Christoffer Holst

Moord aan de kilblauwe najaarszee

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij Stortebeeker

Waddinxveen

Orspronkelijke titel: Blå, blå höstvågor, Forum, Stockholm

© 2019 Christoffer Holst by agreement with Enberg Agency

© 2021 Nederlandse vertaling: Edith Sybesma / Uitgeverij Stortebeeker

Omslagillustratie: adamtepl via Pixaby

Zetwerk: Alfrida Loose

ISBN 97894 92750 280

www.stortebeeker.nl

Proloog

Stockholm, oktober 1988

De Kungsgatan is rood en groen verlicht. De felle kleuren van de verkeerslichten weerspiegelen in het donkere regenwater dat van de kruising bij de Sveavägen naar het nachtleven op het Stureplan stroomt. Het is avond, het loopt tegen negenen, de kou kruipt onder de herfstjassen van de mensen in Stockholm en laat hen rillen.

Het is al een week geen moment droog geweest. De meeste inwoners hopen dat de winter de herfst snel zal verjagen, dat er sneeuw zal vallen op de straten van de grote stad, maar daar lijkt het nu nog niet op. Het vocht is continu aanwezig, als iemands koude adem in je nek.

Laila Damm loopt voorzichtig de trappen van metrostation Hötorget op. Het is glad en ze wil niet uitglijden. Ze is hoogzwanger, maar ziet daarin geen reden om zich thuis een ongeluk te liggen vervelen. Dat is niet haar stijl. Helemaal niet. Ze is nooit saai geweest, en zeker niet van plan dat nu te worden, alleen omdat ze in verwachting is.

Ze komt op straatniveau, slaat links af naar het Stureplan en steekt een paraplu met luipaardpatroon op. Terwijl ze langs de niet langer verlichte etalages loopt, neuriet ze een nummer van Laura Branigan.

Haar zus verklaart haar voor gek dat ze nog steeds op hoge hakken loopt, terwijl ze al in de negende maand is. Maar zo is Laila.

I live among the creatures of the night. I haven’t got the will to try and fight.

Ze loopt door over de Kungsgatan, een van de bekendste straten van het land. Hier vierden ze in 1945 het einde van de Tweede Wereldoorlog, met confetti en hoerageroep. Hier werd de eerste vestiging van McDonald’s in Zweden geopend. En hier heeft John Lennon ooit een jas gekocht. Ze kan bij elke stap die ze zet de wiekslag van de geschiedenis voelen.

You take my self, you take my self control. You take my self, you take my self control.

Een blik op haar horloge vertelt Laila dat ze aan de late kant is, maar dat is niet erg. Dat zijn haar vriendinnen van haar gewend. Ze had eerst willen overstappen op de rode lijn, zodat ze meteen op het Östermalmstorg zou komen en alleen nog maar rechtdoor zou hoeven lopen naar Riche. Maar ze heeft behoefte aan een wandeling. Eerlijk gezegd wil ze de avond misschien nog even uitstellen, nog een paar minuten alleen zijn met haar gedachten.

Ze heeft een rare tijd achter de rug, vol conflicten, harde woorden en onvriendelijkheid.

Weg ermee. Weg met alle ruzies en alle pijn. Vanavond wil ze leven. Gezellig kletsen en roddelen met haar beste vriendinnen, samen lachen en misschien zelfs een klein glaasje bubbels proeven. Maar dat het zó hard zou regenen, daar had ze niet op gerekend.

De sluizen zijn opengegaan en de regen lijkt uit een hogedrukspuit te komen. De wolken hangen als een grijze lappendeken boven de stad.

Nu is Laila bijna bij het Stureplan. Het voetgangerslicht bij het zebrapad over de Norrlandsgatan staat op rood, dus ze wacht stil onder haar grote paraplu. Door het luipaardpatroon heen kan ze de donkere wolken bijna zien bewegen.

Later zou ook dat deel van de Kungsgatan bekend worden.

Iets wat op dat moment niemand daar nog wist. Zeker Laila niet.

Dat kon ook niet.

De kruising Kungsgatan-Norrlandsgatan werd de plaats waar Laila voor het laatst levend was gezien.

1

Stockholm, oktober 2018

‘Zacke! Aretha Franklin heeft op mijn aantekeningen gespuugd!’

Zodra de woorden uit mijn mond komen, hoor ik hoe het klinkt, en ik rol met mijn ogen. Het ruwharige hondje zit me vanaf haar plek op het tapijt in de woonkamer aan te kijken. Haar ogen zijn nog groter dan anders. Zacke steekt zijn hoofd om de hoek van de keukendeur.

‘Dat klinkt als een smoes,’ zegt hij snuivend.

‘Wat?’

‘Om niet te hoeven werken. Juf, de hond heeft mijn huiswerk opgegeten!’

‘Maar dat heeft deze hond echt gedaan! Of, nou ja, erop gespuugd.’

‘Sorry. Je weet hoe het met haar maag gesteld is.’

Ik frons mijn voorhoofd en kijk in de schuldige ogen van Aretha Franklin. Ik heb ook af en toe last van mijn maag, maar spuug zelden op andermans spullen. Vooral niet zonder sorry te zeggen. Aretha lijkt bijna trots zoals ze daar zit, met het braaksel als een glinsterende klont op de stapel papieren voor haar. Haar gezichtsuitdrukking zegt: Sorry, maar dit is gewoon mijn stijl. Ik spuug gewoon overal op. Wen er maar aan.

Dat ze problemen heeft met haar maag is trouwens niet zo vreemd als ze kurken en stenen eet. Hier hebben we iemand die zich duidelijk niets heeft aangetrokken van alle boeken over darmflora die we de laatste tijd voorbij hebben zien komen.

‘Je hond volgt de leercurve niet,’ mopper ik.

‘Wie wel?’ brengt Zacke daartegen in.

Hij gooit me een rol keukenpapier toe, die ik opvang in de lucht. Dan verdwijnt hij de keuken weer in. Ik scheur een paar velletjes af en probeert de klont braaksel (ja, het is echt een klont - denk crème brûlée zonder de verbrande korst) van mijn stapel papier te vegen. Het portret van Elizabeth Short, dat ik net heb geschreven, is zacht geworden van het vocht. Verdorie.

Ik krab de irritante, maar o zo lieve hond achter het oor, waarna ik opsta en naar de keuken loop. Daar wring ik me langs Zacke heen en gooi het papiertje met kots in de afvalbak voor hem. Vervolgens spoel ik mijn handen af boven de gootsteen, terwijl ik zucht, iets te hard.

‘Help,’ zegt hij. ‘Iemand is met het verkeerde been uit bed gestapt vandaag.’

‘Ik weet het. Sorry.’

‘Slecht geslapen?’

‘Nee hoor. Ik ben gewoon gestrest. Ik moet de laatste versie van het script vanavond inleveren.’

‘Ah, dan snap ik het. Kan ik ergens mee helpen?’

‘Nee, maar Aretha mag me wel helpen. Gezien het feit dat ze er geen enkel probleem mee heeft zich met mijn werk te bemoeien.’

‘Dat zou ze vast graag hebben gedaan, maar ze is helaas zo extreem stom dat ze niets kan bijdragen. Behalve liefde.’

‘Zo baas, zo hond.’

‘Pas op, jij.’

Zacke glimlacht en ik grijns. Ik geef hem een snelle knuffel en kijk dan in een van de pannen op het fornuis waarin hij af en toe roert. Ik zie iets wat op een borrelende, exotische zonsondergang lijkt.

‘Wat wordt het?’ vraag ik.

‘Indiaas! Paneer korma.’

‘O, lekker. Wat heb ik gedaan om jou te verdienen?’

‘Dat weet ik niet. Iets in je vorige leven misschien?’

Ik trek mijn wenkbrauwen op.

‘Zoals wat?’

‘Misschien ben je ooit heks geweest?’ zegt Zacke plagerig.

‘Dat zou mijn gebrekkige zwemvaardigheden verklaren. Hoe laat eten we?’

‘Over een uur pas. Je kunt dus nog wel even werken. En nu wegwezen.’

Ik verlaat de keuken in een wolk van aromatische geuren en loop de kamer weer in. Ik vind de woonkamer van Zacke en Jonathan echt geweldig. Misschien vooral omdat die rond is, een gigantische cirkel. Het centrum van het appartement. Op de vloer liggen Perzische tapijten en aan de zonnegele wanden hangen foto’s en kleurige kunst. De grote ramen kijken uit op het Mariatorget, waar de bomen nu, in oktober, hun oranje blaadjes laten vallen en helemaal kaal worden. Het is bijna halfacht, dat weet ik omdat de tv zachtjes aanstaat en het programma Halfacht bij mij erop te zien is. Ik gniffel om een waanzinnig uitgedoste vrouw, die aardappelpannenkoekjes serveert met een neus van parmaham en ogen van olijven. Mijn god. Wat een geluk dat er zulke verschillende mensen bestaan. Moet je nagaan hoe verdomd saai het anders was geweest.

Nou ja, aan het werk maar weer.

Ik ga aan de eettafel zitten en zet mijn laptop aan. Ik staar een poosje naar de tekst, die al grotendeels klaar is, maar er ontbreekt nog iets aan. Het is net een pas gebakken appeltaart zonder slagroom of vanille-ijs. Onaf, in zekere zin. Maar wat moet er nog bij?

Een naam, denk ik ietwat ironisch. Tegenwoordig gebruiken we geen namen meer, niet zoals vroeger. Tenminste niet in mijn huidige baan. Niemand mag weten wie al die verhalen in elkaar heeft geflanst. Eigenlijk maakt het me ook niet uit, maar toch zet ik mijn naam onder de kop, voornamelijk om iets te doen.

Cilla Storm, misdaadverslaggever.

Ja, moet je nagaan. Een halfjaar geleden was ik roddeljournalist, zou je kunnen zeggen. Ik werkte bij Chance, een tijdschrift dat zich vooral concentreert op hoeveel feestsigaretten prinses Madeleine gisteren heeft gerookt, wat Kikki Danielssons laatste gekke tweet was en waarom het spookt op de zolder van Agneta Sjödin. Het laatstgenoemde wordt meestal onderzocht door Jörgen, het besnorde in-house medium van het blad.

Ik heb jaren met plezier bij Chance gewerkt, maar in mijn hart verlangde ik naar iets anders. En toen mijn ex-vriend Daniel me dumpte, gebeurde er iets.

Om een lang verhaal kort te maken kocht ik een volkstuintje in de golvende archipel van Stockholm, om precies te zijn op het idyllische toeristeneilandje Bullholmen. Daar ben ik afgelopen zomer naartoe gegaan om een nieuwe start te maken. Om over Daniel heen te komen, te leren tuinieren en op de een of andere manier de zin van het leven te ontdekken. Om te leren het in mijn eentje te rooien. Waar ik niet op had gerekend, was dat ik midden in een moordmysterie terecht zou komen, dat mijn zomerplannen volkomen in de war schopte.

Dat lijkt nu lang geleden, ook al zijn we nog maar een paar maanden verder. Eind augustus is de zomer er met de warmte vandoor gegaan over de Oostzee, en dat was voor mij het moment om terug te keren naar het vasteland.

De terugkeer naar het gewone leven had zowel plus- als minpunten.

Minpunt: mijn huurflatje in de Bastugatan had lekkage gekregen. De hele keuken was één groot binnenzwembad geworden in echte Dallas-stijl. Ik heb meteen mijn koffers weer gepakt en ben naar het appartement van Zacke en Jonathan gegaan, dat gelukkig maar een paar honderd meter verderop zit.

Sindsdien zijn er bijna twee maanden verstreken en de bouwvakkers zijn nog steeds bezig met het herstellen van mijn appartement en het appartement onder mij, dat ook schade heeft opgelopen.

Pluspunt: ik kwam terug in de grote stad met een nieuwe baan!

Ja, ik snap het zelf ook nog niet helemaal. Na de bloederige eerste zomerweken op Bullholmen werd er iets in mij wakker gemaakt. Ik heb mezelf altijd als een tamelijk bange persoon gezien. Bang voor van alles. Nieuwsgierig, maar vaak verstopt achter een huismuur. Door de zomermoorden op Bullholmen is dat veranderd. Voor het eerst moest ik iets doen in plaats van weg te lopen en me te verstoppen. Dus ik besloot mijn baan bij Chance op te zeggen en iets nieuws te zoeken.

Ik wilde nog steeds gebruikmaken van mijn gigantische nieuwsgierigheid om te schrijven, maar het werd tijd om de spoken van Agneta Sjödin en het gewicht van Kalle Moraeus achter me te laten.

Dus ik solliciteerde bij de misdaadjournalistiek. Ik ging naar de bijlages van de boulevardbladen, maar werd afgewezen. Naar tv-programma’s, radiozenders en plaatselijke kranten, maar werd daar ook afgewezen. Niet zo gek als je bedenkt hoe moeilijk het is om vandaag de dag verder te komen in de journalistiek. Het is een jungle, in veel opzichten.

Toen wees Rosie, mijn nieuwe tuinierende buurvrouw op Bullholmen, me op de podcast Bloedsporen, waar zij natuurlijk vol overgave naar luistert. Een podcast over moorden, zowel opgeloste als niet opgeloste, Zweedse en buitenlandse. Aangrijpende verhalen over het kwaad in de werkelijkheid.

Ik had nooit gedacht dat ik nog eens bij een podcast zou solliciteren. Eerlijk gezegd dacht ik dat je met zulk werk geen geld kon verdienen. Maar dat kan dus wel. Bloedsporen heeft driehonderdduizend luisteraars per week. En iemand moet het script schrijven. Op een Facebookpagina voor journalisten zag ik een post van de vrouwen die Bloedsporen produceren, ik solliciteerde en… kreeg de baan!

Dus, naam boven het artikel of niet, tegenwoordig ben ik misdaadverslaggever. Ik ga op de bank zitten en kijk Aretha weer aan. Ze zit nog op een van alle tapijten in de woonkamer. Opgewekt en klaar met spugen. Ik geef haar een knipoog.

Het leven neemt soms onverwachte wendingen, vind je niet?

*

Een paar uur later staan de borden met resten paneer korma op de salontafel van de jongens.

Zacke is aan de andere kant van de bank in slaap gevallen, zijn handen gevouwen op zijn ronde buik. Zelf heb ik eindelijk de definitieve versie van het script voor de volgende aflevering van Bloedsporen opgestuurd. Het heet De zwarte dahlia – de zaak-Elizabeth Short. Het is een goed gevoel om het te hebben opgestuurd. Sofie en Jenny, de vrouwen die de podcast runnen, hebben nu het weekend de tijd om het door te lezen, voordat maandag de opname begint.

De zaak-Elizabeth Short is een van de naarste waar ik ooit over heb geschreven, en het is ook een van de meest besproken moorden van Amerika. Bovendien is hij niet opgelost.

Short was serveerster en actrice in Hollywood. Ze had donker, golvend haar en grote dromen. Eind jaren veertig werd ze op klaarlichte dag dood aangetroffen door een vrouw die een wandeling maakte met haar dochtertje. Short lag naakt op een gazon en haar lichaam was zo bleek dat de vrouw eerst dacht dat ze een etalagepop was. Ze was in tweeën gedeeld. Haar gezicht was verminkt met een zogenaamde ‘Glasgow smile’; haar mondhoeken waren tot aan de oren opengesneden om een gruwelijke, bloederige glimlach te creëren, die bijna het hele gezicht bedekte.

Ja, dat is echt informatie genoeg om je nachtmerries te bezorgen. Maar bijna net zo akelig is het feit dat de politie de schuldige nooit heeft gevonden. Het is bijna tachtig jaar geleden, maar nog steeds weet niemand wie de arme Elizabeth van het leven heeft beroofd.

De afgelopen maanden heb ik meerdere keren nagedacht over wat een onopgeloste zaak met de nabestaanden doet. Een moord is altijd verschrikkelijk, altijd een tragedie, maar wat gebeurt er als er nooit recht wordt gedaan? Als de schuldige nooit voor de rechter komt? Kan de familie dan ooit beginnen met rouwen?

*

‘Slaap je?’

Ik schrik en kijk vanaf mijn hoekje van de bank naar Jonathan, die met Aretha Franklin op schoot zit.

‘Hè? Nee. Ik ben alleen wat duf.’

‘En dan zitten we ook nog op jouw bed,’ zegt Jonathan en hij geeft een klopje op de bank.

‘Nee, nee, dat is alleen maar gezellig.’

‘Weet je het zeker? Ik kan hem daar de slaapkamer in slepen.’

Hij wijst naar Zacke, die nu zachtjes is gaan snurken.

‘Ja. Ik weet het zeker. Ik ben dolblij dat ik bij jullie mag logeren.’

‘Je stuurt ons maar weg als je dat wilt. Ik ben toch de enige die dit fascinerend vindt.’

Hij knikt naar de tv, waar Een nacht in het kasteel te zien is, een serie waarin vier bekende Zweden overnachten in een spookkasteel en met brandende kaarsen rondlopen in het donker. Ik giechel naar Jonathan.

Tegelijkertijd klinkt er een pling op mijn mobiel. Ik ontgrendel hem en lees het bericht. Als ik mijn ogen van het scherm afwend, merk ik dat Jonathan me zijdelings aankijkt. Ik lach.

‘Wat?’

‘Is hij het?’

‘Wie?’

‘Je weet wel wie ik bedoel.’

‘Yasser Arafat? Nee, die laat nooit meer iets van zich horen.’

Jonathan steekt zijn tong naar me uit.

‘Ik heb het over die hunk die bij de politie werkt. Zo noemt Zacke hem tenminste.’

‘Waarom denk je dat het de hunk van de politie is?’

‘Omdat je straalt als een ongeluk in een kerncentrale.’

Ik glimlach naar hem en steek een hand uit om door het haar op de kop van Aretha Franklin te woelen. Het is een telepathische manier om haar te laten weten dat ik haar heb vergeven voor de kots van daarnet.

‘Misschien…’

‘Wanneer zien jullie elkaar weer?’

‘Morgen. Dan gaan we naar de bioscoop en ergens een hapje eten.’

‘Dat meen je niet.’

Ik knik.

‘Wauw. Dus je bedoelt dat je eindelijk een echte date hebt met mister police officer? Goed gedaan, Cilla!’

‘Af en toe, dan…’

Jonathan lacht en schenkt nog wat thee in mijn kopje met rozenmotief. We blijven nog even op de bank zitten, totdat hij Aretha Franklin gaat uitlaten, en daarna sleept hij zijn vriend de slaapkamer in.

Als ik mijn provisorische bed opmaak – dat wil zeggen de bank van de jongens – en alle lampjes in de ronde woonkamer uitknip, schijnt het stoffige licht van de straatlantaarns in de Hornsgatan naar binnen. Ik kan de felle kleuren van de bomen zien, de regendruppels die over de ramen lopen. Het heeft iets gezelligs.

Ik trek het luchtige dekbed dichter om me heen (natuurlijk hebben Zacke en Jonathan zo’n hoteldekbed weten te vinden dat ik zelf nooit te pakken kan krijgen. Het is zo groot als een zeildoek, maar weegt toch maar vijf gram en zweeft als het ware boven mijn lichaam).

Ik val in slaap met het geruste gevoel dat ik het bloederige lot van Elizabeth Short achter me heb gelaten en me nu op iets anders kan concentreren. Op het appje dat met een pling werd aangekondigd. Aan hém.

Aan Adam Ångström.

2

Portrush, Noord-Ierland, een week later

Aan de Noord-Ierse kust ligt een stadje dat Portrush heet. Het verschilt niet van andere Britse kuststeden: een paar duizend inwoners, een of twee restaurants, een aantal pubs, een haven met een pier en een vervallen pretpark. Een park dat gebouwd is voor toeristen, of misschien vooral voor hun kinderen met hun dikke suikerbuikjes. Een paar speelautomaten, een gammele achtbaan en een popcornkraam. Onder het pretpark loopt een zandstrand langs het hele stadje. Langs fish-and-chipskramen en schaaldierrestaurants.

Ella leunt met haar hoofd tegen het koude raam.

Het regent op het metalen dak van de auto. Typisch oktober. Of misschien typisch Noord-Ierland. Ella is hier voor het eerst. Ze is een paar keer in Londen geweest, maar verder gaat haar ervaring met Groot-Brittannië niet. Noord-Ierland was onbekend terrein. Tot nu toe.

Ze draait haar hoofd om en kijkt naar Patrick, die achter het stuur zit. Hij vangt haar blik op.

‘Hoe is het?’ vraagt hij.

‘Om hier te zijn?’

‘M-hm.’

‘Een beetje… raar, misschien. Gaat het goed met rijden?’

Patrick knikt. Thuis in Zweden rijdt Ella altijd graag. Soms wilde ze zelfs dat ze ergens anders woonde dan in het centrum van Stockholm, zodat autorijden een deel van haar dagelijkse routine zou zijn. Maar om hier te rijden, over de kronkelige kustwegen – en dan ook nog aan de verkeerde kant van de weg – dat ziet ze zichzelf niet doen. Vooral niet zoals ze er nu aan toe is. Ze vertrouwt zichzelf niet, ze is veel te moe. Stel je voor dat ze opeens in slaap zou vallen achter het stuur.

‘Volgens de gps zijn we er bijna,’ zegt Patrick.

‘Oké. Help.’

Als ze een nieuwe weg inslaan, verdwijnt de donkere zee achter een paar huizen van grijze baksteen. Ze vinden de weg naar de ‘Grotestraat’ van Portrush, die helemaal niet zo groot is. Ze rijden langs The Daggers Inn en The Horse and the Gentlemen. Uit de nogal absurde namen maakt Ella op dat de pubs hier al een tijdje staan.

Even later rijden ze een nieuwe weg in en meteen daarna stoppen ze.

Ella’s buik vult zich met vlinders. Of nee, geen vlinders – beestjes. Wormen, larven, insecten en sprinkhanen. Mijn god, ze moet overgeven. Dit kan het niet zijn. Dat bestaat niet.

‘Zijn we… zijn we…’

Patrick knikt.

‘Ja, schat. We zijn er.’

*

Twee weken geleden was Ella’s moeder in een ziekenhuis bij Stockholm overleden.

Haar moeder, Karin, wilde haar laatste levensjaren in haar vaderland Zweden doorbrengen. Wat de reden daarvoor was, had ze nooit zo precies gezegd. Ella dacht, of hoopte, dat ze dichter bij haar kinderen wilde zijn nadat de kanker zich door haar lichaam had verspreid. Dat de eenzaamheid haar eindelijk had ingehaald. Haar weer naar huis had gedreven.

Ella wist dat haar moeder niet lang meer te leven had, en toch was het een schok toen ze eind september insliep. Meteen nadat Ella het telefoontje had gekregen, ging ze naar het ziekenhuis. En ook al was haar moeder al dood toen Patrick en zij de kamer in kwamen, ze wilde haar toch nog een laatste keer zien. Ella zat op een stoel naast het ziekenhuisbed. Ze hield de dode, koude hand van haar moeder in de hare en zoende haar op de wang. Nam zwijgend afscheid.

Nu ligt Ella’s moeder onder de grond, bij haar man Roger, die een paar jaar geleden was gestorven. Nu mogen ze rusten en bij elkaar zijn, zoals ze hun hele leven bij elkaar zijn geweest.

En nu is Ella hier. Nu staat ze voor de deur van het huis in Portrush. Hier zijn haar ouders tien jaar geleden naartoe verhuisd, toen haar moeder haar Ierse wortels wilde zoeken.

Het kusthuis is smal, abrikooskleurig en drie verdiepingen hoog. Als ze door de krakende deur naar binnen stappen, openbaart de binnenkant van het huis zich aan hen. Donkerrode vloerbedekking kronkelt omhoog naar de bovenverdieping. Als ze de lamp in de hal aandoen, zien ze de stofdeeltjes dansen in de bedompte lucht. Er hangt hier een oudemensengeur, denkt Ella. En er staan spullen. Overal.

‘Gadver,’ zegt Patrick.

‘Ja,’ antwoordt Ella. ‘Mijn moedertje toch.’

‘Schoonmaken was niet haar hobby, hè?’

Ella schudt haar hoofd.

‘Nee.’

‘Dan hadden jullie in elk geval iets gemeen.’

Ella rolt met haar ogen. Patrick lacht, slaat van achteren zijn armen om zijn vrouw heen, ademt de geur van haar lange haren in en zoent haar in de nek.

‘Het wordt nog een hele klus om hier op te ruimen,’ zegt Ella.

‘Dan is het maar goed dat je mij hebt,’ zegt Patrick.

*

Die nacht staan de ramen in de slaapkamer open, hoe koud en vochtig het buiten ook is. Het huis moet worden gelucht. Het oude eruit, frisse lucht erin.

Patrick slaapt. Ella ziet zijn blote borstkas op en neer gaan in het donker. Zelf kan ze de slaap niet vatten.

Ze zijn gisteravond niet ver gekomen met opruimen. Ze zijn alleen door het huis gelopen. Trappen op en af, alle kamers in. Ze hebben laatjes geopend, over schilderijen geaaid, gecontroleerd of er niets in de koelkast lag te rotten (godzijdank stonden er alleen conserven en sterkedrank in) en nieuw beddengoed op het tweepersoonsbed in de slaapkamer gelegd en het oude in een vuilniszak gestopt. Patrick was de straat uit gelopen om een paar flesjes koud bier te kopen en twee bakjes eten van de Chinees. Ze hadden de noedels, gewokte groenten en loempiaatjes in bed opgegeten en de dag besloten met een paar afleveringen van Mad Men, waar ze op Patricks laptop naar keken.

Maar dat was alweer uren geleden.

Nu is het bijna één uur. Ella hoort af en toe een auto langsrijden of een groep jongens voorbij strompelen, lachend en pratend met hun heerlijke accent. In een ander leven had Ella deze plek misschien beter gekend. In een ander leven was ze hier misschien elk jaar op bezoek geweest en had ze Portrush leren kennen. En vooral haar ouders, voordat ze overleden.

Ook al was haar moeder apart en had ze een op zijn zachtst gezegd onvoorspelbaar karakter, ze was wel haar mama. Ella’s mama. Maar Ella had haar bloeiende acteercarrière en haar ouders hadden hun stille, teruggetrokken leven in Noord-Ierland en… nou ja, de afgelopen jaren hadden ze maar een paar keer per maand met elkaar gebeld.

Ella gaat rechtop zitten in bed. Ze wrijft met haar handen over haar gezicht en haalt haar vingers door haar dikke, blonde haar. Mag ik niet gewoon slapen?

Ze staat op en loopt naar de ramen. Ze trekt de gordijnen open en kijkt uit over de stille straat. Nat asfalt, druppels op de vensterbank.

Alle ramen in het huis aan de overkant zijn donker, behalve één op de begane grond waarachter de tv aanstaat. Ella blijft een poosje met haar armen gekruist voor haar borst staan en laat de kou haar lichaam koelen.

Dan is er iets wat haar aandacht trekt. Het duurt even voordat ze kan onderscheiden wat het is.

Ze tuurt. Dan ziet ze het.

Onder een lantaarn verderop in de straat staat iemand.

Een persoon met een zwarte regenjas aan. Een man.

En hij kijkt naar haar.

3

Stockholm

We zitten bijna helemaal achteraan in een bioscoop in het centrum. Op een roodfluwelen stoel.

We zijn bijna de enigen in de zaal, naast een ouder echtpaar en een man alleen, die een eindje voor ons zitten. Op het doek wordt een moderne Blade Runner vertoond, met Ryan Gosling en Harrison Ford in de hoofdrollen. Ze zijn allebei echt knap, maar eerlijk gezegd zou ik de man op de stoel naast me niet tegen een van hen willen ruilen.

Ik heb de zak snoep op mijn schoot, hij het kartonnen bakje popcorn op de zijne. Het voelt een beetje vrijpostig om aldoor met mijn hand in zijn kruis te graven, maar hij grijnst er vooral om. Ik drink wat cola light uit mijn enorme kartonnen beker en schuif twee millimeter dichter naar hem toe.

We zijn allebei voorzichtig. Ik weet nog toen mijn ex Daniel en ik honderd jaar geleden begonnen met daten. We zaten altijd in bioscopen te zoenen. Dat heb ik in de loop der jaren met al mijn vriendjes gedaan. Zoenen in de bios is geweldig, het heeft iets gezelligs en tienerachtigs.

Maar nu wordt er niet gezoend. Helemaal niet.

Is dit een date? Ja toch?

Duidelijkheid krijgen over mijn relatie met Adam is… moeilijk. We kennen elkaar ondanks alles nog maar een paar maanden. En gezien het feit dat onze eerste ontmoeting een verhoor was, waar ik de getuige was en hij de rechercheur, is het misschien logisch dat de relatie tamelijk onduidelijk is geweest.

Maar toen kwam die nacht afgelopen zomer… De nacht waarin we beiden te veel wijn dronken in de zomerkroeg van Bullholmen en naar mijn kleine volkstuinhuisje gingen. Ondanks de roes herinner ik me het liefdesuurtje op mijn bank. Zijn sterke, naakte, gebruinde lichaam en hoe het licht van de maan op zijn rug viel toen hij op me lag. Die herinneringen diep ik af en toe op als het… eh, nodig is.

Adam Ångström is brigadier bij de politie van Nacka. Samen met een collega heeft hij afgelopen zomer de moorden op Bullholmen onderzocht. Misschien dacht ik dat onze relatie automatisch beter zou worden nadat alles op het eilandje in de archipel was opgelost, maar een politieman heeft zelden vrij. Ik ben blij dat hij vanavond kon komen.

‘Wie had jij gekozen?’ fluistert hij opeens in mijn oor.

‘Wat?’

‘Wie van hen?’

Hij knikt naar het filmdoek, waar een gespierde Ryan Gosling naar een wat oudere, maar ook gespierde Harrison Ford staat te kijken. Ik glimlach naar Adam, maar raak tegelijkertijd verward. Wie ik had gekozen? Wat is dat voor vraag? Opeens heb ik het gevoel dat ik hier net zo goed met Zacke had kunnen zitten.

‘Ik weet het niet. Harrison is natuurlijk aardig op leeftijd.’

‘Ja, shit, wat gaat de tijd snel.’

‘Maar heeft hij er niet altijd al bejaard uitgezien?’

‘Jawel…’

Adam haalt een chocozoen uit de zak op mijn schoot en wipt hem in zijn mond. We hebben elkaar drie keer gezien in de twee maanden dat ik weer in Stockholm ben. We zijn allebei drukbezette mensen. Oké, streep dat maar door. Híj is een drukbezet mens. Ik werk ook, maar als freelancer heb ik meer vrijheid - en ondanks al het schrijven heb ik een heleboel tijd over om linzenchips uit de kast van Zacke en Jonathan te eten, naar Boer zoekt vrouw te kijken en Carolina Gynnings nieuwe vriend te googelen. Je kunt de vrouw uit Chance halen, maar Chance niet uit de vrouw.

Adam heeft het echt druk. Hij onderzoekt misdaden.

De keren dat we elkaar afgelopen zomer hebben gezien, is dat telkens op ongeveer dezelfde manier verlopen. We zien elkaar in de stad als het donker is geworden, geven elkaar een dikke knuffel, zien een film in de bioscoop, eten daarna een hapje en drinken een glas wijn.

Dus… wat ben je dan? Vrienden? Of daten we echt? Mijn god, hij heeft toch niet het gevoel dat hij met me móét afspreken? Alsof hij zo’n grote broer is die je kunt inhuren als je kinderen een erge ziekte hebben?

Ik kijk Adam zijdelings aan. Vanavond draagt hij een witte, gebreide trui. Een klassieke donkerblauwe linnen broek. Zijn stevige bovenbenen spannen onder de stof. Toen ik hem leerde kennen, liep hij in pak, maar ik neem aan dat de herfstkou van Stockholm zijn tol eist. Een warme trui is een must in dit jaargetijde.

Onze handen botsen plotseling tegen elkaar als we allebei wat van de laatste popcorn proberen te pakken. Zijn warme huid ontmoet de mijne.

‘O, sorry,’ fluister ik.

Glimlachend haalt hij zijn hand uit het popcornbakje en laat me zoveel bij elkaar graaien als ik wil. Nu had er iets kunnen gebeuren. Dat denk ik. Ik zie het in mijn hoofd, even filmisch alsof het zich op het doek voor ons afspeelt: hoe onze blikken elkaar hadden kunnen ontmoeten. Hier hadden onze lippen elkaar kunnen naderen!

Maar Adam draait zijn hoofd weer om naar het filmdoek. En ik stop de popcorn in mijn mond, laat de zoute teleurstelling tussen mijn tanden knarsen en probeer vervolgens naar Harrison en Ryan te staren.

Ja, wie had ik eigenlijk gekozen? Dat ligt eraan wie er aan het eind overleeft. Het lijkt me zo triest om op mijn leeftijd weduwe te worden.

*

Een uur later zitten we met een bord dumplings voor ons. K25, de foodcourt in de Kungsgatan, zit deze woensdagavond halfvol. Een paar oudere vrouwen in kleren van Gudrun Sjödén drinken rode wijn aan het tafeltje naast ons, een eindje verderop zitten twee zakenmannen met een hamburger en een groep tieners lacht ergens achter mij. Ik pak een met varkensvlees gevulde dumpling en doop die in het plastic bakje met yakinikusaus. Het afgelopen halfuur hebben we besteed aan het bespreken van hoe slecht de film was. Dat hebben Adam en ik blijkbaar gemeen; we houden allebei van slechte films. Die hebben iets heel ontspannends.

‘Hoe gaat het met Bloedsporen?’ vraagt Adam en hij neemt een slok van zijn bier.

‘Goed hoor, ik mag niet klagen. Veel werk, maar het is boeiend.’

‘Waar schrijf je nu over?’

‘Ik ben net klaar met de moord op Elizabeth Short. Ken je haar?’

‘O jee, ja. De zwarte Dahlia. Wanneer was dat, in de jaren veertig? In Los Angeles, toch?’

‘Ja, precies. In 1947.’

‘Akelig. En die glimlach, hoe noemden ze die ook weer, een…’

‘Een Glasgow smile,’ vul ik aan.

Adam huivert en ik neem ook een slok van het lichte bier.

‘Zo zie ik eruit als ik ’s ochtends wakker word,’ zeg ik en ik vertrek mijn gezicht in een grimas.

Adam schiet in de lach. Tegelijkertijd heb ik spijt. Zulke grapjes kan ik wel tegen Zacke maken, maar misschien moet ik proberen wat lieflijker te zijn in deze context, als ik wil dat deze man belangstelling voor me krijgt. Niet zeggen dat ik er ’s ochtends uitzie als een verminkt lijkt. Dat klinkt niet superaantrekkelijk.

‘Het is echt een waanzinnige moordzaak,’ zeg ik. ‘En dat ze bovendien de schuldige nooit hebben gevonden, maakt het bijna nog macaberder.’

‘M-hm, dat is zo. Tragisch.’

Onder de tafel glijdt mijn voet opeens van de stalen steun en stoot tegen Adams been. Hij glimlacht naar me. Alsof hij zich verontschuldigt omdat ik toevallig tegen hem aan stootte. Ik trek mijn voet terug en stop nog een dumpling in mijn mond, iets te snel. Zouden we hier niet moeten zitten voetjevrijen? Waarom doen we dat niet?

Of voetjevrijen is kinderachtig. Ik zou in plaats daarvan iets moeten doen wat echt sexy is. Ik wil vanavond met hem naar huis, ik wil die zomernacht opnieuw beleven. Daar verlang ik al een hele tijd naar. Hij niet? Wat kan ik doen wat sexy is? Zal ik verleidelijk over de eetstokjes likken? Nee, ze zien er scherp uit. Dan krijg ik gegarandeerd splinters in mijn tong. Ik kijk Adam aan. Jemig, hij is zo sexy. Op een natuurlijke manier, alsof hij er niets voor hoeft te doen.

Ik ga wat rechterop zitten op mijn barkruk. En terwijl Adam naar zijn eten kijkt, zorg ik dat ik mijn borsten zo tegen elkaar duw, dat mijn décolleté heel diep wordt. Zo ga ik nu zitten. Hem aanstaren met een slaapkamerblik en met de grootste borsten van K25. Dat moet lukken. Ik strijk mijn blonde haar lichtjes achterover met mijn ene hand, nonchalant, maar tegelijkertijd prikt er iets in mijn keel. Een dumpling die ik niet goed heb gekauwd blijft ergens steken. Shit.

Adam kijkt op van zijn eten en staart me verbaasd aan.

‘Cilla?’

Ik voel dat mijn ogen almaar groter worden. De dumpling zit echt vast in mijn keel, ik krijg bijna geen lucht. Ik probeer door mijn neus te ademen, maar het kriebelt zo dat ik heftig begin te hoesten.

‘Gaat het… wel?’ vraagt Adam.

Ik knik en wuif zijn ongerustheid weg.

‘Niks aan de hand,’ zeg ik met een stem die aan die van Regan in The Exorcist doet denken.

Ik blijf maar hoesten, maar er komt geen eten naar boven. Mijn god. Ik ga dood aan een dumpling met varkensvlees. Adam probeert op te staan om me te helpen, maar ik duw hem terug op zijn kruk.

‘Ik… kan… het zelf…’

Regan is nu ontzettend zelfstandig. Adam kijkt verbouwereerd. Tegelijkertijd zie ik een van de rodewijnvrouwen naast ons opstaan en naar ons toe komen. Haar tuniek wappert alsof ze een reddende engel is.

‘Meisje, hoe is het?’

‘Meisje’. Niets is minder sexy dan ‘meisje’.

‘Het… gaat…’

Mijn stem klinkt nu alsof die van de andere kant van het graf komt. Ik krijg tranen in mijn ogen en besef dat ik bijna helemaal geen lucht krijg. Dat klereding. De vrouw in de tuniek gaat achter me staan en slaat haar grote armen om mijn buik.

‘Zo, we krijgen hem er wel uit. Eén, twee drie, meisje.’

De tranen stromen over mijn wangen en ik zweet alsof ik een sauna ben binnengestapt. Er komen krasserige geluiden uit mijn mond als de vrouw de heimlichgreep op me toepast en het ermee eindigt dat de vleesdumpling losschiet en uit mijn mond vliegt, maar niet in zijn geheel. Het is meer dat ik hem stukje bij beetje uitkots op het vettige kartonnen bord.

Nou. Als Adam hier niet opgewonden van raakt, dan weet ik het ook niet meer.

*

Als we even later de Kungsgatan op stappen, valt er een zacht regenbuitje. Ik ril en trek de rits van mijn witte herfstjack omhoog. Met die jas aan, die ik het hele winterhalfjaar draag, lijk ik net een sneeuwbal. Ik stop mijn handen in mijn zakken en kijk naar Adam, die zijn elegante jas tot aan de hals toe dichtknoopt.

We blijven daar een tijdje staan. Hij weet dat ik naar het Stureplan ga wandelen, waar ik de rode lijn naar het appartement van Zacke en Jonathan aan het Mariatorget ga nemen. Zelf moet hij naar het Hötorget, waar hij de groene lijn moet nemen naar zijn appartement aan het Fridhemsplan.

‘Nou…’ zegt Adam.

‘Nou…’ antwoord ik.

‘Het was gezellig je te zien. Zoals altijd.’

‘Vind ik ook.’

‘Geen dumplings meer eten als je thuiskomt. Ik wil me geen zorgen hoeven maken.’

Mijn wangen worden rood en ik schud mijn hoofd. Hij steekt een hand uit, wrijft over mijn schouder. Ik knik en glimlach. Waar zijn we eigenlijk mee bezig?

‘Dat beloof ik,’ zeg ik.

‘We moeten snel weer iets afspreken.’

‘Zeker.’

Hij komt dichterbij en geeft me een warme knuffel. Onze wangen raken elkaar even, waarna hij zich terugtrekt.

‘Doe de groeten aan Zacke en Jonathan,’ zegt hij, terwijl hij aan zijn wandeling over de Kungsgatan begint.

‘Ja, dat zal…’

Ik stop midden in de zin, want opeens besef ik dat hij de rest niet eens zal horen. Het lijkt wel of hij opeens heel erge haast kreeg.

Ik draai me om naar het Stureplan. Er lopen mensen langs, sommigen hand in hand. Verliefde stelletjes op weg naar een laat diner misschien. Of op weg naar huis, waar ze kaarsen zullen aansteken en thee zullen zetten om zich te warmen na de wandeling.

Ik snotter.

Het begint echt koud te worden.

4

Portrush, Noord-Ierland

Als Ella wakker wordt, is het zonnig buiten.

Ze denkt weer aan de nachtmerries. Ze heeft de hele nacht onder het dekbed liggen woelen, de slaap heeft haar slechts af en toe lichtjes aangeraakt, als een veertje. Ze kwam niet tot rust. En dat is niet zo gek. Ze heeft voor het eerst een nacht in het huis van haar overleden ouders geslapen. Een krakend, vochtig en vreemd huis.

En dan ook nog die man.

Ja, zodra ze haar ogen opendoet en tegen de felle zon in tuurt, weet ze het weer. De man die ze vannacht op straat zag staan. Een man in een zwarte regenjas, met een paraplu in zijn hand. Hij stond daar in het donker onder de straatlantaarn. En Ella kan zweren dat hij haar kant op keek. Dat hij omhoogkeek naar het raam waarachter Patrick en zij lagen te slapen.