Doorprutsen met bokkenpruik

Jeroen Rook

Dit werk draag ik op aan Nathan Poâtski,
de liefste maar ook de moeilijkste man die ik ken.

Er zijn weinig mensen die ik meer onder mijn eigen huid voel dan hij, zelfs mijn eigen man niet, maar dat was wel het probleem. Stuiterend op al zijn emoties ging hij van hot naar her, van droevig naar extatisch, altijd bereid om te dromen over een grote carrière als kunstenaar. Dat maakte hem onmogelijk om een relatie mee te hebben. Dit boek is een eerbetoon aan hem: de man die misschien nog wel belangrijker voor me is dan mijn eigen man, al zouden ze het beiden niet graag willen horen: zowel mijn man Gerald als mijn lieve Nathan. Mijn man, omdat hij denkt dat hij de belangrijkste is en Nathan, omdat hij me dan terug zou willen en dat is juist niet mogelijk. Het enige wat ik nu nog kan doen is dit eerbetoon voor hem schrijven. Want Nathan… je bent een groots kunstenaar en nog belangrijker: ik hou van je.

Ilona

Inhoud

Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 6

Hoofdstuk 7

Hoofdstuk 8

Hoofdstuk 9

Hoofdstuk 1

Nathan, 4 mei 2022, 16.32 uur

‘Waarom is het universum niet wat liefdevoller, want liefde is toch alles! Het is het betoverendste fenomeen onder de sterrenhemel, de basis onder elke goddelijke creatie, de drijvende kracht achter elke vorm van scheppen, maar evengoed het pijnlijkste. Door weinig verschijnselen zijn er meer harten verscheurd, moorden gepleegd en levens verwoest. Of het moet haat zijn, maar vaak gaan deze samen. Waren we maar iets onverschilliger. Verdomme! Wat voor liefdes heb ik niet gekregen, hoeveel beloftes zijn er in mijn leven niet ingelost en hoe vaak vertellen we onszelf niet dat liefhebben destructief is!’

‘Wat zeg je nou weer?’

‘Dromen van weleer zijn de voedingsbodem van vandaag en morgen. De stad heeft vandaag haar vleugels uitgespreid. Het bouwwerk zal de maan omarmen. Ik heb er vandaag een kunstwerk van gekleid.’

‘Lul niet zo vaag!’

‘Ik heb vandaag iets moois gemaakt, ma!’

‘Zat je weer in je tuinhuisje… te kleien?’

‘Het is mijn lievelingsplek.’

‘… omdat je dan van mij kan weglopen. Als je nu eens een keer groenten verbouwde op die klei van je volkstuin, dan was het nog wat… had ik verse groenten in plaats van dat blikvoer dat je me voorschotelt elke dag.’

‘De klei heeft zich gevormd tot een hemels vertoon. Rondingen, met driehoekige uitsteeksels vol vuur, met daaromheen gepositioneerde handen,Çvragend om het onbekende, de basis van waaruit we onszelf kunnen zijn.’

‘Ach, hou toch op man!’

‘Wanneer het tijd is, zal het zeker omarmd worden… door de mensheid, door de wereld!’

‘Ach, jongen toch! Waar zit je met je hoofd?’

‘Jij begrijpt nooit iets. Tante Anneke zou het begrepen hebben!’

‘Mijn zus? Dat mens? Die leed aan de interessantheidsziekte, net als jij trouwens.’

Door het keukenraam kwam van achter de conifeer een straal zon naar binnen, de enige hoop op deze treurige dag: de enige brug tussen zijn onaanvaardbare leven op dit moment en de bevrijding van geest, waar hij zo naarstig naar verlangde.

‘Als je gewoon je werk wat serieuzer had genomen en ook nog een beetje voor mij zou zorgen, dan was het nooit zover gekomen. Wie denk je wel niet dat je bent, Nathan?’

‘Ik wil zijn wie ik ben, ma!’

‘Wie ben je dan? Een kneus die wentelt in zelfmedelijden?’

‘Nee, ik ben iemand die zich niet in een keurslijf wil laten dwingen.’

‘En daarom ben je zo gelukkig? Laat me niet lachen. En daarvoor geef je alles op?’

Haar stem klonk als een eikenhouten kast. Laag en vernederend. Precies zoals ze was.

Wanneer was de laatste keer dat Nathan sympathie voor haar kon opbrengen? Was haar stem altijd zo laag en luid geweest? Vragen waarop Nathan geen antwoord meer had… nu niet meer.

Wanneer een persoon zijn of haar zachtheid verliest, dan is alles verloren.

Zonder empathie is élk gesprek zinloos.

Nathan voelde een frons op zijn voorhoofd. Was het vertwijfeling? Eigenlijk niet. Het was meer een allesomvattende woede. Wat zou hij haar graag willen wurgen!

Maar tussen droom en daad staan dingen in de weg.

Zijn gedachten werden abrupt wakker, toen een vrachtauto voorbij hun huis denderde.

Het kristallen glas op de kast rinkelde mee als alarmbel in de tijd. Daarna werd het weer stil.

Met een forse ademteug haalde Nathan diep adem, maar ècht lucht kreeg hij niet. Een zucht kan lucht geven, maar deze ademteug zeker niet!

Kon hij nog doorspreken in al zijn woede? Hij móest wel. Dit alles kon hij zich niet laten zeggen.

‘Wat geef ik dan op, ma? Ik kan niets anders. Ik zou niet gelukkig zijn als ik niet zou mogen proberen te streven naar de balans tussen ziel en de materiële wereld. Dat doe ik door beelden te maken.’

’Elitaire kapsoneslijer dat je d’r bent! Je vader had je gewoon een pak slaag moeten geven.’

‘Dat mag je niet zeggen, ma. Pap is dood en hij was altijd heel goed voor mij. Jij ook, toen hij nog leefde…’

‘En nu kan ik doodvallen. Ach, weet je… Je bent gewoon een mislukte gek, net als die tante van je.’

‘Nou hou je op. Ze is ook je zus.’

‘Wás… helaas wel!’

‘Ze heeft mij geïnspireerd. Ze maakte prachtige beelden.’

‘Als zij jou niet dat idiote beeldje had gegeven, toen je een jaar of achttien was, dan was je nooit aan die flauwekul begonnen.’

‘En nou kappen. Je bent gewoon jaloers, omdat je zelf niets kan. Je kan niet eens lopen.’

‘Waar is die koffie? Die zou je voor me zetten, godbetert. Ik kan het nog beter aan de cavia’s vragen.’

Als een stier, vlak voor deze de ring in gaat, voelde Nathan zich op dit moment. Verlaten, verdrietig, maar eveneens vol agressie. Hij probeerde naar de muur te staren teneinde zijn moeder niet in haar gezicht te hoeven kijken. De wand was egaal wit, vorig jaar nog sierlijk gepleisterd.

Je zou zeggen… een rustige vertoning voor het gemoed, maar voor Nathan voelde dit anders. Grote onweerswolken verschenen zoals winterstormen in november soms vanuit een zonnige periode er ineens vanuit het niets kunnen ontstaan. Hij sloot zijn ogen voor ettelijke seconden en probeerde zijn eigen kern te zoeken: de kern die inmiddels een kolkende massa van magma was geworden.

Toen hij zijn ogen ineens opensperde zag hij wederom het kolkende wit vol vlekken van woede, dat zijn blik met een onontkoombare agressiviteit teruggroette.

Hij spande zijn buik en bulderde vanuit de pijnlijk geworden stilte:

‘Het interesseert je ook helemaal niks wat ik denk, wat ik voel?!’

‘Koffie interesseert me…. Koffie, koffie, koffie. Waar blijft die koffie?’

‘Zit je nu helemaal niet te luisteren?’

‘Nathan, hoelang gaat het nog duren?’

‘Wat zeg je, ma?’

‘Of je een beetje opschiet met die koffie.’

‘Ik vertel je net over de motor van mijn leven, van ieders leven trouwens, de bron van ons bestaan. Kunst brengt mensen dichter bij zichzelf en beelden al helemaal!’

‘Wat is er met de motor? Is-ie stuk?’ zei ze quasigeïnteresseerd.

Op dat moment trok Nathan het niet meer.

Met één bruuske klap van de verroeste, afgebladderde deur stond Nathan buiten en keek hij verdwaasd de straat in, in een buitenwijk van Almere. Met gezwinde spoed sloeg hij resoluut rechts af rondom het hoekhuisje, daar waar hij nu al zes jaar met zijn moeder samenwoonde. Ooit was dat anders. Snel liep hij verder, direct weer de hoek om. Daar kwam Nathan te midden van een windvlaag van verademing oog in oog te staan met de appelboom achter het huis. Ooit was het zijn eigen appelboom. Nu heeft elke appel zijn glans verloren. Met een diepe zucht probeerde Nathan zijn gedachten tot rust te manen. ‘Verdomme… waarom?!’ riep hij de schutting tegemoet. Met een steek hoofdpijn achter zijn veel te dikke wenkbrauwen, probeerde hij te achterhalen waar we als mensheid elkaar kwijt zijn geraakt, waar hij de grip op het leven is kwijtgeraakt. Hij had toch een pact met het edele lot. Nu was er niets meer over van alles waarvoor hij stond. Geen vrouw, een baan waar hij niet blij van werd. Zelfs de relatie met zijn eigen moeder, die liefdevolle gene die je met knuffelberen instopte toen je twee was, was kut geworden. Zijn linkerooghoek voelde aan beide zijden buitenste ooghoeken voelden vochtig en zijn hart voelde zich bezwaard. Er zat een traan en die wilde naar buiten. Nathan had hem kunnen wegvegen, doch deed het niet. Hij liet hem zitten, niet uit onverschilligheid, maar als signaal aan de toekijkende duiven op de tak. Mensen zou hij zijn emotievocht niet willen tonen, maar aan dieren maar al te graag. Wie zou anders verslag kunnen doen van zijn leven, wanneer het universum daarom vraagt. Al die sneue stervelingen op straat waren er nu niet eens. Gelukkig niet. Er keek toch niemand. Het was rond etenstijd en iedereen met een beetje burgerlijkheid in zijn donder zat nu te eten. In de verte ruiste de snelweg een oase van rust in de richting van de ruisende bladeren van de appelboom. Er klonk een doffe bonk op het dak van de schuur, gevolgd door een niet thuis te brengen geluid, totdat er een glanzende appel in het droge grijze zand voor zijn neus neerplofte. Nathan pakte de appel op en keek hem aan. ‘Bastard!’

Zijn vader had ook een appelboom. Eigenlijk was de boom natuurlijk eigendom van zijn beide ouders, maar alleen zijn vader zag de schoonheid ervan in. Hij was nu dood, al jaren overigens. Zelfs het eerste meisje op wie Nathan verliefd was en die hij toentertijd nooit kon krijgen, had een appelboom. Zelfs Ilona woonde in haar jeugd op een boerderij met daarachter een appelgaard.

‘Die verdomde appels! Eva had gelijk. Ze zijn te verleidelijk, maar er knaagt meer dan een beetje ellende aan!’ Met een grimas om zijn bebaarde mond keek hij naar de vrucht van het kwaad, waar de schijn het zuur verbergt. Hij begon er voorzichtig mee te spelen. Ze leek hem uit te dagen.

In het licht van de ondergaande zon was ze prachtig, maar bij schemering bleek haar geraamte telkenmale een klokhuis vol verderf.

Iedereen van wie Nathan ooit hield, had een appelboom. In Baarn, waar hij als kind van welgestelde ouders woonde in een patiobungalow, hadden ze er één, een heel hoge, waar hij vol levenslust in klom. Dan keek hij over de schutting de wereld tegemoet. Die tomeloze bruisende wereld. Hij zou haar opeten en veroveren, geen droom was te bombastisch.

Maar de wereld bleek weerbarstig en een god, als-ie al bestond, bleek regelmatig gevlucht. Zijn dromen bleven steken in het spinnenweb achter de schutting. De studies mislukten, maar hij vond uiteindelijk een baan… en een vrouw. Voor even dan. Het was een mooie tijd waarin rustig vaarwater het varende schip omarmde, maar ook in deze periode miste hij de inlossing van het grote verlangen naar het onmogelijke, iets wat al jaren een hobby was, eigenlijk meer een verslaving. Hij moest groter worden dan elke held van hem, beroemder dan Rodin of Michelangelo en gelukkiger dan een jong meesje in de lente. Maar wie veel verwacht is altijd ongelukkig.

Oog in oog met de ondergaande zon, die achter de zonnepanelen van het huis hun weg vervolgden naar de horizon, bekeek Nathan aandachtig het rijtje doorzonwoninkjes. Er verscheen voor heel even een extatische glimlach op zijn gezicht, vervuld van de gedachte die hem voor even gelukkig maakte: al had hij nooit de rijkdom behaald die hij zichzelf vanuit zijn jeugd toedichtte en zou hij nooit de geschiedenisboeken ingaan als groots geleerde, of schrijver, of beeldhouwer… hij was in dit moment voor heel even wel verliefd op dit plaatje, vervuld van zichzelf, tevreden met het feit dat hij altijd zou blijven volharden te verlangen naar het onhaalbare, dat hij nooit genoegen zou nemen met sleur. En tussen al deze vervallen rijtjeshuizen vol werklui en loodgieters voelde hij zich voor even beneveld door zijn eigen straat en bovendien door zichzelf, zijnde hét miskende genie.

‘Ik hou van mij!’ riep hij met pretogen schaamteloos in de richting van de appel. In de verte kwam onverwacht toch een meisje met haar Duitse herder langs die daardoor verschrikt opkeek. Nathan sloeg snel zijn ogen neer. Hij snapte de rariteit van de aanblik die deze vertoning moest hebben. Een kunstenaar met een baard, gelijkend op een zwerver die een appel toespreekt. Het besef van de realiteit: de uitzichtloosheid van het bestaan dat hij nu leeft en dat hij niet wil doorleven, deden zijn mondhoeken ineens ver naar beneden omkrullen en zijn blik richting grond verstarren. Jantje lacht, Jantje huilt. Het toonbeeld van iemand die niet in balans is en daarmee potentieel ook een groot kunstenaar. Himmelhoch jauchzend oder zum Tode betrübt.

Als door een schrikreactie werd Nathan wakker uit zijn momentje, toen hij zijn telefoon voelde trillen. Zijn verdomde moeder met een appje: Je kunt niet zomaar weglopen. Je komt nu hier!

Met een slaafse nederigheid gehoorzaamde Nathan na een diepe zucht en liep als een stout kind, na berouw van de zonde, via het hek en de achterdeur weer naar binnen.

Daar zat zijn moeder nog altijd in haar rolstoel. Er kroop speeksel uit haar mondhoeken en ze stonk.

‘Zo, daar ben je weer!’

‘Ma! Laat me nu gewoon een keer!’

‘Laten? Waarin moet ik je laten? In de waan waarin je na je studie in Delft al meer dan twintig jaar leeft? Vroeger toen je vader er nog was, had hij dit nooit toegelaten.’

‘Hier hebben we het al over gehad! Pa, was altijd heel lief voor me. Geen kwaad woord over pa.’

‘Ik zeg ook geen kwaad woord over hem, maar over jou. Hij zou dit nooit toegelaten hebben, dit zogenaamd geïnteresseerde gehannes van het kunstenaarschap uit gebrek aan erkenning van je zielige persoontje. Hou toch op man!’

‘Maar ik ben veranderd, ma. Ik ben geen Delftenaar, ook geen ingenieur. Respecteer me nu eens zoals ik geworden ben!’

‘Je was een nietsnut en je bent en blijft een nietsnut! Waar blijft mijn koffie?’

Met een wilde bokkenpas liep Nathan naar de keuken en keek hij naar het kopje dat al niet meer dampte. Naast het kopje lag een papieren verpakking waaruit hij een zakje tevoorschijn haalde. Vanmorgen had hij de beschimmelde zak al uit de voorraadkast tevoorschijn gehaald. De discussie van zojuist was niet de aanleiding, eerder de druppel.

Nathans handen beefden. Woedend was hij. Hij had het echt wel goed gezien. Hier moest een einde aan komen. Eigenlijk wist hij dit al zoveel langer. Niet voor niets stond het rugzakje voorzien van het broodnodige eten en het object van zijn identiteit klaar naast de deur. Hij aarzelde. Zou weglopen het gewenste effect hebben? Ik wil niet meer, was een schreeuwende gedachte in Nathans veel te volle hoofd, ik wil niet meer …niet met mijn moeder. Ze moet weg. Met horten en stoten probeerde hij het zakje naast de koffiekop te openen. Kon het eigenlijk bederven? Op de verpakking stond: ten minste houdbaar tot februari 2017. Al heel lang over de datum. Had ik het toen maar gedaan, schoot het door zijn met zweet bedekte rimpelige hoofd. Gevoelens van onvermogen en stress schoten als pijlen door zijn prikkelbare, verwarde geest. Dat het edele spul zoveel jaar had moeten wachten om hem te bevrijden. Daar was geen 5 mei voor nodig. Nu was de kans. Het was goed zo… het moest. Nathans handen probeerden met toegenomen urgentie het inmiddels aan elkaar geplakte poeder op te lossen, maar op het moment suprême weigerden ze… ook nu weer, net als toen. Zijn zwaar geaderde knoestige klauwen waren gemaakt om dingen te scheppen, nieuwe werelden van fantasie te creëren, niet om te verwoesten, zelfs niet ten behoeve van het uitschakelen van het grootste kwaad. Maar wat was het alternatief? Nog langer vernederd worden dan nu al het geval was, dat kon toch niet? Twintig jaar was genoeg. Een rat was ze en zal ze altijd blijven, die ma van hem… als ze zich na al die beledigingen zo mocht noemen. Als het poeder voor iemand was ontworpen, dan was het wel voor haar. Geen grotere rat dan dat stuk ellende daar op de bank.

Maar verliest elk kruid niet met het vorderen van tijd zijn kracht? En was de wet van behoud van ellende hier niet van toepassing? Zou de wond genezen zijn, als zij er niet meer was? Pijn was er in overmate, boosheid evengoed. Twintig jaar frustratie, samengebald in een explosie van woede in zijn ooit zo briljante en alles vertrouwende hoofd. Hij kon wellicht deze hel beëindigen en wel nu, net als zes jaar geleden, vlak na de scheiding. Toen deed ik het niet. Werkte het nog wel? Werkte het dan misschien juist extra goed, of was de werking uitgedoofd? De toorn in elke vezel van Nathans wezen was in al die jaren alleen nog maar groter geworden, maar gold dat ook voor gif? En kon een slang wel ziek worden van welk gif dan ook of zou ze het omarmen in de krochten van haar gespleten tong?

Zijn vingers probeerden het rafelige zakje keer op keer te openen, maar zijn vingerkootjes leken te worden tegengehouden door de trilling afkomstig van zijn onbeheersbare fragiele toorn.

‘Ik wil dit niet. Eigenlijk wil ik wel, maar ik kan het niet,’ prevelde Nathan. Er vloeide een traan uit zijn rechteroog op het aanrecht. ‘Je moet!’ antwoordde Nathan zichzelf. ‘Zo kan het ook niet langer!’

‘Wat zeg je?’ klonk haar akelige stem vanuit de kamer.

‘Ik zeg niks!’

‘Ik hoorde je wel wat zeggen.’

‘Wat zei ik dan?’

‘Dat verstond ik juist niet. Maakt ook niet uit. Is toch allemaal onzin wat je altijd lult… Waar blijft mijn koffie?’

Verslagen keek Nathan naar het bruine water dat inmiddels zijn damp volledig verloren had.

‘Wat sta je nou te aarzelen? Ben je weer in gedachten bij je beeldjes? Man, man, man. Die misbaksels, daar zijn er toch genoeg van?’

‘Mam, hou op!’

‘O, je zit weer eens met jezelf in de knoop. Help liever je oude moeder. Na al die jaren trouwe zorg.’

‘Trouwe zorg? Wat heb je dan ooit voor me gedaan, trut?! Altijd had je kritiek. Nooit was ik goed genoeg.’

‘Nathan, schiet nou maar op. Kritiek? Kritiek… dat verdiende je ook, en nog steeds. Wat heb jij ooit bereikt met je zogenaamde beeldhouwerskunsten? Je vindt toch dat je hoort bij de grote kunstenaars der aarde? Je hebt er geen cent mee verdiend.’

‘Wel waar!’

‘Die paar tientjes?’

‘Van Gogh is ook begonnen zonder succes… Dat was dan weliswaar geen beeldhouwer, maar toch…’

‘Begin je weer over Van Gogh, mislukte aap? Ga koffie voor me pakken en wel nu. Is dat nu zo moeilijk?!’

‘Klotewijf dat je bent!’

‘O, is het weer zover? Heb je weer de bokkenpruik op? Dat had je als kind al. Altijd als jou iets niet lukte, dan was het de schuld van een ander. ‘Koffie! Koffie! Ik wil koffie!”

Ze krijste als een hysterisch wijf. Al was haar stem doorgaans laag en ongeïnteresseerd, haar stem kon ook schel en dwingend zijn. Er was niets meer over van wat een moederfiguur behoort te zijn. De krijs klonk ook de seconden erna nog onophoudelijk door in Nathans oren en ging over in een schelle piep. Een snerpende wanklank, die nog versterkt werd door zijn boosheid. Luisterde zij ooit naar hem?

‘Stik de moord, ouwe zielige nietsnut!’

‘Alsof jij ergens nuttig voor bent. Je kon je baan als handenarbeidleraar niet eens behouden.’

‘Dat is heel wat anders!’

‘Dat is inderdaad heel wat anders. Nu ben je conciërge. Ik schaam me om het mijn vrienden te vertellen!’

‘En ik schaam me dat ik voor jou moet zorgen. Zelfs mijn beste vrienden weten dat niet.’

‘Je hebt niet eens vrienden!’

‘Jij wel dan, ouwe zeug? Ik zorg al twintig jaar voor je omdat jij door je verlamming niet meer kan lopen!’

‘Nee, je zorgt voor me omdat je al je geld vergokt hebt en ik voor je betaal!’

‘Maar ik zorg wel voor je. Denk je dat ik dat leuk vind?! Wanneer ben je nu eens aardig?’

‘Noem je dat zorgen voor…? Zelfs de buurman van negentig die één keer voor je inviel, deed het nog beter… Waar blijft mijn koffie trouwens?’

Van het ene op het andere moment verloor Nathan de kracht om te antwoorden. Hij staarde in den verre, zag dromen passeren, gemiste kansen hem uitlachen, maar het poeder van daadkracht zat nog steeds niet in het kopje koffie waar ze op wachtte. Hij kon het niet. Antwoorden evenmin. Had hij überhaupt antwoorden? Antwoorden op het gescheld? Of antwoorden op zijn eigen vragen waarom alles altijd anders gelopen was dan hij wilde. Nee, die had hij niet. Daarom was zijn antwoord voor nu: ‘NEE!’

De muren absorbeerden het in al hun verdraagzaamheid. De klanken kwamen tot rust in het vergeelde oppervlak. Er werd niets gezegd, ook al was er zoveel te vertellen, maar wie wilde het horen? Voor nu was de stilte even fijn, als je in een dergelijke situatie over ‘fijn’ kon spreken. Ook zijn moeder, de grijze pretentieuze dame met de zuinige mond en de naam Elisabeth, zei voor een moment even niets. Buiten klonk een kat. Er trok langzaamaan een vliegtuig over het huis.

Daarna werd het nog stiller. Zeker twee minuten was er slechts sluimerend straatgeluid te horen, zacht geruis van bladeren aan wuivende takken. Het was tijd om afscheid te nemen, het leven vaarwel te zeggen. En kort erna kwam wederom de knal van de deur, maar nu voorgoed. Met een luide bons verliet Nathan het huis zonder nog één woord te zeggen. De oude rimpelige Elisabeth keek met een misplaatste meesmuilende lach naar de sponningen van de deur, die na een paar seconden nog natrilden van woede, of was het van bevrijding? In de verte hoorde Nathan een hond huilen en zo voelde hij zich ook. De geest was uit de fles en kon voorlopig niet terug.

Er was geen hersencel die het in zijn hoofd haalde ooit bij dit verschrikkelijke mens terug te keren. Even drong de consequentie tot hem door. Hij had nu dus geen woning. Het huis was niet meer van hem. De stapel stenen die een thuis had moeten bieden was door ma overgekocht van hem, toen hij na de scheiding zijn huis niet meer kon betalen. Alleen zijn schrijvershuisje en zijn volkstuin stonden nog op zijn naam. Het was ooit zo anders, zoveel beter. Ilona, verdomme! Waarom moest jij van me weggaan? gonsden de gedachten door zijn rap ratelende hoofd.

De schoonheid zelve, van wie hij moest scheiden – o, die fucking Ilona – ooit zijn grote muze en inspirator tot het creëren van schoonheid, bleek een rotte appel toen het klokhuis zichtbaar werd. Ze had met opgeheven hoofd en een glimlach de hoofdprijs aan alimentatie geëist… en gekregen. Dat kon toen nog, in die jaren. In het begin was de hypotheek nog prima te behappen, maar het verdriet van de verloren liefde was voor Nathan te intens. Hij begon dingen te doen die de pijn bedwelmden. Beelden kleien hielp weliswaar iets, maar de dempende werking was niet genoeg. Er was zwaarder geschut nodig en dat drong zich aan in de vorm van drank, drugs en gokken. Daardoor kreeg de destijds nog sterk ogende Nathan al vrij snel schulden, niet zo weinig ook.

Toen zijn moeder, vlak na het overlijden van zijn vader kort na Nathans scheiding, door een tia verlamd werd, zat ze eerst een paar maanden in een verzorgingshuis. In een latere periode, toen het ook niet goed met Nathan ging, was de oplossing snel gevonden. Hij zou voor haar gaan zorgen en zij zou de hypotheeklast dragen. Dat leek een praktische oplossing, maar bleek in de praktijk een regelrechte hel. Zijn moeder werd almaar harder en begriplozer voor zijn situatie. Het huis, ooit gekocht samen met Ilona, het bouwwerk dat symbool stond voor dromen, pril geluk en de belofte van een fijne toekomst had een enorm afwijkende negatieve lading gekregen. Die van verlies en falen. Hoe anders was dat niet geweest, wanneer Ilona niet bij hem was weggelopen. Zijn grote parel van vermeende onschuld, getooid in een seksueel aantrekkelijk buitenkantje, was godbetert binnen een paar weken in de armen van een andere beeldhouwer gevlogen… alsof híj, Nathan Poâtski niet goed genoeg was.

Hij had het niet eens doorgehad, wat er gaande was, totdat hij ze samen in hun eigen bed betrapte. Hij had het haar willen vergeven, verblind als hij was, maar Ilona wilde zelf weg. Ze had deze nieuwe jongeman leren kennen bij een beeldhouwersfeestje aan de Prinsengracht in Amsterdam… een feestje waar hij zelf bij was. Gerald heette de lul. Hij kwam steeds vaker over de vloer. Nathan dacht zelfs dat-ie een vriend van hem was, maar dat bleek toch anders te liggen. En het ergste was nog dat deze Gerald uiteindelijk wél succesvol als beeldhouwer was. Voor diverse gemeenten maakte hij nu nog steeds diverse werken waarvoor door kansloze smakeloze wethouders veel geld werd neergeteld. En als de beste man nu echt wat kon. Nee, het is was een prutser, een marketingman die precies weet waar mensen om vragen. Echte kunstenaars doen dat niet. Die creëren en hopen dat de diepere laag gezien, doorvoeld en begrepen wordt. Maar dat het poppetje met de sprankeling in haar ogen ineens gevlogen was, zoals een vlinder van zijn meeldraad, dat was naast het miskende kunstenaarschap het allergrootste leed. Als niets lukt, maar er houdt nog iemand écht van je, dan is alle ellende nog te overzien, maar nu dát er zelfs niet was… hoe erg moet het universum je haten om je dit aan te willen doen! Nathan kon er echter niet omheen. Het lot had gesproken. En waar liefde verwacht werd door de tomeloos naïeve ziel van Nathan, bleek Ilona toch te gaan voor het succes, en zijn babbels… de bitch, of was het zijn lach?