‘Ik denk dat iedereen alleen maar probeert om thuis te komen, zei de mol.’

Charlie Mackesy

Vrijdag
Aankomst

Met mijn vingers tik ik nerveus tegen het stuur van de auto. Ik sta geparkeerd. Letterlijk. Het is de bedoeling dat ik uitstap, maar er zit geen beweging in mijn benen. Wel in mijn hoofd, want veel gedachten buitelen over en door elkaar. Herinneringen aan vroeger, flarden boosheid, gedachten over wat ik hier in godsnaam doe. Wat haal ik overhoop en waar begin ik aan? En vooral, waarom moet ík dit doen? Heb ik nog niet genoeg meegemaakt? Ik ben toch niet voor niets weggegaan. Al deze gedachten en vragen maken dat ik steeds bozer word. Zo zit ik mezelf een tijdje op te vreten. Dan haal ik diep adem en geef mezelf in gedachten een schop onder mijn kont. Kom op Esmé, stel je niet aan. Doe wat je moet doen en tel gewoon de dagen af tot je weer naar huis kunt.

Als ik eindelijk uit de auto ben gestapt, voel ik de warmte van de zon op mijn hoofdhuid en mijn lange, donkerblonde haar. Ik loop over de stoep langs het grasveld waar ik vroeger speelde. De geur van gemaaid gras hangt in de zwoele lucht en er overvalt me een gevoel van melancholie. Een kinderlijk gevoel van oneindigheid. Op mijn rug in het gras liggen kijken naar de wolken die voorbijdrijven, kettingen maken van madeliefjes, het gebiologeerd observeren van een mierenkolonie, spelen met vriendjes in de buurt en het overtuigend nabootsen dat we zeerovers waren. Een magische tijd. Dat kinderlijke gevoel ben ik helaas al lang geleden kwijtgeraakt. Zelfs al in mijn kindertijd, door alles wat er gebeurd is.

Ik loop richting het rijtje arbeidershuizen tegenover me. De voortuin van het hoekhuis ziet er verwilderd uit met hoog gras en overal paardenbloemen. Onkruid heeft hier vele jaren vrij spel gehad. Het tuintje ernaast ziet er het tegenovergestelde uit. Ik glimlach, want dit tuintje heeft een bekend handschrift. Viooltjes in gele en paarse tinten in rijtjes geplant, een keurig geknipte haag en naast de deur een terracottapot met rozerode knolbegonia’s. Ze wonen er dus nog.

In gedachten zie ik mijn buurman meer dan vijftien jaar geleden thuiskomen van zijn werk in het tuincentrum. Stipt om kwart over zes. Vaak met plantjes die anders weggegooid zouden worden. Ook ik kreeg vaak zo’n gered plantje voor op mijn slaapkamer. De Chinese roos was mijn favoriet. Dat kwam door de felroze bloemen. Roze was met stip mijn lievelingskleur. Alles was roze; mijn dekbed, mijn kussens, mijn muren. Tot ik naar de middelbare school ging. Toen moest alles wat roze was meteen de eerste week de deur uit en was ik klaar met kind zijn.

Ik neem me voor om naar mijn vroegere buren te gaan zodra ik wat meer moed heb verzameld. Want dat ze boos op me zullen zijn, dat is wel zeker.

Als ik het tuintje van het verwaarloosde hoekhuis betreed, gaat echter de deur ernaast open.

‘Fay!’ hoor ik een bibberende, zachte stem zeggen. ‘Daar ben je eindelijk! Kom snel binnen. Wil je koffie?’

Ik sta stil, als aan de grond genageld. Fay? Buurvrouw Betsie, in een donkerbruine jurk met blauwe bloemen en op sloffen, maakt aanstalten om naar me toe te komen. Achter haar verschijnt het gezicht van mijn vroegere buurman. Hij ziet waarschijnlijk de schrik op mijn gezicht.

‘Bets, dat is niet Fay. Dat is Esmé, haar dochter.’ Hij vergoelijkt liefdevol haar vergissing. ‘Ze lijkt ook wel erg veel op haar moeder. Kom even binnen Esmé, of wil je meteen naar je ouderlijk huis?’

Buurman Aarons stem klinkt hartelijk, maar de term ‘ouderlijk huis’ komt op mij allesbehalve liefdevol over. Ik ril, want ik wil helemaal niet, eigenlijk nooit meer, naar dat huis hiernaast. En nu geeft buurman mij een excuus om dat nog even uit te stellen.

‘Nee hoor, dat kan straks. Ik heb alle tijd.’ Een beetje bezorgd en zenuwachtig over wat ze me zo meteen gaan verwijten, wat volledig terecht is, loop ik achter buurvrouw het kleine halletje binnen.

In de woonkamer lijkt het alsof ik weer terug ben in mijn kindertijd. De vloerbedekking heeft een andere kleur, maar de antieke meubels zijn nog precies zoals ik ze mij herinner, alleen lijken ze de kleine ruimte meer te vullen dan vroeger. De mahoniehouten ladekast met de ronde poten en het sierlijke beslag staat nog op dezelfde plek in de hoek van de kamer. Vroeger vond ik het eruitzien alsof de kast een buik had, de onderkant is namelijk breder en ronder dan de bovenkant. In de bovenste la lagen de koekjes, dat weet ik nog goed. Ik glimlach. Buurman ziet het.

‘Nog steeds,’ antwoordt hij op mijn niet gestelde vraag.

‘Spritsen?’

‘En roze koeken.’

Wat heerlijk dat sommige dingen niet veranderen. Dit huis, deze mensen waren een vaste waarde in mijn jeugd. Hier heerste rust en een aangename saaiheid. Alles was overzichtelijk, heel anders dan de onvoorspelbaarheid en onbegrijpelijkheid bij mij thuis. Een totaal andere wereld, op slechts een muur afstand. Buurvrouw was, voor mijn gevoel, altijd thuis en als mijn moeder aan het werk was, zat zij om halfvier klaar met een kopje thee. Ik herinner me de spelletjes, de puzzels die we samen legden en mijn buurman die altijd tijd had om mijn band te plakken of me de liefde voor de natuur bij te brengen. Er was onvoorwaardelijke aandacht.

Ik hoor kopjes rinkelen in de keuken en veronderstel dat buurvrouw bezig is om koffie te zetten. Buurman schraapt zijn keel. ‘Je moet het haar maar niet kwalijk nemen. Ze weet het allemaal niet meer zo goed.’

‘Alzheimer?’ vraag ik voorzichtig.

Buurman knikt.

‘Wat vreselijk.’

Hij knikt weer. Het is even stil.

‘Hoe is het met jou?’

‘Goed. Wel vreemd om terug te zijn.’

‘Dat snap ik.’

‘Hoe gaat het met u?’

‘Z’n gangetje. Ouwer maar niet gauwer hè.’

Hij maakt er een beetje een grapje van, maar het is confronterend om te zien hoe de tand des tijds heeft toegeslagen. Het is een contrast. De omgeving heeft stilgestaan, de leeftijd van de bewoners niet.

‘Ik ga even helpen in de keuken.’ Hij staat moeizaam op en sjokt met een kromme rug richting de deur, terwijl hij zijn afgezakte grijze pantalon omhoog hijst.

Ik loop naar de ladekast, bekijk de foto’s die erop staan en pak er eentje op. Een wolkje stof dwarrelt omlaag en ik blaas het eikenhouten fotolijstje schoon. Het is een familiefoto van mijn buren met hun kinderen en kleinkinderen. Iedereen een beetje gemaakt rechtop en kijkend in de camera. De kinderen herken ik nog wel, de aanhang en kleinkinderen niet.

Aan de andere wand boven de bruine bank hangt een replica van een strandtafereel van Jozef Israëls. Een warm gevoel overspoelt me. Dit schilderij, in prachtige blauwgrijze tinten, hing er twintig jaar geleden ook al. Een romantisch beeld van een jongen en drie meisjes op het strand. De oudste drie met hun voeten in het water, geschilderd met korte, vlotte penseelstreken. De jongen draagt het jongste meisje op zijn rug. Het meisje ernaast houdt met haar ene hand de jas van de jongen vast en in haar andere hand heeft ze een grote tak. Het derde meisje volgt een speelgoedbootje dat in het water dobbert.

Vroeger was ik jaloers op dit beeld en fantaseerde ik dat ik ook een grote, stoere broer had die voor me zou zorgen en me op zou tillen als ik het moeilijk had. En ik droomde ervan om zusjes te hebben met wie ik kon spelen en lachen. Als enig kind leek me dat het toppunt van gezelligheid.

Toen ik me later in de schilderkunst ging verdiepen, kwam ik erachter dat dit beeld, wat mij zo dromerig overkwam, een heel andere boodschap bevat, namelijk dat de jongen de last van het gezin op zijn rug meetorst en dat het speelgoedbootje symbool staat voor het zware leven op zee.

Even later roer ik in mijn koffie. Buurvrouw zit naast me en aait over mijn pols.

‘Hé Fay,’ herhaalt ze steeds.

Ik kijk haar aan en leg mijn andere hand op die van haar. Haar hand is koud en knokig en de blauwe aderen zijn goed zichtbaar. De huid van haar wat smaller geworden gezicht is vaal en rimpelig, haar ogen zijn nog net zo mooi grijsblauw als vroeger, maar haar blik is leeg. De lange witte haren zijn rommelig opgestoken, met veel losse lokken die langs haar hoofd hangen.

Mijn lieve buurvrouw, bij wie ik altijd terechtkon en die ik vreselijk in de steek heb gelaten.

‘Het spijt me zo,’ flap ik eruit.

Buurvrouw kijkt verward naar haar man. Ze snapt het niet. Dan kijk ik buurman aan en zeg op berouwvolle toon: ‘Het spijt me zo. Ik ben, nadat ik wegging op mijn zestiende, nooit meer bij jullie op bezoek geweest.’ Ik raffel de woorden een beetje af, uit schaamte voor de inhoud.

‘Geeft niet Esmé. We begrijpen het. Je had het niet gemakkelijk.’

‘Dat is geen excuus. Dit hadden jullie niet verdiend. Jullie waren er altijd voor mij.’

‘Je hoeft je niet schuldig te voelen. Je hebt kaartjes gestuurd, dus we wisten hoe het met je ging en je bent er nu, dat telt,’ zegt buurman.

Dan komt de vraag waar ik zo tegenop zag.

‘Ben je bij je vader geweest?’

Ik schud mijn hoofd gedecideerd. Waarmee ik feitelijk wil zeggen: Nee, en vraag niet verder. Buurman zwijgt.

‘Ik ben hier om het huis leeg te halen en wat op te knappen voor de verkoop.’

‘O, dus het wordt verkocht?’

‘Ja. Ik heb vier weken vakantie genomen van mijn werk om alles te regelen. Als ik in deze periode iets voor u kan doen, of voor buurvrouw, wilt u het me dan alstublieft laten weten?’

‘Dat doe ik, maar wij redden ons wel. Nog wel.’ Als buurman dit zegt, kijkt hij liefdevol naar zijn vrouw, die nog een sprits in haar mond stopt. Als ze ziet dat we naar haar kijken, begint ze van oor tot oor te glimlachen. Ze schudt aan mijn arm en wijst naar het schilderij boven de bank. ‘Mijn kinderen,’ zegt ze met volle mond. ‘Lief hè?’

‘U hebt hele lieve kinderen,’ zeg ik zacht.

‘Jij ook. Esmé is een engel.’

Buurman heeft ondertussen geruisloos de zak met spritsen, of wat er nog van over is, weggemoffeld. Buurvrouw laat mijn arm los en pakt een stapeltje onderzettertjes van de salontafel. Ze legt ze op haar schoot en probeert de zeshoekige viltjes heel ingespannen precies op elkaar te leggen.

Stilletjes zitten we gedrieën bij elkaar. Ik, de vertrouwde omgeving in me opnemend; buurman, met een theelepeltje rondjes draaiend in zijn koffie op het ritme van het vertrouwde tikken van de klok boven de kachel en buurvrouw, die in haar eigen wereldje zit, spelend met onderzettertjes. Het kinderlijke gevoel van oneindigheid, denk ik mistroostig.

Uren later leg ik een bruine boterham op het broodje met gebakken ei, druk het goed aan zodat het bovenste broodje zich vult met eigeel en snijd het doormidden. Het is ondertussen al vier uur en ik werd zo in beslag genomen door alle indrukken, dat ik vergeten ben te lunchen.

Na het bezoek aan mijn buren, de intense confrontatie met dit huis, een eerste, vluchtige schoonmaaksessie en het ritje naar de supermarkt voor de eerste levensbehoeften, moet ik op adem te komen. Het liefst ga ik door zodat mijn hoofd geen tijd heeft om nare gedachten naar boven te laten borrelen, maar mijn lichaam trilt en voelt vermoeid.

Ik schuif reclamekrantjes en post aan de kant en ga aan de eettafel in de woonkamer zitten met zicht op de verwilderde achtertuin. Wat een klus wordt dit, denk ik ontmoedigd. Het is zoveel dat ik geen idee heb waar ik moet beginnen.

Een lijstje, ik heb een lijstje nodig. Als secretaresse ben ik gewend om gestructureerd te werken en overzicht te houden. Prioriteiten te stellen. Ik graai naar een pen in mijn handtas en begin mijn hoofd te ordenen op de achterkant van een envelop. Afval verzamelen, kamer voor kamer schoonmaken, naar de stort, de tuin opknappen, schilderen, administratie verzorgen en contact opnemen met mevrouw De Jager.

De grote lijnen staan op papier. Ik bedenk me welke volgorde het handigste is en besef tevreden dat deze kleine opsomming me al wat rust geeft, al knaagt er wel iets. Het belangrijkste punt staat onder aan mijn lijstje. Op mijn werk had ik dit onderwerp zeker als eerste aangepakt, maar nu ga ik door de knieën voor mijn vluchtgedrag. En het ergste is, ik doe het moedwillig.

Terwijl ik mijn verlate lunch naar binnen werk, bekijk ik mijn mail- en whatsappberichten en swipe ongeïnteresseerd en puur uit gewoonte op Facebook en Instagram.

Ik leg mijn telefoon weg en zucht als ik de chaotische stapel post, kranten en blaadjes vol aanbiedingen voor me zie. Eerst dit maar ordenen denk ik, want ik ben te moe om te gaan schoonmaken.

Terwijl ik een envelop openscheur gaat mijn mobiel. Ik kijk op het scherm. Alfred.

‘Hé Al.’ Mijn stem klinkt neutraal.

‘Waarom laat je niks van je horen?’

De verwijtende toon verleidt me bijna om meteen het rode telefoonicoontje in te drukken, maar ik kan me nog net inhouden. Ietwat sarcastisch antwoord ik: ‘Ook hallo Al. Hoe is het?’

‘Dat zou ik graag van jou willen weten. Ik hoorde van Janita dat je al je vakantiedagen hebt opgenomen.’

Ik zwijg. Voel me te moe om mezelf te verdedigen.

‘Waarom weet ik daar niks van?’

‘Omdat ik even afstand wil nemen. We hebben een rustperiode ingelast, Alfred.’

‘Daar hoef je me niet aan te helpen herinneren,’ klinkt het geïrriteerd aan de andere kant van de lijn. ‘En trouwens, die periode heb jij eenzijdig ingelast. Ik denk dat je een fout begaat.’

‘Misschien. Maar dat is dan mijn keuze. Ik heb ruimte nodig voor mezelf.’

Hij snuift. ‘Heb ik je nooit ruimte gegeven dan? Trouwens, waar ben je?’

‘Op de Bosweg.’

‘Wat? Is je vader daar ook?’ Zijn stem verandert en klinkt nu bezorgd.

‘Nee. Het gaat slechter met hem. Hij komt hier niet meer terug. Ik haal het huis leeg voor de verkoop.’

‘Alleen?’

‘Ja.’

‘Dat lijkt me niet verstandig. Zal ik naar je toe komen?’

De bekende vaderlijke toon is weer terug.

‘Nee, dank je.’

Ik zwijg en hoop dat hij door deze stilte aanvoelt dat ik een einde aan het gesprek wil maken. Alfred kucht en meteen neemt een schuldgevoel bezit van me. Hij is bezorgd om me en ik gedraag me als een verwend nest.

‘Hoe is het met jou?’ Ik vraag het zacht, om de intimiteit tussen ons te verhogen en een eerlijk antwoord op te eisen.

‘Ik ben in de war Es. En verdrietig. Ik wil dit niet. Vertel me, wat moet ik doen?’

Een beklemmend gevoel vormt zich in mijn keel. Ik hap naar lucht. Ik ben de oorzaak van zijn verdriet.

‘Niks Al. Je kunt niks doen. Ik heb tijd voor mezelf nodig. Hier hebben we het toch al zo vaak over gehad?’

‘Ja, maar ik begrijp het niet. Leg het me dan uit!’

Het klinkt dwingend, hard. Ik besef me dat we weer in dezelfde vicieuze cirkel beland zijn. Ik, die het probeert uit te leggen en hij, die het niet snapt. Of niet wil snappen.

‘Sorry Al, ik ga nu echt ophangen. Ik spreek je later, oké?’

Ik hang op, verbreek de vicieuze cirkel voordat hij me weer in een oneindige discussie meetrekt. Maar het beklemmende schuldgevoel blijft.

Even later staan er drie vuilniszakken met afval in de achtertuin en vouw ik een kartonnen doos vol oud papier dicht. Fysiek bezig zijn doet me goed, de adrenaline na het frustrerende telefoongesprek met Al moest eruit.

Het is verwarrend, het ene moment ben ik heel sterk en voel ik in alles dat het de juiste keuze was om onze relatie on hold te zetten, maar op andere momenten voel ik me schuldig en heb ik medelijden met Alfred en twijfel ik wat ik moet doen.

Mijn hart voelt zich goed bij deze afstand, maar mijn hoofd gebiedt me dat ik het nog een keer moet proberen en herhaalt continu dat ik niet genoeg aan onze relatie heb gedaan. Daarnaast vind ik het een naar idee om alleen te zijn en te blijven.

Zestien jaar was ik toen we gingen samenwonen. Nou ja samenwonen, ik trok van de een op de andere dag bij hem in. Ik kwam met bijna niks en het duurde een tijd voordat zijn huis ook als het mijne voelde. Naar Alfred gaan in de grote stad ver weg van huis, was de beste beslissing op dat moment. Hij bood mij een veilige haven, ik voelde me gezien en ook wel vereerd omdat een man, hij is negen jaar ouder dan ik, verliefd op mij was. Een onzeker meisje van zestien.

De laatste tijd vraag ik mij echter vaak af of ik ook tot die beslissing was gekomen als de omstandigheden destijds anders waren geweest. Was ik dan ook zo snel gaan samenwonen met Alfred, of hebben de omstandigheden voor mij gekozen? Vluchtte ik naar hem of kwam ik bij hem thuis? Zijn we uit elkaar gegroeid of ben ik veranderd? Speelt het leeftijdsverschil nu op? Vragen waar ik al een tijdje mee worstel en die ik het laatste jaar ook met mijn therapeut heb besproken. Ik ben er nog steeds niet uit, maar het feit is dat we nu niet bij elkaar zijn en meer kan ik er op dit moment niet van maken.

Ik loop naar binnen, plof op de stoffige bruinleren bank en zwier mijn voeten op het voetenbankje voor me. Er zit een kuil in de bank, mijn vaders kuil. Dit was mijn vaders favoriete plek in huis. Naast de platenspeler. Honderden elpees had hij, maar hij luisterde bijna altijd naar dezelfde. Muziek waar ik als kind een beetje bang van werd, van die alternatieve, donkere muziek. Als hij dat op had staan, mocht ik hem nooit storen, dat herinner ik me nog goed. Hij was dan in een soort trance.

Voordat ik het weet heb ik de stekker in het stopcontact gedaan, de kap van de platenspeler gehaald, het stof weggeblazen en de naald op een groef in de elpee gezet. De laatste plaat die mijn vader heeft geluisterd, bedenk ik me. De lage, grommende stem van Tom Waits vult de kamer. De rauwheid trekt me acuut het verleden in.

Ik aan de eettafel aan mijn huiswerk, mijn vader languit op de bank. De muziek zo hard dat ik naar boven vluchtte, naar mijn slaapkamer waar ik dan nog steeds de bas voelde dreunen. Ik besef nu pas dat, zover ik weet, de buren nooit geklaagd hebben. Zij moeten toch ook geluidsoverlast hebben gehad, naast alle andere capriolen van mijn vader.

De klanken van Waits versterken de stilte in het huis en eenzaamheid neemt bezit van me. Tranen stromen over mijn wangen, ik kan ze niet meer stoppen, helemaal als de woorden ‘I love you baby and I always will, ever since I put your picture in a frame’ van mijn vaders favoriete zanger mij overspoelen. Ik denk terug aan het moment dat ik vandaag binnenkwam in de hal en een lichte vlek op de muur zag, op de plek waar vroeger een foto van mijn moeder hing.

De bel gaat. Mijn buurman staat voor de deur.

‘Ik heb extra veel gemaakt,’ zegt hij. Ik hoop dat je het lust. Het is hutspot. Vroeger kwam jij ons lekkere dingen brengen, ik dacht: laat ik dat eens omdraaien.’

Me schamend voor mijn rode ogen, pak ik voorzichtig het bord van Oud Boerenbont van hem aan. Er ligt een bergje hutspot op met jus in een kuiltje en een speklapje ernaast. Gelukkig dat hij niet een uur eerder aanbelde, toen ik in gevecht was met de muziek van Tom Waits en mijn zelfmedelijden.

Voordat ik mijn buurman kan bedanken voor het lieve gebaar, oppert hij een idee.

‘Ik heb even nagedacht over dat je het huis wilt opknappen. Het lijkt me een hele klus voor jou alleen. Nu heb ik toevallig twee hele handige kleinkinderen. Zal ik vragen of ze je morgen een handje willen helpen? Het liefst doe ik de tuin voor je, maar dat lukt me niet meer. Mijn kleindochter leert voor tuinarchitect en mijn kleinzoon kan alles, een echte aanpakker.’

Mijn eerste reactie is om te zeggen dat ik het wel red, maar daar krijg ik de kans niet voor.

‘Ze komen morgenochtend bij ons op de koffie, dat doen ze vaak op zaterdag. Zal ik vragen of ze dan even bij je langskomen? En nog iets, ik betaal ze ervoor dus je hoeft je niet bezwaard te voelen.’

Nu kom ik in opstand. ‘Nee, dat wil ik niet. Ik betaal ze zelf, het is mijn huis.’

‘Oké, dat is geregeld dan. Morgenochtend tien uur. Ik moet nu snel weer naar Betsie toe. Tot morgen.’ Mijn buurman klinkt me iets te triomfantelijk.

Terwijl hij wegloopt en nog naroept dat zijn kleinkinderen Tom en Tessa heten, sta ik hem met het warme bord eten, dat overigens heerlijk ruikt, beduusd na te kijken. Dit ging me iets te snel. Heb ik nu zojuist toegezegd dat ik hulp aanvaard?

8 jaar

‘Tranen komen uit het hart, niet uit het brein.’

Leonardo da Vinci

Als ik mijn ogen opendoe, weet ik het meteen. Ik voel het in mijn hele lichaam, alles tintelt en bubbelt. Ik ben jarig! Snel kijk ik op de wekker. Halfnegen al, zo laat word ik nooit wakker! Ik ben een beetje boos op mezelf, want nu heb ik al een paar uur van mijn verjaardag gemist.

In mijn roze pyjama met gekleurde hartjes en op blote voeten ren ik naar beneden.

‘Mama! Ik ben jarig!’ Ik sta erbij te springen, voel me zo uitbundig dat ik bijna uit elkaar spat. Een heerlijke geur komt me tegemoet: pannenkoeken, mijn lievelingseten!

Mijn moeder die in de keuken de koekenpan aan het afdrogen is, komt rustig naar me toe met een grote glimlach op haar mooie, ronde gezicht. Ze schuift de punt van haar hoofddoek die voor haar rechteroog zit, naar de zijkant. Ik kijk ernaar. Ze wijst naar haar hoofd. ‘Speciaal voor jouw verjaardag. Een blije hoofddoek met veel kleurtjes. Kom hier.’

Ze neemt me in haar armen en knuffelt me stevig. Ik krijg bijna geen adem en ruk me snel los. Ik wil niet knuffelen, ik wil jarig zijn.

‘Gefeliciteerd lieverd. Acht jaar alweer, waar blijft de tijd.’ Mama staart even voor zich uit, alsof ze heel ver weg is. Niet op mijn verjaardag is.

‘Mama,’ zeg ik ongeduldig, haar weer naar deze feestdag trekkend. ‘Waar is papa?’

‘Hij ligt op bed.’

‘Nog steeds? Hij ligt de hele week al op bed.’

‘Hij is moe, lieverd. Hij moet uitrusten.’

‘Uitrusten? Maar het is mijn verjaardag!’

Ik zeg het boos en ik voel tranen in mijn keel, ze klimmen naar mijn ogen en beginnen daar te prikken. Dit kan toch niet. Wat is er belangrijker dan mijn verjaardag! Hij kan de hele week slapen, maar niet nu, op de mooiste dag van het jaar. Ik zeg het niet, slik mijn woorden samen met mijn tranen door, want ik zie dat mama met een droevige blik naar me kijkt. Ik wil niet dat zij verdrietig is. Daar krijg ik altijd buikpijn van.

‘Kom,’ zegt ze dan. Ze pakt mijn hand en neemt me mee naar de eettafel. De tafel is gedekt voor ons tweeën en mijn stoel is versierd met slingers in allemaal vrolijke kleuren. Er hangt een gouden ballon met een grote acht erop aan de rugleuning. De stapel pannenkoeken in het midden van de tafel zien er overheerlijk uit, maar ik word als een magneet getrokken naar het grote rechthoekige, goudkleurige pak op mijn bord.

‘Mag ik het openmaken?’ Het is een vraag, maar eigenlijk ook weer niet. Ik moet het openmaken en wel nu meteen. Mama is weer in de keuken, ze hoort me niet. Ik ga op mijn versierde stoel zitten en begin stiekem aan een plakbandje van het cadeau te peuteren.

Als ze weer binnenkomt draagt ze in haar handen een glimmend roze taartje met acht brandende kaarsjes erop. Ze begint zachtjes ‘Lang zal ze leven’ te zingen. Haar stem trilt een beetje. Het lijkt net alsof er in haar keel ook tranen zitten. Maar dat heb ik me vast verbeeld, want het is een blije dag. De mooiste dag van mijn leven.

Als ik de laatste kruimeltjes van mijn taartontbijt op mijn vochtige vinger druk en in mijn mond stop, zegt mijn moeder: ‘Zullen we een mooi kunstwerk gaan maken met jouw cadeau?’ Ik kijk naar de van goudpapier ontdane grote houten kist met twee lagen kleurpotloden die verleidelijk voor me staat. Ik heb nog nooit zoveel verschillende kleurtjes bij elkaar gezien. Tachtig zijn het er, zei mama. Dat is nog veel ouder dan oma. Hoe oud ik nu ben met een nul erachter. De potloden zien er perfect uit. Precies even lang en de scherpe punten raken net niet de rand van de kist. Het is bijna zonde om ze te gaan gebruiken, dan worden ze nooit meer zo mooi als ze nu zijn. Mama leest mijn gedachten.

‘Esmé, deze kleurpotloden zijn ervoor om mee te tekenen. Ze willen graag dat jij mooie kunstwerken met ze maakt. Daar worden ze gelukkig van. Ze willen het allerliefst aan jou laten zien hoe mooi hun kleuren zijn.’

Dat zetje had ik net nodig. Ik ga met mijn hand over de potloden en voel het zeshoekige hout onder mijn vingers rollen. Het is een fijn gevoel.

‘We gaan een tekening maken, net zoals Hundertwasser deed.’

‘Wie was dat?’

‘Hundertwasser was een kunstenaar uit Oostenrijk. Hij maakte kunst met heel veel kleurtjes. Vrolijke kunst. Perfect voor jouw verjaardag.’

Mijn moeder pakt een boek waar met grote witte letters Hundertwasser op staat, dat kan ik al lezen. Het is wel raar geschreven, niet met een oe. Mama spreekt het verkeerd uit denk ik. Op de voorkant van het boek staat een drukke tekening met huizen, gezichten en bomen in vooral gele, groene, rode en blauwe kleuren. Het is een beetje gek getekend. Ik vind het wel mooi, maar niet passen bij een groot iemand. Meer bij een kind van vier en dat zeg ik ook tegen mijn moeder.

Ze grinnikt. ‘Ja, het lijken ook wel kindertekeningen. Word je er blij van?’

Ik knik.

‘Dat is het belangrijkste. Dat je er een gevoel bij krijgt. Een blij gevoel of een verdrietig gevoel, dat maakt niet uit. Als kunst iets met je doet, dan is het goed. Het is niet belangrijk hoe het eruitziet. Zullen we gaan tekenen?’

Mama pakt een dikke zwarte stift en tekent een groot rechthoek op het papier.

‘Dit is het kader,’ zegt ze. ‘Daarbinnen komt ons kunstwerk. De buitenkant is een soort lijst.’

Ik kijk naar mijn moeder. Ze ziet er weer blij uit en gaat helemaal op in ons kunstwerk. Ze is zo knap, ze weet alles van schilderijen en tekeningen. Alleen niet hoe je de naam van de kunstenaar uitspreekt, maar dat vergeef ik haar meteen. Mijn mama is juf. Niet op mijn school, maar op een school met grote kinderen. Ze geeft tekenles en knutselen.

‘We gaan bloemen tekenen, want bloemen horen bij een verjaardag. Maar niet zomaar bloemen, bloemen die op lolly’s lijken.’

Ze laat me een plaatje zien van een schilderij van die Hundertwasser, waar heel veel rondjes op pootjes in een groen veld staan. Ze lijken op lolly’s in groen, geel blauw en rood. Ik weet niet of het bomen of bloemen moeten voorstellen. Dan legt ze het plaatje op zijn kop op tafel.

‘We gaan nu ons eigen schilderij maken, een beetje van Hundertwasser en veel van onszelf. Hier heb je de dikke zwarte stift. Ga maar een lolly tekenen.’

Ik kijk haar verschrikt aan.

‘Moet het niet eerst met potlood? Dan kan ik het uitgummen als het niet goed is.’

‘Het is altijd goed. Alles wat je doet is goed. Hundertwasser maakte ook geen perfecte rondjes. Perfecte rondjes zijn saai. Het moeten jouw rondjes worden.’

Ik pak de stift van haar aan, haal de dop eraf en ruik de sterke geur. Ik zet de punt op het papier, knijp mijn hand stevig rondom de stift en teken een steel met een rondje erboven. Mijn wangen beginnen te gloeien.

‘Goed zo,’ moedigt mijn moeder me aan. ‘Een prachtige Esmébloem. Maak er maar meer. Net zoveel als hoeveel jaar je bent.’

Als ik de bloemen heb getekend, maak ik heuvels en een zon en ga ik alles heel netjes inkleuren. Met paars, roze en blauw. Dat zijn mijn lievelingskleuren.

Ik ben zo ingespannen bezig dat ik niet in de gaten heb dat mijn moeder van tafel is gegaan en huilt. Opeens hoor ik een snik. Ik kijk verbaasd op en zie dat de tranen over haar wangen biggelen. Van schrik laat ik mijn blauwe kleurpotlood op de grond vallen. Ik ren naar mijn moeder en sla mijn armen om haar heen.

‘Niet huilen mama. Ik vind het niet erg dat papa er niet is. Echt niet. Ik vind het heel gezellig met z’n tweeën.’

‘Dat weet ik lieverd. Daar huil ik niet om.’ Mama veegt snel haar tranen weg alsof ze zich schaamt en vraagt me om op de bank te gaan zitten.

‘Ik wil je heel graag iets geven, daar huilde ik om.’

Ik snap er helemaal niets van. Je huilt toch niet als je iemand iets wilt geven? Maar dan bedenk ik me dat het vast iets van haarzelf is dat ze eigenlijk zelf wil houden.

‘Maar ik heb mijn verjaardagscadeau toch al gehad, ik hoef niks meer.’

Mama luistert niet echt naar wat ik zeg, want ze gaat door met haar verhaal.

‘Ik wilde het je eigenlijk op een later moment geven, maar ik bedacht me net dat nu het perfecte moment is.’

Ze loopt al naar de grote kast naast de deur en haalt er een klein doosje uit. Mijn liefste mama komt naast me zitten en geeft het aan me, heel plechtig. Ik durf bijna geen adem te halen, zo stil is het in de kamer. Voorzichtig doe ik het doosje open. Op een zacht wit bedje ligt een heel dun gouden armbandje met drie gouden hartjes. In al die drie hartjes zit een glimmend steentje. Hoe ik het doosje ook vasthoud, de steentjes blijven fonkelen en stralen.

‘Wat mooi,’ zeg ik zacht. ‘Is het van jou geweest?’

‘Nee, ik heb het een tijdje geleden speciaal voor jou gekocht.’

Nu snap ik er nog minder van. Waarom begon ze dan te huilen om dit armbandje? Het is heel mooi, maar om er nou zo verdrietig om te worden? Ik zeg maar niks, ik wil niet nog meer tranen op mijn verjaardag.

‘Wil je hem omdoen?’

Mijn moeder pakt het sieraad voorzichtig op, doet het om mijn rechterpols en maakt het slotje vast. Haar hand trilt een beetje. Het armbandje is nog wel wat groot. Ik beweeg mijn arm naar beneden maar het rolt niet van mijn hand af, het blijft steken daar waar mijn hand begint. Mijn moeder pakt mijn pols liefkozend vast en streelt de hartjes.

‘Deze hartjes zijn wij. Je vader, jij en ik.’

Ze gaat met haar wijsvinger over de kleine ronde schakeltjes van het armbandje.

‘Deze armband is een cirkel. Net als de bloemen die jij hebt getekend. En een cirkel, een rondje, het kent geen begin en geen eind. Net als onze liefde. Die is oneindig. Mijn liefde voor jou, maar ook papa’s liefde. Als je daaraan twijfelt, voel dan even aan je armband, aan de hartjes en denk aan wat ik je heb gezegd. Papa en ik houden heel veel van je, allebei.’

Ik staar naar mijn moeder. Ze heeft iets heel belangrijks gezegd, dat zie ik aan haar. Maar ik snap het niet helemaal. Als papa van mij houdt, kan hij toch wel uit zijn bed komen? Even aan mij denken? Het brengt me in de war, maar ik voel me ook trots. Trots met zo’n prachtige, gouden armband. Ik lijk wel een prinses. Nooit doe ik hem meer af. Dat weet ik zeker. Ik geef mijn moeder een knuffel.

‘Ik vind hem echt héél mooi. Mag ik de armband en mijn tekening aan buurvrouw laten zien?’ Op de een of andere manier wil ik uit deze rare sfeer weg.

‘Ja natuurlijk lieverd. Dat vindt buurvrouw vast leuk. Als jij je gaat aankleden, dan zal ik twee stukken taart in een bakje doen. Daar maak je buurman blij mee. Hij is gek op zoetigheid.’

‘Dan vindt hij mijn lollybloemen ook vast heel mooi,’ antwoord ik blij terwijl ik naar de gang huppel om mijn blauwe feestjurk aan te gaan trekken.

Als ik een tijdje later weer thuiskom met een grote zak snoep dichtgeknoopt met rode linten, ligt mijn moeder te slapen op de bank. Zachtjes leg ik een plaid over haar heen. Daarna ga ik aan de eettafel zitten en begin aan een nieuwe tekening. Ik teken de hartjes van mijn armband.

Zaterdag
Nog 29 dagen

Slaperig neem ik een slok van mijn zwarte koffie. Het is al de tweede beker op mijn nuchtere maag. Slecht slapen is de oorzaak dat ik deze stoot cafeïne nodig heb. Het verblijven in mijn oude slaapkamer tussen mijn spulletjes van vroeger, maar vooral alle nare herinneringen die bovenkomen, helpen niet bij een goede nachtrust. Tijd om het verleden af te stoffen en dat gaat vandaag waarschijnlijk gebeuren, want Tessa en Tom kunnen hier elk moment zijn.

Gisteravond ben ik nog lang doorgegaan met opruimen. De keuken is zo goed als leeg. Alleen de spullen die ik nodig heb voor mijn levensonderhoud staan nog in de keukenkastjes. De tuin vult zich steeds verder met grijze vuilniszakken.

Er wordt op de voordeur geklopt. O ja dat is ook zo, de bel doet het ook niet. Als ik de deur opendoe, kijken twee blije gezichten me aan.

‘Hier zijn we dan!’ Een meisje met lange, steile, bruine haren hoog opgebonden in een staart, spreidt haar armen. Naast haar staat een boom van een jongen met krullend donkerblond haar. Hij kijkt haar een beetje beschaamd aan.

‘Jemig Tessa, je doet alsof je de Verlosser bent.’

‘Nou misschien ben ik dat ook wel. Kijk eens naar die voortuin!’

De jongen steekt zijn hand naar me uit.

‘Hoi, Tom en dit hier is mijn zusje Tessa, alias de Verlosser.’

Wat een verademing. Tom ziet in een oogopslag wat er moet gebeuren en nadat we samen hebben bepaald dat hij start met de keuken omdat die al grotendeels leeg is, meet hij nu de kastjes op voor nieuwe frontjes en inventariseert wat er allemaal verder moet gebeuren. Ook gaat hij straks de deurbel maken.

Tessa, meer een soort jonge puppy, loopt druk rond in de tuin en popelt om aan de slag te gaan. Ze komt naast me zitten op het gammele bankje in de tuin met een kladblok in de aanslag om te bepalen hoe de tuin eruit moet komen te zien.

‘Wat zijn je wensen?’

‘Eh, het onkruid eruit.’

‘Ja dat snap ik, en dan?’

‘Niks en dan. Het moet er een beetje toonbaar uitzien voor als ik het huis in de verkoop zet.’

‘Toonbaar? Nee, dat is te saai. Je tuin is je visitekaartje. Een mooie tuin maakt je huis veel aantrekkelijker en verhoogt de verkoopprijs.’

Ze klinkt als een makelaar. Dan draait ze zich naar me toe.

‘Hoe ziet jouw droomtuin eruit?’

‘Geen idee, nooit over nagedacht. En trouwens dat maakt ook helemaal niet uit, het wordt namelijk niet mijn droomtuin, het moet de droomtuin worden van de volgende eigenaar en die moet dat zelf maar bepalen.’

Dat laatste lijkt Tessa niet te willen horen. Ze tekent een rechthoek op het blad; de vorm van mijn achtertuin.

‘Toen jij klein was en dacht aan jouw ideale huis en tuin, hoe zagen die eruit?’

‘Dat weet ik echt niet.’

‘Denk goed na, ik wil een richting. Jij moet zeggen wat je wilt.’

Ik denk na, lang. Raak een beetje in paniek, heb liever dat zij met een idee komt, want ik weet het gewoon niet. Eindelijk schiet me iets te binnen, niks bruikbaars, maar toch. Het is iets.

‘Wacht.’ Ik ren naar boven en even later kom ik terug met een poster met plakbandjes aan de hoekjes, losgetrokken van een kastdeur. Ik geef de poster aan Tessa.