Inhoud

Voorwoord

1. Inleiding

2. Waarom baanbrekend naar (ander) werk?

3. Van werk naar werk

4. Ik wil een baan. Nee, ik wil mijn droombaan

5. Leer jezelf kennen

6. Het begin van het sollicitatieproces

7. Werk aan de winkel

8. Zo vergroot je je veerkracht

9. Jouw droombaan zoeken

10. De voorbereiding op een sollicitatie

11. De sollicitatiebrief en het cv

12. Het cv wordt steeds belangrijker

13. De bezorging van je brief met cv/cf

14. Lef hebben

15. Digitaal solliciteren

16. Hoe maken we contact?

17. Een pitch of elevator pitch

18. Het sollicitatiegesprek

19. Alle punten om te onthouden bij elkaar

20. Slotwoord

Bijlage 1 Rock your feedback

Bijlage 2 Een handje kersen met een vruchtbaar resultaat

Bijlage 3 Kernwaarden

Over de auteur

Voorwoord

Dit boek gaat over creatief solliciteren. We gooien vastgeroeste sollicitatieprocedures overhoop en daarom is dit boek Baanbrekend. Het is bedoeld voor iedereen die op zoek is naar een baan. Dat kan een eerste baan zijn of een nieuwe, omdat je niet tevreden bent over je huidige, of omdat je op zoek bent naar een baan met meer toekomstperspectief. Het kan ook zijn dat je ontslagen bent door wat voor oorzaak ook. De wereld verandert constant, de reisbranche en recreatiebranche is in 2020 door de coronapandemie in een paar maanden tijd compleet veranderd en zo veranderen er constant dingen. In de huidige en toekomstige tijd moeten we steeds vaker onze doelstellingen bijstellen. Maar we veranderen zelf ook. Dat wat we vroeger leuk vonden boeit ons niet meer of we willen ons verder ontwikkelen. Kortom jong of oud, hoog- of laagopgeleid, dit boek helpt je bij het vinden van een nieuwe baan.

Op het moment dat ik dit boek schrijf is er een nieuwe trend in opkomst, open hiring genaamd. Daarbij kijken werkgevers niet meer naar een creatieve sollicitatiebrief of een cv, nee, ze nemen de eerste kandidaat die solliciteert. Het zijn vooral werkgevers die voor de Covid-19 pandemie moeite hadden om medewerkers te vinden. In de pandemie zijn er veel mensen werkloos geworden en een aantal maakt het niet uit wat ze doen, hoofzaak is dat ze weer geld verdienen. Dit boek is geschreven voor mensen die hun droombaan zoeken of een baan die voor een groot deel daaraan voldoet. Open hiring zal de werkgevers waarschijnlijk snel de benodigde werknemers geven, maar de vraag is voor hoelang. Wij gaan voor een andere weg, namelijk een die voor zowel werknemers als werkgever een langdurigere en gelukkigere relatie brengt.

Een (andere) baan vind je door op zo’n manier te solliciteren dat jij opvalt tussen de grote hoeveelheid andere kandidaten.

Leen dit boek daarom nooit uit aan mensen die dezelfde baan ambiëren als jij.

Solliciteren heeft vrijwel iedereen al een keer gedaan en al dan niet met succes. Ook ondernemers hebben voordat ze hun onderneming startten meestal een baan gehad, al was het maar een bijbaan naast hun studie of vakantiewerk. Dus ook zij hebben weleens gesolliciteerd. Nu ze een onderneming hebben moeten ze opdrachten binnenhalen en eigenlijk is dat ook solliciteren, solliciteren naar een opdracht. In dit boek staan tips die ook zij kunnen gebruiken.

Baanbrekend naar (ander) werk gaat daarom over meer dan alleen solliciteren. Ik houd je een spiegel voor en begeleid je door het proces om een baan te vinden. Een baan die bij jou past. Een baan waarin jij je gelukkig voelt, die aan jouw normen en waarden voldoet, maar ook een baan waarbij de werkgever blij is dat hij voor jou heeft gekozen.

Een belangrijk onderwerp van het boek is ‘leer jezelf kennen’. Dat is nodig om te weten te komen wat jouw sterke en zwakke punten zijn. Wellicht heb je wel eens naar het tv-programma Idols gekeken. Vaak doet er in de voorronden iemand mee die helemaal niet kan zingen. Het meisje of de jongen wordt door de jury genadeloos afgebrand, terwijl de kandidaat zelf overtuigd is van zijn talent. De familie snapt niet waarom zoon- of dochterlief niet door mag naar de volgende ronde. Bij het leren kennen van jouw competenties, van je sterke en zwakke punten, heb je daarom objectieve en eerlijke mensen in je omgeving nodig. Wees daarbij zelf ook kritisch en niet bang. Door feedback word je uiteindelijk wijzer en sterker. In de bijlagen van dit boek vind je twee bijdragen van Angelique. Zij is een van de mensen die ik mocht begeleiden naar ander werk. De eerste bijlage gaat over feedback. Zij was in het begin best wel wat huiverig, maar ze zette door. En met resultaat. Als je wilt mag je het nu al lezen, daarna kom je gewoon weer op deze bladzijde terug.

Als ik een training of presentatie begin, dan vertel ik al in het begin dat ik dingen ga zeggen die de wenkbrauwen doen fronsen. Sommigen zullen mijn beweringen in twijfel trekken en zullen zich kritisch afvragen of het wel waar is wat ik vertel en of het wel werkt. Dat komt omdat je nog vast zit in wat je tot nu toe geleerd hebt, of omdat iedereen het doet, omdat het zo hoort. Maar als je vasthoudt aan alles wat je tot nu toe hebt gedaan kunnen er weerstanden ontstaan waardoor je jezelf ook niet meer de kans geeft om te veranderen. Probeer dit boek onbevangen en zonder vooroordelen te lezen. Merk je dat er weerstand in je opkomt, laat wat je gelezen hebt dan even bezinken. Lees het op een later moment nog eens, geef de ideeën een kans. Kijk daarna pas of je dingen ook gaat toepassen. Leren is topsport omdat onze hersenen veel energie verbruiken. Als het lezen van dit boek je energie kost dan is dat een goed signaal, want dan ben je aan het leren.

Nog een tip. Bij een aantal hoofdstukken verwijzen we naar YouTube-filmpjes en naar testen die je op mijn website kunt doen. Ik raad je aan om de filmpjes te bekijken en de testen te doen, ze zijn namelijk essentieel.

‘Iedereen dacht dat het onmogelijk was, totdat er iemand kwam aan wie dat niet was verteld.’

Albert Einstein

1. Inleiding

Jaren geleden sprak ik een ex-ondernemer, Klaas, en hij vertelde mij een verhaal over het stoppen van zijn bedrijf. De man had een reclamestudio gehad en maakte voor zijn klanten brochures en advertenties. Het waren trouwe klanten waar hij al jaren, naar tevredenheid van die klanten, voor werkte. Een paar jaar voordat hij met pensioen zou gaan had hij zijn zoon in het bedrijf opgenomen, met het doel dat deze de zaak bij zijn pensionering over zou nemen. Henk, zo heette de zoon, had het tekentalent van zijn vader, computers werden toen nog nauwelijks gebruikt. Maar wat Henk niet had, was het vermogen om snel contacten te leggen en klanten te werven. Henk was verlegen. Toen Klaas doorkreeg dat Henk niet geschikt was om de reclamestudio zelfstandig voort te zetten, stelde hij Henk voor om met het bedrijf te stoppen. Henk zou beter af zijn bij een ander reclamebureau. Klaas had al drie reclamebureaus geselecteerd die interesse hadden om Henk over te nemen als hij de overgebleven klanten zou meenemen. Dan hadden ze al een deel van het werk voor Henk binnen en het nieuwe reclamebureau zou weinig risico lopen. Klaas maakte drie afspraken op een en dezelfde dag en zou meegaan om Henk te introduceren. Het moest toch relatief eenvoudig zijn om Henk onder te brengen. Op de bewuste sollicitatiedag komt Henk bij zijn vader in de studio gekleed in een donkergrijze broek, een iets lichter grijs poloshirt en onopvallende schoenen. Klaar om met zijn vader naar de afspraken te gaan. Hij neemt een map met uitgevoerde opdrachten mee en ze vertrekken. Bij de gesprekken doet vader Klaas het woord en Henk laat nauwelijks van zich horen. Geen van de drie reclamebureaus neemt Henk aan.

Henk is uiteindelijk huisman geworden waarbij hij de paar overgebleven klanten als zzp’er nog een paar jaar vanuit zijn eigen huis heeft geholpen met het maken van hun nieuwe brochures, daarnaast mocht hij voor een lokale krant de rouwadvertenties opmaken.

Met dit verhaal laten we een aantal dingen zien en wel het volgende. Henk had wel tekentalent, maar geen passie en geen durf. Hij had zich ook niet goed voorbereid op de gesprekken die zijn vader geregeld had. Hij heeft zich reactief opgesteld en zich letterlijk en figuurlijk als een grijze muis gepresenteerd, nota bene bij reclamebureaus, waar men geacht wordt creatief en origineel te zijn. Wij gaan je in dit boek leren dat het ook anders kan. Nee, hoe dat anders moet.

De wereld is namelijk constant in beweging en die beweging gaat steeds sneller. Waar vroeger mensen met een bepaald vak hun beroep veertig jaar konden uitoefenen, soms ook nog bij dezelfde baas, gaat dat tegenwoordig niet meer. We noemden in het voorwoord al de coronapandemie, die de reisbranche heeft verstoord, maar in 2008 was er de crisis in de financiële wereld, die ervoor zorgde dat velen in de financiële wereld hun baan verloren. Kortom, het beroep dat je vandaag hebt, kan morgen wel niet meer bestaan. De opleiding die je hebt gevolgd is vrijwel zeker over een aantal jaren niet meer voldoende. Het onderzoek Future of Jobs uit 2018 van het World Economic Forum stelt dat 52 procent van alle bestaande banen en functies in 2025 verdwenen zal zijn. Het goede nieuws is dat er ook weer nieuwe banen en functies bij komen.

Ken je het boek Wie heeft mijn kaas gepikt?. De vier personages in het boek worden geconfronteerd met ingrijpende veranderingen; elk van hen reageert anders als zijn kaas plotseling op is. Die kaas is een metafoor voor wat we in het leven nastreven en waaraan we ons hechten: een interessante baan, een warme relatie, geld, een eigen huis, gezondheid, spiritueel evenwicht, enz. Als we onze ‘kaas’ gevonden hebben, dan is de neiging groot ons eraan vast te klampen. Maar de ‘kaasvoorraad’ is niet onuitputtelijk. Een bedrijf reorganiseert, een partner gaat ervandoor, ziekte slaat toe en zekerheden ontvallen ons. Johnson en Blanchard, de schrijvers van het boek, laten je met deze populaire en aansprekende parabel zien wat voor angsten verandering teweegbrengt, hoe je die angsten met succes kunt overwinnen, en hoe je uit verandering nieuwe kansen schept, zowel thuis als op het werk. Het boek is al wat ouder, maar nog steeds te bestellen in de boekhandel of online. Maar ook leuk is het om de YouTube-film te bekijken¹. Hierin spelen twee muizen en twee kleine mannetjes de hoofdrol. Ik ga het verhaal van de film hier niet vertellen, maar ik heb iemand leren kennen die exact een van de karakters in het filmpje is. Die man heet Peter van der Eem en ik heb hem leren kennen bij de opnamen van het televisieprogramma Baanbrekers van AVROTROS, waarin men op zoek gaat naar kandidaten voor moeilijk in te vullen vacatures. We raakten in de ontvangstruimte van de studio voor aanvang van de opnames met elkaar in gesprek, en dat gesprek werd na de opnames voortgezet. Omdat Peter een heel innemende man is die heel veel heeft meegemaakt op het gebied van solliciteren, heb ik hem gevraagd zijn verhaal op papier te zetten. Ik dacht aan maximaal twee A4’tjes, maar het werden er twaalf. Die kan ik natuurlijk niet in dit boek verwerken, maar ik zal het kort samenvatten.

Peter van der Eem heeft bijna alle redenen om een andere baan te zoeken (zie ook volgende hoofdstuk) persoonlijk meegemaakt. Te lange reistijd, slechte werksfeer, ziekte, economische neergang, noem maar op. Peter heeft het meegemaakt. Maar Peter zat nooit bij de pakken neer en vond steeds weer een nieuwe baan. Qua opleiding was Peter een zogenaamde stapelaar. Hij begon op de lts en leerde timmeren, toen volgde hij de mts bouwkunde en daarna de hts eveneens bouwkunde. Hij werkte op verschillende architectenbureaus en was betrokken bij fantastisch mooie projecten. Op zeker moment sloeg de economische crisis toe en raakte de bouw in het slop. Maar bouwen was zijn leven. Peter haalde alles uit de kast om ander werk te vinden en gaf nooit op. Hij solliciteerde ook naar banen onder zijn niveau, maar zonder succes. Hij bleef echter op zoek naar de kaas uit het eerder genoemde filmpje, ook al begon hij te denken dat hij te oud was geworden om nog aantrekkelijk te zijn voor werkgevers. Dat is overigens een ‘beperkende overtuiging’, die komt in hoofdstuk 5 aan bod. Peter heeft de beperkende overtuiging links laten liggen en is creatief doorgegaan met solliciteren. En uiteindelijk, na jaren werkloosheid, is hij in het onderwijs terechtgekomen, waar hij zijn kennis en jarenlange ervaring overdraagt op mbo’ers. Ik twijfel nog welk van de karakters uit het filmpje Wie heeft mijn kaas gepikt? het beste bij Peter past, een van de twee muizen of het initiatiefrijke mannetje. In ieder geval niet het negatieve, treurige, mannetje dat blijft jammeren dat zijn kaas weg is en dat vindt dat hij recht heeft op zijn kaas. De moraal: probeer veranderingen in de wereld vroegtijdig te signaleren en reageer er snel op.

Hoe ga je met veranderingen om? Zie je een verandering als een uitdaging of word je erdoor verlamd? We moeten mee veranderen met de wereld. Actief en oplettend zijn. Als je op het perron staat en alle treinen razen voorbij omdat er bijna geen stoptreinen meer zijn die in jouw stad of dorp stilhouden, dan kun je maar twee dingen doen: verhuizen naar een andere stad of wachten op die ene stoptrein. Maar de kans is groot dat die ene stoptrein helemaal vol zit. Als je dan gekozen hebt voor die stoptrein, zorg er dan op een creatieve manier voor dat je in ieder geval een zitplaats hebt, het liefst voorin zodat je kunt zien waar de trein naartoe rijdt.

David Fosbury deed de wereld versteld staan door in 1968 olympisch goud te winnen in Mexico. Hij zat in het Amerikaanse team en was steeds een van de slechtste atleten van de Amerikaanse hoogspringers geweest. Om te kunnen blijven koos hij voor een totaal andere aanpak. Als eerste hoogspringer ooit besloot hij om zich voor de lat om te draaien en met zijn gezicht van de mat af zijn lichaam ruggelings over de lat te werpen. Met een sprong van 2,24 meter vestigde hij een nieuw olympisch record en won zo de gouden medaille. Vanaf die tijd noemt men zo’n sprong de Fosburyflop en vrijwel alle hoogspringers passen hem toe.

Drie punten om te onthouden:

Zorg dat je in positieve zin opvalt.

Blijf alert op veranderingen en reageer erop.

Geef nooit op.

‘Om betere resultaten te behalen, moet je dingen anders gaan doen dan je tot nu toe deed.’

‘Als je iemand ziet sprinten, is hij te laat vertrokken.’

Johan Cruijff

1 https://www.youtube.com/watch?v=Y8ZvZxFVi9c

2. Waarom baanbrekend naar (ander) werk?

Er zijn veel redenen om een (nieuwe) baan te zoeken. Ik noem er een paar:

Je hebt je studie afgerond en zoekt naar een eerste baan.

Je hebt jarenlang voor de kinderen gezorgd en wilt herintreden.

Je bent ontslagen om wat voor reden dan ook.

Je bent na ziekte het thuiszitten zat en wilt weer aan het werk.

Het werk in je huidige baan bevalt je niet.

De sfeer bij je huidige werkgever is niet prettig.

De reistijd naar je huidige baan is te lang.

Je denkt dat er in je huidige baan weinig toekomst zit.

Het salaris staat niet in verhouding met wat je presteert.

Dit zijn allemaal redenen om een baan te zoeken. We zullen niet elke reden apart behandelen, want de juiste aanpak begint voor allemaal met de vraag: ‘Welke baan past bij mij?’

Om die vraag te beantwoorden, moet je op zoek naar jezelf. Voor een groot deel heb je die zoektocht al achter je. Want we gaan ervan uit dat je een al dan niet afgeronde opleiding hebt. Voor de keuze van je opleiding heb je ook nagedacht. Wat wil ik, wat vind ik leuk, waar ben ik goed in? Vragen die je hebben geleid naar de opleiding. Heel veel jonge mensen wisselen tijdens zo’n traject nog weleens van opleiding. Omdat het niet was wat ze ervan gedacht hadden, of de leraar is stom, of de stof is te zwaar. Dat wisselen gebeurde vroeger minder vaak omdat dat door de ouders meestal niet getolereerd werd. Vaak viel de beroepskeuze op het vak van de vader of de moeder. Was papa techneut, dan viel de keuze van de zoon ook vaak op een technisch vak. Het werd er met de paplepel ingegoten. Tegenwoordig is de opvoeding een stuk vrijer. Die vrije keuze willen we in dit boek stimuleren. Doe wat je leuk vindt, want daar ben je vaak ook goed in. Andersom werkt ook, als je ergens goed in bent ga je het ook leuk vinden. Het is mooi om meer keuze te hebben, maar dat kan ook zorgen voor keuzestress. Dat betekent dat het steeds belangrijker wordt om helder te hebben wie je nu werkelijk bent, en om te weten wat je echt wilt om van daaruit de juiste keuze te maken.

Je hebt je studie afgerond

Tja, hier is het logisch dat je dan een baan zoekt die in het verlengde van je studie ligt. Tenzij je natuurlijk tijdens die studie ervaren hebt dat het toch niet jouw ding is. Je zult je dan moeten afvragen of je een nieuwe studie gaat beginnen of dat je in het vakgebied nog mogelijkheden ziet. Tenslotte heeft elk vakgebied drie kanten, de commerciële kant, de uitvoerende kant en de administratieve kant. Daarbij komen we weer bij de vraag: ‘Welke baan past bij mij?’ Dus op zoek naar jezelf. Hoe? Daar komen we op terug als we alle andere baanzoekers hebben behandeld.

Je bent ontslagen

Ontslagen worden of geen werk hebben is een heftige gebeurtenis die er fors kan inhakken. Het kan een heel traumatische ervaring zijn om ontslagen te worden. Je wordt ineens geconfronteerd met problemen. Je gaat in inkomen achteruit, je zit de hele dag thuis, je privéleven gaat eronder lijden. Allemaal heel vervelende dingen. Dat moet je verwerken en dat doet iedereen weer op zijn eigen manier. Het is de kunst om de positieve dingen ervan te zien. Ik ben in totaal zes keer van baan veranderd. Van die zes keer ben ik een keer weggestuurd en een keer ben ik zelf opgestapt terwijl ik nog helemaal niets anders had. In beide situaties ben ik ruim een half jaar thuis geweest.

De reden dat ik, buiten de keer dat ik ontslagen ben, van baan veranderde was dat ik op enig moment steeds merkte dat ik het niet helemaal meer naar mijn zin had. Ik woonde bijvoorbeeld in Heiloo en had werk gevonden in Sliedrecht. Ik reed elke dag op een neer met een enkele reistijd van minimaal een uur en een kwartier. In de eerste drie jaar had ik daar geen enkel probleem mee. Totdat het werk wat veranderde en ik met minder plezier naar mijn werk ging. Vanaf dat moment begon ook de reistijd mij te irriteren. Ik heb nog geprobeerd aanpassingen aan mijn werk voor te stellen (cirkel van invloed, zie hoofdstuk 6) maar dat was helaas niet mogelijk. Voor mij zat er maar een ding op; ik moest zelf het initiatief nemen. Ik had ook de keuze kunnen maken om binnen mijn comfortzone (daar komen we in hoofdstuk 7 uitgebreid op terug) te blijven, maar daar zou ik niets mee opschieten. Dat waren van die momenten dat ik voor ‘in de bus’ (metafoor, zie hoofdstuk 6) moest gaan zitten. Ik moest zelf het stuur pakken.

Terug naar het thema van deze paragraaf. Stel: jij bent ontslagen. Belangrijk is dan dat je mentaal sterk bent en dat je positief blijft. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. We realiseren ons dat het moeilijk is, maar het is de enige weg om uit de misère te komen. Ik ga je daarbij helpen. En wel door eerst een paar vragen te stellen. Ben je ontslagen omdat je niet functioneerde? Of ben je ontslagen omdat het bedrijf slecht draaide en er gedwongen mensen uit moesten om het bedrijf overeind te houden?

Als de reden van ontslag jouw slechte functioneren was dan moet je jezelf goed afvragen waardoor dat komt. Ben je niet goed opgeleid, of heeft het met jouw gedrag binnen het bedrijf te maken? Dan is de volgende vraag: wat kun jij veranderen zodat dat in een volgende baan niet meer voorkomt? Moet je eerst nog wat cursussen volgen of moet je een gedragstraining doen? Denk goed over het antwoord na voordat je gaat solliciteren, want als je uitgenodigd wordt voor een gesprek komt dit onderwerp met grote waarschijnlijkheid aan bod, en dan kun je beter een goed antwoord klaar hebben.

Als de reden van ontslag van economische aard was dan komen we uit bij de cirkel van invloed (zie hoofdstuk 6), die we later in dit boek gaan behandelen. Toch blijft ook in deze situatie de vraag relevant of jij niet iets aan de belabberde situatie had kunnen doen, door bijvoorbeeld na te gaan of je je wel voldoende hebt ontwikkeld, of door tijdig naar iets anders op zoek te gaan. Maar ik heb nog een andere vraag voor je: gaat het in de hele branche waarin je werkte slecht, of was het alleen bij je laatste werkgever? Als het in de hele branche slecht gaat, dan moet je je afvragen of je daarin nog wilt werken. Er zullen niet veel vacatures zijn en als ze er al zijn zullen het niet meer de best betaalde banen zijn. Ook hier is weer een onderzoek naar jezelf noodzakelijk. Stel je zelf vragen als: wat wil ik precies, kan ik ook wat anders waar ik goed in ben of moet ik omscholen?

Van de keren dat ik solliciteerde en van baan wisselde, is mij het volgende bijgebleven:

Iedere keer kwam ik steeds dichter bij mijn droombaan.

Als ik een andere baan had gevonden, kwam ik er achter dat ik toch weer te lang bij de vorige werkgever had gezeten (te lang in mijn comfortzone was blijven zitten).

Ik werd iedere keer weer sterker en raakte er steeds meer aan gewend om met veranderingen om te gaan. Ik kreeg steeds meer zelfvertrouwen.

Probeer dus de voordelen en mogelijkheden in te zien, ondanks de beroerde situatie waarin je verkeert. Je staat op een kruispunt van wegen, je kunt rechtdoor, terug, linksaf of rechtsaf. Of je kunt het nog bonter maken en je gaat van de weg af, dwars door het weiland. Maar waar je ook heen gaat, je moet uitkomen bij jouw einddoel, jouw droombaan.

Ooit vertelde een Belgische professor mij een verhaal over Vincent van Gogh die maar geen schilderijen verkocht en zijn broer Theo steeds om geld vroeg. Dat kreeg hij dan ook. Totdat Theo het genoeg vond en stopte met het versturen van geld. Toen had Vincent een probleem, want hij kon alleen maar schilderen, maar daarvoor had hij verf nodig en als je geen geld hebt kun je geen verf kopen. Tijdens het verhaal van die professor werden er schilderijen van Vincent uit die tijd geprojecteerd. Vanaf het moment dat hij geen geld meer kreeg begon Vincent steeds meer de kleur geel te gebruiken, want van de kleur geel had Vincent nog de meeste verf. Hij paste zijn onderwerpen aan de kleuren verf die hij had aan. Hij begon zijn beroemde zonnebloemen te schilderen. De professor probeerde hiermee aan te tonen dat als jou iets onverwachts overkomt, je op dat moment niet weet waar het goed voor is. Door invloeden van buitenaf word je soms gedwongen iets anders te gaan doen dan je van plan was. Als je dan maanden of soms jaren later terugkijkt op die periode begrijp je wat het je uiteindelijk gebracht heeft. Triest voor Vincent is dat hij van het succes van zijn werk nooit heeft kunnen genieten.

Op mijn website² vind je een module die je helpt om een goed beeld te krijgen van het type organisatie waarin je graag zou willen werken. Bij type organisatie moet je denken aan de verschillen in organisaties en bedrijven. Er zijn bedrijven waar een strenge hiërarchie heerst en waar de medewerkers niet veel ruimte krijgen om hun eigen werk in te delen. Er zijn ook start-ups met een spelletjesruimte waar de mensen tussendoor tafeltennis of tafelvoetbal kunnen spelen en waar ze hun werk zelf kunnen indelen. Kortom, waar wil jij werken? Wil je vrijheid, wil je in een team werken met vooraf gestelde doelen, of ben jij iemand die strak aangestuurd wil worden omdat je niet zoveel zelfdiscipline of creativiteit bezit? Als je de module hebt gedaan, kun je uit de resultaten alvast een aantal vragen noteren die je kunt stellen als je ergens wordt uitgenodigd voor een gesprek. Uit de antwoorden die je op je vragen krijgt kun je dan concluderen of de organisatie bij jou past en omgekeerd of jij in de organisatie past. Mocht je kiezen voor mijn coaching, dan kan ik je tijdens het coachtraject middels andere modules zoals ‘DISC’, ‘Kunnen en willen’ en ‘de Roos van Leary’ verder helpen om de bedrijven of organisaties te vinden waarbinnen jij het beste past. In hoofdstuk 5 komen deze modules nog aan bod. Maar ik raad je ook aan om af en toe mijn website te bezoeken, want er komen regelmatig nieuwe interessante modules bij die je kunnen helpen jezelf verder te ontwikkelen.

Het werk in je huidige baan bevalt je niet

Ook dit is een vervelende situatie, maar je hebt in ieder geval nog een inkomen. Ook hier weer de vraag wat er dan specifiek niet bevalt aan die baan. Als de sfeer binnen het bedrijf leuk is en de reistijd is niet te lang, dan is het misschien mogelijk om binnen het bedrijf op een andere functie te solliciteren. Daarvoor moet je misschien een nieuwe opleiding volgen. Bij veel bedrijven worden regelmatig beoordelings- en functioneringsgesprekken gevoerd, hoewel de trend op dit moment weer is om die af te schaffen omdat ze stress geven en veel tijd en dus geld kosten. Ongeacht wat voor systeem bij jouw werkgever gebruikt wordt, belangrijk is dat je een paar keer per jaar met je leidinggevende spreekt. Dat kan officieel maar ook informeel gebeuren, zelfs bij een vrijdagmiddagborrel. In dat gesprek is het belangrijk om te weten te komen welke richting het bedrijf op gaat en dat je zelf aangeeft welke richting jij op wilt. De klassieke vraag: ‘Waar zie je jezelf over vijf jaar?’ is een beetje afgezaagd, maar in wezen komt het hier wel op neer. Je moet namelijk beslissen of je bij je huidige werkgever wilt blijven of dat je wat anders wilt zoeken. In het meest positieve scenario heeft je werkgever mooie plannen met je, omdat hij jouw competenties en kwaliteiten allang heeft gezien en er een leuke promotie voor je in het verschiet ligt. Maar als een andere functie binnen het bedrijf niet mogelijk is, dan is zoeken naar een nieuwe baan de enige optie en komen we weer bij de vraag: “Welke baan past bij mij?” Maar kom in ieder geval in actie, blijf niet stilzitten.

Er is nog een module die speciaal gemaakt is voor als je al een baan hebt, maar er niet tevreden mee bent. Die vind je online³. In deze module leer je wat ‘moet’ en wat ‘mag’ in je huidige baan. Middels deze module en de FIT-paraplu die in hoofdstuk 5 staat beschreven, wordt je duidelijk waarom je niet op de juiste plek zit en waarom je niet lekker in je vel zit in je huidige baan. Het geeft je ook al inzicht in mogelijkheden voor een nieuwe baan die wel bij jouw wensen past. Je kunt de module nu al maken of wachten tot je hoofdstuk 5 hebt gelezen.

De sfeer bij je huidige werkgever is niet prettig

Je hebt misschien vervelende collega’s of het management stelt onredelijke eisen, hoe dan ook het bevalt je niet en je hebt besloten een andere baan te zoeken. Maar voordat je op zoek gaat, moet je zelfkritisch een aantal belangrijke vragen beantwoorden. Een belangrijke vraag is: ‘Kan dit in een nieuwe baan weer gebeuren? Ligt het aan mijzelf dat de sfeer slecht is of aan anderen?’ Praat daar ook met anderen over. Bijvoorbeeld met een collega die je kunt vertrouwen. Ervaart hij de sfeer ook zo slecht of ben je alleen met die mening? Als anderen het niet zo ervaren wil dat ook nog niet zeggen dat het aan jou ligt, je hebt kennelijk een andere werkmentaliteit en dat hoeft niet per se slecht te zijn. Belangrijk is om uit te vinden wat jouw kernwaarden zijn en of er bedrijven zijn in jouw vakgebied die wel passen bij jouw werkmentaliteit. We komen hier later in het boek uitgebreid op terug.

Dat het uiterst belangrijk is dat de jij de sfeer op je werk als fijn ervaart, is in diverse studies aangetoond. Ongeveer 10% van de werknemers raakt ooit in zijn werkzame leven overspannen, of krijgt een burn-out. Zoiets gebeurt niet als je lekker in je vel zit of als je het werk leuk vindt.

Uiteraard is er ook een groep die wel tevreden is of zelfs een droombaan heeft. Maar de groep er tussenin, ongeveer 70%, is niet echt gelukkig. Je zou dat de grijze muizen kunnen noemen. Een groep die, omdat ze niet gelukkig zijn in hun werk, ook kans heeft om ziek te worden. Daarom is het van zeer groot belang dat je of zorgt dat de sfeer op je werk verandert, of op zoek gaat naar een baan die beter bij je past. Sommige werkgevers zijn zich overigens niet bewust van de problemen en zijn, als ze ervan ervaren best bereid om dingen te veranderen.

Voor deze werkgevers en ondernemers heb ik daarom ook nog een tip. In dit hoofdstuk heb ik verwezen naar modules die werkzoekenden kunnen doen om meer inzicht te krijgen in wat ze precies zoeken en in welke organisatie ze het beste passen. In de module⁴ kunnen werkgevers vaststellen in welke fase hun onderneming zich bevindt en of ze naar een andere fase of andere cultuur toe willen groeien. Past de huidige cultuur en organisatievorm wel bij de ontwikkeling van het bedrijf en de huidige economische situatie?

De reistijd naar je huidige baan is te lang

Dit lijkt een eenvoudig probleem, maar dat is het niet als de baan en de werksfeer je wel heel goed bevallen. Want hoe vind je weer zo’n fijne baan maar dan dichter bij huis? En als je die al vindt, is de grote vraag of er een vacature is en of het je daar ook zo goed gaat bevallen. In de huidige tijd wordt er al steeds meer vanuit huis gewerkt, dat hebben we tijdens de coronapandemie gezien. Dus praat in dit geval eerst met je werkgever en vraag of je deels vanuit huis mag werken.

Je denkt dat er in je huidige baan weinig toekomst zit

Door toenemende automatisering of het wegvallen van de vraag naar het product of de dienst die het bedrijf waar je werkt levert kan het noodzakelijk zijn om op zoek te gaan naar een andere werkgever. De coronacrisis, die speelt ten tijde dat ik dit boek schrijf, is daar een goed voorbeeld van. De vliegtuigindustrie, luchthavens, reisbureaus en alle bedrijven die nauw bij deze bedrijfstakken verbonden zijn, moeten vrezen voor hun voortbestaan. Maar denk ook aan de veranderingen die het gevolg zijn van de Green Deal van de Europese Unie. Nieuwe wetten die de regering in het leven roept om de stikstof- en CO²-uitstoot te verminderen maken dat mensen banen verliezen. Wat gaat er bijvoorbeeld voor het vak automonteur veranderen als we allemaal een elektrische auto hebben of een waterstofauto? De laatste voorbeelden zullen niet per se zo’n grote verandering geven als de eerder genoemde financiële crisis of de coronacrisis. Maar juist die veranderingen die je nu al ziet aankomen moeten je wakker schudden en jij moet je voorbereiden op de toekomst. Je hebt bij deze probleemstelling natuurlijk het voordeel dat je na kunt denken terwijl je nog een baan hebt. Benut deze tijd effectief en ga na wat je in de toekomst zou willen doen en wat je zou willen bereiken. Welke van de bovenstaande redenen voor jou van toepassing zijn dat weet jij het beste. Misschien heb je een heel andere reden een baan te zoeken, bijvoorbeeld omdat je meer wilt verdienen.

Drie punten om te onthouden:

Analyseer wat de reden is dat je een baan zoekt.

Ligt de reden van je zoektocht in jouw invloedsfeer of erbuiten?

Leer eerst jezelf goed kennen voordat je begint te zoeken.

‘Succes is gaan van fout naar fout, zonder verlies van enthousiasme.’

Winston Churchill

2 https://www.baanbrekendnaaranderwerk.nl/waar-wil-ik-werken/

3 https://www.baanbrekendnaaranderwerk.nl/organisatiecultuur-2/

4 https://www.baanbrekendnaaranderwerk.nl/organisatiescan/