..

de zAligen

.

© 2018 Robert Beernink

© 2019 Robert Beernink

© 2018/19 Ambilicious, uitgever van verhalen

alle rechten voorbehouden

Eindredactie: Inanna van den Berg

Omslagontwerp: Ambilicious Studio / Probeeld

Omslagfotografie: Robert Beernink

Opmaak binnenwerk: Ambilicious Studio

ISBN 978 94 92551 75 7; E-pub

NUR 300

www.ambilicious.nl

.

ROBERT BEERNINK

de zAligen

Ambilicious Breda | Kalmthout

.

Zolang er mensen zijn met geest,

Zal de inkt blijven vloeien,

Tot over de randen,

En ze er zijn geweest.

.

A1 DOOD SPOOR

‘Hoe voel je je?’

‘Fantastisch!’

‘Wil je afscheid nemen?’

‘Waarom? En van wie? Ik vind het alleen raar om zo naar mijn eigen lichaam te kijken.’

‘Geniet er nog maar even van. Morgen ga je de shredder in.’

De intercitytrein trekt snel op en rijdt langs het verlichte perron de kille nacht in. Wegbrengers zwaaien nog een keer uitbundig naar hun geliefden en haasten zich dan naar de automatische deuren van de stationshal, waarachter het behaaglijk warm is. Het achterste treinstel is bijna het station uit als er een heftig en oorverdovend schuren van ijzer op ijzer klinkt. Het lijkt op ijzingwekkend gillen. De enkeling die nog op het perron staat draait zich verschrikt om. Met een schok komt de trein tot stilstand.

Stationmedewerkers rennen naar het eind van het perron, sprinten een betonnen trapje Verboden voor onbevoegden! af en moeten nog een heel stuk verder lopen om bij de voorkant van de locomotief te komen. De machinist springt vanuit zijn cabine in de diepte en kijkt onder de trein naar de wielen en de rails. Hij geeft over in zijn blauwe sjaal.

Aangeslagen reizigers klauteren uit hun trein, lopen via de verboden trap het perron op en worden opgevangen in de stationshal. Het duurt meerdere uren voordat het baanvak wordt vrijgegeven. Als ze eindelijk verder kunnen reizen in een vervangende trein, staat de andere op een zijspoor en wordt door spoorweg-
personeel schoongespoten. Tot hartelijk uitzwaaien komt het niet meer, hooguit tot een bedrukt opgestoken hand.

‘Je weet zeker dat hij erin zat?’

‘Ja.’

‘En, zat hij erin?’

‘Nee.’

‘Hoe kun je dan in vredesnaam zeker weten dat hij erin zat?’

‘Dees wist dat. Zei ze.’

‘En daarom heeft ze geprobeerd de trein te stoppen door ervoor te gaan staan en werd onder de wielen in tartaar veranderd.’

‘Hij zal er in alle consternatie wel uitgesprongen zijn.’

‘Heb jij dat gezien?’

‘Nee, ik heb alleen Dees gezien. Ik ben weggerend, ik weet niet waar naartoe. Een trap op, geloof ik, maar ik viel flauw. En toen ik bijkwam, lag ik op een brancard in de stationshal. Maar ik kon toch met de volgende trein mee en heb alle coupés gecontroleerd.’

‘En?’

‘Niets.’

‘Dus?’

‘Dus is hij eruit gesprongen.’

‘Die lui zijn gek. Knettergek.’ Rechercheur Henk Willemsen zit met een paspoort en een proces-verbaal in zijn handen. ‘Desiré Kotten. Mooie jonge vrouw.’

Willemsen kijkt nog een keer en gooit het paspoort op zijn bureau. ‘Was ze alleen?’

‘Is niet bekend. Het was erg druk op het perron met zowel passagiers als wegbrengers.’ Sally Zuidersma staat achter de versleten bureaustoel van Willemsen en kijkt over zijn schouder mee in de papieren.

‘Niemand die op een bijzondere, aparte, afwijkende of opvallende manier heeft gereageerd?’ Willemsen praat staccato als hij tegelijkertijd denkt.

‘Niet dat we weten. Er waren er wel een paar flink misselijk en iemand is flauwgevallen. Maar die bevonden zich op de kop van het perron en zagen daardoor wat er verderop gebeurde.’

‘Bij die kou? Dan maak je toch dat je zo snel mogelijk weer binnen komt!’

Sally lacht. ‘Geliefden laten zich door het weer niet afschrikken, Henk. Ze stonden elkaar via het raam te zoenen.’

‘Was dat raam open?’

‘Nee, dat zat er gewoon tussen. De flauwgevallen vrouw had nog wel mooi mazzel.’

‘Mazzel?’

‘Ja, ze had de trein gemist, maar kon later alsnog mee.’

‘En zij viel flauw aan het eind van het perron? Als je te laat bent spring je toch door de eerste de beste deur die je kunt halen naar binnen?’ Willemsen kijkt zijn jonge collega indringend aan.

HILSBROEK POST

— van de cultuurredactie –

Eerste deel meesterwerk Bendrik Freek al niet meer leverbaar.

Hilsbroek – De eerste druk van het werk waar al zo lang naar is uitgekeken en dat eerder deze week verscheen, was binnen een paar uur uitverkocht.

Uitgever en drukker maken overuren om op korte termijn weer aan de vraag te kunnen voldoen. Zelden heeft een werk dat in de Lage Landen werd uitgegeven zo’n run op boekwinkels en webshops veroorzaakt.

De auteur zelf, Bendrik Freek, is niet bereikbaar voor commentaar. Naar verluidt heeft hij zich teruggetrokken om zich te kunnen concentreren op een vervolg. Daarvan
zijn al talloze exemplaren bij de uitgever voorgereserveerd.

A2 DE VERWANTSCHAP

www.bfv.ll/blog

De uitgestoken ogen zijn waardeloos geworden. Ze keken, maar zagen niet. Wie niet ziet, kan ook niet weten. Om en om trekken de ogen nog zo nu en dan samen, dansen wanhopig over de tafel, proberen te focussen, maar ze zien niets meer. Vloeistof drupt, onverstoorbaar als de tijd, langs de naden van het kanten tafelkleed in een groeiend rood plasje op de vloer.

Geplaatst door freekfreak (heden om 18.00 uur)

Reacties:

De blinde leeszaal

De damasten tafelkleden zijn strak gestreken, het roodbruine meubilair is stofvrij en het grijze marmoleum op de vloer glanzend schoon. Alle vierendertig stoelen zijn bezet. Witte kopjes en schotels met het blauwe logo van de bibliotheek staan klaar. De roestvrij metalen kannen met koffie en thee gaan van hand tot hand. Aardewerk schaaltjes met Jan Hagel koekjes staan op de tafels. De bezoekers wachten. Ze ogen gespannen.

Voor de dertien, in twee rijen opgestelde tafels, staat een spreekgestoelte schuin voor een neergelaten wit scherm dat aangelicht wordt door de uit het plafond gezakte beamer. Op het scherm is hetzelfde, sterk vergrote, blauwe logo als op de kopjes te zien. Verder niets. De glazen wanden van de kleine zaal zijn afgedekt met zwarte doeken. Ze hangen ook voor de deur, waardoor een jonge medewerkster van de bibliotheek binnenkomt. Na een kort gesprek, fluisterend, met de enige man met een badge op de
revers van zijn pak, vertrekt ze. Niemand kan naar binnen kijken. En niemand naar buiten.

Volgens de badge heet de man Henk Jan Naber en is hij de direc-
teur van de bibliotheek. Hij aarzelt even, gaat dan toch achter de microfoon staan en richt zijn sombere gezicht naar de zaal. De tik met een wijsvinger op de microfoon dreunt als een paukenslag door de speakers. Iedereen zit stijf rechtop met de oren gespitst.

‘Beste mensen,’ begint hij. ‘Ik heb geen goed nieuws.’ Vanuit de zaal klinkt aanzwellend rumoer. Naber zwijgt. Zwijgen nodigt uit tot stilte. Het wordt snel rustig. Ze willen horen wat hij te zeggen heeft.

‘Beste mensen,’ herhaalt hij. ‘We hadden vanavond graag de aangekondigde lezing door deze hooggeëerde auteur voor u willen verzorgen. U bent, net als ik, ongetwijfeld heel nieuwsgierig naar de presentatie over zijn werk dat, zoals u weet, het publieke debat en de social media al wekenlang beheerst.’ Hij schraapt zijn keel. ‘Maar ik moet u helaas teleurstellen en meedelen dat de lezing niet door kan gaan. De politie heeft vanmiddag de boeken die nog bij de uitgeverij aanwezig waren in beslag genomen. Ook in de boekhandels en webshops zijn geen exemplaren meer beschikbaar.’

Directeur Naber onderbreekt zijn betoog voor een slok water. Hij schopt zacht tegen een forse bruine doos die onderin het spreekgestoelte staat en zet er een voet op.

‘Wij zullen de boeken die wij van tevoren hadden ontvangen om aan u te verkopen over moeten dragen aan de autoriteiten.’

De zaal begint weer te morren: ‘Betutteling!’

‘Censuur!’

‘Boekverbranding!’

‘Nazipraktijken!’

Met armgebaren probeert de directeur de menigte tot rust te manen. ‘Ik … ik begrijp heel goed hoe vervelend dit is voor u. We hebben ons allemaal op deze avond verheugd. Maar wij kunnen niet anders!’

‘Waar is die schrijver dan?’ vraagt iemand vanaf de achterste rij. ‘Laat hij het zelf komen uitleggen!’ Hij krijgt luidruchtige bijval.

Henk Jan Naber haalt zijn schouders op. ‘Ik weet echt niet waar hij nu is. Niemand weet dat. Hij is niet bereikbaar. Hij is … van de aardbodem verdwenen!’

Directeur Naber gaat zitten en laat zijn boodschap doordringen tot de aanwezigen. Langzaam gaat hun boosheid over in acceptatie en gelatenheid.

De gasten staan in groepjes op en verlaten de zaal door de geblindeerde deur. Vijf personen blijven achter en praten nog wat na. De directeur, zichtbaar teleurgesteld en tegelijkertijd opgelucht, biedt ze nog een kopje koffie of thee aan. En houdt ze een schaaltje met Jan Hagel koekjes voor. Ze vinden gretig aftrek.

www.bfv.ll/blog

Als de medewerkster van de bibliotheek weer binnenkomt en de zwarte lap aan de binnenkant van de deur opzij duwt, ziet zij meteen haar directeur. Verder is de zaal leeg. Zij staart hem aan. Naber zit met een lijkbleek hoofd in een strak tegen de tafel aan geduwde stoel. Het witte kanten tafelkleed kleurt langzaam rood door het bloed dat sijpelt uit de holle gaten waarin, bij haar vorige bezoek aan de zaal, nog zijn ogen zaten. De jonge vrouw kan niet direct bevatten wat ze ziet en als het besef indaalt, valt ze zonder een kreet te slaken flauw. De uitgehaalde oogbollen op het schoteltje voor hem ziet ze niet meer, net zomin als het ontbreken van een grote bruine doos.

Geplaatst door freekfreak (heden om 21.30 uur)

Reacties:

Net echt, freekfreak. Huiveringwekkend!

Geplaatst door bendrikbitch (heden om 21.43 uur)

Dank je wel, bendrikbitch

Geplaatst door freekfreak (heden om 21.45 uur)

Of je er zelf bij was. Ik ril van opwinding bij de gedachte.

Geplaatst door bookbutcher (heden om 22.13 uur)

Het lelijke talent

Het is een zeldzaam bezit, een unieke gave en een uitzondering. Tevens een toepasselijk anagram van latent: het is er, maar moet bewerkt worden na ontdekt te zijn, ontleed, opgerakeld, in de lucht gegooid en weer landen, dan verder ontplooid en door-
ontwikkeld. Gezaaid op vruchtbare grond, gepoot in gemeste aarde, naar de oppervlakte gehaald en gekoesterd als een tere plant. Dan is de weg naar de perfecte bloei alsnog lang en moeilijk.

Wie het bezit, aanwendt en ervan geniet, kan niet anders dan alsmaar verder gaan, tot aan de uiterste rand van het kunnen en daar overheen. Dat is taak, roeping, missie en levensdoel. Het lot van schilders en beeldhouwers, dichters en schrijvers, componisten, muzikanten, dansers en zangers. Hoe begaafd moet iemand zijn om te kunnen ontroeren?

Voor de ware is dat niet genoeg; is emotie niet de ultieme beleving van het perfecte. Het is niet meer dan een middel de kunst te laten uitstijgen boven de creatie om een universele en tijdloze belevenis te genereren. Gevoel over gevoel. Kunst overtreft zichzelf. Kunst is voortdurend een stap vooruit. Is visionair. Creëert een nieuwe werkelijkheid. Sublimeert het nu naar een ander nu. Kunst is niet talent, talent is kunst. Dat heeft Bendrik Freek in het begin niet in de gaten.

In de eerste dagen van zijn schrijverschap heeft hij de gewoonte elke bladzijde die hij gelezen heeft uit het boek te scheuren en weg te gooien. Het is niet meer interessant. Alles wat hij de moeite waard vindt om te onthouden, slaat hij op in zijn fenomenale geheugen.

Bendrik is een kleine en vriendelijke man. Hij heeft een hekel aan naar buiten gaan en nagestaard te worden door de mensen, die hij, na het voorbijgaan, zachtjes hoort fluisteren over zijn uiterlijk. Niet dat hij mismaakt is of zo. Hij is alleen maar afschuwelijk lelijk. Bendrik wijkt af van het gewone, van de grote gemiddelde gemene deler. Dat ziet hij aanvankelijk als manco en niet als kracht.

Zijn hoofd met daarin dat enorme geheugen is veel te groot voor zijn kleine lichaam. Als hij loopt wiegt zijn hoofd voortdurend naar voren en net voor hij topzwaar wordt en voorover dreigt te vallen, doet hij een volgende stap. Wie in beweging blijft, blijft overeind. Voor Bendrik geldt dat niet alleen als hij loopt maar vooral ook als hij achter zijn geliefde schrijftafel zit en woorden aaneenrijgt tot zinnen en zinnen tot hoofdstukken en hoofdstukken tot boeken.

Zijn lelijkheid veroordeelt hem tot binnen blijven. Het is een zelfvonnis. Binnen in zijn kleine huis aan de rand van de stad kan hij zich nauwelijks verroeren, de toenemende frustratie over zijn voorkomen niet van zich af lopen. Maar ook niet omvallen. Hij schrijft om zich geestelijk uit te putten en op die manier in beweging te blijven.

Het gebrek aan lichamelijke inspanning wordt zichtbaar: zijn onderlichaam ontwikkelt zich voortvarend door het tekort aan fysieke arbeid. Zijn postuur als geheel raakt beter in proportie, hij wordt er echter niet knapper op. Integendeel: hij wordt zo lelijk dat de mensen niet meer fluisteren als hij zich toch op straat vertoont, maar hardop hun walging luchten. Hem nakotsen.

Na verloop van tijd komt hij helemaal niet meer buiten. Hij wijdt zich volledig aan het schrijven en in die eerste periode van vrijwillig gekozen exil, wordt zijn schrijftalent herkend en begint zijn kunstenaarsster te rijzen.

De boekenplaag

‘Er zijn nergens boeken meer. Ik heb stad en land afgebeld.’ Rechercheur Sally Zuidersma kijkt haar nieuwe baas, Henk Willemsen, vragend aan. Hij zucht.

‘We zijn er godverdorie toch niet voor om boeken in te zamelen!’

‘Ze willen het!’

‘Ze kunnen zoveel willen. Ik …’ Zijn telefoon gaat. ‘Willemsen.’ Sally kijkt hem aan. Zijn chagrijn neemt in de loop van het gesprek alleen maar toe. Henk houdt zijn hand voor de microfoon. ‘Ook alle uitgevers gehad?’

Sally knikt. ‘Uitgevers, boekwinkels en webshops.’

Henk mompelt korzelig in de telefoon alert te zullen blijven en beëindigt het gesprek.

‘En die lul van een schrijver zelf dan? Waar zit die eigenlijk?’ Sally haalt haar schouders op. ‘Zorg dat je hem vindt. Dan zijn we zo klaar met dit onzinnige geneuzel.’

‘Hij schijnt te zijn ondergedoken. Kan niet meer veilig over straat.’

‘Om zo’n kutboek?’

‘Ja, en nog een tweede kutboek op stapel, Henk!’

‘Waar is hij dan bang voor? Terroristen, fundamentalisten, godsdienstgekken, schuldeisers … Wat in vredesnaam?’

‘Geen van alle, Henk. Was dat maar zo. Dan hadden we iets concreets.’

‘Waar is hij dan wel bang voor?’

‘Zijn fans.’

‘Zijn fans? Wat een idioterie! Waarom voor zijn fans?’ Sally nipt zwijgend van haar koffie. ‘Weet dan niemand hoeveel boeken er zijn verkocht? Wat doen die uitgevers in vredesnaam de hele dag? Het moet toch bekend zijn hoeveel er circuleren onder het publiek!’

‘Ik heb geen idee. We kunnen nog wel even de bibliotheek bellen, of ze daar wat weten.’

‘Wat weten?’

‘Ik weet het niet.’

‘Bel jij?’ Sally pakt haar telefoon maar hoeft geen nummer te kiezen want de bibliotheek belt zelf al.

De rijmende ster

... Omdat ik aanvoel dat het allemaal zo onuitlegbaar goed bij elkaar en in elkaar past. Het is dat ongrijpbare gevoel, als betekenis de woorden ontstijgt, zoals de woorden de zinnen ontstijgen en het boek zichzelf tot een universele schepping overstijgt.

Daarmee eindigt de mail die Bendrik Freek heeft ontvangen van Emiliënne Bovy.

Bendrik begrijpt er in eerste instantie niets van en is vooral verbaasd over de vele woorden die Emiliënne aan hem besteedt. Hij kent haar als minimalistisch dichter, die alleen de kracht van letters en lettertypen gebruikt in haar werk. Bendrik heeft haar oeuvre in zijn boekenkast staan. Zij is nog jong en heeft desondanks al tien bundels gepubliceerd. Een enkele keer bladert hij door de boekjes, maar een pagina met een paar letters in afwisselend font, doet hem weinig tot niets.

Emiliënne Bovys debuut ‘Alphabed’ vindt hij nog redelijk toegankelijk. Het eerste gedicht met de titel ‘A’ kan hij wel plaatsen:

AAAAAA

Het ontwaken, de toenemende waakzaamheid, verbazing, opwinding en het orgasme kan Bendrik enigszins navoelen, als hij het hardop leest.

Het afsluitende ‘Z’ noemt hij geslaagd, want dat beleeft hij met een diepe geeuw:

ZZZZZZ

In latere publicaties gebruikt ze verschillende lettertypen om angst, blijdschap, droefheid en andere emoties en gevoelens te, in haar eigen woorden, ‘verklanken’. Emiliënne vindt zichzelf bepaald niet minimalistisch. Ze afficheert zichzelf als ‘foneet poëet’.

Bendriks fascinatie voor de dichter als persoon neemt sneller toe dan die voor haar werk. Hij blijft haar bundels verzamelen, ook als Emiliënne gaat putten uit vreemde talen en culturen. Hij kan geen gevoel ontwikkelen bij schijnbaar willekeurig geplaatste Arabische, Cyrillische of Chinese tekens en figuren, evenmin bij het Keltische schrift of Runentekens, hoezeer deze hem ook fascineren.

De mail van Emiliënne intrigeert hem ook. Uit haar afsluitende zinnen maakt hij op dat haar verwachtingen van zijn werk voldoen aan wat zij met haar poëzie nastreeft. Zij staat niet bekend als pleaser of een warme, hartelijke vrouw. Een recensent noemde haar eens een heks die op de verkeerde kant van de bezem heeft plaatsgenomen. Emiliënne bedankte hem met een christusdoorn in een pot vaseline.

Bendrik heeft een aanvaring met haar gehad in de periode dat hij zich nog onder de mensen bewoog. Na haar boekpresentatie van de voor hem volslagen onbegrijpelijke zevende bundel, bekende Bendrik dat hij bij het openslaan van haar werk moest denken aan tekstballonnen uit strips, waar vloeken wordt gesymboliseerd door getekende donkere wolken en bliksemflitsen. Dat schoot mevrouw Bovy in het verkeerde keelgat. Ze keek hem met haar
gelige ogen arrogant aan en weigerde de bundel die Bendrik had gekocht te signeren.

‘Laat eerst maar eens iets van jou zien,’ sneerde ze, terwijl ze hem het boek teruggaf, weliswaar ongetekend, maar met een businesskaart erin. Bendrik stuurde haar digitale excuses.

Pas na het verschijnen van haar tiende bundel arriveert de mail waarin ze haar goede gevoel voor zijn werk zo breed uitmeet. Dat ze die mail in een en hetzelfde lettertype schrijft, stelt Bendrik een beetje teleur.

De Verwantschap

Dertien mensen zitten in een kring van twintig stoelen. Er wordt aangebeld. Het klinkt ver weg. Twee personen verlaten het in glimmend marmer opgetrokken vertrek door een dubbele eikenhouten deur.

‘Beetje ruimte maken.’ Twee mensen staan op, schuiven hun stoel naar achteren en kijken naar degene die het verzoek heeft gedaan. Een goedkeurende knik.

‘Tafel graag.’ Twee anderen pakken een tafel die voor een matglas raam staat samen op en plaatsen die in de kring. Weer een blik en een knik.

‘Zitten.’

De sfeer heeft iets sinisters door het stemmige licht dat de zaal donker maakt en het zachte orgelspel vol mineurklanken op de achtergrond.

‘Geen verstoring meer.’ De luchttoevoer wordt gestaakt en het orgel zwijgt. Iedereen zit weer als de deur opengaat en de twee personen, die even daarvoor waren vertrokken en nu beide deurdelen openen, komen weer binnen. Ze nemen hun oorspronkelijke plaatsen weer in.

‘Licht.’

De lampen worden onmiddellijk gedoofd en alleen de tafel in het midden van de kring blijft verlicht onder een sterke halogeenlamp.

‘Respect.’

Iedereen gaat staan en draait het gezicht naar de deur. Vijf mensen komen binnen. Vier van hen houden de uiteinden van een houten draagbaar vast met daarop een object onder een zwartfluwelen kleed. Door hun statige schreden en waardige blikken lijkt het op een rouwstoet. Achter de vier loopt nog een persoon. Zo gauw de groep binnen is houdt de stoet stil en sluit de laatst binnenkomende de deuren. Ze schrijden verder naar het midden van de marmeren zaal en zetten de draagbaar op de tafel, onder de helle spot. Ze gaan zitten.

‘Dimmen.’

De helderheid van de lamp wordt minder. De enige die tot nu toe gesproken heeft in directieve korte staccato zinnen, kijkt rond.

‘Wachten we?’

Ze wachten.

Clair de Bruijn drukt op de ronde koperen knop. Ze is nerveus en jachtig. Nadat ze door twee personen is binnengelaten is ze alleen met haar.

‘Je bent laat.’ Clair knikt. Ze lopen samen naar een aparte ruimte.

‘Desiré?’ Clair schudt haar hoofd, bedroefd en ontzet. Ze huilt snikkend.

‘Ik zou je voor deze stupiditeit moeten afranselen met de doornen roede.’ Clair knikt onderdanig. ‘Maar we hebben belangrijker zaken nu. Kom!’

Het duurt even voordat Clair zich voldoende heeft hersteld om de schaars verlichte zaal waardig te kunnen betreden. Zwijgend gaat ze zitten. De vrouw met wie ze heeft gepraat blijft staan.

‘Doek,’ zegt zij met de autoriteit die bij haar positie in de groep past. Twee van de vier dragers vouwen het zwarte fluwelen kleed dat over de draagbaar hangt nauwgezet op. De spreekster pakt het mes dat het vijfde niet-dragende lid van de dragers haar aanreikt. Met krachtige halen snijdt zij in het object op de tafel, opent het en kijkt. De stilte is ondraaglijk. Haar blik verandert van hoop via verbazing naar ontzetting en withete woede. Ze steekt als een waanzinnige in op de inhoud van de doos, maar het mes door-klieft daarbij alleen de dikke lucht van oude Bijbels.

‘Ik wil godverdomme zijn hoofd in deze doos!’

Correlerende golflengtes

Met zijn hoofd diep verborgen in de avondkrant van drie dagen geleden, zit Bendrik Freek in een stiltecoupé van de sneltrein. Het valt hem mee dat hij niet opvalt. De meesten zitten met een telefoon of tablet voor hun hoofd. Papier is zeldzaam geworden. Stilte ook. Gedempte stemmen vullen de ruimte. Bendrik weet waarom.

HILSBROEK POST

- van de cultuurredactie –

Deel II meesterwerk Bendrik Freek wordt gedrukt

Hilsbroek – Na het enorme succes van het eerste deel, heeft schrijver Bendrik Freek eindelijk toestemming gegeven om het manuscript van het vervolg van zijn magnum opus naar de drukker te sturen. Intussen blijft de vraag naar deel I onverminderd groot en zal naar verwachting zelfs weer toenemen nu deel II binnenkort op de markt komt.

Om zich heen hoort Bendrik medereizigers over zijn werk praten.

‘Ik wacht met deel II kopen tot deel I weer verkrijgbaar is,’ zegt een grijze vrouw van middelbare leeftijd.

‘Ik heb stad en land afgelopen, maar overal nul op rekest gekregen,’ klaagt iemand. ‘Boekwinkels, bibliotheken, zwarte markten. Alles afgestruind!’

‘Waarom een tweede deel als het eerste al helemaal af is?’ wil een ander weten.

‘Deel II moet veel van deel I uitleggen,’ antwoordt een jongeman die tegenover de grijze vrouw zit, aan andere kant van het gangpad.

‘Hoe weet je dat?’

‘Heb ik gelezen.’

‘Deel I moet op zichzelf al een eenheid zijn. Wat kan deel II nog toevoegen?’ vraagt een jonge vrouw, die haar laptop dichtklapt en zich in het gesprek mengt.

‘Deel I is een eenheid, maar het moet verder. Het verhaal is af, maar ook weer niet,’ zegt de jongeman. ‘Het roept een zwaar verlangen naar een vervolg op.’ De jonge vrouw gaat naast hem zitten.

‘Hoe zwaar?’

‘Steeds zwaarder,’ zucht de jongeman. ‘Het verlangen groeit en stopt niet. Het is …’

‘Een begeerte?’ vraagt de jonge vrouw. ‘Een onstuitbare en onbevredigde lust?’

Buiten is het donker.

In de weerkaatsing van het raam ziet Bendrik de jongeman en jonge vrouw met hun gezichten bijna tegen elkaar aan. Hij hoort ze gepassioneerd praten. Steeds zachter, tot ze bijna intiem fluisteren.Hij sluit zijn ogen kort en als hij weer kijkt, vanachter zijn krant, zijn de jonge vrouw en de jongeman een stel geworden. Zijn werk resulteert voor zijn ogen in hartstochtelijk zoenen.

Bendrik is in dubio of hij daar blij mee moet zijn.

Hij staat op en zoekt een lege coupé. Hij wil graag alleen zijn. Voordat hij wordt herkend. Het gesprek achter hem gaat onverminderd luid door.

In de spiegeling van de glazen deur ziet Bendrik het prille stel de coupé aan de andere kant verlaten. Ook op zoek naar een rustiger plek. Ook om alleen te zijn. Om samen een te worden. Bij deze gedachte glimlacht hij. De door hem veroorzaakte aantrekkingskracht tussen die twee mooie mensen stoot hem af en windt hem tegelijkertijd op. Hij voelt zich zowel gelauwerd als bepoteld.

Twee wagons verderop vindt Bendrik een lege coupé. Eerste klas. Voor het eerst die avond kan hij zonder zijn gezicht te verstoppen rustig de nacht in turen. Steden verraden zich door de helle gloed die ze naar de hemel stralen. Dorpen lijken verzwolgen door de duisternis en verdwenen van de aardbodem. Bendrik ziet niets.
In zijn geest gaat hij terug naar het begin van alle ophef en discussie rondom zijn persoon en gedachtegoed. Toen hij aan de hemel begon op te gloeien als een nog onontdekte ster.

Steeds weer komt hij op dezelfde plek uit en hetzelfde tijdstip. Het moment dat hij voor het eerst contact kreeg met Emiliënne Bovy. Zij met hem, want zo ging het. Zij stuurde hem een bericht via een website waarop beginnende schrijvers hun werk plaatsen en laten beoordelen door andere schrijvende deelnemers. Bendrik dacht in die periode veel na over wat hij wilde schrijven, had echter nog niets gepubliceerd of geplaatst op die website. Hij was verre van bang voor de kritiek die daar geleverd werd en vaak niet mals en geregeld op de persoon was, maar hij had nog niet één zin geproduceerd die zijn eigen goedkeuring weg kon dragen. Laat staan die van een ander. Hij gaf zelf wel kritiek, maar altijd keurig en alleen op spelling en stijl. Niet op gekozen onderwerpen. De vrijheid van meningsuiting is voor Bendrik een mensenrecht.

De gaten die hij bewust wel eens liet vallen in zijn commentaar, omdat hij geen onmin wilde veroorzaken, vulde Emiliënne vaak op een ongezouten manier op. Geregeld bemiddelde Bendrik bij uit de hand gelopen meningsverschillen tussen een schrijver en haar, als zij weer keihard van leer was getrokken. Hij heeft het haar nooit in zoveel woorden laten weten, maar Bendrik moest erkennen dat ze het vaak bij het rechte eind had.

Zowel Bendrik als Emiliënne voelen de onderlinge connectie, maar zij neemt het voortouw. Hun correspondentie ontwikkelt zich snel tot een dagelijkse uitwisseling van, in het begin, zaken die met de website te maken hebben, tot op den duur heel persoonlijke aangelegenheden. Bendrik vindt die digitale gesprekken met Emiliënne het hoogtepunt van zijn dag. De opwinding die een plotseling opdoemende eilandberg in een vlak land veroorzaakt.

Ze leren elkaar heel goed kennen en er ontstaat respect en genegenheid. Bendrik betrapt zich erop dat hij steeds vaker aan Emiliënne denkt als ze niet digitaal verbonden zijn. Ze doemt regelmatig spontaan op in zijn hoofd. De lijn tussen hen is vrij komen te liggen; zo noemt Emiliënne dat. Toch duurt het tot de presentatie van Emiliënnes zevende boek, waarbij ze hem met een niet gesigneerde bundel afserveert, voor ze elkaar in levenden lijve zullen zien. Die afwijzing lijkt de verbinding alleen maar te versterken. Bendrik vindt dat vreemd, Emiliënne normaal. Het is de gelegenheid waar ze hem een businesskaart met haar privé-
gegevens geeft.

Hij schrikt op uit zijn mijmeringen als de trein vaart mindert. De machinist licht via de intercom toe dat ze iets voor zijn op het schema en wat langzamer gaan rijden. De trein kruipt verder en passeert een overweg. Bendrik staart naar de rode knipperlichten en de gesloten slagboom. De omgeving wordt erdoor vertekend. Hij ziet een auto in een niet bestaande kleur staan wachten met een vrouw met een paars gezicht achter het stuur. Hij lacht om de andere werkelijkheid die de rode beschieting op zijn netvlies schept. In het voorbij rijden vinden hun ogen elkaar. Het lijkt een eeuwigheid. De vrouw kijkt naar hem alsof zij een lang verloren gewaande geliefde heeft gezocht en nu terugvindt. Dan ziet hij dat ze weet wie hij is. Ze springt uit de auto en rent naar de trein. De machinist laat de trein weer optrekken. Bendrik ziet nog dat de vrouw haastig haar telefoon grijpt. O, nee hè!

De trein rijdt weer op volle snelheid en nadert Bendriks plaats van bestemming. Aan de conducteur die langsloopt zonder zijn vervoersbewijs te controleren en hem ook niet herkent, vraagt Bendrik wat het eindpunt van de trein is. Hij overweegt te blijven zitten, tot ergens voorbij het station dat op zijn vervoers-
bewijs staat vermeld, in de hoop dat de vrouw niet op verschillende plaatsen grote slapende honden heeft wakker geschud die hem met hun verrotte valse gebitten willen grijpen en verscheuren. Wat ze al zo vaak hebben geprobeerd.

Plotseling mindert de trein weer vaart, maar nu sneller dan eerst. Het is een noodstop. Met luid kraken en piepen komt hij tot stilstand.

Het duurt enige tijd voordat de machinist vertelt wat er aan de hand is. Op het volgende station is een ernstig ongeluk gebeurd en ze moeten wachten tot de spoorbaan weer vrij is.

‘Iemand is ervoor gesprongen.’

‘Een jonge vrouw!’

De modernste locomotief op het spoornet haalt het niet bij de snelheid van de cursor op internet.

Pas na enkele uren springt het sein waarvoor ze staan op groen en rijdt de trein stapvoets het station binnen. De gestrande reizigers stappen in. Perronmedewerkers spuiten de trein aan de overzijde aan de onderkant schoon.

Bendrik Freek maakt dat allemaal niet meer mee.

A3 GELOOF DAT UITKOMT

Exegese en entree

De Frater is vanwege zijn geloof uitgestoten door elke belijdende gemeenschap. Hij legde de geloften af van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid, maar kon de laatste niet waarmaken. Zijn geloof heeft zich als de horizon op zee voor hem uitgestrekt na een wonder-
baarlijke wandeltocht door een bos. Een bevrijdende ervaring. Keerzijde is dat een hogere wijding tot priester met carrière-
mogelijkheden voor bisschop, kardinaal en paus er niet meer in zit.

Hij oogt als een ernstige, grote man zonder hoofdhaar van rond de zestig jaar oud. Hij weigert zich te laten aanspreken als ‘broeder’ of ‘frère’, zoals fraters onderling graag doen. Zijn echte naam heeft hij aan de kloosterpoort achtergelaten. Hij luistert naar ‘Frater’ maar ook naar ‘Hey’ of een armzwaai. Hij heeft altijd belangstelling voor anderen.

Het enige dat nog doet denken aan het fraterverleden is zijn bovenkleding: een simpel eenkleurig habijt met soms daarover heen een kovel, voornamelijk als het vriest. De Frater haat kou. Zijn schoeisel bestaat anders dan in vele kloosterordes gebruikelijk is niet uit sandalen, maar ruim zittende sneakers. Dat is een esthetische afweging, geen religieuze: in tegenstelling tot de levensstijl die hij voorstaat, heeft hij grote voeten met jubeltenen.

De breedte van zijn geloof is de reden dat hij niet in aanmerking komt voor de kansen die de diepte van een smalle overtuiging biedt. Zijn ongebreidelde interesse in anderen brengt De Frater in contact met alternatieve levenswijzen en verschillende overtuigingen over de invulling van het leven en hoe dat van invloed is op wat de mens na de dood te wachten staat. Hij kan niet begrijpen dat slechts één kleine groep mensen het bij het rechte eind heeft en zichzelf het recht toe kan eigenen zich tot de enig uitverkorenen uit te roepen. Evenmin kan hij accepteren dat de mensen die in de eeuwen voor de openbaring van een religie leefden, allemaal verdoemd zijn om hun heidense riten en tradities. Dat is niet fair. Het is elitair. En arrogant.

Gaandeweg de jaren waarin hij wegdrijft van de wel van één ware religie naar de wereldomvattende oceaan waarin de bronnen van alle overtuigingen samenkomen, vat een even revolutionaire als onuitwisbare gedachte post in zijn geest. Als alle christenen naar de hemel gaan, de martelaren van de islam in het paradijs worden ontvangen door 76 maagden, karma de hindoe zijn weg door de veertien werelden leidt, de boeddhist tot in het nirwana kan doordringen en voorchristelijke stammen zich via de overgang bij hun voorvaderen voegen, waarom kan dan niet iedereen zijn toekomst na de dood zelf bepalen? En als dat zo is: hoe kan dat? Wat is de macht van de overtuiging? Welke krachten zijn daarbij aan het werk? Waarom komt niet elk geloof gewoon uit?

Met die vragen nog onbeantwoord, belt hij aan bij een grote poort.

De kleine poort, die in de grote verscholen zit, gaat open en De Frater betreedt het landgoed. Een kleine man, kaal als hijzelf en gekleed in een pak met het dessin van een hypnotiserende streepjespyjama, zit achter het stuur van een golfkar te wachten.

Het energieke mannetje springt uit het kleine vervoermiddel, buigt vriendelijk voor de bezoeker, stelt zich voor als Friedel de butler en neemt de bescheiden bagage over.

Friedel gebaart De Frater plaats te nemen. In de golfkar zit nog iemand: een oudere heer met grijs haar en een baard. De man is verdiept in een vuistdik boek met perkamenten bladen dat op zijn knieën ligt. Hij schrikt op als De Frater naast hem op het smalle bankje gaat zitten en tegen hem aan stoot.

‘O, excuses. Ik had u niet gezien.’ Hij geeft De Frater een hand. ‘Ik ben Fleur Dietzoon. Ook net aangekomen.’ De aandacht van de grijsaard vertrekt weer naar zijn leeswerk, dat hem lijkt mee te nemen naar werelden ver van de plek waar hij zich nu bevindt. De Frater laat zich verleiden door het paradijselijke landschap en dagdroomt spontaan van naakte nimfen dansend rond bronnen waaraan genadevolle goden zich laven. Zwijgend rijdt het drietal over de kronkelige maar effen geplaveide weg door dichte bossen en over steile heuvels tot aan de voordeur van een statige burcht.

Millie Featherstone, eigenaresse van het landgoed en afzender van de uitnodigingen aan de bezoekers, staat in een lichte feeërieke
uitdossing van kant en tule, voor de trap naar de grote entree al op ze te wachten.

‘Welkom op Heem!’

De eerste dagen op Heem staan in het teken van kennismaken. Gastvrouw Millie Featherstone blijft onzichtbaar. Butler Friedel zorgt ervoor dat het de gasten aan niets ontbreekt. Ze zijn de enige bezoekers in het gigantische huis, waarin ze gemakkelijk kunnen verdwalen. Friedel zegt dat er nog meer gasten worden verwacht. Over wie dat zijn en waarom ze komen laat hij zich niet uit.

Friedel is een fijne vent, aan wie Fleur en De Frater de zorg voor henzelf graag overlaten. De kamers zijn meer dan comfortabel en van alle gemakken voorzien. Traditie en moderniteit komen harmonieus samen tussen smaakvol gedecoreerd kersenhout langs de plafonds, pastel gekleurde zijden wandversieringen, elegant ontworpen meubels, zachte vloerbedekking en snelle communicatielijnen en internetverbindingen. De kwaliteit van het eten verraadt de bemoeienis van een onderscheiden chef en onder de goddelijke dranken bevindt zich er geen zonder predicaat.

‘Nog meer dan in sprookjes, zitten in oude volksverhalen elementen die mij mateloos interesseren en uitdagen.’ Fleur Dietzoon zit op de praatstoel in de kamer van De Frater. De rit van de poort naar de ingang van het grote huis heeft de twee, ondanks hun
zwijgen, dichter bij elkaar gebracht. Vanaf de eerste handdruk voelen ze de klik die niet uitgelegd kan worden.

Ze zitten tegenover elkaar in oorfauteuils bekleed met fluweel-
achtige lichte stof. Friedel heeft wijn en hapjes gebracht. Ze vertellen elkaar verhalen. De Frater schetst Fleur Dietzoon zijn levensgeschiedenis, die wordt getekend door de kronieken van geloof over wat er na het leven gebeurt. Fleur is emeritus taalprofessor, gespecialiseerd in de duiding van overleveringen die de eeuwen hebben getrotseerd.

‘De verhalen die mijn leven bepalen, zijn ook die van geloof, maar dan over wat er tijdens het leven gebeurt. En vaak even onverklaarbaar zijn als de jouwe.’ Fleur lacht luid en neemt een teug van de volle Bordeauxwijn.

‘Jouw taak is toch ze te duiden?’ zegt De Frater.

‘Taak? Was het maar een taak. Het gaat veel verder! Het is een opdracht van mezelf aan mezelf. Een verslavend commando van een onzichtbare dwaze baas in mij.’

De Frater grinnikt en kauwt bedachtzaam op een broodje met gemarineerde kipfilet, gesneden kwarteleitjes, kaviaar en zachte mayonaise. ‘Dat herken ik wel. Denk je dat jouw verhalen allemaal waar zijn?’

‘Geloof jij dat elk geloof uitkomt?’

Ze klinken en sluiten zwijgend een verbond. Wijn en brood. Bloed en lichaam. Ze gaan de oorsprong van het ei afpellen. Zo voelt het: lekker en goed.

‘Bidden is niet praten met god, maar met jezelf. Met je geweten. Zoals Don Camillo doet, in de boeken van Giovannino Guareschi. Maar wat je tegenover god wel durft te zeggen, doch niet de moed hebt tegenover jezelf te bekennen, laat je verdampen als de wierook die opstijgt naar het niets.’

‘Je bent cynisch, klinkt als Don Quichot die windmolens aanziet voor reuzen,’ zegt Fleur. ‘Is bidden ook niet bedoeld als bevrijding? Dat je dat kwijt kunt wat je niet met anderen kunt delen? Overtuigde bidders menen toch direct met hun god in verbinding te staan? Om met een schone lei in de hemel te arriveren?’

‘Ja, daar is het voor. Om je eigen straatje schoon te vegen. Maar ze vergeten de rotzooi in hun straat hier op aarde.’

‘Maar als elk geloof uitkomt, is dat toch prima!’

De Frater reageert met een chagrijnige blik. ‘Ik weet niet of dat is wat ik bedoel.’

Fleur kijkt hem indringend aan. ‘Of vraag je je af of er daadwerkelijk contact ontstaat tussen de mens en de god uit zijn eigen geloof?’ Hij sluit zijn ogen tot spleetjes. ‘Hoe dat mogelijk is?’

De Frater kijkt weg, in gedachten. Hij zucht. ‘Zo zou je het kunnen samenvatten. Als elk geloof uitkomt, is de optimale basis geschapen voor harmonie en verzoening tussen mensen. Als iedereen gelijk heeft, is ongelijkheid overbodig. Dat is mijn diepste overtuiging. Mijn grootste teleurstelling is dat de praktijk zich geheel anders presenteert: die is weerbarstig, vijandig, haatvol en dodelijk.’

‘Dus …’

‘Wil ik weten waar en hoe het misging. En wat we eraan kunnen doen.’

Nooduitgang

Nadat de trein onverwacht tot stilstand is gekomen, besluit Bendrik Freek uit te stappen. Hij heeft geen idee waar de intercity zich precies bevindt en of het nog ver is naar Hilsbroek, zijn bestemming. Ze staan voor een onveilig sein in een scherpe bocht. De trein helt behoorlijk over.

Bierblikjes en plastic colaflesjes vallen uit de overvolle prullenbakken en rollen allemaal dezelfde kant op. Als Bendrik probeert op te staan, verliest hij zijn evenwicht en dreigt tussen het vuil te landen. Hij grijpt zich vast aan de hoge leuning van de stoel en kan nog net overeind blijven.

Voorzichtig en zich voortdurend vastgrijpend aan bagagerekken en armleuningen, waggelt Bendrik naar het dichtstbijzijnde balkon. Daar is niemand. De andere passagiers zijn rustig, hangen ongemakkelijk scheef in hun stoelen en proberen er het beste van te maken. Bendrik leunt tegen de deur aan de lage kant en drukt op de blauwe knop. Hij zet zich schrap voor zijn sprong naar buiten, maar er gebeurt niets. De deuren zijn vergrendeld.

Hij kijkt door het raam. Buiten is het aardedonker. Hij wil weg hier. Als de trein zich straks weer in beweging zet, is hij verloren. Op het volgende station zullen ze hem opwachten en dan … Hij verzet zich tegen die gedachte. Hij is niet voor niets heelhuids en ongezien aan zijn directe belagers ontsnapt en op reis gegaan!

Wilde hij aanvankelijk zijn eigen huis niet verlaten omdat hij de gefluisterde achterklap over zijn onooglijke uiterlijk zat was, na de persberichten en publicaties over zijn werk kon hij niet meer naar buiten. Een vanuit zijn huis nauwelijks zichtbare mensenmenigte hield heen en weer lopend de wacht en blokkeerde alle in- en uitgangen van zijn woning en erf.

De mensen willen hem zien en horen, met hem praten en aan hem zitten. De in eerste instantie vriendelijke verzoeken om contact worden hartstochtelijke verlangens en groeien uit tot uitspattingen van idolate waanzin. Op den duur krijgt hij de meest vreselijke mails over wat zijn bewonderaars zichzelf zullen aandoen als hij niets van zich laat horen of zich niet laat zien en de mysteries van zijn werk aan hen openbaart. Hij beantwoordt ze niet, want hij weet niet wat hij moet zeggen.

Een korte periode denkt hij dat het niet zo’n vaart zal lopen met de bedreigingen die reiken van verbaal moddergooien tot fysieke automutilatie, totdat hij post krijgt met doorgesneden oorlellen, afgehakte vingertoppen en zelfs een weggeknipte tepel. Dan stopt hij met denken over tot hoe ver krankzinnigheid kan leiden. Het is zinloos. Evengoed doet hij niets. Het zal ook niet uitmaken wat hij zegt, want de massa heeft een gezamenlijke missie en daar valt toch niet tegen te praten. Ze willen een deel van hem hebben dat hij niet wil en kan leveren! Hoeveel ze er ook voor teruggeven.

De meest fanatieke volgers hebben zich verenigd in ‘De Bendrik Freek Verwantschap’. Een onschuldig klinkende naam, alsof het om een familie-uitje gaat als ze bij elkaar komen. Ondanks herhaalde uitnodigingen, gaat hij er niet naartoe. Hij leest de mails met verslagen en blogs van de bijeenkomsten die hij ongevraagd krijgt toegestuurd en heeft de indruk dat hij aanbeden wordt als een god en dat de Verwanten alleen hun zielenheil bij hem, heilige Bendrik, kunnen vinden. Zo voelt dat. Zij verheerlijken Hem en hij gruwt ervan. Hoewel atheïst naar overtuiging, krijgt Bendrik in een ironische bui wel eens medelijden met de profeten en goden die daar ook mee te maken krijgen en hun kudde niet in de hand kunnen houden als ze op hol dreigen te slaan. Verering kan zomaar veranderen in verafgoding. Maar wie in het geloof zit, ziet dat niet. Wie gelijk heeft, liegt nooit en krijgt geen ruzie.

Zijn gruwen groeit naar angst.

Het raampje in de treindeur kan wel open. Bendrik schuift het naar beneden, steekt zijn hoofd naar buiten en probeert zich erdoor te wurmen. Verdorie, te klein! Waar is de conducteur? Ook al vindt hij hem, dan is het nog maar de vraag of hij de deur wil openen. Alleen in geval van nood, waarschijnlijk. Een ongeluk ergens verderop valt daar ongetwijfeld niet onder. Aangezien de geüniformeerde kaartjesscanner hem eerder niet herkende, zal hij op zijn naam en faam geen beroep kunnen doen. Misschien kan Bendrik hem wel overtuigen om zich in de kleine verblijfsruimte van de conducteur te mogen verstoppen en op het tweede of derde station na Hilsbroek alsnog uit te stappen. Dat zijn zo ongeveer de opties. Of alles maar op zijn beloop laten. Daar neigt de situatie inmiddels het meest naar.

Een beetje sikkeneurig en verdrietig staart hij nog een keer de avond in. Links en rechts van hem ziet hij de verlichte treinstellen in de bocht een boog vormen. Aan de voorkant van de trein vliegen insecten rond. Glimwormen of vuurvliegjes. Kan dat wel in deze tijd van het jaar? Zo goed en kwaad als het kan op de schuine vloer beent Bendrik naar voren. Zul je net zien: als ik er ben, springt het sein op groen, denkt hij grimmig. Hij probeert harder te lopen en stoot een koelbox om die in het gangpad is gezet en waarop een kaartje wordt gelegd. Onder het mompelen van excuses rent hij verder door de eerste klas, waar hij bekakt wordt weggehoond, naar het volgende balkon. Hij verliest daar zijn evenwicht door een rondslingerende papieren afvalzak van een fastfoodketen, valt naar rechts en buitelt de diepte in.

Carmen Gregorium

Het kleine gebedshuis is gebouwd van dikke vierkante zandsteenblokken. Wind en regen hebben striemende littekens achtergelaten op de zachte buitenmuren. Hun ooit effen lichte teint is door de eeuwen heen veranderd in een pokdalige, vlekkerige structuur. Dat geeft het gebouw een robuust uiterlijk. De toren boven de
ingang steekt hoog boven het dak uit, zodat de klok haar uit-
nodiging tot samenkomen, aanbidding en reflectie ongehinderd alle kanten op kan zenden. Door de ramen, zoals het hele gebouw in vroeg romaanse stijl, komt spaarzaam daglicht binnen dat wordt gefilterd door de gebrandschilderde allegorische voorstellingen van zonde en vergeving.

De donkere eikenhouten banken aan weerszijden van het middenpad zijn leeg. Ter hoogte van het transept, dat het gebouw een kruisvorm geeft, bevindt zich een marmeren dorsaal van drie treden, de opstap naar het priesterkoor met het altaar.

In de apsis, achter op het koor, staat een groep van negen mannen, van wie acht in een zwarte toga. Ze kijken ernstig, sommigen bezorgd. In hun hand houden ze een boek met partituren en op aangeven van een van hen, de enige in rokkostuum, klinken hun stemmen. De eerste noten komen hakkelend en onzuiver uit hun kelen. De dirigent maant ze tot aandacht voor de gewijde teksten en de eenstemmig gezongen melodie.

Staand rond het simpel uitgevoerde stenen altaar kijken en luisteren mannen en vrouwen naar het koor, dat de perfecte harmonie begint te bereiken. De oude gregoriaanse gezangen lijken hen te beroeren. Schoonheid in de schijnbare eenvoud van één gezongen toon per lettergreep, die langzaam uitgroeit naar beurtelings gezongen strofen door vier koorleden en waarbij het aantal noten per lettergreep steeds meer toeneemt. Het is niet de zangtechniek die de toehoorders in vervoering brengt. Het zijn de tonen en de Latijnse teksten, in hun pure gezamenlijke zuiverheid gezongen, die door de fijne akoestiek dwars door lichaam en ziel snijden en opstijgen tot ongrijpbare hoogte om zich te verenigen met het eeuwige.

De groep rond het altaar telt elf personen en varieert in leeftijd van twintig tot zestig. De zeven mannen dragen lange broeken van spijkerstof en kleurrijke flanellen shirts, de vier vrouwen korte rokken en effen tops. Het zijn dissonanten: het koor in dit gewijde gebouw en de toehoorders. Zelfs de betoverende zang kan ze niet verenigen.

Een harde klap galmt door de gewelven. Het koor valt stil en de groep bij het altaar draait om. Vanuit het donker onder de toren zien ze een rolstoel binnenrijden, die wordt geduwd door een oude vrouw in een paarse legging en openhangend geel shirt zonder beha eronder. Haar lange grijze haar hangt half voor haar gezicht. Ze komt maar langzaam vooruit, sjokt meer dan ze loopt.

Voor haar zit een ineengedoken graatmagere persoon. De smerige leren Tombstone hoed lijkt direct op de schouders te rusten. Zonder hoofd ertussen. Door een oneffenheid in de vloer, een grote zwarte steen, helt de rolstoel een moment achterover en valt de geduwde tegen de rugleuning van de rolstoel. Het is een oudere man, zeker zo oud als de vrouw die hem duwt. Hij is helemaal in het vaalblauw, zijn kleding is door en door versleten en vies door lekkend geelachtig kwijl uit zijn mond en bloed dat uit zijn neus drupt.

Voor de treden die naar het koor leiden houden ze stil. Twee mannen uit de groep helpen de rolstoel optillen. Voor het altaar wordt de apathisch uitkijkende man in de rolstoel begroet: door de mannen met zachte klop op de schouder en een kus op zijn wang van de vrouwen. Hij steunt en hapt naar adem. Niemand zegt iets. Alleen ogen vol medelijden spreken.

‘We moeten opschieten,’ zegt de oude vrouw. ‘Elroy kan elk moment gaan.’ Ze kust hem op de mond en schuift de enige ring die hij draagt van zijn linker wijsvinger. ‘Geen verstoringen, lieverd.’ Ze kust hem nog een keer en richt zich op. ‘Billy, Beverly. Alsjeblieft.’ De vrouw oogt zwaar vermoeid en overmand door emoties. Twee vrouwen uit de groep begeleiden haar naar de stoel van de priester en blijven naast haar staan, ieder met een hand op haar schouder. Ze zit rechtop, borst vooruit en ogen dicht. Bijna biddend.

Ondanks de gruwelijke pijn die het zwaar getekende lichaam moet doorstaan, tillen Billy en Beverly Elroy uit de rolstoel. Hij schreeuwt onhoorbaar. De afgrijselijke grimassen verraden zijn lijden.

De oude vrouw opent haar ogen en kijkt onbewogen toe hoe ze Elroy op het altaar leggen en met veel moeite uitkleden. Langzaam worden de over zijn hele lichaam uitgezaaide wonden, zweren en tumoren zichtbaar en ruikbaar. De stank is even heftig en vreselijk als de pijn. De groep gaat arm in arm rond het altaar staan. Elroy krimpt ineen, trekt armen en benen samen tot in een foetushouding en komt heel geleidelijk aan tot rust.

Billy neemt Beverly bij de arm en ze voegen zich bij de groep. Hij knikt naar de dirigent. Indringend. Opschieten! Voor het te laat is! Het koor zwijgt. Het heftige tafereel van de door kanker verwoeste man zo vlak voor hen beneemt ze de stem. Een levend lichaam in de positie waarin het in de baarmoeder is gegroeid vanuit de vereniging van zaadcel en ei. Een mens in de houding bij zijn komst in het leven is aangeland op de rand van zijn afscheid van het leven. Terug naar de oorsprong van zaad en eicel. Het ontroert de koorleden zichtbaar. Het gevoel daar deel van uit te mogen maken brengt de stemmen terug en vanuit de vredige stilte welt langzaam het mysterie van de eeuwenoude gezangen op. De tonen en woorden die een verbinding met de oneindigheid tot stand brengen.

Met volle overgave en overtuiging dragen ze de ziel van Elroy naar de bestemming die zijn geloof hem heeft beloofd. Elroy geeft langzaam toe en zijn lichaam begint zich te ontspannen.

Het gezang groeit naar het hoogtepunt van volume en vorm waar alle woorden, noten en tonen samenkomen in onvoorwaardelijke overgave aan paradijselijke harmonie.

De echo’s verstommen. De oude vrouw die Elroy op zijn laatste reis vergezelde staat op uit de priesterstoel. Ze schudt bijna onzichtbaar haar hoofd.

‘Billy?’

Billy buigt zich over Elroy en houdt zijn hand onder de neus die vol geronnen bloed zit. Hij legt zijn hoofd op het lichaam en luistert. Zijn ogen tranen als hij weer opkijkt. ‘Sorry Grandma, het is mislukt.’ Door de groep rond het altaar gaat een schok. ‘Elroy is overleden.’

De oude vrouw die ‘Grandma’ wordt genoemd, sluit even haar ogen en een traan rolt over haar wang. ‘Ik was er al bang voor. We waren laat. Te laat.’

Haar blik verandert. Een ongekende kracht gaat van haar uit. ‘Dit betekent dat jij, Billy, nu deze groep voor moet gaan en onze doelen zonder talmen na moet blijven streven in de geest van Elroy. Jij, Billy Wenderman, bent nu Beatus Rex, Leider der Zaligen, King van de Soulmates.’ Tussen het snikken door van enkele leden van de groep, klinken ook instemmende geluiden.

Billy buigt. ‘Ik accepteer de opdracht die Elroy mij via jou doorgeeft, Grandma Buster. We komen steeds dichterbij de ontrafeling van het grootste geheim dat de mensheid kent!’ Applaus klinkt op. Billy kijkt de groep rond. ‘Het verwezenlijken van onze ambities vereist ook van jullie steun en inspanning. We kunnen en mogen niet verzaken!’ Nog een keer kijkt hij de groepsleden aan, in de ogen, een voor een. ‘Kan ik, Billy Wenderman, King van de Soulmates, op jullie onvoorwaardelijke inzet rekenen?’ Een luid gejuich klinkt. ‘Oké. Dank jullie wel. Dan is het tijd om hier af te rekenen en te vertrekken.’

Het blijde en energieke lawaai wordt nog heviger zodra de Soulmates uitbundig schreeuwend naar het zangkoor lopen. De zangers kijken tevreden en ook wel gerustgesteld dat het achter de rug is en hun devote taak volbracht. De Soulmates schudden hartelijk de vriendelijk naar hen uitgestoken handen.

De onbewaakte overweg

De machinist en conducteur trappen hun peuken, die Bendrik Freek aanvankelijk voor lichtgevende insecten aanzag, direct uit en helpen hem op de been. Door de vaart van zijn val uit de deur van de trein is hij wat ongelukkig in het gras van het talud neer-
gekomen. Het treinpersoneel wil hem weer in de trein helpen, maar Bendrik bedankt vriendelijk. Iets voorbij het rode sein, een stuk verderop, is een overweg. Daar kreupelt hij naartoe.

Bendrik is moe. Hij heeft nog een aardig stuk langs het tracé moeten lopen, de overweg lag verder dan gedacht. Bendrik slaat daar vanaf de spoorbaan linksaf, een karrenspoor in. Hij voelt zich eenzaam, nog eenzamer dan tijdens zijn eerste exil in huis: dat was vrijwillig. Hij is eenzaam zoals hij zich in de grote anonieme en hem vijandige massa voelt. Tussen het gepeupel dat zijn huis belegert. Genadeloos geëxposeerd in alle media. Niet dat het hem windeieren legt, integendeel. In het midden van de belangstelling rinkelt de kassa het vaakst en het hardst. Hoe komt hij zo ineens op die gedachte? Achter hem rinkelt een fietsbel. Dat doet het gevoel van alleen zijn niet verdwijnen. Wel wat verminderen. Bendrik draait zich om en ziet een fietser aankomen in de verte. Waarom hij belt op zo’n afstand is hem een raadsel.

De fietser lijkt haast te hebben. Met een hand aan het stuur bij de bel trapt hij de pedalen vlot rond. De andere hand houdt hij aan zijn oor. Bendrik denkt onmiddellijk aan de vrouw bij de knipperende overweglichten die hem herkende en meteen haar mobiel greep. Het net sluit zich steeds sneller, vreest hij. Belt hij om mijn aandacht te trekken? Want welke idioot klimt zo laat op de avond op zijn brik en kart door het lege platteland? Kan niet anders dan een Verwant zijn! In de verte brandt een straatlantaarn hoog boven de weg. Hij versnelt zijn pas. Wacht! Bij de lamp staat hij in het licht!