Leven in cadans

Eerste druk april 2018

© Martijn Veltkamp | Uitgeverij Lucht BV

Ontwerp omslag en binnenwerk

Hermen Grasman Ontwerp

Foto auteur: Hester Doove

ISBN 978 94 92798 09 1

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

MARTIJN VELTKAMP

Leven in cadans

HOE JE FIETSEND JE HOOFD VERZORGT

Voorwoord

Het is winter. Na dagen en weken van sombere stormen met regen en sneeuw en veel te vroeg donker, is het vandaag ineens een cadeautje van een dag. Bijna windstil. De zon groot en laag. Lange schaduwen. Vrieskou die in de wangen bijt. De wereld lijkt van glas, koud en glanzend. Ik haal een man in en terwijl ik hem voorbijfiets, zegt hij: ‘Wat heerlijk is het hè?’ Zijn woorden dampen.

Duizenden kilometers fiets ik elk jaar. Miljoenen keren de pedalen rond. Korte ritten, lange ritten. Snelle ritten, slome ritten. Overal in Nederland, Europa en zelfs de wereld. In de kou, in de hitte. In de regen en de wind en in de brandende zon. De meeste van deze kilometers rij ik alleen. Urenlang alleen met mijn gedachten.

Het liefst zou ik jou vandaag een momentje in mijn lijf gunnen, gewoon, om je te laten voelen hoe heerlijk dit is. Hoe verbonden ik me voel met de man die zo geniet van deze mooie dag dat hij het gewoon hardop zeggen móét als ik passeer. Hoe lekker de kou op mijn wangen is, de warmte in mijn lijf en de spanning in mijn spieren. Wat is het leven meer dan een zoektocht naar wat je gelukkig maakt? Fietsen maakt mij gelukkig.

De euforie van mijn eerste fietstochten vergeet ik nooit. De chaos in mijn hoofd, kolkende gedachten, gepieker: ze verdwenen onder mijn zoevende bandjes, lekten weg in de berm en losten op in het gras en het mos. Er kwam rust voor terug, stilte in mijn hoofd. Helderheid. Goede ideeën. Meer geduld, met mezelf en met anderen. En oog voor het buiten zijn. Buiten is prachtig. Ook als het waait en als het regent. De chagrijnigste mensen zijn de mensen die altijd binnen zitten. Binnen zijn zoveel dingen om slechtgehumeurd van te raken. Werkstress, deadlines. Mensen die wat van je moeten. Mensen die ongevraagd laten weten wat ze juist niet van je moeten. Ellendig wereldnieuws dat je machteloos maakt. Triviaal nieuws waar iedereen zich buitensporig over opwindt en dat je moedeloos maakt. En dat alles in een niet-aflatende stroom aangeboden op je smartphone.

Trek een dikke jas aan, ga naar buiten. Ook als het regent, ook als het stormt. Hoe meer uren je buiten doorbrengt, hoe meer de wind het gedoe uit je kop blaast. Buiten verwacht niks van je. Buiten geeft alleen maar; buiten brengt je dichter bij jezelf. Buiten is pretentieloos prachtig. En nog gratis ook.

Groter en roder wordt de zon, hij verdwijnt langzaam in het water waar ik langsfiets. Hoog in de lucht geven vliegtuigen een lichtshow met hun sporen. En ineens weet ik wat ik jou, lezer van dit boek, wensen wil. Behalve veel plezier met lezen van dit boek wens ik je ontzettend veel buiten toe, voor nu en voor de toekomst.

Marijn de Vries

1

Fiets, lichaam en geest

Mijn jeugdheld was Laurent Fignon. Toen hij in de Tour de France van 1989 in de hobbelige straten van Parijs uit het geel gereden werd, was ik oprecht verdrietig, en boos: op spelbreker Greg LeMond. Ik was acht jaar oud en op mijn eerste sportfiets, een BMX, speelde ik die fatale rit in Parijs regelmatig na. Ik racete door de straten van Wezep en ja, het was een secondespel, maar ik, Fignon, won altijd, soms met twee of drie, maar meestal met negen tellen voorsprong op de Amerikaan. Waarom ik weg was van de Fransman weet ik niet goed. Misschien was het zijn rebelse voorkomen. Of het simpele feit dat hij een bril droeg. Zelf droeg ik nog niet zo lang een bril, en ik schaamde me voor het ding. Fignon trok zich er niets van aan, hij won grote wedstrijden met dat ding op, en ontleende er zelfs met trots zijn bijnaam aan: Le Professeur. De fietsende professor overleed in 2010, maar hij wordt nog altijd geëerd in Frankrijk.

In Montigny-le-Bretonneux, op een steenworp van Versailles, is een straat naar de Franse Tourwinnaar vernoemd. Aan de rue Laurent Fignon ligt een moderne koperkleurige velodroom, als een gigantische stuiver. In 2017 werd op die plek geschiedenis geschreven door een man die honderd jaar ouder is dan de baan waarop hij die geschiedenis schreef. Robert Marchand is tijdens de Eerste Wereldoorlog aan de frontlinie in Amiens geboren en is een eeuw later zelf strijdbaar als geen ander. Vastberaden maar met pijn in zijn door reuma aangetaste gewrichten vestigt hij op 4 januari een officieel werelduurrecord voor de – kleine – categorie wielrenners boven de honderd jaar oud. Hij legde in dat uur ruim 22 kilometer af. Het geheim achter zijn prestatie en goede gezondheid is naar eigen zeggen een dieet met veel groente en fruit, en zonder uitzondering een uur per dag fietsen. De ambitie om nieuwe records te rijden heeft de Fransman terzijde geschoven, maar fietsen doet hij nog altijd: ‘Je moet toch in vorm blijven.’

De prestatie van Marchand staat in zekere zin symbool voor de sport zelf. Fietsen is goed voor het lichaam en houdt de conditie op peil. Voor veel mensen is een goede gezondheid de hoofdreden om op het zadel plaats te nemen. Met recht, want het blijkt dat consequent 2,5 uur per week fietsen voldoende is om je levensverwachting te verhogen. Bijkomend voordeel van deze boven andere sporten is dat ze, als je valpartijen buiten beschouwing laat, weinig blessuregevoelig is. En Marchand laat niet alleen zien dat je met regelmatig fietsen hoogbejaard kunt worden, maar ook dat je het ondanks ouderdomskwalen tot op hoge leeftijd kunt blijven doen.

Al te intensief fietsen is misschien minder gezond, als je mag afgaan op de beelden die je soms van professionele wielrenners ziet, hoe ze met lege ogen bergen bedwingen, en continu hun eigen grenzen voor zich uit schuiven. Maar toch, zelfs daar lijkt de balans op de lange termijn verrassend positief. In een Spaans onderzoek werd gekeken hoe oud Franse, Belgische en Italiaanse deelnemers aan de Tours de France van 1930 tot 1964 zijn geworden, en hoe het met ze gaat als ze nog in leven zijn. Deze gegevens vergeleken de onderzoekers met de leeftijd die de gemiddelde mannelijke Fransman, Belg en Italiaan bereikten. Tour de Francedeelnemers blijken gemiddeld genomen ouder te worden dan hun landgenoten. Het lijkt erop dat, hoe intensief je ook met de sport bezig bent, fietsen gezond voor je lichaam is. Maar hoe zit dat met het hoofd?

Fietsend je hoofd verzorgen?

Voor mij voelt mijn knalrode en als ‘Ducati’ vermomde Bianchi soms als een verlengstuk van mijn geest. Of nee, geen verlengstuk, eerder een stuk gereedschap. Vooral op dagen dat ik mentaal vermoeid ben biedt een tocht in de buitenlucht vaak uitkomst. Als ik slecht heb geslapen, veel pieker of het onprettig druk heb (vaak gaan deze drie samen), dan wil ik van alles, maar komt er van dat alles weinig terecht. Het kost dan moeite om me ergens op te concentreren. Lees ik in zo’n staat bijvoorbeeld een boek, dan leiden mijn gedachten me op iedere pagina continu naar totaal irrelevante en ongerelateerde wegen. Soms heb ik achteraf geen idee meer wat ik zojuist las. Het hoofd lijkt verzonken in een dikke mist, waarin onbereikbare en willekeurige gedachten dwalen. Ik begin aan tien taken en volbreng er niet één.

Mijn eerste impuls in zulke buien is pauze te nemen. Het klinkt voor de hand liggend: vermoeidheid en stress verjaag je met rust. Ik neem bijvoorbeeld even afstand van het werk en plof op de bank om een aflevering van een serie te kijken. De televisiebeelden zijn een prettige afleiding, maar ze veranderen niets aan het duffe en onprettige gevoel.

Fietsen, dat helpt wel. Meestal heb ik op zulke momenten minder zin dan op enig ander moment om te gaan sporten, het voelt bovendien een beetje als spijbelen van wat ik eigenlijk moest doen, maar het loont om de weerstand te overwinnen. Als ik eenmaal in de buitenlucht de trappers in een regelmatige cadans laat draaien, verandert er iets. Niet direct, maar wel ontegenzeggelijk. Het onbestemde gevoel verdwijnt naar de achtergrond en na misschien een halfuur of een uur voel ik mijn stemming in positieve zin omslaan. De mist trekt langzaam op en alle losse fragmenten die lukraak in mijn hoofd opdoken alsof ze niet van mezelf waren, worden weer gecombineerd tot samenhangende gedachten, tot oplossingen, wat heel fijn is. Soms lossen ze zelfs op in het niets en kom ik met een leeg hoofd thuis, wat misschien nog wel prettiger is.

Ik ben niet de enige die het gevoel heeft dat fietsen iets met het hoofd doet. Neem journalist Nynke de Jong. ‘Ik vind het altijd heel fijn op de fiets,’ zegt ze. ‘Als je wegfietst heb je zo’n riedeltje in je hoofd, van: dat moet ik niet vergeten, dat moet ik nog doen als ik terugkom. Maar op een gegeven moment kom je in zo’n soort staat van... meditatief zíjn. Dat je alleen maar kunt denken: ga ik naar links of naar rechts? Dan zijn mijn zorgelijke gedachten helemaal weg.’

De ervaring die Nynke beschrijft komt in grote lijnen overeen met die van mijzelf. Ons brein is als een container die door takenlijstjes, onzekerheden, sociale verplichtingen, vergaderingen, tijdsdruk, enzovoort langzaam volloopt. Voortrollend over fietspaden kunnen we ons pas van de ballast ontdoen, die we als zwerfafval achter ons laten. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat omdat wij twee dit zo beleven, iedereen dat doet.

Het gevoel dat ons hoofd het flink te verduren krijgt, dat is ongetwijfeld wél wijdverbreid. Het is niet zonder reden dat stress (of eigenlijk de langetermijngevolgen daarvan) momenteel als de grootste volksziekte wordt gezien. Er staat een enorme druk op de ketel die ons brein is. Maar wat de fiets in dit verhaal te bieden heeft, daarover zullen de meningen uiteenlopen. Zo sprak ik fietsers die de sport heerlijk vinden omdat ze zich ermee van hun negatieve emoties kunnen bevrijden, terwijl anderen niet de indruk hadden dat er een duidelijk verband was tussen zulke emoties en hun trainingen. De een krijgt creatieve ingevingen tijdens het fietsen, een ander niet.

Mentale gevolgen van het fietsen: driehonderd ervaringen

Om een beeld te krijgen van de invloed van de fiets op de geest heb ik tweehonderd wielrenners met behulp van wielerblog Het is Koers een aantal vragen gesteld over onderwerpen waarvan ik verwachtte dat fietsen er invloed op zou hebben. Voelen zij zich net als ikzelf beter door te fietsen? Wordt hun hoofd ook helderder? Verder vroeg ik zo’n honderd mensen die bijna nooit sporten precies hetzelfde. Sommige fanatieke fietsers mogen ervan overtuigd zijn dat hun sport de ideale manier is om zorgen weg te trappen, maar misschien hebben niet-sporters wel net zo’n goede manier om zich van hun zorgen te ontdoen.

Op het eerste gezicht leek fietsen helemaal niet zo stimulerend voor het hoofd als ik zelf dacht. Ik vroeg mensen hun lichamelijke en geestelijke gezondheid een rapportcijfer te geven. De wielrenners gaven met een 8 hun lichamelijke fitheid anderhalve punt hoger dan niet-sporters, wat je natuurlijk ook zou verwachten. Het cijfer voor de geestelijke conditie verschilde daarentegen nauwelijks. In beide groepen schatten mensen hun mentale staat op een ruime 7: niet slecht, maar het houdt ook niet over. Nu is zo’n rapportcijfer geen keihard gegeven, zeker omdat ‘mentale gezondheid’ een ontzettend veelomvattend en subjectief begrip is.

Toen ik verder keek naar de andere vragen die ik iedereen had voorgelegd, zag ik dat er wel degelijk verschillen waren tussen de coureurs en de niet-sporters, maar niet op alle gebieden. Net als Nynke en ikzelf gaven de fietsers die de vragenlijst invulden aan dat ze in het zadel meer rust in het hoofd krijgen. Niet-sporters ervaren die rust veel minder. Fietsend hebben wielrenners plezier, voelen ze zich goed, en zijn ze bevlogen. Dat enthousiasme volgt waarschijnlijk uit de fietspassie zelf (in het volgende hoofdstuk meer hierover), maar in algemenere zin bleken de coureurs uit mijn onderzoek bovendien optimistischer dan hun minder sportieve tegenhangers. Ze gaan er eerder van uit dat iets wel goed zal gaan.

Behalve dat wielrenners meer positieve emoties beleven, gaven ze aan dat negatieve stemmingen en emoties juist afnemen. Dit lijkt misschien vanzelfsprekend (meer positief = minder negatief), maar de twee emotiepolen staan niet altijd tegenover elkaar. Als ik een hele zaterdag van huis ben om een toertocht te rijden kan ik daar tegelijkertijd van genieten, als me schuldig voelen omdat ik mijn vrouw opzadel met de kinderen en rotklusjes als de boodschappen. Verder ervaren fietsers meer veerkracht, al is het verschil met niet-sporters niet zo groot. Op de fiets laten ze zich blijkbaar niet zo snel door tegenslagen uit het veld slaan.

Aan de andere kant verwachtte ik dat de wielrenners zouden aangeven dat ze door de vele kilometers in het zadel meer vertrouwen in eigen kunnen hadden gekregen, maar dat was niet zo. Ook vond ik geen verschil tussen fietsers en nietfietsers in ervaren autonomie, oftewel het idee zelf de touwtjes in handen te hebben. Daar komt nog bij dat de positieve ervaringen die fietsers hebben alleen gelden op het moment dat ze fietsen. Toen ik naar hun emoties of hun rust in het hoofd in het dagelijks leven vroeg, was er geen verschil meer met niet-sporters. Alsof tijdens het douchen behalve het zweet en het stof ook het optimisme, de rust en de veerkracht door het afvoerputje weggespoeld worden.

Mijn rondvraag was tegelijkertijd bemoedigend en ontmoedigend. De invloed van de fiets op de geest lijkt niet erg standvastig, maar het goede nieuws is dat de invloed buiten mijzelf ook onder de tweehonderd ondervraagde wielrenners wordt herkend. Nu kunnen de unieke ervaringen van een wielrenner natuurlijk flink afwijken van het gemiddelde van de groep die ik ondervroeg. Zo vertelde Marijn de Vries dat haar vertrouwen door het fietsen was toegenomen, terwijl uit de vragenlijst geen verschil op dat gebied blijkt. In dit boek zullen zulke uiteenlopende ervaringen bij bijna ieder onderwerp terugkeren. Het is daarbij natuurlijk vooral interessant om te achterhalen wat fietsers die wél een invloed op de geest ervaren doen waardoor ze meer dan anderen van hun sport profiteren. Waarom hebben zij die ervaring wel en een ander niet? Misschien valt daar wat van te leren.

Wat onderscheidt fietsen van andere sporten?

Doordat ik al op achtjarige leeftijd regelmatig Greg LeMond mijn achterwiel liet zien, heb ik een lange geschiedenis met de wielersport. Voor de deelnemers aan de enquête is dat misschien ook het geval. Onze historie zou ervoor kunnen zorgen dat we alles door een roze bril zien (die wij fietsers overigens niet associëren met ‘rooskleurig’, maar met de Giro d’Italia). Zou de jongen die op zijn achtste over de tegels van het schoolplein raasde en zich voorstelde dat hij Ben Johnson was niet hetzelfde denken over hardlopen? Ervaart de schaatsster die zich lang geleden toen zij over het stroeve natuurijs schuurde Yvonne van Gennip voelde en Kania versloeg, niet net zo goed dat schaatsen de geest versterkt? En wat te denken van de miljoenen kinderen die op pleinen, in parken of gewoon op straat deden of ze Diego Maradona waren? Zij zijn er misschien van overtuigd dat voetbal dé remedie voor een slecht humeur is.

Als fietsen goed is voor het brein, dan zijn andere sporten dat wellicht ook. Wanneer je de wielersport terugbrengt tot de basis, dan zou je inderdaad overlap met andere sporten verwachten. Bijna alle sporten zijn in de kern een manier om intensief te bewegen. Misschien wordt ons hoofd vooral beïnvloed doordat we ingespannen bezig zijn.

Deze aanname is ten minste deels waar. Volgens NOC*NSF geeft maar liefst 80 procent van de sporters aan dat het goede gevoel na afloop het allerleukste is aan het sporten. Niet alleen fietsers, maar sporters uit alle disciplines. De bekendste manifestatie hiervan is de runner’s high. Dit is het gelukzalige gevoel dat je na intensief sporten kunt ervaren. In hoofdstuk 6 ga ik dieper in op dit fenomeen, maar dat de term zijn naam ontleent aan hardlopen en niet aan fietsen zegt genoeg: de koers is niet uniek.

Toch is ook bewezen dat het wat betreft je geestelijke gesteldheid uitmaakt wélke sport je beoefent. Sportdisciplines verschillen onderling enorm. De bekendste tweedeling is die tussen aerobe en anaerobe sporten. Bij aerobe sporten ben je vaak lang maar niet heel intensief op pad. Fietsen valt hieronder, maar ook bijvoorbeeld hardlopen en langeafstandszwemmen. Anaerobe sporten kenmerken zich juist door korte intense inspanningen. Gewichtheffen, de sprintdisciplines in het schaatsen en baanwielrennen zijn voorbeelden. In de praktijk is sport overigens vaak een combinatie van anaerobe en aerobe beweging, en gaat het erom welke vorm dominant is. Sommige mentale gevolgen van het sporten zijn vooral van toepassing op aerobe inspanningen, zoals fietsen.

Behalve de grove tweedeling in anaerobe en aerobe trainingen zijn sporten op vele manieren van elkaar te onderscheiden: individueel versus in een team, wel of geen directe competitie, veel of weinig concentratievermogen nodig, binnen versus buiten. Of die verschillen relevant zijn voor het effect op bijvoorbeeld onze emoties of ons denkvermogen is niet helemaal duidelijk, maar wat erover bekend is komt in een aantal hoofdstukken aan de orde. In dit boek blijft de uitvalsbasis echter de fiets.

Alledaagse fietsritten

Een aantal jaar geleden werkte ik aan mijn proefschrift aan de Universiteit Utrecht. Met name het schrijven van wetenschappelijke artikelen kostte veel denkvermogen: welke informatie moet erin en hoe schrijf ik dat duidelijk op? Wat is een goede structuur? Hele dagen zat ik daar, achter mijn bureau in de psychologiefaculteit op de Uithof, te denken, te lezen, te schrijven. En hoe vaak gebeurde het niet dat ik een hele dag bezig was geweest met slechts een korte alinea tekst als resultaat, die ik daags erna ook nog eens wiste omdat het niet goed genoeg was? Mijn gedachten blokkeerden en ik liep vast, met frustratie en zelftwijfel tot gevolg.

De dagelijkse ritten op mijn gewone fiets, een oude donkergroene Gazelle, hielpen mij door zulke frustrerende momenten heen. Leek een probleem achter mijn bureau onoplosbaar, dan diende zich op weg naar huis plotseling een mogelijke oplossing aan. De negatieve stemming verminderde. Natuurlijk losten zulke ritten niet alles op en waren gesprekken met mijn partner en collega’s minstens zo belangrijk, maar ongetwijfeld was het voor mij waardevol om op de fiets naar het werk te gaan. Gaandeweg werd mijn route naar het werk dan ook langer. Ik zocht niet meer de drukte van de stad op, maar reed in alle vroegte door de weilanden. Langs boomgaarden om uiteindelijk over een prachtige weg dicht bij Fort Rhijnauwen die meemeandert met het water in de verte, de hoge gebouwen van de Uithof te bereiken.

Ik rijd op de gewone fiets niet in een slakkengang, maar het is zeker ook geen hoogintensieve inspanning als op de racefiets. Je kunt je dan ook afvragen of sporten überhaupt nodig is wat betreft de invloed op je brein. Om de lichamelijke conditie op te vijzelen heeft sporten een toegevoegde waarde in vergelijking met gewoon bewegen, maar voor de geest maakt het misschien niets uit of ik op een gewone fiets of een racefiets zit.

In Nederland doet professor Erik Scherder al jaren hartstochtelijk zijn best om mensen in beweging te krijgen. In zijn onderzoek en zijn boek Laat je hersenen niet zitten toont hij aan dat bewegen op verschillende manieren positieve effecten heeft op je hersenen. Zo is het, doordat bewegen het brein stimuleert, gemakkelijker problemen op te lossen. Ook helpt lichamelijke inspanning om je beter te kunnen concentreren. Uit onderzoek onder kinderen blijkt bijvoorbeeld dat je door voldoende beweging minder snel wordt afgeleid door informatie uit de omgeving. Het positieve effect gold overigens alleen voor kinderen die moeite hadden om de omgeving buiten te sluiten. Onder kinderen die dat moeiteloos kunnen, maakte bewegen vanzelfsprekend geen verschil, wat nog eens benadrukt dat de consequenties van bewegen per persoon zullen variëren. Verder kan voldoende en regelmatig bewegen de aanmaak van cortisol verlagen, waardoor je minder stress ervaart.

Het werk van de Nederlandse hoogleraar laat niet alleen zien dat bewegen inderdaad goed voor de geest is, maar bovendien dat het daarvoor niet noodzakelijk is te fietsen, laat staan te sporten. In het overgrote deel van het onderzoek dat Scherder aanhaalt of zelf uitvoerde, werd mensen gevraagd om te wandelen in een normaal tempo. Van zo’n laagintensieve beweging trek je mentaal profijt, vooral wanneer je het regelmatig doet, in principe ten minste dertig aaneengesloten minuten per dag. Mijn ervaringen op de Gazelle met het woonwerkverkeer vallen in dezelfde categorie.

Niet iedereen heeft – en neemt – tijd of heeft de motivatie om een paar keer per week sportend lichaam en geest af te peigeren. Het is dan een geruststellende gedachte dat dertig minuten wandelen of fietsen per dag genoeg is voor het brein. Al kan zelfs dat een uitdaging zijn, bijvoorbeeld wanneer je voltijd werkt, lid bent van een vereniging en zodra je thuiskomt de kinderen op je wachten. Bedenk dan dat kleine aanpassingen in je leefstijl genoeg kunnen zijn om toch de dagelijkse portie beweging te krijgen. Ga bijvoorbeeld wandelen tijdens de pauze op het werk, ga lopend vergaderen of ga met je kinderen buiten spelen.

Dat een rit op de stadsfiets goed is voor het hoofd wil overigens niet meteen zeggen dat er geen verschil is met een training op de racefiets. Waarschijnlijk zijn er juist wél verschillen. ‘Er wordt bijvoorbeeld zeker een verschil gemaakt tussen matig-intensief en intensief bewegen,’ schreef Scherder mij in een mail. Wat dat onderscheid precies is, valt niet in een paar zinnen samen te vatten. Het is bijvoorbeeld niet per se waar dat – zoals je misschien zou verwachten – meer inspanning beter is. In dit boek komt de vergelijking tussen sportief en normaal fietsen daarom een aantal keer voorbij.

Klaar voor de start

In de hoofdstukken die volgen kun je lezen hoe je fietsend je geest verzorgt. Het is best mogelijk dat jij een ervaring hebt die in dit boek niet besproken wordt. De onderwerpen die voorbijkomen baseer ik grotendeels op mijn gesprekken met wielrenners; alleen wanneer meerdere mensen dezelfde ervaring delen, concludeer ik dat dit blijkbaar een belangrijk thema is. Daarnaast ga ik na wat volgens onderzoeken de grootste mentale consequenties van fietsen – en sporten in bredere zin – zijn. De bemoedigende conclusie van de twee sporen die ik gevolgd heb, is dat ze elkaar bevestigen. Zo leer je wat fietsen met het denkvermogen en de ratio doet (hoofdstuk 4 en 5), maar ook met het gevoel (hoofdstuk 6 en 7). Verder ga ik in op de invloed van buiten (hoofdstuk 3) en competitief (hoofdstuk 8) fietsen op onze geest.

Omdat niet iedereen dezelfde ervaringen heeft, kom ik in ieder hoofdstuk terug op de vraag waarom dat zo is. Waarom wordt de een bijvoorbeeld fietsend wel rustiger in het hoofd maar een ander niet? Misschien doen mensen die veel mentale voordelen van het fietsen ervaren iets waardoor zij die ervaring wel hebben maar een ander niet. De manier waarop je traint heeft een enorme impact op het tempo waarin je lichamelijk vooruitgaat. Door andere trainingsvormen te kiezen kun je je richten op bijvoorbeeld conditieverbetering, duurvermogen of spieropbouw. Stapels boeken zijn daarover verschenen. In de komende hoofdstukken zul je zien dat voor geestelijke progressie soms ook geldt dat de manier van fietsen uitmaakt. Anderzijds blijken verschillende fietservaringen het gevolg van bepaalde persoonlijke eigenschappen, zodat de een meer baat heeft van de kilometers in het zadel dan de ander.

Of je nu op een racefiets, mountainbike of gewone fiets rijdt, in alle gevallen beïnvloedt peddelen het hoofd. Dit boek is daarom van toepassing op iedereen die fietst, met uitzondering van hoofdstuk 8, dat over competitief fietsen gaat. Wel komen de meeste voorbeelden uit de wielrennerij en heb ik meestal vanuit dat perspectief geschreven. Ik heb er daarbij bewust voor gekozen uitsluitend anekdotes op te nemen van mensen die voor hun plezier fietsen. Hoe mooi wedstrijdverhalen van professionals vaak zijn, ze zeggen niet heel veel over jouw of mijn ervaringen (zie hoofdstuk 9). In het volgende hoofdstuk kun je lezen dat plezier hebben op zichzelf al belangrijk is om je goed te voelen.

2

Hard, harder, hartjes