Nelleke

Dagboek van een heftig en inspirerend levenseinde

Henk Geurtsen

Inhoud

Start van de rollercoaster

Je gaat gewoon dood

De acceptatie

De euthanasiewens

Nelleke overlijdt

Alleen verder

Nawoord

Start van de rollercoaster

13 oktober 2021

Het is woensdag, onze oma- en opadag. Dan passen we passen op Sef van tweeënhalf en Colin van vier maanden, de kinderen van onze dochter Moniek. We houden de oprit een beetje in de gaten en zien haar auto aan komen rijden. Nelleke en ik lopen naar buiten om hen te begroeten. Sef heeft gelijk volop praatjes terwijl hij nog in de auto zit. ‘Omaaaaa, opaaaaa, mag ik op de trampoline?’ Colin grijnst en aan zijn lichaamstaal zie je heel duidelijk dat hij het ook fijn vindt om bij ons te zijn. We nemen ze mee naar binnen en Moniek sjouwt nog wat spullen achter ons aan. Normaal gesproken rijdt Moniek daarna door naar haar werk, maar vandaag werkt ze vanuit de kantoorruimte die aan ons huis vastzit.

Colin heeft momenteel regelmatig last van krampjes, dus ik doe hem in de draagzak. Dat vindt Nelleke net te zwaar voor haar rug en schouders. Daarom ontferm ik me over Colin en houdt Nelleke zich meer met Sef bezig.

‘Mam, ben je zenuwachtig voor het onderzoek vanmiddag?’ vraagt Moniek.

‘Nee hoor, ik maak me geen zorgen.’

Vanmiddag om twee uur heeft Nelleke een onderzoek in het ziekenhuis. Dat is de reden dat Moniek vandaag bij ons werkt, zodat ze als het nodig is even bij kan springen in de tijd dat Nelleke weg is; op piekmomenten kom je soms net een handje tekort als je in je eentje op beide kinderen past.

Het onderzoek vanmiddag is bij een reumatoloog, omdat er een vermoeden is dat Nelleke de ziekte van Sjögren heeft. Nelleke heeft de laatste tijd erg heftige hoofdpijn. Omdat ze naast haar werk met een zware studie bezig is, dachten wij dat de hoofdpijn daarvandaan kwam en hebben er niet veel aandacht aan besteed. Maar toen ze behalve de hoofdpijn ook een grote bobbel in haar hals kreeg, is ze naar de huisarts gegaan en werd doorverwezen naar de kno-arts. Uit dat onderzoek kwam niets bijzonders, maar wel een doorverwijzing naar de reumatoloog, voor het onderzoek naar Sjögren.

We hebben uiteraard gegoogeld op Sjögren en diverse symptomen die bij die ziekte horen heeft Nelleke ook. Omdat ze ook al jaren een vrij lichte vorm van fybromyalgie heeft, is voor ons de link naar een aan reuma verwante ziekte niet zo raar.

Het is half twee. Nelleke gaat naar haar afspraak bij de reumatoloog. Sef ligt lekker te slapen en ik heb Colin in de draagzak, dus ik red me prima. Waarschijnlijk is het straks wel handig dat Moniek even bijspringt als Sef wakker wordt. Sef naar beneden tillen terwijl ik Colin in de draagzak heb is verre van ideaal. Omdat Sef rustig de tijd nodig heeft om wakker te worden, moet je hem dan bij voorkeur niet ermee lastigvallen om zelf de trap af te gaan.

Sneller dan gedacht komt Nelleke terug van het onderzoek. Ze vertelt hoe het onderzoek is gegaan.

‘De reumatoloog stelde allerlei vragen, onder andere over droge en kapotte mondhoeken, droge ogen, of ik meer dan eerder last had van mijn gebit, schimmelinfecties in mijn mond, droge hoest. Ik kon op bijna alles met ja antwoorden. Ik heb hem verteld dat ik de laatste maanden ’s nachts bijna altijd de luchtbevochtiger aan heb staan. Er zijn ook allerlei onderzoekjes gedaan en foto’s gemaakt van mijn hart en longen. Opgezette klieren rondom je hart en longen is een van de symptomen van Sjögren, vertelde de reumatoloog. Volgende week hoor ik de uitslag.’

‘Lekker snel,’ zeggen Moniek en ik gelijktijdig.

‘Ga jij nu maar even naar de manege om Harry wat beweging te geven, ik red me wel met de kids en ik kan Moniek vragen als het even te veel van het goede is,’ zegt ze tegen me. Dat is wel handig, want dan hoef ik vanavond niet naar de manege en zijn we fijn samen thuis.

Ik ben nog maar net op de manege als mijn telefoon gaat. Nelleke belt verschrikt: ‘De reumatoloog heeft gebeld. Op de longfoto die is gemaakt zien ze foute dingen.’

‘Ik kom direct naar huis.’

Ook al is het woord kanker niet expliciet genoemd door de reumatoloog, het is voor ons wel duidelijk waar de verdenking ligt.

Vanaf de manege is het twintig minuten rijden naar huis. Terwijl ik onze straat in rijd belt Nelleke weer. Nu klinkt ze paniekerig: ‘De huisarts belde net. Ze is gebeld door de reumatoloog over de longfoto. Er is mogelijk sprake van een tumor, maar daar moet nog nader onderzoek naar worden gedaan.’

‘Dat is foute boel,’ zeg ik. ‘Raar toch, dat de reumatoloog een paar uur na het onderzoek al belt en kort daarna de huisarts ook.’

Moniek zou nog even doorwerken, maar daar komt uiteraard niets meer van terecht. Dachten we begin van de middag nog dat Nelleke misschien een of andere voor ons onbekende reumatische ziekte zou kunnen hebben, nu hebben we het plotsklaps over kanker! Onze zoon Joost woont in Australië. Daar is het al na middernacht. We gaan Joost en Esther niet wakker bellen, morgenochtend is een beter tijdstip.

‘Heeft je erge hoofdpijn er ook mee te maken?’ vraagt Moniek.

‘Dat weet ik niet.’

We hebben het over niets anders dan over kanker en alles wat er op ons af kan komen. Toch zien we wel een lichtpuntje. Als het kanker blijkt te zijn, dan zijn we er waarschijnlijk mooi op tijd bij doordat het bij toeval is ontdekt. Dat idee neemt de paniek een beetje bij ons weg. Doordat ook de huisarts belde, denken we dat het echt wel heel serieus is. Het zal dan waarschijnlijk een zware tijd gaan worden, maar hopelijk met uitzicht op herstel, dus achter deze donkere wolken schijnt ongetwijfeld de zon.

3 mei 1983

Ik ging op weg naar Schiphol voor mijn eerste vakantie buiten Europa. Bij een reisorganisatie voor jongeren had ik een trektocht met jeeps door Sri Lanka en aansluitend een week naar de Malediven geboekt. In de rij om in te checken stond ik achter iemand van ongeveer mijn leeftijd. We raakten aan de praat. Met een mooie lach zei ze: ‘Ik ben Nelleke.’ Ze bleek net als ik dezelfde reis naar Sri Lanka en de Malediven geboekt te hebben en reisde ook alleen. In het vliegtuig zaten we naast elkaar en we hadden de grootste lol. Boven Frankfurt hadden we al een kussengevecht. Bij aankomst in Sri Lanka bleek dat de totale groep uit zes personen bestond. Naast Nelleke en ik waren er twee jongens uit Zwitserland en nog twee meiden uit Nederland.

20 mei 1983

De prachtige trektocht door Sri Lanka zat er al op en we waren al enkele dagen op de Malediven. Die avond zaten Nelleke en ik samen op een steiger te kijken naar de maan die vanuit de oceaan omhoogkwam. Wat een prachtig uitzicht. We zaten gezellig te praten en ons gesprek kreeg steeds meer diepgang. We hadden allebei net een relatie achter de rug en waren totaal niet van plan om met wie dan ook maar een relatie aan te knopen en een vakantieliefde was wel het laatste wat we wilden. We hadden het zo goed naar onze zin dat we de tijd vergaten en merkten op een gegeven moment dat de anderen van de groep al naar bed waren gegaan. Daarop terugkijkend is die avond toch wel een beetje de basis gelegd voor onze verdere toekomst.

14 oktober 2021

Terwijl we thee zitten te drinken wordt Nelleke gebeld. Een medewerkster van het ziekenhuis belt om een afspraak te maken voor de CT-scan. Maandag 18 oktober om negen uur wordt ze ingepland. Het voelt voor ons goed aan dat het al zo snel is.

‘Fijn dat ze zo vlot doorpakken. Ik ga met je mee naar het ziekenhuis,’ zeg ik tegen Nelleke.

Het lijkt ook alsof het spoedeisend is omdat het zo snel gaat, maar zo willen we niet denken.

15 oktober 2021

Nelleke is blij dat ze vandaag kan werken. Ze geniet van haar werk als buschauffeur. Ze werkt al meer dan twintig jaar in het openbaar vervoer in diverse functies. Behalve buschauffeur en planner is ze een hele tijd verkeersleider geweest, een pittige en vaak heftige baan, vooral bij ernstige ongevallen. Op een gegeven moment was ze daar wel klaar mee. ‘Ik ga lekker uitrusten op de bus,’ zei ze vaak met een vette glimlach.

Ik heb ook genoeg werk liggen, zeker doordat ik gisteren geheel onverwacht vrijwel niets heb kunnen doen. Vanmiddag heb ik een lunchafspraak in Utrecht met een goede zakenrelatie van mij. Ik rijd met de auto naar mijn afspraak en vraag me af of ik in dit stadium al met haar wil delen wat er bij ons speelt. Het zijn allemaal nog maar vermoedens, er is nog niets zeker.

Ik loop naar binnen bij Van der Valk en zie haar al aan een tafeltje zitten. Terwijl ik aanschuif vraagt ze: ‘Hoe gaat het met je?’

Gelijk schiet ik vol en terwijl de tranen over mijn wangen lopen vertel ik haar wat er speelt. Ik merk dat het me oplucht om het te vertellen en de onzekerheden te delen.

16 oktober 2021

We hebben een gezellige avond voor de boeg met onze allerbeste vrienden Roel en Ina. Zij wonen in Duitsland en hebben een nieuwe camper gekocht, waarmee ze vandaag naar ons dorp komen en op een camping gaan staan met hun huis op wielen. We hebben Roel en Ina al gebeld om te vertellen wat er de afgelopen dagen is gebeurd, zodat het vanavond niet rauw op hun dak valt en de gezellige avond kan verpesten. Meestal wordt er als we bij elkaar op bezoek gaan uitgebreid gekookt, maar deze keer gaan we met elkaar uit eten.

Roel en Ina komen op de fiets naar ons huis, we doen gezellig een drankje en gaan dan op weg naar het restaurant. Aangekomen op de parkeerplaats van het restaurant krijgt Nelleke een hevige hoestbui die maar niet over wil gaan. Ik heb in de auto vrijwel altijd een flesje water staan en pak dat voor haar. Tussen het hoesten door probeert ze een slokje water te drinken, maar dat leidt ertoe dat ze moet spugen. Het lijkt wel een eeuwigheid te duren. Roel, Ina en ik kijken elkaar bezorgd en hulpeloos aan, wat kunnen we doen om Nelleke te helpen?

Gelukkig, het hoesten begint af te zakken. Het flesje water komt nu goed van pas en de rust keert terug. Nelleke begint weer praatjes te krijgen en we besluiten om naar binnen te gaan. Ondanks de rare start is het heerlijk om met Roel en Ina aan tafel te zitten. We praten bij over van alles en nog wat en genieten van het lekkere eten en proosten op een goede toekomst.

17 oktober 2021

‘Kom,’ zegt Nelleke, ‘laten we naar de manege gaan.’

Onderweg zet Nelleke de auto vrij plotseling stil in de berm. ‘Ik zie allemaal gekleurde strepen in mijn rechteroog.’

Het hoesten van gisteren kunnen we op zich wel verklaren. Als het zo is dat Nelleke een tumor in haar longen heeft, dan ligt daar voor ons een logisch verband. Maar wat moeten we denken van de gekleurde strepen in haar oog? We hebben geen idee. Het maakt ons in elk geval erg onzeker.

‘Wat wil je doen?’ vraag ik aan Nelleke. ‘Naar de manege, of zullen we naar huis gaan?’

‘Ik ga net zo lief naar huis.’

‘Ik ook.’

We wisselen van plek in de auto. Ik draai de auto om en we rijden naar huis. Thuis voelen we ons het beste op dit moment.

18 oktober 2021

Maandagochtend. We gaan op weg naar het ziekenhuis voor de CT-scan.

‘Vind je het goed als ik de huisarts bel over wat er gisteren is gebeurd met je oog?’ vraag ik haar.

‘Ja, doe dat maar.’

Ik vertel tegen de assistente wat er zondag is gebeurd en word direct doorverbonden met onze huisarts. Die vertrouwt het niet, omdat de strepen in haar oog kunnen duiden op bloedstolsels in haar hoofd. De huisarts gaat het ziekenhuis bellen om een onderzoek te regelen. Het liefst wil ze dat Nelleke vandaag onderzocht wordt.

In plaats van even naar het ziekenhuis voor een CT-scan, zitten we er dan misschien wel een groot deel van de dag. Wat een vooruitzicht.

Nelleke heeft nu geen klachten aan haar rechteroog. Ze ziet helemaal normaal. Dat is de reden om het TIA-onderzoek niet vandaag te doen, maar morgenochtend. Voor het TIA-onderzoek moet Nelleke nuchter zijn, maar ze heeft vanochtend al gegeten en gedronken.

We rijden door naar het ziekenhuis. We hebben ons inmiddels al redelijk verzoend met het beeld dat Nelleke waarschijnlijk longkanker heeft. Aangekomen in het ziekenhuis volgen we de bordjes ‘Oncologie’.

23 juli 1983

De vakantie in Sri Lanka en de Malediven was al bijna twee maanden geleden. Sinds die tijd zagen Nelleke en ik elkaar heel vaak in het weekend. We woonden 175 kilometer bij elkaar vandaan, dus het kostte meer tijd én geld om elkaar steeds op te zoeken. Verkering hadden we niet, maar we waren erg graag bij elkaar en bedachten steeds weer een goede reden om samen te zijn.

We hadden voor dit weekend weer leuke plannen. Nelleke wilde graag naar haar oma in Enschede en vroeg of ik zin had om mee te gaan. Dat gingen we op zaterdagochtend doen. Wat een prachtmens, die oma van Nelleke. Een heerlijke flapuit, die geen blad voor de mond nam. ‘Wat heb je een mooi servies, oma,’ zei Nelleke, waarop oma zei: ‘Boerenbont is iets voor oude wijven zoals ik, niet voor jonge meiden zoals jij.’

Na een lekker kopje soep en een broodje vertrokken we richting Arnhem. Octopussy, de nieuwste James Bond-film was uitgekomen en die wilden we graag zien. De avondvoorstellingen waren volledig uitverkocht, maar voor de middagvoorstelling waren op de achterste rijen nog plaatsen vrij.

De film was nog maar amper begonnen toen onze handen elkaar raakten en de vonken eraf sprongen. We begonnen te zoenen en wisten niet van ophouden. Het gevoel dat zich bij ons beiden had opgebouwd vanaf onze eerste kennismaking op Schiphol, was niet langer meer tegen te houden. Gelukkig werden we achteraf niet overhoord wat er allemaal gebeurde in de film, want van Octopussy hebben we heel weinig meegekregen.

19 oktober 2021

Het is half acht. Tijd om te vertrekken richting het ziekenhuis voor het TIA-onderzoek, waarvoor we ons om acht uur moeten melden. We maken ons hier geen zorgen om. Zondag had Nelleke die rare strepen in haar rechteroog, maar die zijn niet meer teruggekomen. En omdat ze geen hangende mond of spraakproblemen heeft gehad, gaan wij ervan uit dat het wel mee zal vallen. Er staan de hele ochtend onderzoeken op het programma: bloedmeting, ECG, CT-scan van de hersenen en misschien nog wel een paar andere onderzoeken. Door al die verschillende onderzoeken leren we de weg in het ziekenhuis goed kennen, want we lopen de hele ochtend van de ene naar de andere plek.

Het is nu eind van de ochtend en de onderzoeken zijn achter de rug. We moeten nog een klein uurtje wachten en dan hebben we een gesprek met de neuroloog om de uitslag te bespreken.

‘Ik heb hartstikke dorst en honger,’ zegt Nelleke, ‘we hebben nu mooi even de tijd om hier in het restaurant wat te eten en drinken.’

‘Dat gaan we direct doen. Je hebt de hele dag nog niets gehad.’

We houden de tijd in de gaten, zodat we niet te laat terug zijn voor het gesprek met de neuroloog. Met een gevulde maag lopen we naar de wachtkamer. We zitten nog maar net als we al worden opgehaald door een assistente.

Aangekomen in de spreekkamer zitten we geintjes te maken. We weten vrijwel zeker dat het geen TIA is, dus waar zouden we ons zorgen om moeten maken? De neuroloog komt binnen en stelt zich voor. Wij zitten nog steeds wat te ginnegappen en zeggen tegen de neuroloog dat we ons niet voor kunnen stellen dat Nelleke een TIA heeft gehad.

‘Dat klopt,’ zegt de neuroloog, ‘maar…’ en ze draait haar beeldscherm naar ons toe, zodat wij ook de afbeelding van de CT-scan kunnen zien.

‘Er zijn meerdere plekken te zien die er niet horen te zitten,’ zegt de neuroloog en ze wijst die aan. Het zijn grijze rondjes, die er echt anders uitzien dan de hersenen. De neuroloog gaat verder met de uitleg.

‘Ik heb overleg gehad met de oncoloog en hij heeft bevestigd dat uit de CT-scan van de longen blijkt dat u inderdaad longkanker hebt.’

Die boodschap zouden we anders morgen definitief te horen krijgen bij het al geplande gesprek met de oncoloog, maar voor het onderzoek van de hersenen is deze informatie nu al van groot belang. ‘Doordat de longkanker een vaststaand feit is, versterkt dat het vermoeden dat de vreemde plekken in de hersenen uitzaaiingen zijn,’ vervolgt de neuroloog. ‘Om dat met zekerheid vast te stellen zal er een MRI-scan van de hersenen gemaakt moeten worden. Hierover wordt u nog gebeld om een afspraak te maken.’

De boodschap dat er mogelijk sprake is van uitzaaiingen in de hersenen is een stevige extra dreun. Hier hebben wij helemaal geen rekening mee gehouden. Wat moeten we hier nu weer van denken?

De neuroloog licht nog meer dingen toe, maar wij zijn redelijk lamgeslagen. Uitgezaaide kanker? Wat betekent dat? Het is nu nog te vroeg om daarop antwoorden te kunnen krijgen, want niets is nog zeker.

Behoorlijk verdoofd lopen we richting de parkeergarage. Het is intussen al na enen. We zijn voor vandaag lang genoeg in het ziekenhuis geweest en hebben behoefte aan frisse buitenlucht.

‘Zullen we straks een eindje gaan wandelen?’ stel ik voor aan Nelleke.

‘Goed plan, daar heb ik wel zin in.’

Eerst bellen we Joost en Moniek. Ze schrikken zich rot als ze horen dat er mogelijk uitzaaiingen in de hersenen zitten. Dat Nelleke longkanker heeft is ook voor hen geen verrassing, maar dit is onverwacht slecht nieuws, althans dat kan het worden.

Het is twintig minuten rijden van het ziekenhuis naar ons huis. We zijn net over de helft als Nelleke wordt gebeld. Het ziekenhuis. ‘Kunt u vanmiddag om half vier komen voor de MRI-scan,’ vraagt de medewerker. ‘En dan plannen we het gesprek met de neuroloog in voor morgen om twaalf uur, zodat ze de uitslagen met u door kan nemen.’

Uiteraard kan dat!

We zijn blij dat het zo snel gaat, zoveel eerder weten we waar we aan toe zijn.

‘Zullen we boodschappen gaan doen voordat we weer naar het ziekenhuis gaan?’ vraagt Nelleke aan mij. ‘Het boodschappenbriefje ligt al klaar in de keuken.’

‘Dat is wel handig,’ zeg ik. ‘We hebben toch nog even de tijd. En of we daar straks nog puf voor hebben is maar de vraag.’

Moniek moet vaak lachen om de manier waarop wij boodschappen doen. Zij doen op zaterdag alle boodschappen voor de hele week. Koken is een enorme hobby van Nelleke. Ze bedenkt over het algemeen ’s ochtends onder het genot van een kop koffie wat ze die dag wil koken, zoekt daar een lekker recept bij en verandert vaak wat dingen aan het recept. ‘Mijn eigen twist aanbrengen,’ zegt ze vaak. Toevallig had ze gisteravond al wat bedacht, vandaar dat het boodschappenbriefje al klaarligt.

Als Nelleke ’s avonds aan het koken is komt het regelmatig voor dat ze nog iets bedenkt wat ze ook nog toe wil voegen, dus dan loop ik nog even naar de supermarkt om een klein dingetje te halen. Ik heb dan gelijk een wandeling te pakken, dus dat is ook een voordeel. Als je onze pintransacties bij de supermarkt bekijkt, dan zitten we vaak op twee keer per dag. Moniek heeft helemaal gelijk dat het niet efficiënt is, maar daar halen we onze schouders over op.

We rijden naar huis om het boodschappenbriefje op te halen en gaan naar de supermarkt en doen de boodschappen. Thuisgekomen ruimen we de boodschappen op en even later kunnen we weer de auto in om voor het volgende onderzoek naar het ziekenhuis te gaan. De MRI-scan loopt exact volgens planning, dus we hoeven amper te wachten en staan een kwartier later weer buiten en rijden naar huis.

Zittend in de serre, met een mooi uitzicht op de tuin schenken we ons een glas wijn in en hebben eindelijk de tijd om deze turbulente dag op ons in te laten werken. We weten niet goed wat voor scenario we als meest waarschijnlijk moeten inschatten. Longkanker, oké. Daar hebben we ons bij neergelegd, maar waar moeten we verder rekening mee houden?

Wat de situatie ook mag worden, we gaan er samen voor. Er zal een pittige tijd op ons af komen met ongetwijfeld chemo en bestralingen, maar we zien wel licht aan het einde van de tunnel. De rust komt weer een beetje terug in ons lijf en we kunnen toch redelijk goed genieten van het mooie weer.

Je gaat gewoon dood

20 oktober 2021

Ik zet koffie voor Nelleke en maak voor mij verse gemberthee. We worden rustig wakker in onze ochtendjassen en genieten van de zon die in de tuin schijnt. Het lijkt een heerlijke dag te worden, althans wat het weer betreft. Hoe onze dag zal worden hangt sterk af van de uitkomst van de uitslagen die we vandaag te horen krijgen.

Het is tijd om te douchen en aan te kleden. Terwijl we in de slaapkamer zijn zegt Nelleke: ‘Wat kan ons vandaag nog gebeuren, we hebben al zoveel slecht nieuws gehad.’

‘Jammer dan, je gaat gewoon dood. Dat is het enige wat er vandaag nog gezegd kan worden,’ is mijn reactie. We lachen daarom, maar het is geen ontspannen lach. We proberen zo relaxed en positief mogelijk te blijven, maar de spanning begint zich toch wel op te bouwen. Het is bijna tijd om naar het ziekenhuis te gaan. Gelukkig hebben we de afspraak met de oncoloog al om kwart voor elf en om twaalf uur met de neuroloog. We rijden naar het ziekenhuis. Het is woensdag en dit is al de vierde keer deze week dat we deze route rijden.

‘We zijn vaste klanten geworden van de parkeergarage bij het ziekenhuis,’ zegt Nelleke grijnzend, ‘ze mogen wel korting gaan geven.’

Het is nu net kwart voor elf geweest en we zitten in de spreekkamer van de oncoloog. Na een paar inleidende woorden volgt de uitslag van alle onderzoeken.

Nelleke heeft longkanker met uitzaaiingen in haar lever en in de kleine hersenen. Er is géén kans op herstel. Behandeling zal dus gericht zijn op de kwaliteit van leven en niet op genezing.

We houden elkaars hand vast en hebben allebei tranen in onze ogen. ‘Valt er iets te zeggen over de levensverwachting?’ vraagt Nelleke.

‘Daar valt weinig over te zeggen, dat verloopt heel verschillend.’

‘Moeten we in maanden of jaren denken?’ vervolg ik.

‘Ook dat is niet zeker, maar bij uitzaaiingen in de hersenen is de levensverwachting vaker maanden dan jaren.’

‘Wat ik in elk geval niet wil is een kasplantje worden,’ zegt Nelleke heel beslist. ‘Als ik een euthanasieverklaring laat opmaken, kan ik die hier in mijn dossier laten doen? En houden jullie daar dan ook rekening mee?’

Niet zo’n rare vraag in een Biblebelt-omgeving.

Gelukkig staat de oncoloog hier positief tegenover. Nelleke kan een euthanasieverklaring opstellen en die dan door de huisarts in haar medisch dossier op laten nemen.

‘We hebben een vrij moderne huisarts, maar hoe ze tegenover euthanasie staat, dat zullen we moeten vragen,’ zegt Nelleke.

‘Dat gaan we snel regelen,’ zeg ik. ‘Ik bel vandaag Wilko Knol, die weet volgens mij wel hoe we een euthanasieverklaring moeten opstellen.’

Wilko is een goede kennis en vroegere collega van mij die sinds enkele jaren werkzaam is als levensexecuteur.

De oncoloog legt uit dat er als eerstvolgende stap een biopt genomen gaat worden. Dat weefsel wordt dan helemaal onderzocht om het DNA van de kanker vast te stellen en aan de hand daarvan te bepalen welke behandeling mogelijk is. Dat Nelleke een bult in haar hals heeft, wat vrijwel zeker ook een tumor is, dat heeft een praktisch voordeel. Het biopt kan daardoor uit haar hals worden genomen in plaats van uit haar long. Dat scheelt een operatieve ingreep. Nadat het DNA is bepaald, kan er een behandelplan gemaakt worden.

‘We gaan eind november een week naar Tenerife, kan dat doorgaan?’ vraagt Nelleke aan de oncoloog.

‘Daar kunnen we met het behandelplan rekening mee houden,’ zegt hij en hij noteert de exacte datum van onze vakantie.

Voor dit moment hebben we voldoende informatie uitgewisseld met de oncoloog. Er zullen de aankomende dagen en weken ongetwijfeld meer vragen ontstaan, dus het zal niet bij dit ene gesprek blijven.