Christian Jaschinski

Met een rode Porsche naar Berlijn

Uit het Duits vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij Stortebeeker

Waddinxveen

Oorspronkelijke titel: Der Tag, an dem ich feststellte, dass Fische nicht klettern können, Schwarzkopf & Schwarzkopf Verlag GmbH, Berlijn

©2016 Christian Jaschinski

©2019 Nederlandse vertaling: Edith Sybesma/Uitgeverij Stortebeeker

ISBN: 9789492750129

Voor het citaat van J.W. von Goethe is gebruikgemaakt van de vertaling van Matthias Rozemond

www.stortebeeker.nl

Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd en/of verspreid zonder schriftelijke toestemming van de uitgever

1. ‘DON’T YOU CRY TONINGT’

Axl Rose en Izzy Stradlin

Krachtpatser – Vergissen is mannelijk -- Vaders, dochters en andere netelige kwesties – Management by surprise – Fatal error in concept – Schröders kat – Driepak – Untertürkheim – Ingolstadt – München – Bielefeld bestaat toch – Angst voor Clauzen – Drie komma vijf musketiers – Berlijn, Berlijn…

2. ‘JUST GO AHEAD NOW’

Mark White, Eric Schenkmann, Chris Barron en Aaron Comess

Pas op voor giraffes in dertigkilometerzones – Het feeënstof is op – Slechte score, mooie graphics – Bolle van Boldor – Voetbal en/of oorlog – Mignon by Jay W. Goethe – Ik wil haar, ik wil haar niet… – Grenservaringen – Pak een kroon

3. ‘SHE’S LIKE THE WIND THROUGH MY TREE’

Patrick Swayze en Stacy Widelitz

Herr von Ribeck vol. 2 – Verrassingseieren – Een liggende en een staande schone – Madame Zeester – Wat doe je? – Ciao, Bolle!

4. ‘JUST GIVE ME A REASON’

Pink, Jeff Bhasker en Nate Ruess

Kunst – Nou, vooruit – Familiebanden – Voor het Duitse volk – Kwantumfysica – De gynaecologische vriend

5. ‘MAAMAAAAAAAAA!’

Freddie Mercury

Weg is-ie! – Jawoll, meneer de agent! – Vrienden doen zoiets niet – Aardse onbeschaafdheid – Misverstanden en zo

6. ‘YOU CAN’T ALWAYS GET WHAT YOU WANT’

Mick Jagger en Keith Richards

Drie is één te veel – De letter der wet – Pling – Max 2.0 – Ik doe wat ik doe!

1

‘DON’T YOU CRY TONIGHT’

AXL ROSE EN IZZY STRADLIN

KRACHTPATSER

‘Hij is rood!’

Bolle staat met zijn handen in de zakken van zijn zwarte cargobroek tegenover me op mijn oprit. Tussen ons in staat de nieuwe auto. In de buurt wint een motormaaier op benzine het herrieduel met een elektrische. Het ruikt in ieder geval naar pas gemaaid gras.

Aan de overkant van de straat zit mijn buurvrouw Gisela zoals altijd ’s avonds bij droog weer op haar veranda te roken en op haar mobiel te timmeren. Haar voordeur staat wagenwijd open, zodat je door het hele huis heen en aan de achterkant uit het woonkamerraam in de tuin kunt kijken.

Terwijl ze in opperste concentratie met haar mobiel bezig is en rookt, en rookt en in opperste concentratie met haar mobiel bezig is, doet ze net alsof ze ons niet in de gaten houdt. Ik weet dat ze op amusement belust is. En ik weet ook dat zij weet dat ik dat weet, wat haar echter volkomen koud laat. Het belangrijkste is dat haar vermaak wordt geboden.

‘Ja, mooie kleur toch?’ zeg ik en ik knik enthousiast. ‘En moet je kijken…’ Plechtig ga ik bij een van mijn vier prachtige negentienduims Carreravelgen op mijn hurken zitten, ik leg mijn hand op de band en wil Bolle mijn favoriete designbijzonderheid laten zien. De punt van het Porschelogo op de wieldop moet altijd naar het ventiel wijzen.

‘Een rode Porsche?’ Mijn beste vriend heeft zijn wenkbrauwen opgetrokken. ‘En dat is jouw paradigmawisseling?’

Ik kijk naar hem op. ‘Precies, Captain Obvious. En?’

‘Gast!’ Hij schudt zijn hoofd, maar beweegt verder niet. Uitbundig enthousiasme ziet er in ieder geval heel anders uit. Hij ademt uit en uitvoerig weer in, om zich dan toch nog vrolijk grijnzend tot een opmerking te verwaardigen: ‘Maar mooi dat jij er niet mee zit dat iedereen nu denkt dat het bij jou een slappe hap is.’

‘Man, Bolle!’ Ik duw mezelf geërgerd in verticale stand. ‘Is dat het enige wat je kunt verzinnen?’ Mooie beste vriend.

‘Maar waarom, Max? Waarom toch?’ vraagt hij theatraal en pseudohulpeloos, terwijl hij met een groot gebaar in mediterrane machostijl achteroverleunt en de handen berustend ten hemel heft.

‘Omdat ze me zagen staan!’

‘Wat deden ze? Ze namen je waar? Ze hebben met je gepraat? Je iets verkocht? Bij een autodealer? Bij een Porschedealer ook nog? Of waar komt hij vandaan?’

Ik haal mijn schouders op en kijk waarschijnlijk net zo moeilijk als Harrison Ford in een uitzichtloze Indiana Jones-ramp.

‘Delicateus!’ Wat bij Bolle van alles kan betekenen en dus aan de hand van de context geïnterpreteerd dient te worden.

Hij schudt verward zijn hoofd.

Doordenkt alles even.

Kijkt.

Kijkt nog steeds.

Nog steeds.

Dan knikt hij begrijpend. ‘Volslagen idioten. Allemaal volslagen idioten!’

VERGISSEN IS MANNELIJK

Het begon allemaal een halfjaar geleden op een bijna normale vrijdagmiddag met de grove misinterpretatie van een schijnbaar eenduidige situatie.

Of eindigde, net hoe je het bekijkt.

Ik was speciaal iets eerder weggegaan van mijn werk.

‘Gaan we op reis?’

De Mini Cabrio van mijn vrouw stond als een vluchtauto andersom en met de kap omlaag op de oprit. De vriendelijke novemberzon scheen op onze dure leren koffers, die loodrecht naast elkaar op een rijtje op de achterbank stonden, als Leitz-ordners in een archiefkast.

‘O, ben je er al?’ Martina kwam me in de hal tegemoet. Ze had nog geen vrijetijdskleding aangetrokken en zag er gewoon verbluffend goed uit. Het blauwe mantelpak met de witte blouse omsloot op vleiende wijze haar perfecte modellenlijf, waaraan de jaren en de zwangerschap spoorloos voorbijgegaan schenen te zijn. Haar lange blonde haar had ze in een banaan opgestoken. En dan ook nog keurige pareltjes in haar oren – eenvoudig en chic – wat bofte ik toch met deze beeldschone vrouw!

Door de hoge hakken moest ik met mijn één meter eenentachtig wel een beetje naar haar opkijken, maar dat was symptomatisch voor onze relatie. Over haar linkerarm had ze onze kledingzak gelegd, en in haar rechterhand hield ze haar beautycase. Er hing een smaakvolle geurenmix van oregano, salami en een snufje Chanel No. 5 in de lucht.

Waarschijnlijk had onze dochter Julia vanmiddag een afbakpizza in de oven geschoven. Ik had een binnenpretje, omdat Julia me onlangs had gevraagd welk beroep eigenlijk stommer was: ingenieur of marketing manager. Daar had ik een duidelijke opvatting over, maar dat kon ik natuurlijk niet zeggen. Dus ik vroeg alleen: ‘Hoezo?’

‘Omdat op de pizzaverpakking staat dat de pizza op het middelste niveau gebakken moet worden, en moet jij nou eens naar onze oven kijken.’

Ze had gelijk, van vier niveaus de middelste vinden is geen gemakkelijke taak. Desondanks was de salamipizza ook mijn absolute favoriet.

De zweem Chanel kwam van Martina, die nu naar de bos rode rozen en het kleine pakje met de grote strik staarde.

Shit! Mijn vrouw had een verrassingsreis geboekt en ik kwam weer niet verder dan sieraden en bloemen. Zestien rozen. Met lange stelen. Dat wel, maar niet echt iets bijzonders.

‘Ja, uh, ik dacht… Ik heb zalm in de auto, die wilde ik… Ach, laat ook maar. Gefeliciteerd met onze trouwdag, schat!’ zei ik en ik liep euforisch op haar af. Het maakte ook echt niet uit wie de reis had geboekt. Het belangrijkste was dat we er even tussenuit gingen. Julia was nu zestien en kon het heel goed een weekend zonder ons stellen. Dat was echt een fantastisch idee. Seks hadden we ook al een eeuwigheid niet meer gehad…

‘Wíj gaan niet op reis,’ liet mijn vrouw me met haar zakelijke advocatenstem koeltjes weten.

‘O nee? O, nou, dan. Uh… dus…’ In mijn verwarde hoofd jengelde het Waarom, Waarom-liedje van Sesamstraat en ik keek waarschijnlijk net als een vis die in een boom wil klimmen, maar dat niet voor elkaar krijgt.

‘Nee!’ De bevestiging klonk koeler dan champagne doorgaans wordt gedronken.

En toen werd mijn hoop vol op de bek geslagen door de werkelijkheid: ‘Ík vertrek!’

‘Jij vertrekt? Wacht even. En dat wilde je doen terwijl ik er niet was?’

‘Dat is beter, geloof me.’

‘Beter voor wie?’

Martina negeerde mijn vraag simpelweg. ‘Ik heb al met Julia gesproken.’

‘Je hebt… Nee, dat kan toch niet… Mag ik misschien weten…’

‘Laat me er even langs, oké?’

Nou zeg, wat ongevoelig. ‘En waar wil je nu naartoe?’

‘Als er iets is, kun je me op mijn mobiel bereiken.’

‘Er is meer dan iets, en ik wil nú met je praten.’

Martina ademde geagiteerd uit. ‘Ik heb een ander en meer valt er niet te zeggen.’

Daar keek ik heel anders tegen aan en nu noodgedwongen toe hoe mijn vrouw de voordeur uit beende en van het erf wegscheurde. Van achteren kwam teder een muur op me af, die me steunde en me langs zich omlaag liet glijden, totdat ik op de koude tegels zat. Tamelijk veel koelte vandaag.

Zo ging het dus toen de vrouw van mijn leven in de les van de eeuw veranderde. Voortaan zou ik moeten overgeven, als ik salamipizza rook. Of Chanel No. 5.

VADERS, DOCHTERS EN ANDERE NETELIGE KWESTIES

‘Max, ik ga!’

Ik keek op van mijn dampende koffie, terwijl op hetzelfde moment de broodrooster twee geroosterde boterhammen slechts zo hoog de lucht in katapulteerde dat ze niet uit de gleuven sprongen.

Martina was sinds eenenveertig uur en twaalf minuten uit ons huis en voorlopig waarschijnlijk ook uit mijn leven verdwenen, en nu peerde onze beeldschone dochter, shit, hoe zeg je dat nou, Julia, dus, hem ook…

Ze stond in de open keukendeur, met haar jas in de hand. Echt een heel erg mooi meisje. En dat is niet de gelukzalige kijk op de dingen die ik als haar vader heb. Subjectieve meningen worden vaak als objectieve waarheden gepresenteerd. Maar zij zag er echt fantastisch uit. Ja, echt. De situatie was te veel voor mij, mijn hersenstam en alle mogelijke nevenhersenen.

Onze ogen hadden hetzelfde groen, alleen fonkelden die van haar strijdlustig, terwijl de mijne me daarnet in de spiegel vlak, leeg en mistroostig hadden aangekeken. Ook het donkere haar en de krullen had ze van mij. Ík vond het best mooi, maar zij vond het melkboerenhondenbruin natuurlijk helemaal niks.

Ze liet de gehate normale natuurkleur mahonie verven. Ik vond het eerder het donkerrood van vrouwen die geëmancipeerd wilden zijn, maar goed. En de stijltang (‘Niet zonder mijn stijltang!’) de natuurlijke vijand van natuurlijke krullen. Julia kon de deur niet uit als ze niet eerst haar haar met dit eigenaardige elektrische haar-tosti-ijzer had mishandeld. Verder leek ze van gezicht meer op haar moeder, wat waarschijnlijk ook beter was, als ik aan mijn neus denk.

Maar op deze zondagochtend dacht ik helemaal niet zoveel, omdat de doffe pijn tussen buik en hart penetrant en permanent hamerde als een politicus op het uitvoeren van een achterlijk pakket hervormingen.

Dat Julia ‘papa’ door ‘Max’ had vervangen, maakte het leven er ook niet bepaald gemakkelijker op. Dat had ik vijftien jaar geleden absoluut niet kunnen dromen, toen ik met mijn dochter op het strand schepte, we steeds tussen de zee en ons zandbouwwerk heen en weer liepen om water te halen, totdat Julia’s luier doornat was en op haar knieën hing. Martina zat in de strandkorf te lezen, keek en lachte telkens weer gelukkig naar ons. Een familie-idylle, die door niets te verwoesten leek.

‘Julia, luister eens…’

‘Wat?’

‘Kunnen we even met elkaar praten?’

‘Huh, waarom? Ik zou niet weten waarover en bovendien komt Philip zo.’

‘Waarom zeg je nu steeds “Max” tegen me?’

‘Omdat ik Maximilian te lang vind.’

‘Dat bedoel ik niet!’

‘Dat weet ik.’

‘Ik vind het gek.’

‘Hoezo? Je noemt mij toch ook “Julia” en niet “kind”!’

Vlijmscherpe logica. Ik zou graag beweren dat die op het tweede X-chromosoom zit, dat van mij afkomstig is, maar ik moet toegeven dat het meer als de juridische dialectiek van mijn kwijtgeraakte vrouw klonk. Ze was bijna twee dagen weg en ik wist nog steeds niet hoe of wat of waarom.

Ik was verdrietiger dan Old Shatterhand, nadat eerst Nscho-tschi en daarna Winnetou was vermoord, woedender dan Michael Douglas op zijn gewelddadige mars door L.A. in Falling Down en in mijn hart en mijn hoofd heerste een grotere chaos dan in Julia’s kamer.

Hoe ziet een vrouw een man graag? Ik ben toch altijd aardig en begripvol geweest, en als het erop aankwam ook teder. Ze kon tegen me aan schurken, zowel in metafysisch-intellectueel als in seksueel-ordinair opzicht. En dat was niet genoeg? Op zoek naar het antwoord was ik vanochtend al om vier uur verward rondgelopen, tot ik op een gegeven moment op koude voeten bij een kruising kwam: woonkamer, keuken, gasten-wc. Ik koos voor de keuken.

‘Maar…’

‘Bovendien is het jouw schuld dat mama weg is.’

‘Mama is dus nog steeds mama en het is mijn schuld dat zij een ander heeft? Interessant!’

‘Ja, denk daar maar eens over na.’

‘Dat zal ik doen, maar misschien kunnen wij…’

‘Nu niet, Max. Ik moet nu weg.’

‘Maar Philip…’

‘Ik wacht buiten,’ zei Julia en ze trok de voordeur harder dicht dan nodig was.

Shit! Enerzijds had ik nog nooit ’s ochtends ouzo gedronken, anderzijds hoeft iets wat je nooit eerder gedaan hebt, daarom nog niet minder zinvol te zijn.

MANAGEMENT BY SURPRISE

Ik keek op mijn horloge. Kwart over acht. Een korte blik uit het raam van mijn kantoor. Terug naar het horloge. Die hoofdbeweging deed verschrikkelijk zeer, wat me in ieder geval tijdelijk van mijn hartenpijn afleidde. Nog steeds kwart over acht. Nog steeds met een weggelopen echtgenote. En een recalcitrante dochter.

Stond mijn horloge stil? Vandaag toch alsjeblieft niet?

Hoeveel Ibuprofen had ik vanochtend geslikt? Zoveel had er toch helemaal niet meer in die ouzofles gezeten? Ach, dat was ook zo, ik had de boekensteun op mijn hoofd gekregen toen ik het trouwalbum van de bovenste plank van de kast trok. Eerst gaf ik mijn geniale lievelingsschrijvers de opdracht mij afleiding te schenken. Na The Hound of the Baskervilles probeerde ik me op de The Talented Mr. Ripley te concentreren. Tevergeefs. Ik staarde naar de bladzijden, sloeg ze ook om, maar mijn hersenen wilden van de letterwolken geen betekenisvolle zinnen maken. Daarna bood ik onder invloed van de ouzo Sir Arthur en Patricia mijn verontschuldigingen aan, want dit hadden ze werkelijk niet verdiend.

Hoewel mijn hersenen diep vanbinnen wisten dat het een stompzinnig idee was, besloot ik oude foto’s te bekijken. Dankzij de boekensteun kwam het daar niet van. Het weekend van de nieuwe, vooral eenzame, of beter nog eenzaam makende inzichten. Waarbij ‘beter’ waarschijnlijk het verkeerde woord is, omdat ik alles slechter vond dan vóór vrijdag. Ook vandaag. Maandag.

Mijn Outlook-kalender liet me weten dat ik over vijftien minuten tegenover dr. Jürgen Weißhaupt zou zitten. Dan klopte kwart over acht dus toch.

Daar moest ik me nu op concentreren. Omdat er nu eenmaal ook goede dingen gebeuren in het leven. En omdat ik het advies van Sherlock Holmes zou opvolgen: werken is het beste middel tegen verdriet.

Dr. Weißhaupt was hoofd personeelszaken van de Bentmann Groep, waarvan het hoofdkantoor in Paderborn stond, hij was dol op anglicismen en noemde zichzelf daarom ceo Human Resources & Compliance Management of Bentmann Group Germany. Ik heb daar dertien jaar van mijn ingenieurscarrière gewerkt, waarvan tien als projectmanager. Wie bijvoorbeeld een Golf rijdt en vindt dat de wegligging dankzij de Multi Link onafhankelijke achterwielophanging bijzonder goed is: alsjeblieft, graag gedaan! Daar hebben mijn team en ik voor gezorgd.

Zestien over. Mijn horloge tikte nog.

Wanneer je ‘leven’ achterstevoren leest, staat er ‘nevel’, maar ook die sombere gedachte zette ik van me af.

Ik was in de afgelopen twintig minuten al drie keer naar de wc geweest.

In principe was het precies de baan waarop ik al zo lang had gewacht en waar ik naartoe had gewerkt: Senior Project Management Engineer Automotive Operations. Klinkt goed, toch?

Het mooiste was nog: ik paste daar helemaal en de promotie was het logische gevolg van mijn lange werkdagen en succesvolle projecten.

Twintig over. Ik moest maar eens gaan.

*

‘Zo, meneer Schröder,’ zei dr. Weißhaupt elf minuten later. ‘De Management Board is het erover eens dat uw task accomplishment absoluut fabulous is.’ Daarentegen was de aftershavewolk waardoor ik hem bijna niet kon zien, absoluut horrible. Maar daar ging het nu niet om.

Ik knikte en probeerde niet breed te grijnzen.

‘Dus vraag ik u,’ zei hij, hij leunde naar voren en ik bereidde me voor op een licht geaffecteerd: ‘Ja, dat zou ik me goed kunnen voorstellen.’ ‘Als je een top-verkoopmedewerker hebt, die elke forecast meer dan waarmaakt – maak je die dan hoofd verkoop?’

Ik staarde Weißhaupt aan en vroeg me af wat voor geluid het zou maken als ik een ballpoint in z’n oor ramde.

‘Juist!’ beantwoordde hij zelf zijn retorische vraag op een enigszins volkse manier. ‘Je geeft hem klauwen met geld, zodat hij niet naar de concurrent gaat, en laat hem datgene doen wat hij het best kan: verkopen!’

‘En wie…?’ begon ik krasserig, maar meer wist ik, verstijfd door de schok, onder invloed van de verblindende aftershavenevel en met de beste wil van de wereld niet uit te brengen.

‘Thorsten Wagner…’ zwetste Weißhaupt opgewekt verder. Hij vertelde nog iets over een salaris van zeker zes cijfers met een twee voorop voor mij en daarbovenop een hogere middenklasser als auto van de zaak. Maar ik moest aan Thorsten Wagner denken. Die stomme poser, die met zijn domme grijns en zijn betonnen kapsel beter als Florian Silbereisen-imitator had kunnen werken. Die tien jaar jonger was dan ik. Die nog nooit een eigen project had afgerond. Die er in geen enkel opzicht uit sprong, behalve misschien doordat hij in mijn projectgroepen had meegedraaid en alles wat hij kon en wist van míj had geleerd. Die samen met Weißhaupt op mijn planeet woonde, hoewel er nóg zeven om de zon draaiden en er daar echt plaats genoeg was voor zulke rare vogels.

Shiiiiiiiit!

Wie ooit geprobeerd heeft verse hondenpoep met een stokje uit het profiel van een joggingschoen of uit de gleuven van een kinderschoen te pulken, daarbij is uitgegleden en het kluitje verteerde Chappie tegen zijn eigen onderlip gekatapulteerd heeft, weet hoe ik me voelde.

FATAL ERROR IN CONCEPT

Drie depressieve maanden, twee aangiftes wegens stalking en een door ouzo veroorzaakte levercirrose later ontmoette ik Bolle net als elke woensdag in onze favoriete kroeg, de Heaven. Dat was traditie, en soms helpen tradities je door moeilijke tijden heen. Soms. Niet altijd. En niet bij alle problemen.

Maar je moet de traditie een kans geven, toch? De traditie in het algemeen, maar vooral in het bijzonder, kan er niets aan doen dat ze dat is geworden, traditie dus. In zoverre kun je het haar niet verwijten als ze stom is, stom wordt gevonden, niet verder helpt of misschien niet als hulp wordt ervaren.

Ook het terughalen van ontrouwe echtgenotes heeft traditie. Ik doel natuurlijk alleen op culturen waarin de overspelige niet wordt gestenigd, verbrand of op een andere manier naar het hiernamaals geholpen. Als steentijdman ging je bijvoorbeeld gewoon naar de volgende grot, je sloeg iedereen met je knuppel op de kop en trok de uitverkorene aan haar haren je eigen grot in. In de eenentwintigste eeuw trek je gewoon een kaart uit een stapel, waarvan je naderhand merkt dat die wel geschud was, maar uit maar één soort kaarten bestond: rotkaarten.

Ja, ik weet het. Het had me op een gegeven moment moeten opvallen dat mijn vrouw niet meer met me wilde praten. Maar was het niet normaal geweest, als je uit elkaar gaat, om het daar een keer over te hebben? Onder volwassen, verlichte mensen in het millennium van de netwerkverbindingen en de communicatie? Voor zover je het normaal kunt noemen dat iemand na zestien jaar huwelijk holderdebolder vertrekt. Voor mij was het in ieder geval holderdebolder – Martina en haar eigenaardige nieuwe motormuis-vriend hadden het waarschijnlijk al wat langer gepland.

Zijn ouders hadden ruim dertig jaar geleden voor de lettercombinatie ‘Dennis’ gekozen (ja, hij is elf jaar jonger dan Martina!) en hij verdiende de kost met een eigen tattoostudio, ‘Bodyart Unlimited’. Zoals het een veelgevraagde tattoo artist betaamt, deed hij dat niet onder zijn hoogst burgerlijke naam, Dennis Köster, maar als ‘The Dome’. Wat vrij belachelijk was voor een iel mannetje van hooguit één meter zeventig, maar als ik Dennis Köster heette, zou ik ook iets anders moeten verzinnen. Bolle vond dat ik niet moest overdrijven, het was een heel gewone naam. Als je zelf Schröder heette, moest je liever vanuit je glazen huis geen stenen naar Kösters gooien en kon je voor alle zekerheid beter in de kelder zeuren. Nou ja. Maar wat echt belachelijk was, was het plaatje dat ze samen vormden, omdat Martina er altijd als de grote zus uitzag. En als ze op zijn Harley – die van achternaam ook Fat Boy of zoiets heette; die gast had waarschijnlijk echt een probleem met formaatindelingen – door de omgeving tufte, stak Martina altijd een helmlengte boven hem uit.

Maar nee, in plaats van gewoon een keer met me te praten, kreeg ik meteen een onthoudingsverklaring met boetebeding volgens artikel 238 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht. Hallo? Natuurlijk probeerde ik ‘onder gebruikmaking van telecommunicatiemiddelen’ contact met Martina te bewerkstelligen, ja oké, ‘hardnekkig’ zal ik ook wel een beetje geweest zijn, maar ‘onbevoegd’? Mijn (!) vrouw bedriegt me, gaat ervandoor, vertelt me nul noppes nada over het hoe, wat en waarom, en ik mag er niet eens naar vragen? Hoe gek wil je het hebben?

Misschien was mijn – laten we het voorzichtig zeggen – heroveringspoging geen heel fantastisch idee, maar ik vond het enorm romantisch. Bolle staat bij dergelijke acties ook altijd graag vooraan. Alleen Martina moest de pret zo nodig bederven.

Via Julia was ik erachter gekomen waar Martina met haar nieuwe vriend woonde. Heel onopvallend recherchewerk. Echt! Wie niet waagt, die niet wint, was dan ook het motto van de dag. Waaghalzig als het zwarte trap-mannetje. Deze sympathieke vertegenwoordiger van de zelfmoordvogels kan weliswaar niet vliegen, maar is toch in staat om zichzelf bijna twaalf meter de lucht in te katapulteren – en dat uitsluitend om indruk te maken op vrouwelijke soortgenoten.

We probeerden het op een iets minder levensgevaarlijke manier: Bolle reed (ja, goed, dat is toch wel levensgevaarlijk), en ik stond in het geopende schuifdak met een gigantische bos rode rozen in mijn rechterhand en kaarten voor een concert van Robbie Williams (Martina’s lievelingszanger – daar moet je dan even doorheen) in de Köln-Arena in mijn linkerhand. Daarbij schetterde uit het oude cassettedeel van Bolles Corsa ‘Amami Alfredo’ uit La Traviata van Verdi. Zo had Richard Gere in Pretty Woman Julia Roberts ook om gekregen.

Dennis woonde in een verloederde voormalige meubelmakerij tussen Detmold en Lage. Woonruimte en garage voor zijn Harley lopen als het ware in elkaar over, vertelde Julia enthousiast. Alleen heeft hij in het midden een badkamer van glazen bouwstenen neergezet. Privacy. ‘Nee, bedankt!’. Zoiets kende ik tot nu toe alleen uit de detectiveserie Vegas, waarin Dan Tanna met zijn Thunderbird ’57 door de garagedeur meteen zijn woonkamer binnenreed.

Toen Bolle en ik er aankwamen, stond de deur open, en drie vettige bikers stonden om een gedemonteerde motorfiets heen motortaal uit te slaan. Martina was er niet. In deze situatie, die qua pijnlijkheid niet te overtreffen viel, maakte ik kennis met Dennis, ik duwde de rozen en de tickets in zijn zwarte handen en oogstte medelijdend-spottende blikken van de groep.

Martina reageerde met post van de rechtbank.

Waarom wilde het met die romantische flut uit Hollywood in het gewone leven nog niet eens één keer lukken?

Onze woensdagbijeenkomsten in café Heaven gebruikten Bolle en ik om te filosoferen over God, de wereld, God en de wereld, de wereld en God, de wereld met en zonder God, of de wereld zonder God überhaupt denkbaar was, in hoeverre een objectieve wereld zonder subjectieve waarneming überhaupt kon bestaan, alsmede over de wereld in het algemeen, maar vooral in het bijzonder.

Bolle vond bijvoorbeeld dat je niet van een geluid kon spreken als er een steen in het water viel zonder dat er iemand bij was. Als praktisch denkend ingenieur vertegenwoordigde ik echter de opvatting dat je dat gemakkelijk kon aantonen als je een microfoon neerzette. Dat was voor Bolles rebelse geest helemaal niet logisch, omdat er dan niet ‘niemand’ was, maar de microfoon, die ergens door iemand was aangesloten, zodat er in zekere zin toch weer iemand was.

‘Zeg tegen Udo dat hij in ieder geval dat lied voor mijn pijn moet spelen.’ Op deze donkere februariavond vierde ik zwelgend in zelfmedelijden mijn lijden aan de wereld en ik legde mijn hoofd op mijn gekruiste armen – direct naast de sleutelbos en het bierglas. Vandaag maar eens witbier en geen ouzo. Als je geen Griekse voorouders hebt, is een relatief grote hoeveelheid anijsjenever na relatief korte tijd waarschijnlijk een relatief grote opgave voor een doorsnee Schröderse lever. Hips.

Mijn sleutels bewaarde ik normaal gesproken in mijn heuptas, omdat ik een hekel had aan de dikke bobbel in mijn broekzak. Bolle daarentegen had een hekel aan mijn heuptas. Om hem een plezier te doen liet ik die dus thuis wanneer we op stap waren en legde ik altijd als eerste mijn sleutel ergens neer als ik ergens kwam.

Ik kon ook wel weer eens een beetje lucht in het bierglas laten. Straks. Nu wilde ik er, net als in de afgelopen vijf minuten, alleen maar naar staren en kijken hoe het schuim langzaam minder werd.

Werd het vanzelf minder, of waren er invloeden van buitenaf die ervoor zorgden dat de hoeveelheid schuim afnam? Misschien wilde dat schuim dat zelf helemaal niet, maar moest dat. Schuim kon waarschijnlijk helemaal niet denken, dus ook niet willen, maar wel moeten. Ik wilde zoiets helemaal niet denken. De gedachten kwamen gewoon bij me op. Waarom zou je dus iets moeten moeten? Er stonden zes streepjes op mijn bierviltje, wat goed kon kloppen met de druk op mijn blaas, want vanaf tweeënhalve liter bier moest ik elk kwartier plassen. Maar ik had geen zin om te gaan.

‘Udo!’ brulde Bolle van onze kant van de tapkast richting tapkraan.

Udo was de eigenaar van de Heaven, die voluit Stairway to Heaven heette, omdat Udo een keiharde Led Zeppelin-fan was. Sinds de opening zesentwintig jaar geleden had de tijd hier stilgestaan. Daarmee was de Heaven voor mij ook de laatste kroeg in Lippe die het predicaat ‘authentiek’ verdiende. Zowel met betrekking tot de plakkerige oude houten tafeltjes, de bruine barkrukken en de beschadigde lambrisering als met betrekking tot de kroegbaas zelf.

Decennia van modieuze dwalingen en misvattingen hadden geen vat gehad op Udo’s stijl. Vanavond droeg hij een donkerrode wortelbroek boven zijn verbleekte Birkenstocks en daarop een zwart spijkerhemd. Zijn lange grijzende haar had hij in de nek in een dikke staart gebonden. Op zijn neus zat de onvermijdelijke John Lennon-bril, waar hij nu overheen keek naar Bolle.

‘Wat?’ brulde Udo terug.

‘Kun je “Sie ist weg” opzetten?’

‘Nee.’

‘Voor Max!’

‘Nee, zelfs voor Max niet.’

‘Waarom niet?’

‘Die moderne shit draai ik niet! Dat weet je toch!’ Udo draaide de Gary Moore-solo demonstratief harder. De andere mannen aan de bar joelden.

‘Wat ben jij voor een vriend?’ zeurde Bolle. ‘De outfit van een maatschappelijk werker, maar nul sociaal gevoel,’ mompelde hij en hij ondersteunde zijn hoofd licht aangeslagen en solidair met zijn rechterhand. Op Bolles bierviltje was streepjestechnisch gezien helemaal geen plaats meer.

‘Laat maar, blues is ook goed,’ zei ik vermoeid. We staarden een poos gedachteloos door de ander heen, terwijl Gary in een eindeloze live versie van ‘Still Got the Blues’ de longen uit zijn lijf zong.

Zo helemaal gedachteloos misschien ook weer niet. Ik dacht aan mijn vrouw, die hard op weg was mijn ex-vrouw te worden. Een tamelijk aantrekkelijke ex-vrouw. Twintig jaar geleden was ze dan ook Miss Nordrhein-Westfalen geweest. Een tamelijk slimme en succesvolle ex-vrouw ook nog. Dr. Martina Schröder, eigenaar van advocatenkantoor Schröder en Partners. Maar ook een tamelijk ontrouwe echtgenote, deze mevrouw de familie- en erfrechtadvocaat. Hahahaha. Zal ze mijn naam blijven gebruiken, zodat de naam van het kantoor niet veranderd hoeft te worden?

Toen begon Eric Clapton op zijn akoestische gitaar te tokkelen. Udo’s op drie of vier na favoriete gitarist, wiens ‘Tears in Heaven’ uitgerekend nu uit de membranen dropen.

‘Nee, hè!’ Bolle werd wakker uit zijn trance en trok mij uit de mijne. ‘Niet Erik Klapstoel, die oude zeurpiet!’

Ah, jawel, die goede Slowhand is een prima kameraad voor romantische momenten in het leven met een vrouw aan je arm – en voor depressieve zonder.

SCHRÖDERS KAT

Bolle was al sinds de achtste klas mijn beste vriend. Hij moest een ererondje maken en kwam na de zomervakantie bij mij in de klas. Naast me was nog een plaatsje vrij, wat de oude mevrouw Meier-Östrup op het idee bracht Bolle naast mij te zetten. In zekere zin zat hij daar nu nog.

Hij keek me raar aan en hield zijn hoofd een beetje schuin. Zijn rechterwenkbrauw opgetrokken en zijn lippen op elkaar geperst. Zo keek hij altijd wanneer hij niet goed wist wat hij moest zeggen. Deze suffe scheidingstoestand was voor hem kennelijk nog moeilijker dan voor mij. Geen wonder: zijn gemiddeld drie relaties per jaar hielden het in de regel niet langer uit dan mijn scheiding nu al duurde.

In die zin was hij soms wel een goede luisteraar, maar niet per se een gekwalificeerde raadgever, hoewel hij op verschillende kwaliteitsniveaus een overdaad aan adviezen te bieden had. Dat zag je enerzijds aan het feit dat hij mij niet van de Pretty Woman-actie had weerhouden. Anderzijds: wat moest een Bolle, die zichzelf in relatietechnisch opzicht als serieel monogaam aanduidde, mij adviseren? Wat ik bovendien het understatement van het millennium vond. Bolle was als dopaminejunkie eerder de koning van de seriële monogamie. Waar het hem op dat vlak aan ontbrak, was een bepaalde gentlemanachtige terughoudendheid – ik was echt niet in elk intiem detail geïnteresseerd, zelfs niet na twee liter bier.

Stel dat je de hypothese aanhangt dat de mens weliswaar een kuddedier is, maar desondanks tot een duurzame monogame relatie in staat, dan wordt natuurlijk ook meteen de discussie van stal gehaald dat mensen zoogdieren zijn, waarbij monogamie in de zin van een levenslange, exclusieve relatie tussen partners van dezelfde soort slechts drie procent beslaat. Bij primaten is dat zeven procent. Maar dat uitgerekend de kroon der schepping tot deze zeven procent behoorde, bestreed Bolle heftig En waarschijnlijk had hij daar zelfs gelijk in. Empirisch beschouwd falsificeerde Bolle de uitgangshypothese in ieder geval voortdurend. In wetenschappelijk opzicht perfect, menselijk gezien vond ik het compleet waardeloos.

In dat opzicht zou ik graag… tja… ik denk dat ik graag een knobbelzwaan zou willen zijn.

‘Heb jij…?’ begon hij, maar ik schudde gefrustreerd mijn hoofd.

‘Heeft zij…?’ probeerde hij het nog eens. Ik zuchtte diep en schudde nog een keer. Bolle vertrok in wanhoop zijn gezicht.

De alcohol had me nog depressiever gemaakt dan ik al was. Ik wilde me nu in mijn poel van ellende wentelen, maar ik bliefde geen medeleven. Zelfs niet van mijn beste vriend: ‘Laat maar, je kunt het toch niet mooier maken.’

Maar zo snel gaf mijn beste vriend het niet op. Dat was wel ontroerend.

‘Denk na!’ Als door een tarantula gestoken zat hij plotseling met een van zijn briljante spontane ingevingen scheef voor me op zijn barkruk. Uit zijn donkerbruine ogen flitste de schalksheid door de troebele zee van alcohol en hij zette zijn handen op zijn knieën.

‘Ik denk altijd na,’ zei ik vermoeid, ‘anders had ik veel meer kinderen gehad!’ Dat was eigenlijk Bolles tekst, maar wat moest ik? Bovendien had ik de dringende behoefte het witbier weg te brengen.

Bolle schonk geen enkele aandacht aan mijn opmerking.

‘Wat gebeurt er als je boterham met jam op de grond valt?’

‘Ach, Bolle, dat is toch een hele ouwe!’

‘Zeg het dan!’

‘Hij valt op de jamkant?’ Ik probeerde in puberstijl antwoorden in vraagvorm te verpakken.

‘Heel goed, meneer Schröder,’ prees Bolle me enthousiast en hij negeerde mijn geïrriteerd sarcastische ondertoon op leraarwaardige wijze. Ik geeuwde luid en zonder een hand voor mijn mond te houden.

‘En wat gebeurt er als je een kat van de tafel duwt?’

Bolle boerde.

Ik schudde mijn hoofd.

‘Zeg jij het maar!’

‘Nou, die komt op zijn pootjes terecht, neem ik aan. Wil je alsjeblieft ter zake komen?’ Ik sloeg mijn benen stijf over elkaar, zodat ik de gang naar de plee nog even kon uitstellen.

‘Tuurlijk,’ zei Bolle enthousiast. ‘Wat gebeurt er dus,’ vroeg hij en het was me weer eens totaal onduidelijk of we ons op dat moment in of buiten de matrix bevonden, ‘als je een boterham met jam op de rug van de kat bindt en die nú van de tafel gooit?’

Buiten de matrix. Dat vroeg hij altijd als hij flink aangeschoten was. En we hadden al ontelbare varianten besproken.

‘Schrödingers kat?’

‘Schröders of Schrödingers – dat maakt toch geen ruk uit?’

‘Nou ja,’ probeerde ik om tijd te rekken. Vandaag zou er niets slims meer gebeuren, dus zwamde ik erop los en spitste intussen mijn oren om niets te missen van wat ik dacht: ‘Het universum vouwt zich, zodat de kat op zijn pootjes terechtkomt en de jamkant aan de vloer blijft plakken.’

Bolle keek. Deed zijn mond eerst open en daarna weer dicht. Hij grijnsde. ‘Precies, man! Dat is precies het… dinges… punt waar ik naartoe wilde.’

Sinds Bolle het woord ‘dinges’ kende, kon hij werkelijk alles beschrijven.

DRIEPAK

Bolle stond op. Een beetje wankel, maar zeer doelgericht. Hij gebaarde naar Udo: ‘Zet es wat zachter, wil je!’

‘Nou, heel even dan.’

De drieënhalf pond eiwitsmurrie tussen Bolles oren was tijdens het gedachteloos kijken vermoedelijk actiever geweest dan het leek. Ik kreeg het idee dat de door alcohol bezwangerde neurotransmitters bij het overbruggen van de synapskloven waarschijnlijk het een of andere uitvalsverschijnsel te zien gaven. Ik was dan ook benieuwd naar Bolles uiteenzettingen, twijfelde echter tegelijkertijd aan de maatschappelijke en politieke relevantie van het komende referaat. Om van kennisvermeerdering nog maar te zwijgen.

‘Voor wie van ons beiden wordt dit gênant?’ Mijn blik ging omhoog naar Bolle, die intussen op de onderste metalen stijlen van zijn barkruk was gestapt en daar met gespreide armen stond. Daarmee had hij de aandacht van nog een paar arme bierzielen getrokken, die bij ons aan de toog zaten en het ene pilsje na het andere wegdronken.

Als Bolle een inzicht had, liet hij de kans niet lopen om steeds een groot publiek daarvan te laten meegenieten. Dat wist ik. Dat wist Udo. Dat wisten de meeste andere gasten ook. Hier kende bijna iedereen elkaar – in ieder geval van gezicht. En de mensen die geen stamgast waren, kwamen hier precies om die reden: ze waren nieuwsgierig naar wat er gebeurde of kon gebeuren, terwijl ze hun van knoflook vergeven pizza verorberden, waar café Heaven net zo berucht om was als om onverwachte evenementen.

‘Mijn vriend Max,’ begon Bolle, hij wees naar mij, wankelde even en herstelde zich weer. ‘Mijn vriend Max hier is drie weken geleden vijfenveertig geworden.’

Een verschrikkelijke dag.

‘Nou en?’ werd er in de biljarthoek geroepen. Precies! Gewoon weer een rotdag die op veel voorgaande rotdagen volgde.

‘Niet doen, meneer Bollmann!’ probeerde ik. ‘Dit wil niemand horen!’

Behalve Bolles ouders, zijn uitgeverij en ik, wist niemand dat hij langgeleden Klaus Bollmann was gedoopt. In de tijd dat telefoons nog kabels hadden en auto’s geen hoofdsteunen – in een tijd vooral dat er nog geen rtl was. Wat was er eigenlijk het eerst: a) televisie voor domme mensen of b) de sukkels die zich door die rotzooi laten beïnvloeden? Bolle noemde het ‘wederkerende interdependentie van onomkeerbare maatschappelijke recessie’. En ik vrees dat hij gelijk had. Intussen gedroegen mensen zich in rechtszalen net als in advocatenseries, en echtparen maakten ruzie zoals in Amerikaanse sitcoms. Gelukkig niet zoals in Duitse series, daar zei nauwelijks iemand iets.

Bolle illustreerde schoolboeken voor klas één tot vier. Dat deed hij kennelijk heel aardig, in ieder geval kon hij ervan leven.

‘Hij zit dus volop in de midlifecrisis. En in de midlifecrisis…’ Bolle draaide zich naar mij om en liet even een stilte vallen om zijn woorden te onderstrepen, ‘…heb je een paradigmawisseling nodig.’

‘Nee, die heb ik niet nodig.’ Eventueel had ik het nodig dat mijn vrouw terugkwam. Ik had zeker mijn dochter nodig, maar ik had vooral een goed idee nodig voor hoe ik de regie in handen kon nemen en ons weer tot een gelukkig gezin kon samenvoegen.

‘Jawel, die heb je wel nodig!’ Bolle liet zich niet snel van zijn stuk brengen wanneer hij een idee van hem eenmaal als absoluut inzicht had gedefinieerd. ‘En in die midlifecrisis zijn er voor jou precies drie mogelijkheden!’

Twee naburige zuipschuiten knikten instemmend. Udo rolde met zijn ogen en tapte flegmatiek verder.