Toen ik eindelijk durfde

Chantal Straver

Toen ik eindelijk durfde
© Chantal Straver 2016
© S2 uitgevers 2016
Omslagontwep en vormgeving: Margreet de Jong van Studio Teer
Omslagfoto: John Dijkgraaf van Studio Dijkgraaf
ISBN 978 90 809649 8 3
www.doyotrainingen.nl/blog
www.s2uitgevers.nl 

Voor Boris

Vooraf

In vlagen ben ik bang om te vergeten. Niet de wekelijkse bood-schappen of een van de to do’s op mijn lijstje, wel die zo gekoesterde herinneringen. Misschien is dat wel de belangrijkste reden dat ik aan het schrijven ben geslagen. Gebeurtenissen en ervaringen documenteren, om ooit, op een later moment terug te lezen en weggevaagde flarden te herbeleven. Is het niet zo dat als je je eigen verleden beter begrijpt, je in de toekomst hopelijk wat wijzere besluiten neemt? Het is eenvoudig om mee te drijven op de sleur van het alledaagse bestaan. Het programmaatje afdraaien, zonder stil te staan bij moeilijke en betekenisvolle momenten. Maar is dat werkelijk leven? Haal ik dan het mooiste uit het leven? 
Wat zou het zonde zijn om de schatten van het verleden te laten rusten. Schrijven is mijn oplossing. Het dwingt me over gebeurtenissen en gedachten na te denken en levert me vaak ook nog eens nieuwe inzichten op. Op mijn eenentwintigste besloot ik een blog te beginnen. Daarin schrijf ik over van alles. Over dingen waarover ik me verwonder, gedachten, gênante ervaringen en over moeilijke keuzes. Dit boek toont mijn geklungel, twijfels en overwinningen in de afgelopen tien jaar. Misschien dat jij, lezer, er iets aan hebt. Of er anders smakelijk om kunt lachen. Het was een periode waarin ik mijn huwelijk, baan en huis achter me liet en een zoektocht naar een gelukkiger leven begon. 
Maar zover zijn we nog niet. Eerst terug naar hoe het was. 

Vakantie

 Parijs, 2009. Vroeger hadden Arno en ik niet veel keus wat vakantie betreft, want met mijn studenteninkomen en zijn starterssalaris konden we ons niet veel veroorloven. Toch lieten we de camping snel links liggen. Arno werd claustrofobisch in ons krappe tentje en ik baalde ervan dat ik altijd het modderige, ieniemienie douchehokje verliet met een doorweekte toilettas.
De hostels sloegen we op een gegeven moment ook maar over. Ik herinner me nog goed dat we in Praag een hostel vonden voor maar tien euro per nacht. Maar de (gezamenlijke) doucheruimtes waren ranzig en de ongure figuren voor de ingang keken niet zo vriendelijk. ’s Avonds hoorden we iemand op ons raam bonken en vlakbij werden er schoten gelost. Het voelde toch niet echt als vakantie.
In de jaren erna, toen ik afgestudeerd was en werk als communicatieadviseur had gevonden, vierden we vakantie in tweesterrenhotels. Een tweepersoonsbed, ruimte voor een koffer en een privébadkamer met warm water. Meer hadden we niet nodig. Tot we twee jaar geleden ons droomhuis kochten en het helemaal naar onze smaak inrichtten. We waren meer gaan verdienen, trouwden en werden steeds kritischer. Vooral op de vakanties in het Italiaanse binnenland of tijdens het echte relaxwerk op Aruba of Kos, gebruikten we de kamers wat intensiever. Waarom zouden we kiezen voor een aftands kamertje met twee dunne matrasjes als we thuis op een kingsize boxspring lagen?
Oké, ik geef het toe: Arno en ik zijn verwend geraakt! Dit weekend verblijven we in een viersterrenhotel in het centrum van Parijs. De receptioniste zei bij het inchecken: ‘There seems to be a problem with your room. So we upgrade you to one of our master suites. Merry Christmas!’ Arno heeft zich op het bed laten vallen en ik ga zo in bad met Annick Goutal, hét zeepje onder de luxe zeepjes. Het geploeter van vroeger schiet door mijn gedachten en ik kan een kort gejoel niet onderdrukken, als ik naar al die decadentie kijk. Arno joelt gezellig mee.
Ik realiseer me dat het tijd wordt voor die uitgestelde backpacktrip. Worden we misschien weer een beetje bescheiden.

Sensei

Het is 1997, ik ben elf jaar en ga kijken bij een karateschool in de buurt. Vanaf de bank kijk ik naar de leraar. Hij is een grote man, streng, maar hij maakt tussendoor ook grapjes. Ik blijf naar hem kijken. Hij maakt me nieuwsgierig. Nieuwsgierig naar karate.
De woensdag erop doe ik mee aan zijn les. Het jaar erop ook en het jaar dáárop ook. Ik laat me meevoeren door sensei Erik. Sensei betekent karateleraar in het Japans. Ik lach om zijn grapjes.
Veertien jaar ben ik, als ik ook aan hem denk als ik niet op zijn karateles ben. Alleen mijn beste vriendinnetje weet ervan. Ze vraagt me steeds plagend hoe het met mijn sensei gaat. Ondertussen gaat het leven gewoon door en beleef ik middelbareschoolromances: eerste zoenen, dansen en uitgaan. Je bent maar één keer zestien. Er is geen tijd om verdrietig te zijn om de twintig jaar oudere, getrouwde karateleraar, die me zo nu en dan met de auto naar de bushalte brengt en daar heel galant pas vertrekt als de bus er is.
Na de zomervakantie kleed ik me om voor de eerste karateles van het seizoen. Ik ben een beetje gespannen. De les voor de kinderen is nog bezig, ik hoor ze door de dichte deuren heen. Dan, plotseling, hoor ik zijn stem. Zíjn stem. Zo vertrouwd. De wereld staat even stil. Ik ben blij dat ik in mijn eentje in de kleedkamer ben, en spring een paar keer in de lucht. Blij. Verliefd. Gespannen. Onzeker. Ik weet ook wel dat het niet kan, maar mijn verliefdheid is er nog. Ik kan er niet omheen. En dat wil ik ook niet.
Soms ben ik in de war. Ben ik verliefd op zijn deskundigheid en zijn stem? Of gaat het dieper dan dat? 

Troost

Sinds Arno en ik in Willemstad wonen, sta ik iedere werkdag om vijf over zeven bij de bushalte. Bij het instappen in de snelbus wens ik mijn lotgenoten een goede morgen. Het stukje van Willemstad naar Rotterdam is mijn ‘zenmoment’, dan doe ik mijn ogen nog even dicht en luister ik naar muziek. Op Zuidplein is dat voorbij. Ik vlieg de roltrap op, spring de metro in en sprint voor acht uur ’s ochtends nog het stadhuis binnen. Ik knik naar de aardige mensen van de beveiliging als ik mijn pasje voor de sensor houd en het poortje zich voor me opent.
Vaak ben ik als eerste op de afdeling Communicatie, al kan collega Josien er ook wat van. Met dampende bakjes koffie zitten we stilletjes achter ons beeldscherm. Ik hield nooit van koffie, maar ik heb het hier leren drinken, om de dag goed te beginnen en soms om er troost uit te putten als de moeheid toeslaat. Letterlijk een ‘bakkie troost’. Of nou ja, een ‘bakkie pleur’, we zitten natuurlijk wel in Rotterdam.
’s Ochtends werk ik zo veel mogelijk vooruit, dan voel ik mijn hart iets minder gejaagd kloppen wanneer in de loop van de dag de extra opdrachten binnen komen rollen. Acute persberichten die gemaakt moeten worden, voorbereidingen voor de werkbezoeken van de wethouders die last minute ingepland zijn, klusjes voor de woordvoerders. Ik neem mijn werk serieus. Volgens vrienden iets té serieus. Maar dat is voor mij de enige manier om het bij te benen.
Tussendoor heb ik heus weleens een kort kletspraatje met een collega. Bijvoorbeeld met Josien. Zij is senior communicatie-adviseur en voormalig woordvoerder. Ze is eind vijftig, werkt al zo’n dertig jaar op deze afdeling en kijkt met zowel blikken van herkenning als van verbazing naar de woordvoerders. ‘Gedreven’ zou je ze kunnen noemen. Maar ‘verbaal agressief’ past beter bij hen, vind ik. De roedel koelbloedige waakhonden van het college, waar sommige wethouders zelf ook aan moeten wennen. Het is niet mijn stijl, maar wel effectief.
Ik vraag me af hoe Josien de woordvoerdersklus vroeger zelf klaarde. Ik kijk op. Haar lilakleurige trui staat fris bij haar korte grijze haar. Maar de druk en de stress van het werk laten ook haar, ondanks haar indrukwekkende loopbaan, niet altijd onberoerd. Ik heb het daardoor ook weleens met haar te stellen gehad.
Een paar uur later lopen we in de pauze samen naar buiten. Zij voor een sigaret, ik voor iets lekkers van Dudok. ‘Tot strakjes!’
Ik vang haar glimlach op. We zijn allebei op weg naar iets meer dan alleen een bakkie troost. Het wordt nog een zware middag, weten we.

Kinderen

‘En? Wanneer komen de kinderen?’ Als pasgetrouwde vrouw lijk ik niet aan die vraag te ontkomen.
Ik herinner me nog goed dat ik als negentienjarige heel standvastig over dit onderwerp was. ‘Kinderen? Ik? Never!’ De kinderen in mijn omgeving vond ik irritante, hebberige ettertjes, vóóral met Sinterklaas. En als ze groot waren, lieten ze hun ouders toch in de steek, ondankbare koters die ze waren. Het idee alleen al om fulltime moeder te zijn, mijn carrière voor minstens tien jaar on hold te zetten en niets meer voor mezelf te kunnen doen. Nee, Arno en ik waren het erover eens: ‘We zijn misschien egoïstisch, maar zeker realistisch. Geen kinderen voor ons.’
Sinds mijn twintigste betrap ik mezelf op een glimlach als ik een vader met zijn dochtertje zie fietsen. Beetje bij beetje ben ik milder geworden over kinderen.
Vorig jaar begon ik sensei Erik te assisteren bij zijn karatelessen op vrijdagmiddag, na mijn werk op het stadhuis. Ja, sensei Erik is nog steeds in mijn leven. Arno ontmoette ik tien jaar geleden in zijn les. In het begin vroeg ik me af waar ik in godsnaam mee bezig was. Ik ben helemaal geen kindertype, ik kan niet eens met ze praten. Gelukkig kon ik me een beetje aan sensei Erik optrekken, die moeiteloos het ene na het andere verhaal ophing over het bos met de wilde dieren. De kinderen deden zo hun warming-up, of stonden ongemerkt in heel mooie karatestanden. In de derde les deed ik ook maar eens mijn mond open, waarna twee meisjes in de kleedkamer naar me toe liepen. ‘Juf, we vonden de les gaaf en het was ook heel leuk om uw stem te horen.’ Daar stond ik dan, met een bek vol tanden.
Nu, een jaar later, kan ik zeggen dat ik een volleerde karatejuf voor kinderen ben. Zelfs de lessen die ik alleen geef, gaan opmerkelijk vlekkeloos. Ik ben dol op de leerlingen. Ze stellen grappige vragen en doen enthousiast mee. Arno hielp laatst met een les en stond me verbijsterd gade te slaan. Hoe ik Brian met een schrammetje op zijn vinger verzorgde, hoe ik Dave tot de orde riep en hoe ik Doortje liet zien dat ze best wel lenig is.
Afgelopen vrijdag kwam ik na een zware werkweek zuchtend de kleedkamer binnen gelopen. Een moeder die me betrapte, lachte naar me. ‘Ik kan het me helemaal voorstellen hoor, zit je hier wéér met al die drukke kinderen.’ Ik lachte terug. ‘Nee hoor, ik heb er zin in. Voor u is het misschien een hele dag. Voor mij maar één uurtje per week.’ ‘O, ik dacht dat jij wel moeder zou zijn, als ik zie hoe je met ze omgaat.’  
Goed, ik ben gesmolten. Arno ook een beetje. Maar we willen eerst zelf nog even gek doen. Er moet straks toch minimaal één verstandige opvoeder zijn. En zolang we nog niet weten wie van ons twee, is het beter om te blijven oefenen op Chica, onze hond.

Hond

Een huis vol haren, geblaf midden in de nacht en vieze ongelukjes in de bijkeuken. Zonder oppas wordt het een beetje lastig om na mijn werk tot laat in de stad te blijven hangen. Soms denk ik: waarom hebben we ook al weer een hond?
Vier jaar geleden, in een veel te kleine tweekamerwoning, stelde Arno me dé vraag: ‘Zullen we een hond nemen?’ Opgegroeid in een gezin waar altijd een hond door het huis banjerde, was ik me er maar al te bewust van hoeveel werk dat zou betekenen. ‘Ik weet het niet, hoor.’ Arno verzuchtte dat hij als kind al een hond wilde hebben en: ‘Zo’n puppy is zo leuk.’ Hij keek me met onweerstaanbare hondenogen aan, dus we kwamen tot een compromis. We zouden een hond nemen op voorwaarde dat hij naar de puppycursus zou gaan en alle vieze klusjes zou regelen.
Zo kwam Chica in ons leven. Een Duitse herder, want we namen een hond en geen cavia. De allerschattigste puppy die je je kunt voorstellen, een lekker bolletje met een zacht snoetje, met eigenwijze puppyhuppeltjes. Ik nam Chica overal mee naar toe. In de metro wilde iedereen haar aaien. En op een terrasje op het Westelijk Handelsterrein in Rotterdam was ze eye candy voor zowel dames als mannen met zwierige sjaaltjes en glaasjes prosecco.
Chica groeide op als een knuffelhond met een obsessie voor balletjes, kluifjes en de plantenspuit. Een hond met vreemde trekjes. Volkomen rustig, lief en gehoorzaam, tot ze denkt dat er niemand meer in huis is en het vervolgens zes uur lang op een blaffen zet. Of met haar hoofd onder de schuttingdeur ligt om de buurt in de gaten te houden. Maar ook een hond die een waas voor haar ogen krijgt als ze kleine, witte hondjes los ziet rondlopen. Dan transformeert ze tot een bloeddorstig monster. Inmiddels sta ik in Willemstad bekend als ‘de vrouw met die gemuilkorfde hond’.
Deze ochtend voel ik me niet zo lekker. Ik loop de trap af, doe de deur open en ik tref haar aan op haar matje, me op haar allerliefst aankijkend. Een korte knuffel kan ik niet weerstaan. Een beetje down neem ik plaats achter de computer, tot ze weer naast me gaat zitten. Met haar oortjes naar achteren, gouden haartjes in de ochtendzon en warme amandelkleurige ogen die me blij aankijken. Al zittend legt ze haar voorste twee pootjes op mijn schoot. Als ik haar aai en naar die grappige snoet kijk, kan ik niet anders dan lachen. Dank je wel, lieve Chica. 

Rennen

Voorjaar 1998. Mijn tas staat al klaar. Mijn blik gaat van de klok naar de meester naar de deur. De bel gaat. Vlug loop ik naar de deur, ik trek mijn jas aan, ren naar buiten. Er zijn meerdere routes naar huis, maar ik kies altijd dezelfde. Tijdens het rennen dwaalt mijn blik steeds af naar links. Het duurt niet lang of ik zie een geel waas: haar jas. Ja, ze is ook aan het rennen. Maar ik heb een voorsprong. Aan één stuk door ren ik tot aan onze voordeur, waar ik de sleutel in het slot steek. Het is me weer gelukt. Meestal lukt het me om als eerste in onze straat te zijn. Soms is zij als eerste thuis. Zij, mijn buurmeisje. Met haar ouders woont ze in het huis op de hoek waar ik langs moet om bij mijn eigen huis te komen. Als zij als eerste thuis is, zie ik haar staan, voor het grote, verticale raam. Met haar armen over elkaar kijkt ze me aan. Naast haar staat haar moeder, een grote, stevige vrouw. Ook met de armen over elkaar. Het steekt in mijn onderbuik. Ze staan daar maar, kijken boos naar me. 

Ooit waren we vriendinnen. Tot we ruzie kregen om iets stoms. Ze verklaarde me de oorlog. Haar moeder doet mee. Ze maken zich groot achter het raam. Maar vandaag niet. Vandaag ben ik als eerste thuis. Ze zullen er niet staan. Ik kijk op. Haar moeder staat er wel. Met haar armen over elkaar kijkt ze me nijdig aan. Er knapt iets in me. Ik heb geen zin meer om naar de grond te kijken, om haar indringende blik steeds te moeten ontwijken. Ik ben twaalf jaar nu. Ik kijk op en kijk haar recht in de ogen. Haar honende ogen. Ik steek mijn middelvinger op. Een klein gebaar, maar een grote stap voor mij. De verbijstering op het rood aanlopende gezicht van de buurvrouw geeft me moed. Ik glimlach. Voortaan hoef ik niet meer te rennen.

Bijbaantje

Zomer 1999. Het is zaterdag. Ik hang op de bank. Mijn moeder staat in de keuken.
‘Chantal, wat ben je aan het doen?’
‘Hoezo?’
‘Nou, je gaat niet de hele zomer nietsdoen. Zorg er maar voor dat je voor de zomervakantie een baantje hebt.’
‘Maar…’
‘Hup, je gaat er nu op uit en je komt niet thuis voordat je een bijbaantje hebt.’
Vol ongeloof kijk ik mijn moeder aan. Ze wijst me de deur. Daar sta ik dan, met mijn fiets in mijn hand. Waar moet ik naartoe in dit dorp? Aarzelend rijd ik naar de supermarkt. Het zweet breekt me uit als ik mijn fiets op slot zet.
‘Kom op,’ spreek ik mezelf toe.
In de winkel kijk ik om me heen. Ik zie een meneer die er als een manager uitziet. Ik stap op hem af en hoop dat hij me ziet staan.
‘Meneer.’ Hij kijkt me aan, lacht vriendelijk, goddank.
‘Heeft u misschien nog iemand nodig om de flessen te sorteren?’ Even staart hij voor zich uit. ‘Er was inderdaad een plekje vrij, maar dat heb ik net gisteren vergeven.’ Hij vindt het jammer, zie ik aan zijn gezicht.
Ik geef hem een hand en bedank hem. Gesterkt loop ik naar buiten. Ik kan dit. Maar ik heb nog geen baan. Ik kan nog niet naar huis. Ik stap op de fiets en rijd een rondje door het dorp. Ik kan niets bedenken. Een kwartier later rijd ik richting mijn vriendin, de dijk op. In de verte zie ik de bocht naar de golfclub. De golfclub! Ik ben er nog nooit geweest, maar wie weet hebben zij een baantje voor mij. Ik zet mijn fiets op slot. Ik voel de kriebels weer in mijn buik. ‘Blijf kalm, Chantal. Net kon je het ook.’ 

De radio staat aan, het is rustig, er zit een man aan een tafeltje de krant te lezen. Als hij me ziet, staat hij op en komt hij naar me toe lopen. Ik steek mijn hand alvast uit. ‘Goedemorgen. Ik ben Chantal en ik ben op zoek naar een bijbaantje.’ Onderzoekend kijkt hij me aan. ‘Hoe oud ben je?’
‘Twaalf.’
‘Dat zou je ook niet zeggen. Hallo zeg, dat komt even binnen gelopen.’
Ik glimlach.
Hij ook. ‘Vind je het goed als ik over je vraag nadenk en je terugbel?’
Ik knik.
Hij schrijft mijn nummer op en ik stap weer op de fiets. Op de fiets naar huis.
Wat moet ik zeggen als ik thuiskom? Dat het me misschien gelukt is. Telt de poging? Ik durf het niet te voorspellen. Zachtjes open ik de voordeur, mijn moeder is er niet. 

Een halfuur later gaat de telefoon. ‘Chantal? Hoi, met Raymond, van de golfclub. We hebben op zich nog wel iemand nodig die de wc’s schoonmaakt en helpt in de keuken. Zou je dat willen doen?’
‘Ja, natuurlijk!’ Dolblij ben ik. Ik heb een bijbaantje! Wat een overwinning. En ik heb het helemaal alleen gedaan.

Wisselgeld

Winter 1999. Het is een drukke avond, er is een feestje op de golfclub en ik werk zij aan zij met mijn baas Raymond. We zijn een goed team. Ik werk me een slag in de rondte. Aan het einde van de avond krijg ik de helft van de fooienpot mee. Rond de tachtig gulden. Ik ben in de wolken. Tachtig gulden extra verdiend.
Een week later vraagt Raymond me of ik rolletjes wisselgeld wil halen bij de bank in het dorp. Kwartjes, dubbeltjes en guldens. Ik schrik. Hij weet niet wat ik wel weet. Dat zíj daar werkt. Maar ik laat niets merken, ik vind niet dat zoiets mijn werk mag beïnvloeden. ‘Komt voor elkaar, geen probleem.’ Met een baksteen in mijn maag stap ik op de fiets. Hier ben ik niet op voorbereid. Dat Raymond me juist dít moet vragen. Maar ik laat me niet kennen. Misschien valt het mee. Ik sjees over de Molendijk, door de dorpsstraatjes en dan sta ik ineens voor het bankfiliaal. Misschien werkt ze niet eens vandaag. Misschien. Ik doe de deur open en zie dat ik ongelijk heb. Daar zit ze. Ze ziet mij ook. Als vanouds verschijnt de minachtende grijns op haar gezicht. Ik doe alsof ik het niet opmerk en trek een nummer. De seconden lijken minuten te duren. Ik ben hier nog nooit binnen geweest. Zij is de enige baliemedewerker, in ieder geval vandaag. De confrontatie is onvermijdelijk.

Als ze de oudere meneer voor mij geholpen heeft, duikt ze ongeïnteresseerd in haar computer. Ik loop naar haar toe. Naar de moeder van mijn buurmeisje.
‘Dag,’ zeg ik stellig.
Ze kijkt me aan alsof ik gek ben.
‘Ik kom deze briefjes wisselen voor rolletjes wisselgeld. Het is voor de golfclub.’
‘Nee.’
‘Nee?’
Met dezelfde minachtende grijns kijkt ze me aan. ‘Denk maar niet dat je die van me meekrijgt.’
‘Prima,’ antwoord ik. Ik zeg het stoer, al voel ik dat mijn wangen rood opgloeien en ben ik duizelig in mijn hoofd.

Als ik terugfiets, vraag ik me af hoe ik dit op de golfclub ga uitleggen.
Raymond kijkt me met open mond aan als ik hem vertel wat er gebeurd is.
‘Maak je geen zorgen, ik regel dit wel.’ Resoluut pakt hij de telefoon. Ik berg in de keuken het bestek op als ik hem tekeer hoor gaan. Hij wil de manager van de bank spreken. Hij eist dat het vandaag nog geregeld wordt. Raymond knipoogt naar me. We zijn een team. 

Kerst