INHOUD

Voorwoord

Lifehacking & Easycratie

In een Permanente Beta-staat

Het dreigende faillissement van de school

De Stille Reserve bestaat niet

Het oplopende lerarentekort en een te hoge werkdruk

Koffiedik kijken

Het begin van het einde van taakuren

Flip the thinking

Digitalisering is here to stay

Digitale tools

Organisatietools

Zoek en filtertools

Hefboomtools

Communicatietools

Digitale Etiquette

Hack het tienminutengesprek

Creatietools

Monitortools

Ter Leering ende Vermaeck

Epiloog

VOORWOORD

U staat op het punt te beginnen aan een waarachtig boekje dat een wereld opent naar de easycratische benadering van werk. Easycratie biedt een manier om anders naar regelen wetgeving te kijken, met digitale middelen in het vizier. Het laat zien hoe je met een andere mindset èn met gebruik van veelal gratis of zeer goedkope technologie vaak om de bureaucratie heen kan.

Afgelopen jaren hebben we ongelofelijk hard gewerkt aan een waardige opvolger voor het boek Nooit Af, specifiek voor het Onderwijsveld. Nooit Af (2015) was de opvolger van het boek Easycratie (2010), vlak na de opkomst van sociale media en was een verkenning naar de volgende stap in de evolutie van bureaucratieën. Nooit Af gaat een flinke stap verder dan Easycratie en laat tevens zien wat er gebeurt als je door de lens van technologie naar sociaal, maatschappelijke en economische vraagstukken kijkt. De implicaties en de dynamiek van de netwerk- en informatiesamenleving, zeg maar. Beide boeken kunt u gratis downloaden op de website www.easycratie.nl

Wij zijn van mening dat alle grote vraagstukken van deze tijd in de kern bureaucratisch van aard zijn. We zien het terug in de zorg, het onderwijs en bij de politie. En merken het bij urgente thema’s die wereldwijd spelen, zoals duurzaamheid. Het zijn velden waar de menskracht, kennis, ideeën, noodzaak, passie en technologie aanwezig zijn om alle vraagstukken te tackelen. Maar telkens weer lopen mensen tegen de bureaucratie aan; tegen de huidige systeemwereld die we met elkaar geconstrueerd hebben.

Onze wereld verandert snel en heftig: Op veel terreinen en in veel dimensies. Dat vergt nogal wat van ons als mens en zeker van organisaties. Dat we daar met zijn allen nog niet klaar voor zijn mag bekend zijn. Maar hoe laat je in vredesnaam het onderwijsveld aansluiten op die veranderende wereld? Dat is complexe materie. Vandaar dat we er een enorm dik boek (Nooit Af in het Onderwijs) aan gewijd hebben, dat begin 2019 verschijnt. Door het boek heen komt werkdruk veelvuldig aan bod. Het houdt ons immers weg van de essentie en blokkeert ruimte en tijd. Easycratische benaderingen kunnen daarin helpen. Omdat werkdruk volgens ons één van de meest urgente vraagstukken in het onderwijs is, besloten we dit alvast als los boek onder de titel Easycratie in het Onderwijs uit te brengen. Want zodra we dat soort vraagstukken kunnen tackelen, houden we tijd, energie en mentale ruimte over om naar de rest van de complexe puzzel te kijken en daar op te handelen.

Veel lees en experimenteerplezier!

Annette & Martijn

‘NOOIT AF’ BESCHRIJFT
WAT ER ONTSTAAT ALS
EEN MAATSCHAPPIJ ZICH
IN EEN PERMANENTE
BETA-FASE BEVINDT.

NIKS MIS MET
BUREAUCRATIE
OVERIGENS -
WE HEBBEN
ER ALLEEN
ECHT VEEL
TE VEEL VAN.

LIFEHACKING & EASYCRATIE

Om de begrippen lifehacking en easycratie te duiden, duiken we kort in een stukje van Martijns persoonlijke geschiedenis: Een essentieel element om te komen bij het olijke betaboekje dat nu voor u ligt. In 2006 leerde Martijn het begrip lifehacking kennen. Hacken is niets anders dan meer doen in minder tijd, met minder stress tegen lagere kosten, met meer impact. Lifehacks bieden slimme oplossingen voor alledaagse dingen.

Het zijn olifantenpaadjes, waarbij routines dus sneller, liever, leuker, simpeler en goedkopere oplossingen bieden. Zo zijn er talloze foefjes beschikbaar. Uitermate handig!

Twee jaar daarvoor was de term in de Verenigde Staten door journalist Danny O’Brien gelanceerd in het artikel Meet the Lifehackers. Waarna al snel een schare fanatiekelingen er blogs en artikelen over schreven. Samen met Frank Meeuwsen, Sanne Roemen en Daan Kortenbach besloot Martijn om de Nederlandse website te bouwen: lifehacking.nl. Ze nodigden eveneens bloggers uit, die allemaal schreven over lifehacks die ze gebruikten. Al gauw stroomde de website vol ideeën. Het fenomeen sloeg zo aan, dat nu.nl drie jaar lang dagelijks op de voorpagina nieuwe lifehacks doorplaatste van de website.

‘Wat bij persoonlijke obstakels werkt, zou ook weleens kunnen werken bij organisaties’, dacht Martijn. Samen met Erwin Witteveen schreef hij een boek over dit thema; met manieren om vraagstukken in grote organisaties makkelijker op te lossen. In synergie met anderen ontstond al brainstormend het woord Easycratie: Een knipoog naar de bureaucratie. In Easycratie (2010) onderzoeken Martijn en Erwin hoe je om stroperige processen heen kunt werken, zodat er niet alleen meer tijd, maar ook ruimte en werkplezier overblijft. Niks mis met bureaucratie overigens - we hebben er alleen echt veel te veel van. Door het - waar mogelijk - weghalen van papier en geld, en het gebruiken van digitale tools, creëer je een hefboom met simpelere routes naar je doel: Lifehacking voor organisaties!

Easycratie gaf de lezer een magisch voorproefje van mogelijkheden die te vaak blijven liggen binnen organisaties. Waarom zou je moeilijk doen, waar het makkelijk kan? Het is absoluut geen rocketscience: Slim verbinden en goed kijken is de basishouding van een easycraat. Het gedachtengoed van easycratie sloeg zo aan, dat de mannen besloten om in 2015 een tweede boek te schrijven. Dit werd het boek Nooit Af. Hierin kreeg het visionaire gedeelte meer uitwerking en werden veel van de gedane voorspellingen bevestigd. Nooit Af beschrijft wat er ontstaat als een maatschappij zich in een permanente beta-fase bevindt (geen zorgen, dit leggen we in het volgende hoofdstuk uit). Een denkwijze die als pionierskennis begon wordt steeds meer mainstream en gedeeld gedragen. Langzamerhand komen we steeds meer in beweging met zijn allen!

IN EEN PERMANENTE BETA-STAAT

Het hacken van bureaucratische processen binnen organisaties (easycratie), loont niet alleen in het bedrijfsleven, maar past ook uitstekend bij systeemvraagstukken die we binnen de hele samenleving tegenkomen. En dat is waar het idee van een permanente in beta-staat het toneel betreedt. Als we nooit af hoeven te zijn, kunnen we voortdurend blijven ontwikkelen. Met tijdelijke oplossingen en door gebruik te maken van alles waar we in deze tijd toegang tot hebben, ontstaat er een samenleving die permanent beta is. Zo gaan we van ik (lifehacking), naar wij (easycratie), naar ons (permanent in beta).

De term bèta zal u wellicht vaag of onbekend in de oren klinken. Beta is afkomstig uit de softwarewereld, waar het gebruikt wordt voor gelanceerde producten die nog-niet-af zijn. Herinnert u zich het begin van Gmail nog? Google lanceerde Gmail terwijl het nog niet helemaal voltooid was. En weet u wat ze deden om miljoenen boze reacties te voorkomen omdat er nog foutjes in het programma zaten? Ze kozen een formidabele mindset hack en schreven ‘beta’ in een hoekje bovenaan de site. Alleen dat ene woordje beta. Daarmee zeiden ze; ‘Deze tool bevindt zich nog in een bèta-fase. Het is niet af, maar u mag het toch alvast gebruiken. Hoe aardig zijn wij!’. Wat er vervolgens gebeurde was wonderbaarlijk: In plaats van te klagen, gingen mensen inderdaad helpen. Fouten werden niet meer als fouten gezien, maar als leer- en ontwikkelingspunten. Het collectief mocht meebouwen aan Gmail en Google kon op die manier het programma verfijnen, tot wat het nu is.