“You may ask yourself, well, how did I get here?”

Talking Heads

1997

‘Hoger! Hoger!’ roept mijn dochter naar het donkerharige meisje dat mijn zoontje duwt. Ze zit een eindje verderop in het gras en kijkt met een onbestemde uitdrukking op haar bleke gezicht naar het tafereel bij de schommel. Haar stem klinkt schel. Te krampachtig om oprecht vrolijk te zijn, constateer ik bezorgd. Zo is ze wel vaker sinds haar vader is verdwenen. Soms kijkt ze me aan met zo’n duistere blik dat ik haast bang zou worden voor mijn eigen kind. Dan is het net alsof ze dwars door me heen kijkt, alsof haar blik feilloos de meest duistere plek van mijn ziel raakt.

Ik draai de droogmolen een kwartslag zodat de frisgewassen lakens die ik net heb opgehangen me niet langer het zicht op de kinderen belemmeren. Lucas hangt achterover op de schommel, zijn stevige blote beentjes in de korte broek angstaanjagend hoog in de lucht voor zich uitgestoken. Hij kraait van plezier. Hoe oneindig veel meer vreugde schenkt die kleine jongen me dan mijn stuurse puberdochter.

‘Hoger!’ schreeuwt hij nu ook. ‘Hoger!’

Het meisje staat achter hem en geeft de schommel telkens een flinke zet.

‘Kijk mama, kijk hoe hoog ik ga!’ roept Lucas enthousiast als hij me in het oog krijgt.

Ik dwing mezelf te glimlachen en hef mijn arm om te zwaaien. Vanaf dat moment gaat alles in slow motion en is het alsof ik geen onderdeel meer van het tafereel ben, maar nog slechts een toeschouwer die vanuit mijn lichaam de situatie aanschouwt.

Ik zie hoe mijn arm zich verheft tegen de achtergrond van een strakblauwe lucht. Mijn vingers licht gespreid, de gouden trouwring die ik nog steeds draag schittert in de zon. Ik voel hoe mijn glimlach verkrampt als mijn zoontje het dikke touw van de schommel loslaat en zijn armpje omhoogsteekt om terug te zwaaien. Ik zie hoe de meisjes in een bizar synchrone beweging van schrik hun handen voor hun gezicht slaan als Lucas zijn evenwicht verliest en ik hoor de misselijkmakende doffe klap als hij de grond raakt. De wereld stopt met draaien. De stilte bonst luid in mijn oren. Het is alsof mijn zintuigen elk detail van dit moment willen vastleggen. De lucht trilt zoals je dat wel vaker ziet op warme dagen. Een blauwe waterjuffer danst tussen de lakens die meebewegen in de warme voorjaarsbries die de geur van seringen met zich meedraagt.

Dan doorbreekt een ijzingwekkend gekrijs de stilte. Het klinkt als de hysterische lach van een waanzinnige. Het duurt even voordat ik besef dat ikzelf degene ben die schreeuwt.

Ik kon het haar niet vergeven. Natuurlijk kon ik het haar niet vergeven. Ik heb het geprobeerd. Uit alle macht. Ik heb getracht mezelf wijs te maken dat het een ongeluk was, een noodlottige samenloop van omstandigheden. Ik zei het tegen iedereen die het maar horen wilde. Zoveel pech. Haast meer dan een mens kan verdragen. En iedereen knikte meelevend en vertelde me hoe bewonderenswaardig sterk ik was.

Maar diep in mijn hart wist ik beter. Luttele maanden daarvoor had ik gevochten als een leeuw om mijn oogappel bij me te houden. Tot het uiterste was ik gegaan, zoals een moeder dat doet als het om haar kind gaat. Dus van vergeving kon geen sprake zijn.

Pech, een ongeluk, het zou wat.

Ilse
vrijdagmiddag 19 juni 2020

De flessen Fanta in de schappen lijken te dansen op onhoorbare muziek. Hun slanke tailles deinen soepel heen en weer als ik mijn ogen langs de diverse smaken laat glijden, maar staan precies tegelijk stil als ik een fles uit de rij pak en in mijn karretje zet. Alsof ze zich betrapt voelen. Ik knipper met mijn ogen en roep mezelf tot de orde. Dansende flessen, het moet niet gekker worden. Ik ben gewoon moe. Ik zou willen slapen, dagen of misschien wel weken achter elkaar. Ik zou in slaap willen vallen om pas weer wakker te worden als Daan naar de middelbare school gaat en Oscar zindelijk en wel naar de peuterklas. Was ik ook zo oneindig moe na de geboorte van Daan destijds? Ik kan het me niet herinneren. Ik wil het me ook niet herinneren, die zwarte periode waarin ik op roze wolken had willen zweven. Hoe anders is het gelopen.

Gedane zaken nemen geen keer.

Nu nog hoor ik mijn moeders woorden die me mijn hele jeugd leken te achtervolgen. Altijd deed ik wel iets wat haar die uitspraak ontlokte waarna ze met opeengeperste lippen van afkeuring overging tot de orde van de dag. Huilend van ellende betuigde ik dan spijt zonder te weten wat ik precies verkeerd had gedaan in de hoop haar gunstig te stemmen. Iets wat me, als ik er nu over nadenk, nooit echt gelukt is.

Maar ik wil niet aan mijn moeder denken, vooral vandaag niet. Vandaag is het feest. En daarom duw ik een overvol winkelwagentje door de supermarkt, terwijl mijn vier maanden oude baby prinsheerlijk in zijn Maxi-Cosi ligt te slapen en mijn kersverse tiener opgewonden langs de rijen loopt om telkens terug te komen met zijn armen vol zoetigheden, chips en frisdrank. Hij is tien geworden vandaag. Mijn lieve, knappe, eigenwijze Daan.

Alex heeft hem een paar weken geleden beloofd dat hij voor zijn verjaardag een tuinfeest mag geven voor de hele klas. Mijn echtgenoot doet graag mooie beloftes, maar tegenwoordig komt de uitvoering ervan meestal op mij neer. Ooit waren we een team, Alex en ik, een onverslaanbare twee-eenheid. Maar ergens in de loop van de voorbije jaren zijn we dat heerlijk intense gevoel van verbondenheid gaandeweg kwijtgeraakt. Wanneer is dat gebeurd? Na de geboorte van Daan of misschien al daarvoor, tijdens onze steeds wanhopiger wordende pogingen om zwanger te raken? Toch hadden we tot zo’n anderhalf jaar geleden een heerlijk leven met zijn drieën, daarna leek er om onverklaarbare redenen een steeds groter wordende kloof tussen Alex en mij te ontstaan. Ik had gehoopt dat mijn onverwachte zwangerschap en de geboorte van Oscar het tij in positieve zin zou keren, maar dat bleek al heel gauw een illusie te zijn. De afgelopen maanden zijn Alex en ik alleen maar verder van elkaar verwijderd geraakt. Soms heb ik zelfs het gevoel dat mijn man een regelrechte afkeer van me heeft.

Alléén als het weer het toelaat, riep Alex na zijn toezegging aan Daan toen hij mijn boze blik zag, maar Daan heeft de weergoden overduidelijk op zijn hand. Het hele kwakkelige voorjaar lang is er nauwelijks een etmaal voorbijgegaan zonder regen, maar sinds eergisteren schijnt de zon en de weerberichten voor morgen – de dag van het feest – zijn veelbelovend. Toch heeft Alex tot mijn verrassing voor de zekerheid een paar warmtelampen geregeld en is hij al sinds vanochtend samen met Bart, zijn broer, bezig een uit de kluiten gewassen partytent in de tuin op te zetten zodat we op alles voorbereid zijn. Voorheen zou dat niet gekund hebben, maar ruim een jaar geleden hebben we onze tuin opnieuw ingericht. De grote borders met heesters hebben toen plaats moeten maken voor een strakkere vormgeving met nog slechts op enkele zorgvuldig gekozen plekken ruimte voor groen. Smaakvol en onderhoudsvriendelijk, noemde Alex het. Onwillekeurig moet ik glimlachen bij de herinnering aan de geestdrift waarmee hij aan het hele project begon.

Ik realiseer me nu pas dat dat misschien wel de laatste keer is geweest dat ik Alex daadwerkelijk betrokken en enthousiast heb meegemaakt. Sinds die tijd heb ik regelmatig het gevoel dat hij binnen ons gezin een eigen wereld voor zichzelf heeft gecreëerd waarin hij zich steeds vaker terugtrekt. Hij is er dan wel, maar tegelijkertijd ook niet.

Het is duidelijk dat we niet de enigen zijn die komend weekend van het mooie weer willen profiteren. Het is druk in de supermarkt. Op diverse plekken in de winkel staan hoge torens van wegwerpbarbecues en zakken houtskool opgestapeld. De koelingen liggen vol met kant-en-klare barbecuepakketten en om me heen worden de winkelwagentjes enthousiast gevuld met vlees, salades, stokbroden en bier. Een enkeling draagt een blauwwit mondkapje en één mevrouw heeft zelfs dunne blauwe operatiehandschoenen aan. De waanzin die corona heet.

Ik kijk naar mijn zoon. Met een zelfbewuste-man-van-de-wereld-houding loopt hij voor me uit naar de kassa. Mijn hart barst haast uit zijn voegen van trots. Wat is het toch een heerlijke kerel. Hij draagt een eenvoudig wit t-shirt op een hippe lichtgrijs geruite pantalon, aan zijn voeten witte sneakers. Een met zorg door hemzelf samengestelde outfit. Daan weet precies wat hij wel en niet mooi vindt. Dat maakt winkelen met hem een genot en een kwelling tegelijk. Ik kan me niet herinneren dat ik op mijn tiende zo met mijn uiterlijk bezig was als Daan. Waarschijnlijk zou mijn moeder daar ook korte metten mee hebben gemaakt. Karakterloze ijdeltuiterij noemde ze het, als ik wel eens bedelde om een spijkerbroek of laarsjes van hetzelfde merk als klasgenootjes droegen. Modieuze kleren geven je niet meer persoonlijkheid Ilse, zei ze dan smalend, die zul je toch echt uit jezelf moeten halen. Het kwam niet in haar op dat ik er behoefte aan had ergens bij te horen. Of het interesseerde haar niet. Mijn moeder wist altijd zelf precies wat het beste voor iedereen was.

Daans weelderige blonde krullen springen alle kanten op. We hebben ons destijds verwonderd afgevraagd van wie hij zijn engelachtige blonde haar heeft geërfd, Alex en ik zijn allebei donker, onze ouders ook. Maar Oscar is ook blond, al kan dat natuurlijk nog veranderen. Het doet er ook niet toe. De natuur maakt soms rare sprongen. Mijn jongen. Geluk in zijn puurste vorm. Hoe anders was het tien jaar geleden.

Een plotselinge duizeligheid overvalt me. De geur van narcissen dringt in mijn neusgaten. Ik word er onpasselijk van. Ik scan de stelling met snijbloemen en planten achter de kassa’s. Geen narcissen. Vreemd. Als ik mijn ogen sluit om de misselijkheid te verdrijven doemen plotseling flitsen van nachtmerrieachtige beelden op in mijn hoofd, dezelfde visioenen die ik herken van tien jaar geleden en die me sinds Oscars geboorte regelmatig opnieuw angst aanjagen. Levensechte droombeelden die me destijds ’s nachts badend in het zweet deden wakker schrikken in de stellige overtuiging dat er iets vreselijks gebeurd was met Daan. Precies hetzelfde heb ik nu met Oscar. Meestal sla ik dan een deken om en ga een tijdlang op Oscars kamertje in de oude schommelstoel zitten. In het donker luisterend naar de zachte ademhaling van mijn jongetje schommel ik mezelf dan weer tot rust. Het maakt me bang dat ik nu zomaar ineens overdag door deze onheilspellende beelden overvallen word. Oscar is niet in gevaar, houd ik mezelf voor. Er is niets aan de hand. Mijn kinderen zijn veilig.

Ik open mijn ogen. Aan de rand van mijn blikveld trekt een beweging mijn aandacht maar als ik opzij kijk, zie ik alleen maar twee jeugdige vakkenvullers in de weer met een stapel lege dozen. Toch klopt mijn hart ineens luid in mijn keel. Onwillekeurig recht ik mijn schouders alsof ik op het punt sta een onzichtbare vijand het hoofd te bieden. En dan is daar zomaar ineens vanuit het niets de stem van mijn moeder.

Wat doe jij nou? Ga slapen Ilse. Ga slapen.

‘Mam, mag het?’ Ik schrik op. Voor me staat Daan die met een vragend gezicht een enorme zak spekken omhooghoudt en hem vervolgens zonder mijn antwoord af te wachten in het boodschappenwagentje legt waarin mijn baby zoet ligt te slapen in zijn Maxi-Cosi. Niet aan nare dingen denken nu. Vroeger is voorbij. En dromen zijn bedrog. Focus op het feest. Er is niets aan de hand. Ik ben veilig en mijn kinderen ook.

‘Weet je zeker dat we genoeg chips hebben, mam?’ doorbreekt Daan mijn naargeestige gedachten.

‘Héél zeker. Genoeg voor morgen en de hele rest van het jaar,’ beaam ik.

Daan rolt met zijn ogen en richt zijn aandacht op zijn iPhone. Zijn duimen bewegen razendsnel over het scherm, zijn hele gezicht glimlacht. ‘Mam, mag Jesse ook naar mijn feest komen?’

Ik stapel cupcake- en brownie-ingrediënten op de lopende band en probeer me voor de geest te halen of en wanneer ik de naam Jesse in eerdere verhalen voorbij heb horen komen.

‘Jesse van de kinderboerderij? Die crimineel?’

Daan heeft vorig jaar via een project van school met zijn klasgenootjes een aantal dagen op de kinderboerderij bij ons in het dorp gewerkt. Daarna was hij zo verknocht aan de dieren dat hij er vrijwilligerswerk is blijven doen. Dat is althans hoe hij het zelf noemt. De waarheid is dat de beheerders van de kinderboerderij ook een beetje verknocht zijn geraakt aan Daan en weten dat hij bijna elke woensdagmiddag alleen of met een vriendje langskomt. Speciaal om die reden bedenken ze elke week wat klusjes voor hem waar ze zelf zogenaamd niet aan toe zijn gekomen. Soms drukt de eigenaar hem aan het eind van de middag een briefje van vijf in zijn handen. Dan is hij apetrots. Kennelijk is de kinderboerderij ook populair bij de jeugdreclassering, want met enige regelmaat vertelt Daan met nauw verholen ontzag over de diverse jeugddelinquentjes die bij wijze van taakstraf tussen de geiten en de lama’s te werk worden gesteld.

‘Hij is geen crimineel, mam. Hij is hartstikke slim en leuk en ontzettend stoer.’

Ik frons onwillekeurig mijn wenkbrauwen bij die laatste opmerking.

‘Kijk nou niet zo, mam. Mag het?’

‘Wat heeft Jesse ook alweer op zijn kerfstok?’

‘Eigenlijk niks, hij had alleen maar vette pech dat hij in de buurt was toen anderen een vuurtje stookten op hun hangplek.’

‘Een vuurtje?’

‘Iemand had een prullenbak in de fik gestoken, maar toen vloog per ongeluk het dak van die hangplek in de hens. Echt per ongeluk, mam. En Jesse was er niet eens bij, het waren allemaal grotere jongens. Hij fietste alleen maar langs en stopte juist om te helpen. Hij heeft zelfs 112 gebeld, dat zou hij toch nooit gedaan hebben als hij dat vuur had aangestoken?’

‘Daar heeft een rechter duidelijk anders over geoordeeld,’ merk ik fijntjes op.

Daan kijkt ontstemd. ‘Ik heb het Milou en Tom beloofd,’ mokt hij.

Ik aarzel. Ik wil niet hypocriet zijn. Ik heb bewondering voor de onbevangen manier waarop Daan alles en iedereen om hem heen tegemoet treedt en voor zich weet in te nemen. Ik wil zijn spontaniteit niet in de kiem smoren. Maar hij moet wél leren dat niet iedereen die op zijn pad komt even goede bedoelingen heeft.

‘Laten we het er thuis even met papa over hebben, goed?’

Mijn zoon rolt met zijn ogen. ‘Die zei dat ik het aan jóú moest vragen.’

Ik zucht en verwens in gedachten mijn echtgenoot die er de laatste tijd een gewoonte van heeft gemaakt om alle beslissingen aan mij over te laten om zodra er ook maar ergens iets fout gaat meteen klaar te staan met kritiek en suggesties hoe het wél had gemoeten. Achteraf heeft Alex altijd de beste ideeën.

‘Vooruit dan maar. Als jij denkt dat die jongen deugt…’

Daan slaakt een triomfantelijk kreetje en begint onmiddellijk weer driftig te typen.

Een groepje asielzoekers dat een eindje verderop bij de afvalcontainers staat te roken slaat me belangstellend gade als ik mijn overvolle boodschappenkar tussen de auto’s door manoeuvreer. Sommigen van hen ken ik van gezicht, het asielzoekerscentrum in ons dorp ligt op een steenworp afstand van ons huis.

Ik parkeer het winkelwagentje dwars achter mijn blauwe Volvo, til Oscar in zijn Maxi-Cosi uit het karretje en klik hem vast op de achterbank. Dan zet ik de boodschappen achterin de auto en gooi de klep dicht.

‘Daan, breng jij het karretje even terug?’

Hij hoort me niet. Met zijn lichtgrijze pantalon leunt hij nonchalant tegen de smerige motorkap van mijn auto, zijn blik onafgebroken op zijn telefoon gericht. Ik zucht demonstratief en steek vervolgens zelf de straat over om het winkelwagentje vast te ketenen in de lange rij karretjes.

‘Hé Ilse,’ klinkt een bekende stem. Het is Tanja, mijn schoonzus. ‘Ben je de mannen en hun partytentproject ontvlucht?’

‘Ik weet niet wat erger is, Alex en Bart en het partytentproject of boodschappen doen voor een hele klas,’ grijns ik.

‘Ik benijd je niet,’ lacht Tanja. ‘Wat dat betreft ben ik blij dat de tweeling nog klein is. Ik zou…’

‘De kinderen zitten in de auto te wachten,’ onderbreek ik haar. ‘Zullen we morgen verder praten?’

‘Ja tuurlijk,’ stemt Tanja afwezig in. Ze kijkt me niet aan, maar tuurt met dichtgeknepen ogen tegen de zon naar een punt ergens achter me. Onwillekeurig kijk ik om, maar er is niets te zien. Winkelende mensen die hun zaterdagse boodschappen doen.

‘Ik moet zelf ook naar huis,’ richt Tanja haar aandacht weer op mij. ‘De tweeling speelt bij de buren en ik heb beloofd ze vóór tweeën op te halen.’ Mijn schoonzus tilt met een geroutineerde beweging haar tas met boodschappen in de mand voor op haar fiets, klikt het kettingslot los en wikkelt het behendig om de zadelstang. ‘Ik zie je morgen!’

‘Gezellig,’ beaam ik werktuiglijk. Ik kijk haar na als ze wegfietst. Tanja en Bart zijn zo’n stel dat na vijftien jaar huwelijk en twee kinderen nog net zo verliefd op elkaar is als op de eerste dag. Wat dat betreft hebben Alex en ik jammerlijk gefaald, besef ik met een spijtig gevoel.

Ik zet mijn karretje in de rij, wimpel met een handgebaar een mevrouw af die me een abonnement op De Telegraaf wil verkopen en haast me terug naar de auto. Opnieuw die duizeligheid.

Wat doe jij nou? Ga slapen Ilse. Ga slapen.

Ik knipper met mijn ogen. Stond ik nou op klaarlichte dag te doezelen? Ik moet me vastgrijpen aan de autodeur om niet te vallen. Mijn moeder. Ik heb haar ruim negen jaar niet gezien. Het heeft me veel tijd en energie gekost om haar uit mijn gedachten te bannen. Waarom moet ik ineens weer aan haar denken? Ik wrijf driftig in mijn ogen om de vermoeidheid te verdrijven. Want dat is het. Vermoeidheid. Pure uitputting. Logisch ook. Al die gebroken nachten. Ik heb al vier maanden niet geslapen. Sinds de geboorte van Oscar om precies te zijn. Na het weekend gaat daar verandering in komen, besluit ik. Zo kan het niet langer doorgaan. Alex is de komende twee weken thuis, daarvan ga ik er minstens één benutten om slaap in te halen. Ik ga de nachtelijke voedingen aan Alex overdragen. De ruzie die er ongetwijfeld voor nodig zal zijn om mijn man van die noodzaak te overtuigen neem ik graag voor lief. Straks val ik nog achter het stuur in slaap met de kinderen in de auto. Levensgevaarlijk.

‘Kom op, we gaan,’ roep ik naar Daan die nog steeds in exact dezelfde houding staat te appen. Zonder zijn blik van de smartphone in zijn hand af te wenden stapt hij in en doet zijn gordel om. Ik moet hem beslist een dezer dagen een keer op zijn telefoongedrag aanspreken want dit loopt de spuigaten uit. Zondag, neem ik me voor. Eerst het tuinfeest.

‘De vader van Jesse liep net langs,’ meldt Daan zonder van zijn telefoon op te kijken. ‘Hij zei: hoi Daan. Hij weet hoe ik heet.’ Nu kijkt mijn zoon me glunderend aan. Kennelijk is het een hele eer om door de vader van Jesse te worden aangesproken.

‘Heb je gevraagd of Jesse naar je feest mag komen?’

Daan rolt met zijn ogen. ‘Natuurlijk niet. Dit was Jesses geheime vader. Hij heeft in de gevangenis gezeten. Ik en een paar andere vrienden van Jesse zijn de enigen die hem kennen. Niemand mag ervan weten want Jesse mag niet met hem omgaan. Zijn ouders vinden dat hij een slechte invloed op Jesse heeft. Maar het is een hele aardige man. Jesse zou best wel bij hem willen wonen, zegt hij. Maar hij woont dus bij zijn andere vader en moeder. Die zijn heel rijk.’

‘O? Hoeveel vaders heeft Jesse dan?’

‘Twee. Maar ze zijn allebei niet zijn echte vader.’

‘Zo, wat een mysterieuze jongen, die Jesse. Wie is dan zijn echte vader?’ informeer ik enigszins gealarmeerd.

Maar Daan heeft zijn belangstelling voor het gespreksonderwerp alweer verloren en haalt onverschillig zijn schouders op. ‘Dat weet Jesse zelf niet eens. Hoe moet ik het dan weten?’

En dat weet ik eigenlijk ook niet. Ik start de Volvo. Als ik in de spiegel kijk om achteruit de weg op te rijden valt mijn blik op de achterbank.

Mijn hart staat stil.

Ik heb de tegenwoordigheid van geest om de motor uit te zetten.

Daan kijkt verstoord op. ‘Waarom rijden we niet?’

Ik negeer hem. Ik staar via de achteruitkijkspiegel naar de plek op de achterbank waar ik twee minuten geleden de Maxi-Cosi met mijn zoontje erin in de gordel heb vastgeklikt. De Maxi-Cosi staat nog keurig op zijn plek. Leeg. Op de achterbank ligt een spijkerjasje van Daan, meer niet.

‘Mam?’

Ik durf mijn zoon niet aan te kijken. Ik durf ook niet om te kijken. Ik durf mijn blik niet eens van de achteruitkijkspiegel af te wenden. Het bloed gonst in mijn oren.

Gedane zaken nemen geen keer.

Zwijg mama! Ik moet rustig blijven. Ik vergis me. Wat ik in de spiegel zie is niet de realiteit. Dat kan niet. Onmogelijk. Er moet sprake zijn van zinsbegoocheling. Dat kan. Dat weet ik als geen ander. Wat realiteit lijkt kan zomaar een akelige zinsbegoocheling zijn. Zoals nu. Het komt door mijn vermoeidheid natuurlijk. Ademhalen, diep ademhalen. Ik heb de Maxi-Cosi met mijn slapende zoontje erin zonet op de achterbank gezet. Dat weet ik zeker. Ik heb de autogordel vastgemaakt en daarna heb ik de boodschappen ingeladen en het winkelwagentje teruggebracht. Dat alles heeft hooguit een paar minuten in beslag genomen.

Ik ruik opnieuw de geur van narcissen. Het is alsof een ijzige hand mijn hart omsluit. Een rilling loopt langs mijn ruggengraat. Ik heb het plotseling ijskoud. Ik hallucineer. Net als toen. Dat moet wel. Maar deze keer laat ik me niet door wanen overrompelen. Wat ik zie is niet de werkelijkheid. Dat weet ik. Er is niets aan de hand. Het enige wat ik hoef te doen is kalm blijven.

Ik haal diep adem en kijk om. Geen Oscar. Ik knipper met mijn ogen alsof ik op die manier het beeld van de lege achterbank kan resetten. Ik klik mijn gordel los en stap uit. Ik open het portier achter de bestuurder. Een streep zon valt over de lege Maxi-Cosi, stof dwarrelt in het licht. Ik loop naar de achterkant van de auto en open de klep. Geen Oscar. Allicht niet. Een baby van vier maanden klautert niet uit zijn Maxi-Cosi, zelfs niet als ik onverhoopt de riempjes niet zou hebben vastgemaakt. Wat ik wel heb gedaan.

Dit kan niet waar zijn. Wat ik zie is niet de werkelijkheid. Ik herhaal die zin zachtjes in mezelf in de hoop op die manier mijn grip op de situatie en mezelf te hervinden.

Daan is inmiddels ook uitgestapt. ‘Wat is er aan de hand mam? Waar is Oscar?’ Zijn stem klinkt schril van angst.

En dan grijpt de paniek me alsnog bij de keel. Mijn ogen vliegen over de parkeerplaats. Het is druk, veel drukker dan normaal. Een paar auto’s verderop staat een bejaard echtpaar haar boodschappen over te hevelen van de winkelwagen in een boodschappenkrat die achter in hun auto staat. Stonden die mensen daar net ook al? Hebben ze iets gezien?

Ik ren naar ze toe. ‘Meneer? Mevrouw? Heeft u iemand met een baby gezien? Een blond jongetje?’ Mijn stem slaat over van de stress, tranen rollen ineens over mijn wangen. De man draait zich naar me om, zijn vrouw kijkt me afkeurend aan en gaat dan stug door met inpakken.

‘Bent u iemand kwijt?’ vraagt de man vriendelijk.

‘Mijn zoontje. Hij zat in de auto. Die blauwe Volvo. Hij is pas vier maanden oud. Een baby. Iemand heeft hem meegenomen.’

De man kijkt in de richting waar ik wijs.

‘Wat sta je daar nou te staren, Aad?’ moppert zijn vrouw. ‘Zo meteen zijn de diepvriesgroenten ontdooid.’

De man maakt een hulpeloos gebaar. ‘Een baby…’ Hij wil nog iets zeggen, maar het duurt me allemaal te lang. Ik draai me om en loop bij hem vandaan. Een vrouw van mijn leeftijd wil juist in haar auto stappen als ik haar roep.

‘Mevrouw?’

Ze aarzelt. Ik haast me naar haar toe.

‘Heeft u misschien iemand met een baby gezien? Een blond jongetje met een wit shirtje?’ En dan weet ik ineens niet meer zeker welk truitje Oscar aan heeft. ‘Een okergeel shirtje,’ corrigeer ik mezelf. ‘Of nee, toch een wit shirtje. Met een giraffe erop. En een nijlpaard. Nu weet ik het weer.’ Mijn broertje had een zelfde shirtje, herinner ik me ineens. Lang geleden. Met een giraffe, een nijlpaard en nog een ander dier. Een aap? ‘Een giraffe, een nijlpaard en een aap. Een wit shirtje met een giraffe, een nijlpaard en een aap.’

De vrouw kijkt me bevreemd aan, alsof ze met een krankzinnige te maken heeft. Ze schudt haar hoofd. ‘Nee, het spijt me. Ik heb niemand met een baby gezien.’ Ze glimlacht afwezig. Alsof ze in gedachten al elders is. Dan stapt ze in haar auto en rijdt weg.

Een groepje vrouwen komt luid kwetterend aanlopen met hun fiets aan de hand.

‘Dames, hebben jullie…?’ Ze lopen voorbij zonder me een blik waardig te keuren. Ik roep ze na. ‘Hé! Wacht eens even! Een baby, hebben jullie iemand met een baby gezien? Hij heet Oscar.’ Mensen kijken om, staren me aan. Zwarte vlekken dansen voor mijn ogen.

‘Oscar! Oscar!’ Ik hoor zelf de radeloosheid in mijn stem.

‘Mam? Wat is er aan de hand? Waar is Oscar?’ Ik draai me om. Daan staat achter me. Hij huilt.

Ik voel redeloze woede in me opwellen. Als hij zich ook maar één seconde had weten los te rukken van zijn telefoon en op zijn broertje had gelet zou er niks aan de hand zijn. Ik zou hem wel bij zijn schouders willen grijpen en door elkaar willen rammelen. Hem helemaal verrot willen schelden. Die kut-iPhone uit zijn handen rukken en vertrappen totdat er niks meer van over is. Maar ik doe helemaal niks.

Het bejaarde echtpaar heeft eindelijk alle boodschappen ingeladen. Voordat hij instapt kijkt de man zoekend om zich heen. Als onze blikken elkaar kruisen haalt hij met een verontschuldigend gebaar zijn schouders op. Dan stapt hij in en rijdt weg. Andere auto’s komen en gaan. Ik verspil kostbare tijd met het registreren van onbeduidende details. Iemand toetert ongeduldig als een busje van Postnl midden op straat stopt om een aantal pakketjes uit te laden. De chauffeur trekt zich nergens iets van aan en loopt onverstoorbaar met een stapel dozen in zijn armen de supermarkt binnen. Een jongetje van een jaar of acht spreekt iedereen aan die met een volle kar boodschappen naar buiten komt. Ongetwijfeld op jacht naar voetbalplaatjes. Iemand zet een glazen vaas bij de glascontainer. Het ding is te groot voor de opening. Normaal zou ik me daar boos over maken. Het is alsof ik geen deel meer uitmaak van de alledaagse taferelen om me heen. Alsof al die winkelende mensen slechts figuranten zijn in het drama dat zich in hun midden voltrekt zonder dat ze het zelfs maar in de gaten hebben.

Dan herinner ik me de asielzoekers. Net stonden er nog een stuk of wat bij de afvalcontainers. Waar zijn die ineens gebleven?

Ik bel Alex. Het duurt lang voordat hij opneemt. Op de achtergrond hoor ik harde muziek en Bart die luidkeels meezingt met Bløf. ‘… en breng me nergens heen.’

‘Oscar is weg.’ Mijn stem trilt. Mijn hele lijf trilt. Kalm blijven nu. Kalm blijven.

‘Wat?’

‘Oscar is weg. Oscar is ontvoerd!’

Alex roept iets naar Bart en de muziek verstomt. ‘Wat is er nou?’ Ik hoor de irritatie in Alex’ stem.

‘Oscar…’

‘Godverdomme Ilse, wat is er gebeurd? Wat heb je gedaan?’

Ik onderdruk de impuls om te gaan schreeuwen en zoek naar woorden totdat ik besef dat Alex al heeft opgehangen. Ik bel 112. Een kordate dame stelt me enkele doelgerichte vragen en belooft hulp te sturen.

Daan staat bleek en met een betraand gezicht naast me. ‘Komt papa?’ vraagt hij met een iel stemmetje. Hij grijpt mijn hand.

‘Dat denk ik wel,’ antwoord ik. Ik neem zijn klamme handje in de mijne en hou hem stevig vast. Nu niet boos worden en niet huilen. Kalm blijven. Het is niet Daans schuld dat zijn vader en ik vanochtend vroeg al onenigheid hadden omdat Alex van mening was dat hij niet die vervloekte partytent kon opbouwen en tegelijkertijd op een slapende baby kon passen. Dat ik daarom met het jongetje door de supermarkt moest sjouwen terwijl ik voor vijfentwintig kinderen en een stel volwassenen boodschappen moest doen vond hij minder bezwaarlijk. ‘Dit is toch wat je wilde?’ schamperde hij. ‘Je wilde toch niets liever dan deze baby krijgen?’ Niet aan denken nu. Eerst dit oplossen.

Gedane zaken nemen geen keer.

‘En de politie? Komt de politie?’ wil Daan weten.

‘De politie is al onderweg,’ probeer ik hem gerust te stellen. ‘Die hebben Oscar in een mum van tijd gevonden. Dat weet ik zeker.’

Daan kijkt met een bezorgd gezicht om zich heen. ‘Dat kun je niet zeker weten, mama,’ zegt hij uiteindelijk.

Ik ga achter in de Volvo zitten. Naast de plek waar mijn zoontje luttele minuten geleden nog heerlijk lag te slapen. Voor me onder de bestuurdersstoel liggen twee lege colablikjes en een prop bruin papier. Afval van Alex. Waarschijnlijk een lege McDonald’s-verpakking. In de stoffige richel tussen de vloer en de stoelslede ontwaar ik een gele balpen van 123inkt.nl. Mijn oog valt op een opgevouwen vel papier dat tussen de bekerhouder en de vloermat geklemd zit. Ik trek het papier los en vouw het open. Het is een uitdraai van een oud krantenartikel.

Zoektocht naar verdwenen baby nog steeds zonder succes

Ineens heb ik het vreselijk koud.

André
vrijdagmiddag 19 juni 2020

Als de melding binnenkomt heerst er op het bureau onmiddellijk de opgewonden bedrijvigheid die ontstaat als zich een niet alledaagse gebeurtenis voordoet. Geen standaard akkefietje als een winkeldiefstal of een vechtpartij. Een vermiste baby. De collega’s zijn in alle staten. Hun heldendrang speelt op. Begrijpelijk. Als een kind erover fantaseert dat het later als het groot is bij de politie wil, droomt het er niet van om bekeuringen uit te schrijven of administratieve rompslomp af te wikkelen. Het ziet zichzelf met gevaar voor eigen leven mensen redden en boeven overmeesteren. En diep in al die stoere mannen en vrouwen zit nog steeds dat kind vol heroïsche toekomstdromen verborgen. Een vermiste baby appelleert aan hun sluimerende idealen.

Voordat ik zelf een idealistische gedachte heb kunnen vormen, slingert mijn geheugen me tien jaar terug in de tijd. Shirley. Het heeft me jaren gekost om af en toe een moment niet aan haar en haar baby te denken, maar nu dringt de herinnering zich weer in volle hevigheid op. En daarmee het schuldgevoel. Ik durf me zelfs nu, zoveel jaren later, niet af te vragen wat er destijds precies gebeurd is. Wat er is misgegaan. Welke fouten er zijn gemaakt. En wat mijn aandeel in het geheel is geweest. Heb ik die afschuwelijke gebeurtenissen tien jaar geleden met mijn goedbedoelde bemoeizuchtigheid ongewild in gang gezet? Omdat ik laf was? Omdat ik de waarheid niet onder ogen durfde te zien? Of heeft mijn verbeelding, gesteund door vage vermoedens, een loopje met me genomen en is mijn fantasie een eigen leven gaan leiden? Mijn collega Maureen meent van wel, maar zij weet niet wat ik weet. Zij heeft destijds niet met Shirley gesproken, twee weken voor haar dood.

Dit is echter niet het moment om me te verliezen in schuldgevoelens en herinneringen. Er is werk aan de winkel. Er moet een baby worden teruggevonden. Deze keer wel, denk ik wrang. Ik stuur twee auto’s naar de plaats delict en pleeg een aantal telefoontjes. Dan wenk ik Maureen en loop alvast naar buiten.

‘Een ontvoerde baby,’ zegt mijn collega terwijl ze instapt en haar gordel vastklikt. ‘Ik moest meteen aan Shirley Schoenmakers denken. Jij vast en zeker ook?’

‘Dit is een heel andere situatie,’ snauw ik. Ik geef te veel gas als ik vlak voor een bestelbusje met piepende banden de weg op draai. Maureen kijkt me van opzij aan maar zegt niets.

Mijn eerste werkdag sinds de dood van mijn dochter Sophie twaalf jaar geleden zat er bijna op toen een jonge vrouw op het bureau werd binnengebracht. Vanachter mijn bureau keek ik toe hoe de twee jeugdige collega’s die haar naar de ophoudkamer brachten haar moesten ondersteunen omdat ze van pure dronkenschap nauwelijks op haar benen kon staan. Zelfs in laveloze toestand was ze mooi. Ze droeg een skinny jeans boven versleten sneakers en een ruimvallende witte trui die veel te warm was voor die zomerse dag. Haar lange bruine haar was bijeengebonden in een slordige paardenstaart, haar donkere ogen keken stuurs voor zich uit alsof het haar allemaal niet aanging wat er gebeurde.

Haar blik deed me onmiddellijk aan Sophie denken en voor de zoveelste keer sinds haar overlijden werd ik door schuldgevoelens overspoeld. Ik had me mateloos geërgerd aan de haast vijandige houding die Sophie zich die laatste maanden jegens mij had aangemeten en haar in mijn machteloze woede de rug toegekeerd.

Ik was er drie jaar daarvoor apetrots op geweest dat onze toen zestienjarige dochter er na de scheiding voor had gekozen om bij mij te blijven wonen. Dat mijn ex-vrouw naar het noorden van het land was verhuisd om dichter bij haar nieuwe liefde te zijn speelde ongetwijfeld een grote rol, maar ik was er heilig van overtuigd dat dat niet Sophies enige motivatie was geweest. Zo gecompliceerd als de relatie met mijn zoon Nick is, zo ongedwongen was mijn band met Sophie. Sophie was mijn meisje. Mijn oogappel. En toch raakten we elkaar kwijt. Ik werd opgeslorpt door mijn werk en had niet in de gaten dat mijn dochter tijdens haar pubertijd langzaam afgleed. Dat ze zich liet beïnvloeden door verkeerde vrienden en zich meer en meer afzette tegen haar vader ‘de perfecte politieagent’, zoals ze me een keer honend noemde.

Had ik maar niet telkens zo driftig gereageerd op haar tegendraadse houding, haar woedend makende onverschilligheid. Had ik me maar eerder gerealiseerd wat de oorzaak was van haar norse gedrag. Had ik maar tijdig ingezien dat haar afwerende houding niet meer was dan een wanhopige poging om zich staande te houden, haar boosheid een verkapte schreeuw om hulp. Hoe anders was alles dan misschien gelopen.

Ik sloot mijn ogen en probeerde niet te denken aan hoe eenzaam ze moest zijn geweest, hoe wanhopig. In gedachten zag ik haar zitten in de berm naast de spoorlijn. Haar jas keurig opgevouwen naast haar in het gras, haar tas erbovenop. Het was een zonnige dag, die dag. Had ze even haar ogen gesloten en genoten van de warmte van de zon op haar gezicht? Zou ze hebben geaarzeld? Of stond haar besluit vast en was er op dat moment al niets meer wat haar op andere gedachten had kunnen brengen?

De brunette was volgens mijn collega’s op heterdaad betrapt toen ze bij de Albert Heijn een pak koffie, twee potjes Olvarit en een fles wijn probeerde te jatten. Onmiddellijk gingen al mijn alarmbellen rinkelen. Voor welk kind waren die Olvarit-maaltijden bestemd? En waar was hij of zij nu? Geen van mijn collega’s kon me meer vertellen.

Ik bood aan het verhoor te doen. Nick, die sinds kort als rechercheur bij dezelfde eenheid werkte als ik, grijnsde veelbetekenend. ‘Ze is veel te jong voor je pa.’ Ik wierp hem een boze blik toe en beende weg. In de ogen van mijn zoon kon ik niets goed doen. Dat had ik grotendeels aan mezelf te danken. Te vaak had ik het toen de kinderen klein waren laten afweten. Te vaak was ik beloftes niet nagekomen. Ik verdronk mijn huwelijksproblemen in veel te veel alcohol en vergat muziekuitvoeringen en voetbalwedstrijden. Nog steeds zag ik het diep teleurgestelde gezicht van mijn zoontje voor me op die ene zaterdag, zoveel jaren daarvoor. Ik had de avond tevoren veel te veel gedronken en zat met een zwaar hoofd aan de keukentafel achter een beker sterke koffie. Ik had hem niet horen binnenkomen en zag hem pas toen hij al in de deuropening stond, modderig en verregend. Hij had zijn voetbalplunje nog aan.

‘Waar was je, papa?’

Ik keek op. Zijn blauwe ogen stonden vol tranen.

‘We zijn kampioen geworden. Ik heb twee goals gemaakt.’ Diepe schaamte vervulde me. Ik wilde iets zeggen, maar er viel niets te zeggen. Er viel toen al niets meer te zeggen.

Een kwartier later zat ik tegenover de brunette aan de brede tafel in een van de verhoorkamers. Ze knapte wat op nadat ze van de koffie had gedronken die ik voor haar had gehaald. Haar naam was Shirley. De Olvarit-maaltijden waren bestemd voor haar zoontje, die toen ze thuis was weggegaan lekker in zijn bedje lag te slapen. Shirley had alleen maar even gauw op en neer naar de supermarkt gewild, maar dat was dankzij haar onhandige poging tot diefstal jammerlijk mislukt. Ze had geen strafblad, maar het was duidelijk dat het leven haar tot dan toe bepaald niet goedgezind was geweest.

Ik handelde de administratieve beslommeringen af en bood aan haar naar huis te brengen.

Ik liep met haar mee naar binnen om te controleren of het kind in orde was. Shirleys huis was een puinhoop. Er was geen horizontaal oppervlak in de woning dat niet was volgestapeld met troep. Boodschappen, vuile vaat, lege flessen en wijnkartons in de keuken, in de woonkamer was de vloer bezaaid met smoezelig speelgoed dat plakkerig aanvoelde toen ik er iets van oppakte om het in de ongetwijfeld daarvoor bestemde plastic opbergkrat te gooien die in de hoek van de kamer stond. Over drie van de vier eetkamerstoelen en een versleten leren fauteuil hing kleding. Waarschijnlijk dienden de meubels tevens als droogrek, want toen ik in het voorbijgaan met mijn hand langs een spijkerbroek streek, voelde die klam aan.

Op de bovenverdieping wierp ik door de openstaande deur een blik in haar slaapkamer waar het zo mogelijk een nog grotere puinhoop was. De kamer zag eruit of er een uit de kluiten gewassen garderobekast ontploft was en op de vloer naast het bed lag een lege pizzadoos met nog een paar korsten erin en enkele sigarettenpeuken.

Tot mijn verrassing zag het slaapkamertje van het kind er keurig uit. De meubels waren oud en in de neergelaten zonwering zat een fikse scheur waar een brede streep zonlicht doorheen viel, maar het kamertje was opgeruimd en het rook er aangenaam naar talkpoeder. In het ouderwetse kinderbedje lag een jongetje vredig te slapen.

Shirley boog zich over het bedje en draaide zich naar me om. ‘Dit is Jeffrey,’ zei ze zacht. Ze glimlachte trots en haar ogen sprankelden, de aanblik van het kind leek zowel haar apathie als haar dronken roes in het niets te laten verdwijnen. Ik moest opnieuw aan Sophie denken. Wanneer had zij voor het laatst een sprankeling in haar ogen gehad? En waarom had ik niet gemerkt dat die langzaam uitdoofde?

‘Bedankt voor het thuisbrengen,’ zei Shirley toen we weer beneden waren. ‘Ik zou je graag iets te drinken aanbieden, maar ik vrees dat ik helemaal niks in huis heb.’ Ze grijnsde. ‘Mijn poging eerder vandaag om boodschappen te doen is een beetje mislukt.’

Ik onderdrukte een glimlach. ‘Geeft niks, ik moet er sowieso weer vandoor.’ Ik maakte een halfslachtig armgebaar bij wijze van groet en haastte me weg. Toen ik de straat uit reed, sloeg ik tot mijn eigen verbazing links af.

Het was niet druk bij de Albert Heijn. Gejaagd duwde ik mijn karretje door de rijen, alsof ik wilde voorkomen dat ik me bedacht voordat het kartonnen doosje in mijn winkelwagen gevuld was. Ik kocht koffie, een verse cake, een aantal Olvarit-maaltijden, vruchtensap, soep in blik, brood, melk, kaas en eieren. Geen wijn.

Shirley schrok zichtbaar toen ze een half uur later de voordeur opendeed. Ze was overduidelijk meer bedacht op slecht nieuws dan op een attent gebaar en de politie voor je deur is niet alleen in haar wereld geen goed teken.

Ik grijnsde schaapachtig en hield de doos met boodschappen omhoog. ‘Ik heb koffie.’

Als we op de plaats delict aankomen hebben de collega’s al een deel van de markt en de aangrenzende straat afgezet. Enkele tientallen nieuwsgierigen hebben zich rond de rood-witte afzetlinten verzameld. Hoewel er niets te zien is, staan sommigen van hen het tafereel met hun mobieltje te filmen. Ongetwijfeld zullen de beelden binnen vijf minuten op social media opduiken als mijn collega’s daar geen stokje voor steken. Het maakt me kwaad. Wat bezielt mensen toch om zich zo te verlustigen aan andermans leed? Wat is er gebeurd met basale waarden als fatsoen en respect? Soms heb ik de indruk dat de huidige generatie bereid is alle normen en waarden overboord te gooien voor een like op social media.

Maureen voelt mijn woede en legt even haar hand op mijn arm. ‘Hou je in.’

Ik knik grimmig. ‘Maak je geen zorgen.’ Ik stap over het afzetlint heen en richt mijn aandacht op de donkerharige vrouw met wie een van onze geüniformeerde collega’s staat te praten.

Theo
vrijdagmiddag 19 juni 2020

Als ik met twee flessen rode wijn bij de slijter naar buiten stap, komen er juist in hoog tempo twee politieauto’s om de bocht scheuren. Geen sirenes, wel blauwe zwaailichten. Wat zou er aan de hand zijn? Hoewel er geen enkele reden voor is, ben ik meteen op mijn hoede. Wat dat betreft hebben de gebeurtenissen van tien jaar geleden en alles wat daarop volgde me behoorlijk wantrouwig gemaakt. Wie de slogan heeft bedacht dat de politie je beste vriend is, heeft zelf vast nooit met ze te maken gehad.

De politieauto’s rijden de markt op en stoppen helemaal aan het begin, naast de afvalcontainers. Een donker gevoel van naderend onheil dringt zich aan me op en nestelt zich in mijn hoofd. Herinneringen aan toen schieten door me heen. Die dag. Overal bloed. Haar bloed. Ik zal die metalige geur de rest van mijn leven associëren met intens verdriet. Met het verlies van wat me het meest dierbaar was.

Ik zie het angstige gezicht weer voor me van de dame bij het tankstation toen ze mijn met bloed besmeurde kleren zag. Ik hoor opnieuw het gekraak van de voordeur van mijn appartement toen de politie uren later bij me binnenviel. De kakafonie van schreeuwende stemmen en, misschien wel het meest angstaanjagende, de woorden die rechercheur Nick Claessens in mijn oor fluisterde terwijl ik volkomen lamgeslagen door de verschrikkingen van de voorbije uren probeerde te bevatten wat er gebeurde.

Huichelachtige moordenaar.

Een derde politieauto komt aan. Op de markt vormt zich een kring van nieuwsgierigen. Ondanks mijn weerzin tegen een mogelijke confrontatie met de politie slenter ik in de richting van de consternatie. Een groepje asielzoekers loopt rakelings langs me heen in hun zichtbare haast om weg te komen. Heel even voel ik een vlaag van verbondenheid. Ik ben niet de enige die zich onbehaaglijk voelt in de nabijheid van gezagsdragers.

Een van de asielzoekers loopt op een onhandige manier voorovergebogen alsof hij iets aan het oog wil onttrekken of niet gezien wil worden. Een jonge vrouw die naast hem loopt kijkt voortdurend om. Niemand is echter in ze geïnteresseerd. Zelf loop ik zo onopvallend mogelijk tussen de geparkeerde auto’s de markt op, maar dan blijf ik abrupt stilstaan. Is dat niet Ilse die daar met een van de geüniformeerde politieagenten staat te praten? Een koude rilling loopt langs mijn ruggengraat. Wat is er aan de hand?

Ik haal mijn telefoon tevoorschijn en check mijn berichten. Niets. Natuurlijk niet. Ik stop het toestel terug in mijn broekzak. De bleke vrouw die nu door een vrouwelijke agent wordt weggeleid van de blauwe Volvo is inderdaad Ilse. Zelfs van hieruit kan ik zien dat ze van streek is.

Twee andere agenten beginnen een stuk van de markt en de straat af te bakenen met rood-wit afzetlint. Een burgerauto getooid met zwaailicht rijdt de markt op en parkeert pal voor de afzetting. Een oudere man en een vrouw stappen uit en lopen op Ilse toe.

Er ontstaat wat opschudding als plotseling een blauwe auto met veel te hoge snelheid over de kruising komt aanrijden en midden op straat met piepende remmen tot stilstand komt. Aan de bijrijderskant stapt een man uit de auto die zonder aarzelen over het rood-witte lint heen springt en met veel misbaar probeert de agenten bij de afzetting te passeren, wat hem tot mijn verbazing nog lukt ook. De chauffeur van de auto is inmiddels ook uitgestapt en lijkt niet goed te weten wat hij moet doen. De oudere rechercheur die met Ilse stond te praten wendt zich nu tot de woedende man. Terwijl hij hem kalmerend lijkt toe te spreken kijkt hij voortdurend zoekend om zich heen en dan, voordat ik erop bedacht ben, hebben we ineens oogcontact. Ik herken hem op hetzelfde moment dat hij mij ziet. Verlamd van een redeloze schrik blijf ik bewegingloos staan, gevangen in zijn blik als een angstig konijn dat in de koplampen van een auto staart. Dan wendt de rechercheur zich weer tot de geagiteerde man en het moment is voorbij. Ik voel me als een leeggelopen fietsband. Alle energie is uit me weggevloeid.

Mijn auto staat verderop om de hoek naast de Albert Heijn geparkeerd. Toch draai ik me om en loop in de andere richting de straat uit. Een onberedeneerbare angst neemt bezit van me. Het voelt alsof ik onverhoeds in drijfzand ben gestapt en langzaam steeds dieper wegzak. En er is niets wat ik kan doen om mezelf in veiligheid te brengen.

André
dinsdagavond 23 september 2008

Weken gingen voorbij na mijn impulsieve boodschappenactie. Bijna dagelijks dacht ik aan Shirley en vroeg ik me af hoe het met haar ging. Meer dan eens nam ik me voor om na werktijd bij haar langs te gaan, maar als mijn dienst erop zat zag ik daar telkens toch weer van af. Toen ik echter op een dinsdagavond na een urenlange bespreking bij bureau Jeugdzorg terugkwam op het bureau, liep Sven, een van de jongere geüniformeerde collega’s op me toe. ‘Er is iemand voor je.’

‘Voor mij?’

Hij knikte. ‘Ik heb haar in een van de ophoudkamers gezet zodat niemand er last van heeft.’

‘Last van heeft? Over wie heb je het?’

‘Je knappe dronken dievegge,’ lachte Sven, ‘ze zit in kamer twee. Succes ermee.’

Shirley lag opgekruld op het smalle bed. Toen ik de kamer binnenkwam schoot ze overeind en keek me met lodderige ogen aan. Ze was stomdronken.

‘André,’ lispelde ze. ‘Je moet me helpen.’

Ik keek op haar neer. Hoe vaak was ik er niet zelf zo aan toe geweest? Sinds de dood van Sophie had Nick me meer dan eens in dusdanig beschonken toestand thuis aangetroffen dat ik me de volgende dag niet eens meer kon herinneren dat hij de avond tevoren langs was geweest en me als een klein kind in bed had gelegd. Een beschamende situatie die onze toch al niet zo warmhartige relatie geen goed heeft gedaan. Toch was het me tot dan toe niet gelukt om de drank te laten staan. Soms was het gewoon te veel, een hele dag doorkomen zonder Sophie.

Ik knipperde met mijn ogen om de tranen die zich opdrongen tegen te houden.

‘Sta op,’ zei ik bruusk, ‘we gaan naar huis.’

Ik moest haar ondersteunen om te voorkomen dat ze viel. Toen we langs de kamer van Nick liepen keek hij op van de stukken die hij zat door te nemen. Hij schudde zijn hoofd. De minachting was van zijn gezicht af te lezen. Ik twijfelde of ik iets moest zeggen, maar Nick had zich alweer over zijn papieren gebogen. Wat een onzin ook. Wat zou ik moeten zeggen? Alsof ik aan mijn zoon verantwoording moest afleggen.

‘Waar is je zoontje?’ vroeg ik toen we in de auto zaten. ‘Is er iemand bij hem?’

Shirley ontwaakte uit haar lethargie. ‘Hij is bij Helga,’ antwoordde ze. Ze spuugde de naam bijna uit.