anderhalf uur later liep ik door de gang van hospitaal Sint-Lucas. Iedereen keek raar naar me op. Ik zag de mensen denken: wat doet Vital hier? Ze feliciteerden me met de zege tegen Hongarije. Ik hoorde hen amper. Ik zocht mijn zoon Jelle. Ik wilde hem met zijn dochtertje zien. Ik voelde de tranen opwellen, maar ik verstopte ze niet. Jelle wist niet van mijn komst. Zijn vriendin belde hem op vanuit het kraambed: ‘Jelle, er staat hier iemand te wachten.’ We vielen elkaar wenend van blijdschap in de armen. Het kon me niet schelen dat andere mensen naar ons stonden te kijken. Ik zei hem: ‘Proficiat papa.’ We gingen samen naar Chloë. Ik nam haar in mijn armen en straalde: ‘Ik ben opie’. Dan vernam ik het slechte nieuws van de artsen: ze moest met spoed worden overgebracht naar het Universitair Ziekenhuis van Leuven voor een hartoperatie. Ik kreeg een harde smak in mijn gezicht. Jelle hield zich stoer: ‘Dat komt wel goed, papaatje. Gelijk jij altijd zegt: positief denken hè.’ De tranen sprongen me weer in de ogen, maar ik dacht meteen: je hebt gelijk jongen. En ik wist: hij is een topvader.

Jelle had bijzonder harde noten te kraken gekregen. Hij zat twee maanden in voorlopige hechtenis wegens zijn vermeende betrokkenheid bij rellen tussen supporters van Club Brugge en Napoli. Zonder één keer te zijn verhoord. Elke dag, behalve als ik in het buitenland verbleef, ging ik bij hem op bezoek. Moordend was dat. Hij gaf toe dat hij fouten had gemaakt, maar de verantwoordelijken voor de incidenten waarvoor ze hem hebben opgesloten, liepen vrij rond. Dat vond ik wreed. Hij kwam door zijn naam in het oog van de storm. Ik denk aan die keer dat ik een telefoon van een journalist kreeg die van de politie vernomen had dat Jelle betrokken was bij een vechtpartij in Aalst na een Anderlecht-Club. Ik wist niet wat ik hoorde en heb de telefoon aan Jelle doorgegeven, want die zat naast mij in de zetel. Dat bedoel ik dus: mijn zoon heeft moeten boeten vanwege zijn naam. Bovendien kwam zijn foto ook nog eens in de krant. Dat berokkende mijn hele familie leed. Er bleven zelfs mensen voor weg uit het kapsalon van mijn vrouw. Wat een schade heeft deze berichtgeving bij ons aangericht.

Dat flitste allemaal door mijn hoofd toen ik bij mijn zoon en mijn kleindochter stond. Het was een van de emotioneelste momenten van mijn leven.

Ik begaf me terug naar Rijsel en begon aan de voorbereiding op de kwartfinale tegen Wales. Ik bedankte de coach voor zijn medeleven. Ik hoopte dat het goed zou aflopen met Chloë, maar ik moest me nu concentreren op de wedstrijd. En nadenken over hoe we de onverwachte afwezigheid van Jan Vertonghen, die op de laatste training uitviel met een zware enkelblessure, in de achterhoede konden opvangen. We verloren ook al Thomas Vermaelen met een tweede gele kaart. In de euforie na de zege op Hongarije verdween dit naar de achtergrond, maar wij braken er ons wel het hoofd over. Tot overmaat van ramp overleed de zoon van de schoonbroer van Herman De Landtsheer, onze sporttechnisch assistent/videoanalist en multimedia-manager, aan de gevolgen van een verkeersongeval. Ook die slag dienden we te verwerken, want Herman had nood aan psychologische steun.

Intussen bleek dat enkele andere stafleden al met hun gedachten bij het thuisfront zaten, want ze vroegen of ze rechtstreeks naar België mochten afreizen na een eventuele uitschakeling, in plaats van terug te keren met de groep naar ons basiskamp in Bordeaux. Ik ergerde me aan deze houding. Voor zo’n belangrijk duel zette ik mijn focus alleen op winst.

Intussen stroomde Rijsel vol met meer dan honderdduizend Belgische supporters. Ik was verantwoordelijk voor de ontleding van de stilstaande fases en de organisatie van ons defensief compartiment. In achtenveertig interlands hadden we op die wijze geen enkel doelpunt geïncasseerd. Daar ben ik best trots op. Maar tegen Wales speelden we met een onuitgegeven verdediging. Er heerste wat onzekerheid, maar ik probeerde iedereen gerust te stellen. Ik besprak met hen de kopbalpatronen van Wales bij hoekschoppen en vrije trappen en verwees vooral naar Ashley Williams. De verdediger van Swansea en aanvoerder van Wales maakte zich gemakkelijk los uit het kluwen. Toch ging Jordan Lukaku onder de bal door en liet Jason De Naeyer hem los. Thibaut Courtois gooide zich evenmin in het pak en Williams kopte van op de kleine backlijn binnen. Tussen verschillende van onze spelers. Dit doelpunt achtervolgt mij nog dagelijks. De uitschakeling door Wales blijft de zwaarste sportieve ontgoocheling uit mijn leven.

Na de match bevonden we ons in een chaotische toestand. De ontreddering sloeg toe. We vertrokken in een sfeer van pijnlijke stilte. De coach en ik voelden dat het voor ons voorbij zou zijn. Ik dacht in het vliegtuig naar Bordeaux aan mijn kleindochter Chloë.

ÉÉN

Familieleven in Aldeneik

en ver daarbuiten

We zitten met Vital (1963), broer Rudy (1970) en zijn ouders samen voor een gesprek over vroeger en zo passeert een stukje van de familiekroniek dat zelfs enkele verrassingen oplevert. Anderzijds is Vital elke dag bezig met het afscheid, want zijn ouders zijn de tachtig voorbij. Een lichte vorm van alzheimer manifesteert zich.

De dood van een vader-mijnwerker na een ziekbed van zes weken

Maria Fiddelaers (1936) is de moeder van Vital. Ze begint het verhaal over haar jeugd met een herinnering die haar nooit heeft losgelaten: de dood van haar vader.

‘Het was 1 juni 1952. Mij lijkt het nog steeds als de dag van gisteren. Toen overleed mijn vader Willem Fiddelaers. Hij werkte in de mijn van Waterschei en stierf op zijn 49ste, geboren op
8 oktober 1902, aan de gevolgen van stoflong. Ik zie hem nog elke dag en praat dan met hem. Ik draag hem al heel mijn leven mee want hij staat elke avond aan mijn bed. Ik vind dat heel fijn. Hij zit in mijn geest. Dat is steeds zo geweest. Dat deed mij deugd, ik ben daar sterker door geworden. Ik vertel dit hier voor de eerste keer want ik heb dit steeds voor mezelf gehouden. Het is intussen bijna 65 jaar geleden, maar ik wens hem elke avond goedenacht. Ik vroeg aan hem dat hij goed voor de kinderen wilde zorgen en dat heeft hij ook gedaan.’

‘Zijn ziekbed duurde niet lang. Amper zes weken. Ik zie die beelden nog zo voor mij. Hij lag in de kamer en hij is tussen ons overleden. We stonden naast hem. In dat bed sliepen mijn ouders. We wisten dat hij erg leed aan de longaandoening. We weenden allemaal terwijl we rond hem stonden. Het is een heel apart gevoel om iemand te weten sterven.’

Een boerderijtje in Kinrooi met tien kinderen en negen ‘talloors’ op tafel

Het gezin van de moeder van Vital telde tien kinderen en woonde in een boerderijtje in Kinrooi, een klein dorpje in de buurt van Maaseik. Maria werd geboren op 11 januari 1936 als vierde kind van drie broers en zeven meisjes.

‘Toen pa stierf was ik amper zestien. Moeder heette Maria Vleeshouwers (1904-1986). Ze was een hele fijne mama. Ze zorgde steeds voor ons als wij van school kwamen. Dan stonden de negen talloors op tafel. Iedereen had zijn taak. Ze onderhield de boerderij. We hadden een koe, konijnen, schapen en kippen en we kweekten groenten zoals aardappelen, bonen, tomaten, sla en wortelen. In ons tuintje stonden ook bloemen, planten en appelbomen. Dat zorgde ook voor een bron van inkomsten. Na de dood van pa bleef ma alleen achter met tien kinderen met een leeftijd tussen één en eenentwintig. Onze oudste broer Jean kreeg het voogdijschap. Iedereen keek naar hem op, ook letterlijk vanwege zijn grote gestalte. Hij nam de vaderlijke verantwoordelijkheid op. Hij gedroeg zich bijzonder streng tegen ons. Het was niet altijd aangenaam. Zeker bij kattenkwaad of als we een te grote mond opzetten. Dan sloeg hij met een oude ijzeren schoollat. Er liepen veel meisjes rond die in de puberteitsfase zaten. Met de broers en zussen bleven we nadien wel goed bij elkaar hangen. Na de dood van pa ging ik werken als thuishulp en begon met poetsen en koken.’

Daar kwam een boogey woogey brommerke naar de kermistent

En toen ze er de leeftijd voor had, kruiste de liefde het pad van Maria. Dansend op de nieuwe muziek van die prettig gestoorde tijd: Rock around the clock! Blue suede shoes!

‘Ik had hem nog niet eerder gezien, maar hij viel meteen op. Hij was blijkbaar goed dronken toen hij in de kermistent arriveerde. Poepeloere zelfs. Dat wist ik niet want anders had ik hem niet genomen. Hij kwam daar met zijn brommer aan. Dat maakte indruk op mij. Hij deed zijn legerdienst op de Engelse basis van Grobbendonk en reed er met zijn brommer naartoe. Hij stapte af in de tent van Muylderman in Aldeneik, een gehucht van Maaseik. Ik zat daar toevallig ook. We gingen er steeds dansen. René Borkelmans heette hij en hij was drie jaar ouder dan ik. Die avond bracht hij me naar huis met zijn motocyclette. Volgens zijn vader heb ik hem om die reden gekozen. Ik zat daar graag op. Ik heb er zelfs één keer mee gereden, maar dat liep fout af: ik knalde door de lemen muur van ons huis in Kinrooi.’

‘We dansten elke avond in de tent en we hielden van boogey woogey en rock-‘n-roll, de nieuwe muziek van toen: Bill Haley and the Comets! Elvis Presley! We dansten uit onszelf en we deden dat tot op de vijftigste verjaardag van onze huwelijksdag. Voor René was dansen alles. We leerden zelfs de tango aan. Op familiefeesten staken we iedereen aan. Dansen was zo fijn. Ik deed de boogey zelfs tot vier jaar geleden. Toen volgde een operatie aan mijn knie. Ik denk dat René het nog steeds kan. Oh, als ik daar toch aan terug denk: vijf dagen in de week dansen bij Muylderman van 17 tot 23 uur en dan reed René me in de nacht naar huis, want Kinrooi was de boerenbuiten en lag zeven kilometer van Maaseik. Hij was toen 22 en ik 19. De schoonste tijd van ons leven.’

Een autoritaire vader met een baggerboot op de Maas

René Borkelmans (1933) is de vader van Vital. Hij denkt nog vaak terug aan de harde hand van zijn vader. Die speelt hem soms nog wat parten.

‘Aldeneik is een gehucht van Maaseik en ligt echt tegen de rivier. Mijn vader Pol had een baggerboot en hij baggerde de hele dag kiezel uit de Maas. Ik had drie zussen en mijn oudste zus baatte later Café De Grens uit naast de Maas. Aan de overkant van de rivier lag Nederland. Ons baggerschip bevond zich altijd op het water en verplaatste zich van links naar rechts. Zo viste men de kiezel uit het water. Mijn pa was bijzonder streng. Een hele goede mens, maar lachen kon hij niet. Hij hielp wel steeds mensen die in nood zaten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bliezen de Belgen de brug op om de Duitsers tegen te houden. Toen heb ik vaak veel schrik gehad. Mijn vader zette mensen over met zijn boot. Ik moest soms terug over de brug kruipen want de Duitsers mochten me niet zien. Mijn vader stelde zich steeds keihard op. Ik heb veel van hem geleerd. Het was toch op een andere manier een schone tijd want mensen waren toen onafhankelijker. Ik heb de wereld de voorbije zeventig jaar echt zien veranderen. Niet steeds ten goede.’

Streng maar rechtvaardig: tot hier en niet verder

De vonk sloeg snel over en René huwde op 11 juli 1957 met Maria. Tussen 1958 en 1970 kregen ze drie zoons: Patrick, Vital en Rudy. René leerde veel van zijn vader, maar nam zijn strengheid niet over.

‘Ik heb met mijn eigen kinderen geen moeite gehad. Ik moest slechts mijn stem verheffen. Ze wisten wat ze moesten doen en laten. Ik zei: tot daar. En ze gingen er niet over. Ik was streng, maar slaag hebben ze nooit gehad. Ik greep wel in. Ik geef een voorbeeld: toen ik Patrick betrapte op roken – ik zag het vanop de boot – gaf ik hem nadien een sigaret. En ik zei: “Gij gaat die nu oproken hè.” Hij moest braken en wenen, maar heeft nadien nooit meer gerookt. Dat was mijn aanpak. En die werkte. Ik werd vrachtwagenchauffeur en zag ze ook niet zoveel want ik zat meestal op de baan.’

Linksbuiten liep honderd meter in minder dan elf seconden

Het voetballen zat René als gegoten. Zonder overdrijving: hij had écht talent.

‘Ik kon in die tijd meer dan deftig voetballen. Ik speelde bij Maaseik in vierde klasse, als snelle linksbuiten. Ik haalde de honderd meter in minder dan elf seconden. Vital heeft later nooit tegen mij durven lopen. Toen klopte Patro Eisden, tweede nationale, aan. Hun coach was een van de drie broers Meyers, die met Thor Waterschei nog in eerste hadden gespeeld. Hij geloofde in mij, maar mijn vader weigerde categoriek. Volgens hem viel er met voetballen niets te verdienen. Daar heb ik veel spijt van gehad want ik ben overtuigd dat ik zou zijn doorgebroken. Ik stopte op mijn 27ste bij Maaseik, in 1960. Dat is lang blijven hangen want ik had veel meer in mijn mars.’

Het brommerke zat er van bij het begin in bij Vital

Op 1 juni 1963 werd Vital geboren. Dat was dag op dag elf jaar na de dood van de vader van zijn moeder. Dit feit wordt door de familie pas vastgesteld tijdens dit gesprek. En leidt tot enige emoties bij alle aanwezigen.

‘Vital was een zeer druk kind vanaf het moment dat hij kon lopen. Het brommerke zat er van bij het begin in. Een deugniet. Altijd moeilijk. Stak veel uit. Vinnig en speels. Hij deed veel dingen die niet mochten. Hij was amper een jaar en hij kroop al op handen en voeten door de parkjes. En hij hing al vast aan de takken van de bomen nog voor zijn zesde. Dan viel hij en bezeerde hij zeer zwaar zijn knie. Hij wilde echt in die boom, dan ben je toch wel bang als ouder. Gelukkig was er toen een dokter bij de buren en die bracht hem naar het ziekenhuis. Op zijn vijfde dronk hij per toeval gif op: vloeibare boenwas. Ze hebben toen zijn maag moeten leegpompen en de dokter voorspelde toen dat hij geen twintig jaar zou worden. Dat heeft toch lang in ons achterhoofd gespeeld.’

‘We doopten hem Vital na een wenk van huisdokter Goessens. Die heette ook zo. We zochten nog naar een naam. En we vonden die mooi. Bij onze eerste zoon Patrick volgden we de wens van de familie. We wilden dat nu zelf doen. De familie kwam aandraven met Pol, naar zijn grootvader. We kozen toch voor Vital en dat hebben we dan onder ons twee gered. Gered ja, want bomma was daar enkele weken heel kwaad voor. Maar wij stonden op onze zelfstandigheid, want het waren toch ónze kinderen.’

TWEE

Een vrijbuitersjeugd

aan de Maas

Vital spookte veel uit. Op het kiezelbedrijf Trageka, aan de overkant van het ouderlijke huis, stonden bulldozers, terreinwagens en camions. Zijn twee neven en buurjongens Ivon en Alain woonden twee huizen verder in de straat. Zij leefden toen altijd buiten. Broer Patrick (1958) zag hem bezig van zijn eerste levensdag: ‘Ik ken hem van in het begin als een hyperkinetisch kereltje. Altijd bezig en nooit rust. Zoals later op het veld. Vanaf zijn tweede jaar zag ik hem zich zo gedragen. Onze ouders gingen vaak ’s avonds werken in een feestzaal en dan bleef ik op hem babysitten. Hij moest om zeven uur in bed, maar ik kreeg die kerel dikwijls niet stil. Dan zat er voor mij niets anders op dan als kleine pagadder naar mijn ouders te spurten die twee kilometer verder in Maaseik bezig waren. En dan bleef Vital eventjes alleen achter in zijn bedje. Later kwam hij tijdens de middag thuis van school, want onze ouders waren werken. Ik zette hem dan eten voor, maar hij moest van mij nadien dan wel de vaat doen of hij mocht niet vertrekken. Dan ontstak hij in boosheid en begon hij te schreeuwen. Hij moest bezig kunnen zijn. Voetballen of spelen. In onze tuin sneuvelden veel ruiten: hij deed altijd mee als we met de grotere jongens voetbalden. Dat heeft hem waarschijnlijk gevormd, als kleinere jongen moest hij zich toch telkens te weer stellen. Dat kweekte zijn karakter.’

Crossen met bulldozers en vrachtwagens op mijn twaalfde

Vital: ‘Ik heb een schitterende jeugd gehad. We deden alles wat niet mocht. We zochten altijd het avontuur. De Maas was onze tuin en vijver tegelijk. Tijdens het weekend gingen we met de bulldozers en vrachtwagens crossen. Wij wisten die sleutels liggen. En dat kiezelbedrijf had een terrein met een oppervlakte van kilometers. Er was daar niemand. Ik kon dat omdat pa mij als transportchauffeur op jonge leeftijd had geleerd hoe je een vrachtwagen moest besturen. We durfden zelfs met de baggerboot varen. Wij kenden geen angst. Aan de linkerkant van de weg was ook een grote zandkuil met een weide van de motorcross. Daar bouwden we onze kampen, koersten we met onze fietsjes en zaten zelfs op de crossmachines van Kawasaki. We waren zeer avontuurlijk aangelegd. We poetsten om vijf uur in de ochtend al de plaat om te gaan vissen in de Maas, zonder dat onze ouders dat wisten. De Maas, dat was onze tuin en onze vijver tegelijk. In de grachten speelden we cowboy en indiaantje. We maakten vlotten in de beek, we verborgen ons in de steengroeve. Op ons achtste zaten we te lassen. We zagen de lassers bezig en we deden hen na. Wie dat vandaag doet, wordt opgepakt wegens vandalisme.’

Klimmen op een transportband van veertig meter hoogte

Op het kiezelbedrijf stond een transportband van bijna veertig meter hoogte. Daarmee verplaatste men de kiezel. Daarnaast lag een heuvel. Aan de binnenkant van de band waren trapjes. Dat volstond als uitnodiging voor de drie kwajongens.

‘We kropen tot helemaal boven op die band en dan hadden we een prachtig uitzicht. En dan zwaaiden we naar beneden, maar dan zat de boze Hollandse opzichter achter ons aan en was het rennen geblazen. Ik schoot met kiezeltjes tot ik aan de overkant van de straat was en zette het dan op een lopen richting de Maas. Dan hoorde ik ma roepen vanuit de keuken: “Vital, kom terug.” Maar Vitalleke was weg hè. We deden alles wat niet mocht.’

‘Pa leerde mij de auto besturen op mijn twaalfde. Op het terrein van de steengroeve. Daar kon ik op mijn zestiende ook met zijn tientonner aan de slag: vitessen gebruiken, achteruit parkeren, de juiste knopjes induwen. En zo ben ik zelfs één keer met een lege vrachtwagen in het midden van de nacht van Zeebrugge naar huis gereden. Hij vervoerde Fordwagens van Keulen naar Zeebrugge en ik vergezelde hem soms.’

‘Ik heb een schitterende jeugd gehad. Als pa en ma niet thuis waren, dan keek de hele buurt naar die kinderen. We woonden in een straat met slechts elf huizen en de bewoners hielden elkaar in het oog. We spraken hen ook aan met tante en nonkel, ook al waren dat geen tantes en nonkels. Er moest maar een kleine steen worden verlegd of de hele straat was aan het feesten.’

‘Ik heb veel ramen stuk getrapt. Onze buren zaten in de living, zonder gordijnen. Ik schoot de bal door de ramen. Geen probleem: betalen en we zwijgen erover. Als je dat vandaag doet, dan bellen ze de politie.’

Met vijftien kinderen in het Louis de Funèsachtige busje van Nonkel Nico

Voetballen begon bij de familieclub: Ven VV. Pa Borkelmans had ze opgericht rond 1970. ‘Nonkel Nico’ was voorzitter, ma opende de kantine. Broers en neven voetbalden er ook. Iedereen van de familie had er wel een taak.