Een voltooid leven

Roman over een doorleefd afscheid

Annerieke de Vries

Proloog

Hoe ouder ik word, hoe meer ik in herinnering leef. Natuurlijk is het leuk om aan fijne gebeurtenissen te denken en met elkaar te lachen om de hilarische voorvallen die zich hebben afgespeeld, maar vaak - te vaak - dringen zich gedachten op uit tijden die ik diep in mijn brein heb weggestopt.

Ik merk aan vrienden dat ook zij worstelen met het overdenken van hun leven. Tijdens gesprekken bij de koffie of ’s avonds met een glas wijn, wordt menig oude koe uit de sloot gehaald. Ik luister naar hun twijfels over de dingen die fout zijn gegaan. Ondertussen probeer ik de ontelbare herinneringen die zich aandienen te rubriceren. Het lukt aardig, tot een donkere gedachte opdoemt.

Een vriendin had laatst in de gaten dat ik somber werd en vroeg door. Ze zei mij dat zo’n flashback een niet verwerkte gebeurtenis is. Die opmerking baart mij zorgen. Het gevoel dat ik licht moet krijgen in mijn hoofd voor ik deze wereld verlaat, wordt steeds sterker. Ik heb spijt dat ik mijn beklemmende emoties niet eerder in de ogen heb gekeken. Spijt dat ik mijn gevoel heb omhuld met de rook van sigaretten. Wroeging dat ik nauwelijks over mijn duistere tijdperken gesproken heb.

Hoeveel moet ik doen om met mezelf in het reine te komen? Precies daar zit mijn angst. Alles in mijn lijf zegt dat ik nog maar weinig tijd heb. Die signalen heb ik lang voor mij uit geschoven, maar nu met het afschuwelijke hoesten ook helderrode spatten meekomen, kan ik mijn klachten niet meer afdoen als onzin.

Ik ben in de medische molen terechtgekomen en wacht op de uitslag. Wat ik ook te horen ga krijgen, ik heb een ding goed in mijn hoofd geprent: ik moet hoe dan ook de regie over mijn leven houden zodat ik het een en ander voor mijzelf kan oplossen.

Ik moet nog veel doen en daar zie ik eigenlijk het meest tegen op.

Oktober

Mieke is er als eerst - een halfuur te vroeg. Ze duikt met haar jas nog aan in mijn tas om te controleren of alle papieren die we nodig hebben aanwezig zijn. Een korte onderbreking van het lange wachten.

We steken een sigaret op en zeggen niet zoveel. Ik kijk uit naar de komst van Kiki. Misschien krijgt zij het voor elkaar om de sfeer te laten omslaan.

Twintig minuten later klinken snelle voetstappen op de galerij, een kort belletje en de sleutel in het sleutelgat. Daar is ze.

‘Drama, ze zijn bij Utrecht aan de weg bezig.’ Ze loopt naar me toe, legt een hand op mijn wang en zoent me op de andere. ‘Dag mamsie, gaat het?’

Ik knik en hoop dat ze niet verder vraagt. Gelukkig loopt ze verder om haar zus te begroeten.

‘Willen jullie nog koffie?’

Mijn koffie staat onaangeroerd naast me en ik schud m’n hoofd. Mieke geeft haar kopje mee.

‘Hoe is het met de eenden?’ vraag ik als Kiki tegenover me is gaan zitten.

Er verschijnt een kleine lach op haar gezicht, al doen haar ogen niet mee.

‘Die zwemmen ’s nachts luid kwakend onder ons raam. We slapen er niet van, ze zijn ongelooflijk irritant.’

Ik zie het komische witte koppel met hun oranje snavels voor me. Ik wist niet dat die beesten ’s nachts zo luidruchtig konden zijn.

Mieke lacht. ‘Geven jullie ze geen eten?’

‘Tuurlijk wel.’

Het is niets voor Kiki om het verhaal niet verder te vertellen. Normaal maakt ze haar belevenissen groot, smeuïg, grappig en vaak vol zelfspot. Vandaag staart ze voor zich uit, haar handen om haar mok gevouwen. Ik word er nog nerveuzer van.

Gelukkig doorbreekt Mieke de stilte. ‘Zullen we dan maar?’

De ruitenwissers vegen traag de druppels weg. Kiki zit achter me en ik heb het vermoeden dat ze in elkaar gedoken in haar poncho tegen het portier aangeplakt zit. Waarom zeggen ze nou niets?

‘Moeten we naar dezelfde afdeling?’ vraag ik.

‘Waar we vorige keer ook waren, polikliniek Long,’ zegt Mieke.

De kin en hals van mijn oudste dochter staan strak. Het benauwt me; Mieke laat zelden haar emoties zien.

Ik moet hoesten en grijp naar de zakdoek in mijn jaszak. Het slijm dat omhoogkomt ontneemt me de adem. Ik duw met mijn tong het sputum in de zakdoek en vouw hem snel dicht. Ik hoop dat de meiden het rood niet hebben gezien.

In de parkeergarage zet Mieke haar auto op de invalidenparkeerplaats. Op de ruit van haar auto zit een blauwe sticker met een wit poppetje in een rolstoel. Ze maakt er nooit gebruik van wanneer mijn gehandicapte kleindochter Belle er niet bij is.

‘Vandaag mag het,’ bromt ze als ze zich naar me toe buigt om mijn gordel los te maken.

Ik kom moeizaam de auto uit en hou me vast aan mijn rollator die Kiki uit de achterbak heeft gehaald.

Bij de ingang krijg ik de rollator niet snel genoeg met de bocht mee en ik voel de draaideur akelig dicht achter me. Met een onverwachte schok komt het gevaarte tot stilstand. Mieke, die voorop loopt, knalt bijna tegen het glas en daar moet Kiki erg om lachen. Als ik zie dat Mieke ook lacht, giechel ik mee.

Het duurt even voor de deur weer verder draait en dan staan we in een vrij kleine hal waarvan alle wanden van glas zijn. De roltrap rechts brengt een jonge man met een tulband naar beneden. Als hij bijna bij ons is zie ik dat het een zwachtel is, die kunstig om zijn hoofd is gedraaid. Een plukje haar piept er mal bovenuit. Achter hem volgt een vrouw die haar arm om de schouder van een bleek meisje heeft gelegd. De gegipste arm van het kind hangt in een mitella. Wat grappig die roze kleur. Kunnen haar vriendinnen hun naam wel op dit gips zetten? Het ziet er niet zo glad uit als het witte dat ik lang geleden om mijn been had. Net als we voor de lift gaan staan, opent de deur zich en komt er een jonge vrouw in een rolstoel uit. Ze heeft een Maxi-Cosi met een baby op haar schoot. Op het ronde hoofdje zit een piepkleine muts. Ik moet aan de kant om hen uit de lift te laten stappen. Dan buig ik me naar voren en kan me net beheersen om het kindje aan te raken.

‘Gefeliciteerd, hoe heet jullie baby?’ Ik weet niet meer wie het vroeg, die meiden van mij praten met iedereen die ze tegenkomen.

De man achter de rolstoel glimt. ‘Sjaak,’ zegt hij.

De moeder streelt met haar wijsvinger over de wang van haar zoon. ‘Jacques,’ zegt ze terwijl ze teder naar haar man opkijkt.

De vader bloost een beetje als mijn meiden breeduit lachen. ‘Nog een beetje wennen.’

‘Jullie eerste?’

Ze knikken.

‘Veel geluk.’

Terwijl we in de lift stappen zingen die woorden in mijn gedachten na. Veel geluk. Ik hoop dat ik vandaag een meevaller te horen krijg.

‘Kom, mam.’

Kiki pakt me bij de arm en we stappen een enorme hal in. Ik leg mijn hoofd in mijn nek om het plafond te bekijken en wankel. De greep van Kiki wordt strakker.

‘Ongelooflijk hoog, hè? We vallen hier helemaal in het niet.’

Ik knik. Nietig. Misschien is dat wel een goed woord voor hoe ik me voel.

Het kost me tijd om me te oriënteren, maar die krijg ik niet want Kiki duwt me zachtjes de goede kant op. Ik stop met denken en laat me meenemen. Ik knijp mijn ogen samen. Heel in de verte zijn twee andere liften. Ik zie ertegen op om het hele eind te lopen. Mieke stapt flink door maar gelukkig stemt Kiki haar passen af op mijn geschuifel.

‘Hé, wacht op ons,’ roept ze.

Mieke blijft een stuk verderop stilstaan en kijkt op haar horloge. Ik besef maar al te goed hoe traag ik de laatste tijd ben. Kon ik vroeger nog even snel naar het toilet voor we weggingen, nu lukt dat echt niet meer. Het hindert me, maar ik weet inmiddels dat ik het niet moet forceren. Als ik sneller probeer te lopen dan struikel ik geheid.

Ik hijg een beetje als we de volgende liften bereiken. Gelukkig, we moeten even wachten. Dan gaat de glazen deur open. Ik loop naar binnen en draai me niet om. De krapte benauwt me. Ik staar door de glazen achterwand. Hoe hoger we gaan, hoe kleiner de wereld wordt. De regen is opgehouden en een waterig zonnetje probeert de aarde te verwarmen. Ik zou hier graag een poosje blijven, ik ben de laatste tijd koud tot in m’n botten.

Ik verplaats mijn blik van de door bomen omrande weilanden naar de stad en herken de oude toren die in het midden boven de huizen uitsteekt. Wat heb ik daar op vrijdag vaak gelopen om bloemen op de markt te kopen.

Mijn ogen glijden terug naar de bomen. Nog even en alle bladeren zijn gevallen. Ik hou van het groen dat verkleurt in ambergeel, goud en oranje. Ik voel me zelfs iets van gelukkig wanneer ik een koperrode boom te midden van de herfstkleuren zie. Iedereen maakt deze verkleuring gemiddeld een keer of tachtig mee. Ik vraag me af wanneer je je echt bewust wordt van een jaargetijde. Wanneer begin je van die wisselingen te genieten? Vanaf een jaar of twintig? Dan beleef je deze fase een keer of zestig bewust. Dat lijkt me best vaak, maar ik schrik wanneer ik me realiseer dat ik er al achtenvijftig op heb zitten.

‘We zijn er, mam, waar denk je aan?’

Ik glimlach naar Kiki. Nee, lief kind, ik heb een eenvoudige som gemaakt, maar de uitkomst ga ik niet met je delen.

We lopen op een brede galerij waar her en der stoelen en een tafel tegen de muur zijn neergezet. Ik kijk over de balustrade. Er zitten mensen beneden, aan tafels. De grote open ruimte lijkt op een restaurant, maar het valt me op dat er nauwelijks gegeten wordt. Er is geen geur van voedsel en daar ben ik wel blij om, want eten lukt me niet de laatste tijd. Het lijkt of het voedsel ergens halverwege blijft steken. Beneden wordt druk met elkaar gepraat, maar hierboven klinkt niet meer dan gezoem van stemmen. Sommige mensen hebben witte kleding aan, en ik zie ook nette pakken. Zo te zien is het geen ruimte waar patiënten komen, want niemand heeft een jas aan.

‘Grappig hè? Hoe ze die werkplekken gecreëerd hebben.’ Mijn dochters zijn net als ik stil gaan staan en kijken ook naar beneden.

Ik word een beetje duizelig van alle bedrijvigheid en loop met mijn rollator in het midden van de galerij verder. Kiki is me achterna gekomen en wijst naar drie lege stoelen op een rij.

Nadat we zijn gaan zitten, bestudeer ik de andere wachtenden. De meesten zijn oud en hebben net als ik begeleiding bij zich. Er zit ook een jonge man die het zichtbaar benauwd heeft. Een andere man, die een stukje verderop zit, begint te hoesten en het lijkt of hij erin stikt. Zijn vrouw is dit duidelijk gewend en kijkt stoïcijns voor zich uit. Tussen het hoesten door giert de ademhaling van de man door de ruimte. Ik vraag me af of de mensen op de werkplekken, zoals Mieke het noemde, dit afschuwelijke geluid kunnen horen. Het lijkt me nogal storend als je daar zit te vergaderen. Eindelijk is het slijm boven. De man pakt een zakdoek aan van zijn vrouw en houdt hem voor zijn mond. Ik ken dit gebaar maar al te goed, maar ik durf dit niet buitenshuis te doen. Dan slik ik het taaie slijm liever door, hoewel ik weet dat ik daar misselijk van word.

Net als ik me begin af te vragen of we wel goed zitten, komt de dokter ons halen. Hij wacht geduldig tot ik hem met m’n rollator ben voorgegaan. Via een smal gangetje komen we in zijn spreekkamer. Hij loopt direct weer naar buiten en komt terug met een extra stoel.

We nemen plaats voor zijn bureau en het duurt een eeuwigheid voor hij iets zegt. Mijn hart bonst luid en ik vraag me af of de anderen het kunnen horen. Ik heb mijn handen in mijn schoot gelegd met mijn vingers stevig in elkaar gestrengeld, zodat niemand kan zien hoe heftig ze trillen.

De handen van de specialist liggen losjes voor hem op het opgeruimde blad van zijn bureau. Hij kijkt me zonder te knipperen aan. Dan sluit hij even zijn ogen en zucht diep.

‘Ik heb geen goed nieuws. Ik heb eigenlijk heel erg slecht nieuws. De tumor die we in uw long hebben gezien, is kwaadaardig.’ Hij wacht en kijkt naar mijn reactie. Die niet komt. Mijn hart slaat een paar keer over en ik houd mijn adem in.

‘De kankercellen zijn onder de microscoop nagekeken en u heeft ontzettende pech. Het is een kleincellige longtumor.’

Ik voel Kiki naast me nog meer verstijven. Ze grijpt m’n hand. Als zij zo reageert, is het vast heel erg. Zij kan het weten, ze werkt immers in de zorg.

‘Die kleincellige kanker is heel erg agressief en heeft de neiging om snel naar het hoofd te gaan. Dat is nu nog niet gebeurd. Kijk, we kunnen het op de PET-scan zien.’

Hij draait het scherm van de computer naar ons toe en ik zie een blauwe omtrek van een mens. De dokter wijst met zijn pen een rode plek aan die in het midden van de borst zit.

‘Daar zit de kanker. Dicht tegen de luchtpijp en de slokdarm aan. Geen wonder dat u zo slecht kunt slikken. Het gezwel duwt de slokdarm voor een deel dicht.’

Hij wijst op het hoofd van het blauwe mens. Het ziet er net zo leeg uit als ik me voel.

Diep vanbinnen wist ik het wel, dat het foute boel was. Ik voel me al tijden niet goed. Ik ben wel naar de huisarts gegaan, meer dan eens, maar ik kwam steeds met een dooddoener thuis. Tot bij het hoesten bloed meekwam. Schoorvoetend vertelde ik dat op een zaterdagochtend aan Mieke en zij bracht me direct naar de spoedeisende hulp. Een jonge vrouwelijke arts vertrouwde het niet en liet een foto van mijn longen maken. Vanaf die dag is het snel gegaan. Ik heb de afgelopen week onderzoeken gehad en nu klinkt het doodvonnis.

Mijn meiden, die altijd als twee betrouwbare soldaten naast me staan om mij te beschermen, zijn geknakt. Ik durf niet naar hen te kijken; ik weet dat ze tranen in hun ogen hebben. Ik hou mijn ogen gericht op de arts, die ik vandaag voor de tweede keer zie. Hij is op het puntje van zijn stoel gaan zitten en zijn bovenlijf is helemaal over zijn bureau gebogen. Zijn handen liggen over de rand. Als ik zou willen, kan ik ze aanraken. De knokkels van zijn vingers zijn wit en zijn gezicht staat gespannen.

‘Ik kan niet veel meer voor u doen.’

Mijn dochters vegen bijna gelijktijdig over hun wang. Kiki huilt altijd snel. Dat Mieke huilt, daar schrik ik het meeste van. Ook zij pakt nu mijn hand.

Mijn ogen staren naar de longarts. Joop heet hij. Vorige week hebben we onderling nog een lolletje gemaakt. De meiden vinden hem leuk. Van Kiki weet ik dat ze van flirten houdt, maar ook Mieke had blosjes op haar wangen toen ze de man een hand gaf. Nu weet ik niet of ik hem nog wel zo leuk vind.

‘Mevrouw, ik kan niet veel meer voor u doen. Het is echt een heel slechte prognose.’

Ik knik en sla mijn ogen neer.

‘U kunt de strijd aangaan maar ik ben bang dat u hem gaat verliezen.’

‘Dus er is nog wel iets mogelijk.’ Mieke veert op.

‘Met deze uitslag kan ik me goed voorstellen dat uw moeder niets doet. Wat wilt u zelf, mevrouw?’

Wat ik zelf wil? Niks, naar huis. Leven. Drie paar ogen zijn op mij gericht. Wachten ze nu echt op mijn antwoord?

‘Zeggen jullie maar wat ik moet doen.’ De stilte duurt me te lang. Meer dan dit laffe antwoord kan ik niet bedenken.

‘Nee mam, dat kun je ons niet vragen. Dit moet je zelf bepalen.’ Mieke, die altijd helpt met het nemen van beslissingen, is resoluut.

Ik probeer razendsnel te denken maar het lukt niet. Het liefst kruip ik ver weg, ergens in een hoekje, tot dit zware onweer voorbij is. Weer drie paar ogen op me gericht. Er wordt iets van me verwacht. Hoe kan ik in godsnaam iets zinnigs zeggen?

Alles flitst door elkaar. Mijn drie meiden, hun mannen en mijn drie kleinkinderen, met de jongste als kwetsbaarste op de voorgrond. Ik kan toch nog niet weg? Ze hebben me nodig. Ik moet toch weten of de twee oudste kleinkinderen goed terechtkomen? Of ze hun studie halen? Ik kan die kleine prut toch niet alleen laten? Die is dol op haar oema, zoals ze dat heel af en toe zegt.

Ik voel weer iedereen in de kamer gespannen naar mij kijken.

‘Ik wil leven.’ Mijn stem klinkt heel zacht.

‘Weet u het zeker? U gaat dan een heel zware behandeling tegemoet.’

Mieke en Kiki zeggen niets. Verdomme, ze laten het echt aan mij over. Hoe kan ik nu in een minuut bedenken wat ik wil? Ik wil leven, maar zoals het de afgelopen tijd is, is het niet fijn. Die arts zal toch geen behandeling aanbieden wanneer er geen hoop is?

‘Ja.’ Mijn stem is nu wat krachtiger. ‘Ik wil leven.’

Wat heb ik gezegd? Is dit goed of niet? Op de gezichten van mijn meiden zijn een hoop emoties af te lezen. Ik weet niet wat ik moet doen.

De arts haalt diep adem. Ik denk dat hij wil vertellen over het traject dat ik inga. Wil ik wel weten wat me te wachten staat? Hoe afschuwelijk is het als je een termijn te horen krijgt? Ik kan dat niet. Ik kan me niet ergens doorheen slepen terwijl ik het tijdstip van het einde al weet, dat is een afschuwelijk gevecht.

‘Ik wil niets weten. Ik ga ervoor, maar verder wil ik niets weten.’

De specialist kijkt bedenkelijk maar knikt. ‘Oké, dan ga ik zorgen dat u snel aan de beurt bent. De kleincellige groeit snel. Er komt een chemotherapie die de tumor in de long gaat aanvallen. Daarna komt er een bestraling van de long en uw hoofd. Daarvoor moet u naar Utrecht, want hier kunnen geen bestralingen worden gegeven. Het hoofd wordt preventief bestraald. Wat ik al zei, die kleincellige kanker gaat graag naar het hoofd. U kiest een zware weg, mevrouw, maar als u echt wilt dan ga ik het voor u regelen.’

Ik kan niet anders dan instemmend knikken. Het liefst wil ik schreeuwen. Hard en ongecontroleerd.

Hoe moet ik het gaan vertellen? Saar, mijn jongste dochter, moet het weten. Daar zie ik nu al tegen op. Ze is en blijft mijn nakomertje. Zij is altijd buiten de problemen gehouden. Hoe zal ze reageren? Hoe zullen mijn kleinkinderen reageren?

Tranen blijven binnen in mij steken en lekken naar mijn hart. Het verkrampt alsof een grote hand er stevig in knijpt. Echt huilen lukt niet. Dat ben ik verleerd toen mijn grote liefde veel te vroeg overleed en mijn moeder haar eigen verdriet om haar schoonzoon belangrijker vond dan het leed van mij.

Mieke luistert aandachtig naar de specialist. Ze heeft haar agenda op haar schoot en een pen in haar hand. Ik weet dat ik erop kan vertrouwen dat ze alles voor me regelt.

Mijn gedachten springen overal heen. Hoe zullen de mensen reageren als ik vertel dat ik kanker heb? Ik kan er niet tegen als mensen sneu met me gaan doen, als ik op een afstand al kan zien dat ze medelijden met me hebben. Mijn hand gaat naar mijn haar. Zal het uitvallen, zal ik kaal worden?

Net op het moment dat de prop in mijn keel zo groot wordt dat ik denk dat ik stik, staan mijn meiden en de dokter op. Ik volg gedwee en merk dat ik wankel. Ik pak snel mijn rollator beet en schuifel naar de deur. De arts is naast me komen staan en legt zijn hand op mijn schouder. Hij voelt groot en warm aan.

‘Veel sterkte. Ik ga u snel zien, want ik ben en blijf uw behandelaar.’

Ik knik en loop achter Mieke aan. Kiki loopt achter mij en daar ben ik blij om. Ik merk dat mijn benen me niet willen dragen en mijn rug voelt nog meer gebogen dan vanochtend.

Op de galerij kijken de wachtende mensen naar ons. Is het aan me te zien dat ik een slechte boodschap heb gekregen?

Ik verlang enorm naar een sigaret. Of twee, voor mijn part drie. Het kwaad is toch al geschied. Als iemand het ook maar waagt om m’n sigaretten van me af te pakken...

Ik kijk naar Mieke die voor me loopt. Ze heeft de telefoon aan haar oor.

‘Ha, lief zusje, zit je? Slecht nieuws, heel slecht nieuws.’

Met moeite open ik mijn ogen. Ik staar naar boven. Ik ben niet thuis. Het wit van het plafond is anders dan de gespoten platen in mijn penthouse. De banen waarmee de stukadoor het gips heeft gladgestreken zijn nauwelijks te zien. Het ornament in het midden van het plafond is oud maar intact. De nerven van de grote bladeren die om de rozet zitten, zijn gedetailleerd uitgesneden. Tussen het blad ontrollen zich jonge spruiten zoals je bij varens ziet. De sierlijke krullen tussen het loof maken de decoratie af.

Een flikkering. Het lijkt of het kristal van de kroonluchter naar me knipoogt.

Dan piept de zon geheel door de kier van het gordijn. Boven mij spelen regenboogkleuren tikkertje, aangemoedigd door het zacht getinkel van het glas van de lamp. Ik hoor aan de regelmatige ademhaling dat ze naast me ligt. Een inademing en dan een zachte puf die aan gesloten lippen lijkt te ontsnappen. Ik probeer voor ogen te halen in wiens bed ik vannacht beland ben, maar bedwing de gedachte om me om te draaien. Misschien kan ik aan de kamer waarin ik lig herleiden met wie ik ben meegegaan.

Er staat een kast die uitpuilt van boeken tegenover het bed. Ik zie dat de eigenares in eerste instantie haar best heeft gedaan de boeken te rangschikken op kleur. De exemplaren die in stapeltjes op de planken liggen, maken het geheel slordig. Er zijn veel literaire titels, legio kookboeken en nog meer studiemateriaal. Naast de kast staat een droogrek waaraan hemdjes met dunne schouderbandjes, handdoeken, twee bh’s en tal van strings hangen. Het rokje, naast een paar sokken, is kort en smal.

Mijn bedgenote is een studente. Ik hoop dat ze niet al te jong is.

Mijn adem stokt van de zucht naast me. Automatisch draai ik mijn hoofd. Ze ligt op haar zij, met haar gezicht naar me toe. Haar krullen liggen om haar hoofd en op het kussen.

Plotseling ben ik terug in de kroeg waar ik normaliter nooit kom. Ze was omringd door vriendinnen. Allemaal prachtige meiden, maar zij sprong eruit. Haar lach was vrolijk. Ze zong het refrein van het levenslied luid mee. Toch klopte er iets niet aan haar. Ik kon niet benoemen wat het was.

Toen onze blikken elkaar kruisten zag ik het. Het leek of ik naar twee droeve blauwe poelen toe werd gezogen.

Automatisch liep ik op haar af. Op dat moment werd de cirkel van meisjes doorbroken doordat twee van hen naar het toilet gingen. Als vanzelf ging ik met mijn glas bier naast haar staan.

‘Proost,’ zei ze lachend en tikte haar glas tegen het mijne.

‘Je zingt mooi.’

‘Een van mijn talenten.’

Damn those eyes. Het nummer van Kane in mijn hoofd overstemde de smartlap. Als in een reflex legde ik mijn hand tegen haar gezicht en streelde ik met mijn duim haar wang. ‘Wil je nog wat drinken?’

‘Ach ja.’

‘Kom, dan halen we het samen.’

Ik was verbaasd over de vanzelfsprekendheid waarmee ze haar hand in de mijne legde. Ik wilde bij de bar blijven staan, maar ze trok me mee naar buiten. Even leek het of de fijne druppeltjes van de motregen ons uit de roes zouden halen. Alsof ze mijn gedachten kon raden duwde ze me naar de muur van het steegje naast de kroeg. Uitdagend keek ze me aan en ik kon niet anders dan haar tegen me aan trekken. Haar lijf voelde sterk als een sporter en ook zacht. Ze gaf me weinig tijd haar te bestuderen, want ze trok mijn hoofd naar haar lippen.

Lang zijn we niet in de steeg gebleven. De penetrante geur van urine was onhoudbaar en als een kleine jongen liep ik achter haar aan toen ze voorstelde naar haar huis te gaan. De hoek om naar de gracht en een paar deuren verder stak ze een sleutel in de voordeur.

Nu heb ik wel de kans om naar haar te kijken. Zonder erbij na te denken pak ik een van de krullen uit haar gezicht en wind hem om mijn vinger. Het haar springt grappig terug. Ze is mooi op een natuurlijke manier. De vriendinnen die ik af en toe mee naar huis neem laten vervelende souvenirs na; bruine vlekken van hun make-up op mijn kraakwitte kussenslopen. De huid van deze jonge vrouw is fris en de mascara op haar lange wimpers is de enige verf die ik kan ontdekken.

Voorzichtig duw ik het dekbed iets van haar schouder. Ze heeft een hemdje aan en ik kan het niet laten de deken nog verder naar beneden te duwen. Haar string laat een prachtig gevormde bil vrij. Nu weet ik zeker dat deze dame veel sport.

‘Hé!’

De blauwe poelen zijn donkerder dan ik me herinner.

‘Hoe heet je?’

Haar stem bezorgt me kippenvel en ik vraag me af of ik ooit een dergelijk zacht maar toch krachtig timbre heb gehoord.

‘Hebben we…?’

Ze pakt het dekbed en trekt het preuts tot onder haar kin. Ik kan het mezelf makkelijk maken en zeggen dat we een geweldige nacht hebben beleefd, maar gezien het ondergoed dat we beiden dragen weet ik dat we niet meer hebben gedaan dan slapen. Ik zie dat ze opgelucht ademhaalt bij het zien van mijn schuddende hoofd.

‘Hoe kom je hier?’

Weet ze echt niets meer? Nou ja, zoveel is er ook niet gebeurd. Ik herinner me vaag dat ze, zodra ze haar bed raakte, als een blok in slaap viel en dat ik haar hooggehakte laarsjes en haar bovenkleding heb uitgetrokken.

‘Waarom zitten de gordijnen dicht?’

‘Het was nacht.’

Ze kijkt me strak aan. Bloed stijgt vanuit haar hals naar haar wangen. Het effect van mijn stem op vrouwen verbaast me iedere keer weer.

‘Wie ben je?’ vraagt ze weer.

Als ik geen antwoord geef, springt ze op. Woest rukt ze de gordijnen open.

‘Kijk,’ zegt ze. ‘Daarom heb ik ze nooit dicht.’

Ze wijst naar de takken van de kastanjeboom die bijna haar raam raken. Ik knijp mijn ogen samen en dan zie ik ze tussen de bladeren, waarvan enkele al aan het verkleuren zijn. Het lijkt of de halsbandparkieten het meisje goedemorgen zeggen. Met hun kopje schuin gluren ze naar binnen. Ze draait aan de knop op de sponning en de ramen knallen hard tegen de buitenmuur.

‘Goedemorgen greenbirds!’

De rode snaveltjes lijken terug te praten. Het geluid zwelt aan en het is of er in ontelbaar plastic piepbeesten wordt geknepen. Ze lacht vrolijk en kijkt over haar schouder naar mij.

‘Gezellig hè? Ze zijn hier iedere ochtend vroeg. Als ik ze begroet heb, gaan ze weg en zie ik ze de rest van de dag niet meer.’

‘Mooi,’ zeg ik en ik kan mijn ogen niet van haar billen af houden. ‘Hoeveel zijn het er?’

‘Ik heb ze geprobeerd te tellen maar het lukt niet.’

De bladeren van de kastanjeboom komen tot leven. De parkieten vertrekken onder luid gekwetter. Dan is het stil. De bladeren trillen nog na en vallen ten slotte ook stil. In de verte rinkelt een tram.

‘Hoe heet je?’

Ze is op de rand van het bed naast me komen zitten.

‘Beer.’

‘Van Berend?’

‘Beer van Beer.

‘Een Beer met krullen,’ concludeert ze.

‘Een meisje met krullen.’ Ik trek aan een krul om hem vervolgens weer te laten springen.

Ze lacht en steekt haar hand naar me uit. Ik pak hem stevig beet.

‘Sterre,’ zegt ze.

‘Mooie naam.’

‘Heb je mij thuisgebracht vannacht?’

‘Ik wist niet waar je woonde.’

‘Raar is dat, ik kan me niet meer herinneren hoe ik, hoe we, thuis zijn gekomen.’

‘Heb ik mij daarvoor zo uitgesloofd?’

Ze kijkt me met grote ogen aan.

‘Je zei net dat we niet…’

‘Wees niet bang, maar we kunnen alsnog kennismaken.’

Ze staart me aan.

‘Nu hebben we geen publiek meer.’ Ik wijs naar de boom.

Ze grinnikt en glijdt met haar wijsvinger langs mijn kaak. Ik kijk naar haar ogen en zie opnieuw dat ze dof staan.

‘Wat moest de drank van gister verdoven?’

Het lijkt of mijn woorden de laatste glans uit haar ogen slaan. Ze slikt krampachtig.

‘Vertel,’ moedig ik haar aan.

Ze slaat haar handen voor haar gezicht, maar die kunnen de tranen niet tegenhouden. Een voor een vallen de pareltjes naar beneden en knappen op haar knieën kapot.

‘Ga weg.’

‘Zo erg kan het toch niet zijn?’

‘Ga weg.’

Haar stem klinkt gesmoord. Mijn hand valt door haar afwerende gebaar van haar schouder.

‘Sterre…’

‘Ga weg!’

Haar zachte zangerige stem is verdwenen en de schreeuw klinkt als een gewond dier. Ik weet niet wat ik moet doen. Het voelt niet goed om haar hier alleen achter te laten. Maar ik ken haar helemaal niet. Bovendien heb ik helemaal geen zin in een complexe, dramatische zaterdag. Ik sta op en trek mijn kleding aan die ik vannacht op de stoel naast het bed heb gelegd.

‘Weet je het zeker?’ Bij de slaapkamerdeur draai ik me om.

Haar gebogen hoofd knikt. Als ik de deur zacht achter me dichttrek hoor ik heftig gesnik. In de woonkamer blijf ik even staan. Wat is er met deze vrouw? Waarvan is zij zo overstuur? Ik hou helemaal niet van huilende vrouwen, maar op de een of andere manier intrigeert dit mooie exemplaar met droeve ogen me. Luisterden the greenbirds naar haar? Had ze echt contact?

Gisterenavond, toen ze met bier in haar hand stond te lallen, hing er al geheimzinnigheid om haar heen. Nu ik haar van dichtbij heb kunnen bekijken is dat mysterieuze alleen maar sterker geworden.

Haar iPhone ligt op de eettafel. Zal ik mijn nummer in haar toestel zetten? Ik toets vier nullen en zucht. Ze laat me ook niet toe in haar digitale wereld.

Op mijn schoot ligt een kleine witte multomap waar ik lamlendig doorheen blader. Ik probeer de tekst te lezen om me voor te bereiden op wat komen gaat. De letters dansen hinderlijk. Het lijkt of ze me plagen en geen woorden willen vormen – laat staan zinnen. Ik wrijf in mijn ogen en probeer het nogmaals. De knal waarmee de map op het laminaat valt is luid.

Kiki komt me zo halen voor de eerste chemokuur. Ze belde me gisteren om te vragen of ik de informatie gelezen had. ‘Natuurlijk,’ antwoordde ik en ik schaamde me direct.

Aan de ene kant heb ik enorme behoefte om precies te weten wat er staat te gebeuren en aan de andere kant wil ik mijn hoofd als een struisvogel diep in het zand steken. Meestal ben ik iemand die zelf de regie wil hebben en nu laat ik me als een bejaarde door mijn meiden leiden. Ik moet ervoor waken dat ik m’n zelfstandigheid niet kwijtraak.

Ik hoor een kort belletje en een sleutel in het slot.

‘Ha mamsie!’ Kiki neemt een frisse wind mee naar binnen. ‘Pfff, wat is het hier benauwd.’

Ze kust me en loopt naar de deur van het balkon. ‘Even luchten hoor.’

‘Kunnen we nog even sigaretten halen?’

Kiki verafschuwt de sigaretten die ik rook en ik vraag haar nooit ze voor me te halen. Ik had zaterdag tijdens het boodschappen doen twee pakjes meegenomen. Meestal red ik het wel tot dinsdag, maar tot m’n schrik zag ik vanochtend dat er nog maar één sigaret in het laatste pakje zat.

‘Het is toch dinsdag?’ vraag ik tegen beter weten in.

‘Maandag. Wil je koffie? Dat kan nog wel.’

Verdorie. Heb ik zoveel gerookt?

‘Mamsie, koffie?’

Ik knik.

‘Heb je wel gegeten?’

Ik knik weer en kijk uit het raam.

‘Mam?’

‘Ja!’

Kiki deinst terug van mijn snauw.

‘Sorry,’ mompel ik.

Ik voel me schuldig en betrapt tegelijk. Het eten lukt al tijden niet. Iedere hap, hoe klein ook, blijft ter hoogte van mijn borst hangen. Het duurt lang voordat het weg is en de pijn is zo vervelend dat ik geen nieuwe hap meer durf te nemen. Zodra ik alleen ben verberg ik mijn beschuitjes onder het andere afval, zodat de verpleegkundigen die dagelijks komen niet in de gaten hebben dat ik niet eet.

Kiki en ik worden allerhartelijkst ontvangen op de afdeling waar de chemotherapie wordt gegeven. Ik zit rechtop boven op de dekens van het bed bij het raam en Kiki zit gezellig naast me.

De verpleegkundige vraagt mijn naam.

‘Door Geron.’

‘Door wat een mooie naam.’

‘Mijn vader noemde me altijd Doortje.’ Waarom zeg ik dit?

‘Dat klinkt lief. U was vast zijn lieveling.’

Ze slaat de spijker op zijn kop. De verpleegkundige controleert de andere gegevens. ‘Ik ga alle spullen halen die voor u nodig zijn.’ Ze glimlacht naar me en draait zich om.

Alle spullen. Ik vraag me af waar ze straks mee terugkomt. Hoe ziet ‘chemo’ eruit? Hoe wordt de agressieve stof ingebracht die de kanker in mijn lichaam moet doden? Ineens flitsen dikke naalden die in mijn lijf worden gestoken door mijn hoofd.

‘Goedemorgen, wat wilt u drinken? Koffie?’ Een vrouw met een lief gezicht komt binnen met een kar vol servies en drankjes. ‘Bent u voor het eerst hier?’

Op het moment dat Kiki antwoordt, besef ik dat de vrouw mij een vraag stelde. Ze zet de koffie op het nachtkastje. Het koekje naast het kopje geef ik aan Kiki zodra we weer alleen in de kamer zijn.

Het is een mooie kamer. Het ziekenhuis is nog niet zo lang open en alles ziet er schoon uit en ruikt nieuw. Nog geen meter naast me staat nog een bed. Ik hoop dat het leeg blijft. Ik heb geen zin om kankerverhalen uit te wisselen.

‘Mooi uitzicht, hè?’

De wegen die groene weides in stukken verdelen, eindigen bij het raamkozijn. Het lukt me niet om te bepalen op welk deel van de stad deze kamer uitkijkt. ‘Aan welke kant zitten we nou?’

‘Ik weet het eigenlijk ook niet. Zou dat de weg zijn die naar de rondweg gaat?’

Kiki heeft haar schoenen uitgedaan. Haar voeten liggen naast die van mij. Ik kan me niet voorstellen dat ze mijn laarsjes weleens leende. Wanneer zijn mijn voeten zo gekrompen?

‘Wat denk jij, mam? Gaat die weg naar de rondweg?’ Ze prikt met haar vinger in de lucht richting het raam.

Ik haal mijn schouders op.

‘Ach, wat maakt het ook uit. Heb je het wel warm genoeg? Je kunt ook onder de dekens.’

‘Ik ben geen patiënt.’

Kiki kijkt me aan. Met een kleine knik met haar hoofd laat ze merken dat ze me begrijpt.

Ik heb een infuus dat met een dunne naald is ingebracht. Eigenlijk hoeven we alleen te wachten totdat de zakken met vloeistof die in mijn aderen moet stromen, leeg zijn. De hoeveelheid giftige stof die ik krijg is niet veel, dat zijn maar kleine zakjes. De verpleegkundige heeft uitgelegd dat er goed gespoeld moet worden.

Kiki heeft het hoofdeinde van het bed naar beneden gedaan en ik luister met mijn ogen dicht naar haar gebabbel met de begeleider van de man die naast me is komen te liggen. Ik doezel weg. Als dit chemo is, valt het alles mee. Ze hebben vanochtend verteld dat je vroeger heel ziek van het gif werd, maar dat dit tegenwoordig wordt voorkomen doordat er ook andere medicatie wordt gegeven die de bijwerkingen tegengaat.

Het is een uur of twee en de laatste zak vloeistof is bijna leeg. Ik mag zo lekker naar huis.

Ik heb extra koffie meegenomen toen ik boodschappen deed. Het is een komen en gaan van mensen. Sommigen stappen resoluut binnen en willen alles tot in detail weten. Anderen aarzelen op de drempel en weten niet goed wat ze met het bericht aan moeten dat ik een ernstige vorm van kanker heb. Ik probeer hen te troosten en dan ontdooien ze gelukkig.

Het liefst heb ik het er niet over. Ik wil doorgaan met mijn leven zoals het was.

De verpleegkundigen van de thuiszorg houden me goed in de gaten en ik wuif hun zorgen weg. Ze komen al zo lang bij me dat het eenvoudig is om van onderwerp te veranderen. Ik vraag naar de pup die net in huis is, naar hun kinderen die ik van naam ken of naar de vakantie. Als ze over hun leven vertellen dan is het weer net zo gezellig als voor het bericht van de kanker.

Het is nu een week na de eerste chemo en ik ben, zoals de verpleegkundige al voorspeld had, niet misselijk of beroerd geweest. Het enige waar ik last van heb is dat ik mijn plas soms niet kan ophouden. Gelukkig verkopen ze in de supermarkt waar ik altijd kom ook dikkere verbandjes. Ik heb ze achter in de kast van de badkamer gelegd.

Mijn broek is de laatste dagen regelmatig nat en het lijkt wel of het steeds erger wordt. Het brandt beneden, bij m’n ‘flamoes’, zoals mijn zus zou zeggen, ook een beetje. Ik heb geen zin om dit te zeggen. Ik heb de laatste tijd genoeg dokters gezien en op extra pillen zit ik al helemaal niet te wachten. Het slikken is een ramp en ik word ontiegelijk misselijk als ik de pillen niet wegkrijg. Over een week moet ik voor de nieuwe chemo, dan zal ik het wel melden als het nog niet over is.

Ik heb in mijn leven nog nooit zoveel in supermarkten rondgehangen als de laatste dagen. Eindelijk wordt mijn geduld beloond. Ik blijf op een afstand staan. Ze pakt de avocado’s een voor een en betast ze voorzichtig. Als ze er twee in haar mandje heeft gelegd slenter ik naar haar toe.

‘We houden beiden van bier én van avocado’s, dat kan geen toeval zijn.’

Ze kijkt op en ik zie in haar ogen dat ze me herkent.

‘Beer met krullen.’

Ik maak een kleine buiging met mijn hoofd. ‘Meisje met krullen.’

Met een lach om haar mond bekijkt ze me van top tot teen. Het voelt vreemd genoeg niet eens ongemakkelijk. Dan legt ze haar hoofd in haar nek. Ik hou mijn adem in als ze me met haar donkerblauwe ogen aankijkt.

‘Je bent lang,’ zegt ze.

‘Jij bent lang.’

Ze buigt haar knie en laat haar schoen zien.

‘Hakken.’

‘Zonder hakken ben je minstens 1 meter 80.’

‘1 meter 84 en een half.’

‘Aha, een nauwkeurige persoonlijkheid.’

Ze lacht.

‘Wat ga je maken van de avocado’s? Guacamole?’

‘Door de veldsla. Met tomaatjes.’ Ze pakt een bakje kleine trostomaatjes. ‘Fris en zoet.’

‘Lekker.’

‘Wat ga jij eten?’

‘Hm, veldsla, tomaatjes, avocado enne, zullen we vis of vlees doen?’

Ze kijkt me zonder met haar ogen te knipperen aan. Ik hou gespannen mijn adem in.

‘Stukje zalm. Die bak ik beter dan je in een restaurant krijgt. Niet te lang want dan wordt het droog. Iets rosé van binnen. Het is een kwestie van het gas niet te hoog en niet te laag zetten. Het luistert nauw, de bereiding van visjes.’

Het geluid van mijn lach laat haar glimlachen. ‘Jij pakt de sla en ik zoek de zalm.’

‘Wil je aardappeltjes?’ vraagt ze.

‘Het klinkt alsof jij ze niet wilt.’

‘Mijn broertje heeft hetzelfde postuur als jij en hij kan niet op sla en vis leven.’

Ze wil langs me heen naar de vitrine van de geschilde aardappels lopen. Ik steek mijn hand uit en hou haar tegen. ‘Jij bent de meester in het bereiden van de vis, ik doe de aardappels.’

Ze haalt haar schouders op. In het rek liggen nicola aardappels. Daar pak ik een zak van en ga dan op zoek naar zalm en wijn.

Ze staat achter de kassa op me te wachten. Ik concentreer me op mijn boodschappen en hou haar ondertussen in de gaten. Een man achter een rollator staat bij de bloemen en zegt iets tegen haar. Haar lach is breed en op afstand te horen. Ze bukt zich, pakt een bosje rode rozen uit de emmer en geeft het aan de man. De oude heer trekt een roosje uit het midden van de bos en overhandigt die aan haar. Ze pakt de bloem aan en drukt hem tegen haar borst, ter hoogte van haar hart.

‘Meneer.’

De caissière haalt mij uit het schouwspel en ik zet de boodschappen op de band.

Met de aardappels en zalm in mijn handen en de wijn onder mijn arm voeg ik me even later bij haar.

‘Kijk!’ zegt ze. ‘Van die meneer gekregen, lief hè?’

Ik kijk naar de man die zijn rozen aan het afrekenen is en voel een steek van jaloezie.

‘Heb je altijd zo’n uitwerking op mannen?’

‘Alleen op oude,’ zegt ze en kijkt me uitdagend aan.

Ik realiseer me dat ze begin twintig is en misschien wel tien jaar jonger dan ik. Dan spring ik achteruit en trek haar mee voordat een vrouw in een scootmobiel ons van de sokken rijdt.

‘Mijn oma heeft een tijdje geleden ook zo’n ding gekregen. Tijdens haar eerste bezoek aan de supermarkt heeft ze bijna de winkelpui eruit gereden.’

Haar lach is aanstekelijk.

‘Kom,’ zegt ze. ‘Zullen we bij mij eten?’

Ik word wakker doordat ik me bekeken voel. Sterre ligt naast me en slaapt. Ik verplaats mijn blik naar het raam en probeer de greenbirds te tellen. Het lukt niet, ik krijg geen overzicht. Als ik denk dat ik ze allemaal ontdekt heb, beweegt er een blad en komt er nog een tevoorschijn. Zouden die vogels echt wachten tot zij wakker is om vervolgens te verdwijnen?

Ze is een bijzondere vrouw. Nooit kan ik iemand naast me in de keuken velen, maar gisteren was het gezellig. Ze maakte de sla en bakte de vis, heel gestructureerd alsof ze gewend is om met iemand in de keuken te staan.

Ik schilde in rap tempo de aardappels en kookte ze bijna gaar om ze daarna in mooie plakken te snijden en te bakken. Ze keek naar mijn geoefende handen en bewegingen maar zei er niets van. Ook niet van de vele kruiden die ik verzamelde en rijkelijk op de aardappelen deed. Ze pakte de potjes een voor een, bestudeerde de namen en borg ze vervolgens op alfabetische volgorde in het bovenkastje op.

Over haar gebakken zalm heeft ze niet gelogen. De vis was perfect. Ik had het niet beter kunnen doen. Precies voldoende zout en peper, de buitenkant krokant en de binnenkant nog iets rosé. Voor haar salade had ze een honingmosterddressing gemaakt. Ook daar viel niets op aan te merken.

We hebben tijdens de bereiding van het eten geen woord gesproken en toen zij zachtjes begon te neuriën en daarna met heldere stem Hey, hey, hey van Room Eleven zong, viel ik haar bij met mijn bariton. We keken elkaar lachend aan. Zij kent de cd uit haar hoofd, net als ik.

Tijdens het eten genoten we van de verschillende smaken die goed met elkaar combineerden. Raar dat met haar de stiltes niet onaangenaam zijn.

Ik kijk naar haar ontspannen gezicht en geniet na van het vrijen dat we na het eten en de wijn langdurig gedaan hebben. Ze wist precies hoe ze mij in extase kon brengen. Ze deed dingen die ik nooit eerder beleefd heb. Het leek of we in een andere dimensie terechtkwamen. Het zal verbeelding zijn geweest, maar ze had een gouden krans om haar hoofd. Het was alsof de theatertechnicus het spotlight op haar gericht hield, hoe ze zich ook bewoog. Ik kon niet anders dan naar haar kijken.

Ik voel mijn opwinding en schuif naar haar toe. Ik schrik van haar ogen die me plotseling strak aankijken. Ze zijn onbeschrijflijk blauw.

Weer spreken we niet en als vanzelf strelen onze handen. Ik weet niet wat me overkomt als ik lang nadat ik bij haar binnengedrongen ben, zonder enige beweging gemaakt te hebben, klaarkom.

November

Het is op een vreemde manier stil. Heel vaag hoor ik in de verte stemmen die ik niet herken. Ik krijg mijn ogen haast niet open, het voelt of ze opgezwollen zijn na een avond flink doorhalen.

Ik tast naast me, naar het glas water dat ik ’s nachts altijd bij me heb staan, maar ik voel het niet. Hé, de foto’s van Sterre, Seb en Belle zijn er ook niet. Ben ik überhaupt wel thuis?

Ik til mijn hoofd een stukje op en zie dat er een zonnige deken over me heen ligt. Ik zou zelf nooit voor geel gekozen hebben. Mijn handen glijden van m’n buik over het katoen tot ik de randen van het matras voel. Het is niet breed.

Vreemd genoeg kan het me niet veel schelen waar ik ben. Mijn lichaam voelt zwaar en ik krijg mijn armen met moeite terug naar mijn buik. Verder lig ik wel lekker. Deze onverstoorbaarheid is een gekke gewaarwording die ik niet van mezelf ken. Meestal maak ik me overal druk om. Nu is het heerlijk rustig. Er is niets om me zorgen over te maken.