Christopher Box

novelle

YVONNE GILLISSEN

"Christopher Box" is het eerste verhaal van de novellenbundel "ZAND-drieluik". Alle delen staan op zichzelf en kunnen onafhankelijk van elkaar gelezen worden, maar samen is de som meer is dan het geheel der delen. 

ZAND-drieluik: (ebook) ISBN: 9789493016071

'Een zuchtje wind deed wat zand speels opstuiven. Er ontstond een kleine dans van korrels die elkaar opzochten, om elkaar heen draaiden in grillige patronen, samen klonterden om daarna, wanneer ze genoeg van elkaar leken te hebben in verschillende richtingen uit elkaar te waaien. Prachtig. Organisch. Hetzelfde gebeurde op enkele plekken verderop in andere vormen, maar even sierlijk en met een arrogante vanzelfsprekend.'

CHRISTOPHER BOX (deel 1, ebook)

In dit reisverhaal ontmoet de onafhankelijke choreografe Rosa Vanderburgt in het zuiden van Marokko de Engelsman Christopher Box, die na een keurige en saaie jeugd ernaar hunkert om de wereld te verkennen. Zijzelf, verzadigd van het vrijblijvende experimenteren in de danskunst, is op zoek naar verantwoordelijkheid en stabiliteit. Na een langzaam proces van ontgrenzen opent zij zich voor hem.

NACHT VAN DE KODIAKBEER (deel 2, ebook) ISBN: 9789493016064

In deze novelle staat de ontwikkeling van een enerverende vriendschap tussen twee verschillende vrouwen centraal. Adriënne is wat kleurloos en onzeker, maar wil zich ontwikkelen tot scenarioschrijfster. Zij ontmoet Janine, een hartelijke filmregisseuse met een uitbundige leefstijl. Aanvankelijke steun en vertrouwen maken langzaam plaats voor irritatie en ambitie. Uiteindelijk, gedurende een nacht op het strand, vindt er een confrontatie plaats.

PAR-DOUCE (deel 3, ebook) ISBN: 9789493016040

Het leven van Adriënne verloopt in deze derde novelle weinig bevredigend. Ze beseft dat ze het roer moet omgooien, maar het lukt haar niet om duidelijk een richting te kiezen die haar voldoening schenken kan. Wanneer haar werkomstandigheden in Par-Douce veranderen neemt haar onvrede steeds meer toe wat leidt tot botsingen met haar omgeving. Door een aanvaring met Christopher Box leert ze om over de schaduw van het verleden heen te stappen en zich weer te openen, zodat haar leven een nieuwe wending nemen kan.

Personen en gebeurtenissen in deze novelle zijn fictief. Overeenkomst met namen van personen in de werkelijkheid berust op toeval.

© 2019 Yvonne Gillissen

Dit ebook is een heruitgave. Het werd voorheen uitgegeven door verschillende uitgeverijen.

Redactie: Diverse redacteuren
Coverillustratie: Niek van Wijngaarden

Uitgeverij Xpath design multimedia produkties - www.xpathdesign.nl
Opgemaakt door Xpath Design - www.xpathdesign.nl
Yvonne Gillissen - www.yvonnegillissen.nl

ISBN: 9789493016057
NUR: 301

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Het mineraalwater was lauw en smaakte naar metaal. Ze keek aarzelend om zich heen, borg de fles in haar tas en liep toen vastbesloten door. Kom - ze was amper begonnen en het geschreeuw van de spelende kinderen uit Amezrou klonk nog in haar oren. Teruggaan was slechts een draai van honderdtachtig graden, stelde ze zichzelf gerust; bovendien was de weg nog steeds geasfalteerd. Volgens de reisgids lag Tamegroute hooguit achttien kilometer ten zuiden van Zagora. De lokroep van de woestijn en de belofte om daar zandduinen te kunnen aanschouwen zoals op de uitgekiende plaatjes, had haar gisteravond op haar hotelkamer doen besluiten tot deze onderneming. Het had haar zonder meer pittig geleken, maar niet onmogelijk en daarom moest het op zijn minst geprobeerd worden. Er bestond een kans dat deze tocht haar interessant materiaal op zou leveren wat ze misschien kon gebruiken voor haar werk. Bovendien dwong de nieuwsgierigheid om te kijken tot hoever ze komen zou; misschien was dit een gelegenheid om grenzen van haar lichaam en geest te ervaren of zelfs te verleggen - al verdiende dat laatste wel wat optimisme, had ze zich gerealiseerd en was toen tamelijk tevreden weggegleden in haar vijfde Marokkaanse nacht.

De zon brandde behoorlijk. Het vocht liep over haar rug; zweten kon lekker zijn. Ze haalde het spijkerjasje uit haar tas en zwaaide het over haar hoofd: liever geen zonnesteek. De rode en okergele aarde ademde een weidse, sombere stilte. Ze was nu helemaal alleen en echt prettig - dat voelde anders. Dit was zwaarder dan wat ze had gedacht en ze had nog minstens driekwart voor zich, maar het leek haar beter om daar niet bij stil te blijven staan. Bij het eerstvolgende bankje zou ze gaan zitten om haar zonnebril schoon te vegen en vervolgens wat dadels te eten die ze vroeg in de ochtend gekocht had. De weg slingerde en werkte zich moeizaam omhoog over een heuveltje. Ze draaide zich om en zag dat ze de lemen huisjes van Amezrou al een stuk achter zich gelaten had, alsof ze voorgoed wegdreef van een laatste houvast. Maar het was natuurlijk gewoon een teken dat ze vorderde, stelde ze zichzelf gerust. Ze liep verder. Haar benen begonnen licht te trillen. Het geluid van een naderende Toyota deed haar overwegen om te liften. Voordat ze hier naar handelen kon had de wagen haar al ingehaald om achter het heuveltje te verdwijnen; de plaatselijke bevolking reisde per auto, de domme reiziger te voet! Het zweet liep langs haar gezicht en haar tong likte haar zoute lippen - hoeveel warmer kon het nog worden? Waar was een bankje om even te rusten? Opeens hoorde ze zichzelf in jankerige uithalen hardop lachen. Haar schouders begonnen te schokken en het jasje viel van haar hoofd. Ze zakte hinnikend door haar knieën neer langs de weg - welja, wat onnozel: deze stadsmuis op gympen dacht aan comfortabele bankjes in de Sahara!… stomme toerist die ze was…

Haar gelach werd opgezogen door de stilte. Uit haar tas haalde ze een zakdoekje, nam de zonnebril van haar gezicht en kneep haar ogen tot spleetjes. Het licht stak gemeen en fel. Ze wreef de glazen schoon en zette het montuur daarna weer boven op haar neusbrug. In dadels had ze helemaal geen trek meer. Ze nam opnieuw een slok van het lauwe water, sloeg het roodgele stof van haar smoezelige broekspijpen, keek om zich heen en overwoog haar trip: zou ze al zo snel opgeven? Geen teken van leven terwijl ze niet eens zo gek ver van de bewoonde wereld was. Een zuchtje wind deed wat zand speels opstuiven. Er ontstond een kleine dans van korrels die elkaar opzochten, om elkaar heen draaiden in grillige patronen, samen klonterden om daarna, wanneer ze genoeg van elkaar leken te hebben in verschillende richtingen uit elkaar te waaien. Prachtig. Organisch. Hetzelfde gebeurde op enkele plekken verderop in andere vormen, maar even sierlijk en met een arrogante vanzelfsprekend. Een cadeautje, zomaar voor haar. Als dansers eens zo zouden kunnen bewegen!… Ze besloot om door te zetten, kroop overeind en bedekte haar hoofd opnieuw met haar jasje. Achter het heuveltje kwam een kleine daling. Eigenlijk hoefde ze alleen maar de weg te volgen, als een tapijt rolde hij immers voor haar uit. Het was stap voor stap het uitgestippelde pad bewandelen, velen waren haar voor gegaan en zo moeilijk was dit toch niet? De stilte slingerde zich in een langzame greep om haar heen.

Ze bleef staan. Wat stelde haar zorgvuldig in vorm gehouden lijfje hier voor? Het besef van haar eigen nietigheid in deze grootse, open ruimte vertakte zich met een verlammende werking door haar heen. Ze wilde het lopen hervatten maar haar benen begonnen te weigeren alsof ze bang werden. Het was verbazingwekkend: de trotse benen van Rosa Vanderburgt, benijd en geprezen door vriend en vijand wilden opeens niet meer. Haar twee beste kameraden, bevangen door zoiets monumentaals, lieten het zomaar afweten. Had zij ruimtevrees?! Haar shirt plakte op haar rug. Plotseling werd haar borst samengedrukt. Om haar mond staken speldenprikken, ze hapte naar adem. Haar gedachten schoten duizend cirkels rond. Natuurlijk - Gundrun!

'Ik moet rustig blijven, juist nu,' wist ze en graaide in haar tas naar de zak met dadels. Het lukte niet om ze eruit te kieperen. Ze zaten vastgeplakt aan het plastic, als halsstarrig verzet tegen de zwaartekracht. Met haar hand trok ze de klonterende massa los en liet hem op de grond vallen. Het spijkerjasje gleed van haar hoofd. Ze hapte in het rond, haar vingers begonnen te tintelen. Zo goed als ze kon probeerde ze de zak naar haar mond te brengen om er in te ademen. Dit zou vanzelf weer over gaan, wist ze, het was een kwestie van tijd.

Na eeuwige minuten ebde de beklemming uit haar borst weg; langzaam kreeg ze weer voldoende lucht. Zo voelde dus hyperventilatie. Nu had ze het voor het eerst zelf aan den lijve ondervonden. Vreselijk! Wat een lijdensweg voor Gundrun iedere keer. Voortaan zou ze wat aardiger voor haar zijn, nam ze zich voor. Ze bleef nog een poosje stil staan.

'Experiment afgesloten,' concludeerde ze ontgoocheld. Ze bukte zich om haar jasje op te rapen, bedekte haar hoofd en liep langzaam terug. De geklonterde dadels bleven als hondenpoep op het asfalt achter.

Ze draaide de deur op slot en ging onmiddellijk op bed liggen. Douchen zou ze later doen.

Daar lag ze dan, weliswaar aan de poort van de Sahara, maar moederziel alleen in een veel te dure hotelkamer. Hier had ze zelf voor gekozen!

'Ik als man zou dat niet durven, in mijn eentje naar Marokko,' had de weinig heldhaftige Joris gezegd nadat ze hem de sleutel van haar woning had overhandigd. Bij hem zouden haar planten in goede handen zijn.

'Ben je niet bang?' had hij haar gevraagd met een peilende blik.

'Ramadan. Anders zou ik het niet doen,' had ze geantwoord. Ze had wel vaker alleen gereisd en wist waarmee ze rekening moest houden. Het was zo verdomd goed uitgekomen om een nieuwe reis te maken. In een nieuwe, onbekende omgeving zou ze tot frisse, originele ideeën kunnen komen. Ze zou tijd genoeg hebben om zorgvuldig aan een goed concept te werken voor haar allereerste choreografie! Vreselijk spannend, maar doodeng. Ze kende de dansers nog niet, maar volgens horen zeggen waren het semi-professionals van acceptabel niveau.

Haar voorgangster, een geroutineerde Amerikaanse, was met fikse ruzie opgestapt en had het hele project in de steek gelaten. En Gundrun - uitgerekend zij - had haar, Rosa, benaderd en gesmeekt of zij vervangen wilde. Ach ja - Gundrun... niet ongetalenteerd, maar met een behoorlijk opgeklopt ego en daardoor een ramp om mee te werken. En altijd vreselijk nerveus. Die hyperventilatieaanvallen iedere keer zo'n uur voor de voorstelling, om dol van te worden! Maar je had je collega's nu eenmaal niet voor het uitzoeken en wanneer je de juiste gebruiksaanwijzing op haar toepaste was ze heus wel te pruimen. En humor had ze ook, zo af en toe. Bovendien - en dat was voor Rosa belangrijk - was Gundrun iemand die tenminste haar nek durfde uit te steken en niet alleen maar veilig aan de kant stond en kritiek spuide, zoals vele anderen die een kunstenaarschap pretendeerden. Maar vriendschap zou er nooit tussen hun kunnen bestaan, had Rosa door de jaren heen wel eens spijtig geconcludeerd, daarvoor werkte Gundrun haar veel te veel op de zenuwen. Van intimiteit tussen hen was geen sprake.

Een vreemde melancholie diende zich als een onuitgenodigde gast aan. Ze zuchtte, strekte zich uit en stond op. Hieraan toegeven wilde ze nu niet. Ze zou gaan douchen en zich daarna gaan oriënteren op een nieuw reisdoel. Morgen zou ze uit Zagora vertrekken. De woestijn hoefde voor haar niet meer.

Rood, groen, blauw; altijd een dankbare kleurencombinatie, vond Rosa en keek vol bewondering uit het raam. Ze had zich met opgetrokken knieën achter in de gammele bus geïnstalleerd en liet zich met grote tevredenheid door de Draavallei voeren. Sightseeing behoorde immers tot de hoogtepunten van het reizen. Olala, wat een decor! Lemen kasbashs opgesierd met elegant wuivende palmen onder een indrukwekkende wolkenloze hemel. In deze toverplaatjes woonden mensen, al zou je dit bijna niet geloven. Zulke exotische beelden stilden pas echt de honger in je binnenste. De reisgids had niet overdreven.

Het was goed geweest om er weer even tussen uit te piepen, stelde ze zichzelf nu voor de tweede keer gerust. Geld was deze keer geen probleem geweest en verder was er toch niet zo veel waarmee ze rekening houden moest. Waarom zou ze dan niet een beetje rond koekeloeren wat er zoal in de wereld te koop was? Bovendien was de voorbereiding van haar choreografie niet aan een bepaalde plek gebonden - dus.

De bus stopte midden op de weg. Twee oude, magere mannen met hun hoofd gewikkeld in grauwe doeken die ooit wit moesten zijn geweest, stapten in en zochten een plaatsje om te gaan zitten. Rosa werd lange tijd nieuwsgierig begluurd maar uiteindelijk werd haar aanwezigheid als een gegeven feit beschouwd. Kennelijk was het nog steeds niet vanzelfsprekend dat een Europees ogende vrouw helemaal alleen reisde tussen Zuid-Marokkanen, ook al had het reizen allang massale vormen aangenomen. Een aandrang om te geeuwen maakte zich van haar meester. Hoe lang zou het nog duren voordat ze door elkaar gehobbeld in Quarzazate op een bed in een hotelkamer neer kon ploffen? Ze begon honger te krijgen; de Ramadan had ook zijn nadelen. Uit haar tas viste ze wat kleffe koekjes die ze zo onopvallend mogelijk, in een onbewaakt ogenblik, naar haar mond bracht. Echt lekker - dat smaakte anders. Vanavond zou ze een stevige, pittige maaltijd nemen. Dat zou waarschijnlijk pas over enkele uren zijn, besefte ze. Ze keek uit het raam. Nu kon ze alleen maar toverplaatjes eten.

Het duurde even voordat de chauffeur haar tassen vanaf het dak van de bus naar beneden liet zakken. De medepassagiers schreeuwden en verdrongen zich om zo snel mogelijk hun eigen bagage te bemachtigen. Haar maag seinde een onaangenaam gevoel. Rosa nam, vasten of niet, openlijk de laatste koekjes uit haar schoudertas en propte ze in haar mond. Een man met een diep getekend gezicht en met een bruin onregelmatig gebit lachte haar vriendelijk toe en wees daarna op zichzelf terwijl hij zijn hoofd schudde. 'Ramadan, Ramadan.'

Rosa lachte met een engelenlach alsof ze hem niet begreep; ze konden haar wat! Toen ze, als een van de laatsten, haar reistassen in ontvangst genomen had verliet ze het busstation en liep de Boulevard Mohammed V af. Quarzazate leek op het eerste gezicht een slaperig doorgangsstadje, waar mensen al dan niet noodgedwongen moesten overnachten als ze richting Marrakech of Zagora wilden. Niets wees er op dat hier wat te beleven viel dat enige betekenis had. Een Amerikaans stelletje liep verliefd aan de overkant van de weg. Ze overwoog om hen aan te spreken, maar de man en de vrouw gingen zo verrukt in elkaar op dat ze ongetwijfeld storen zou. Ze slikte en keek rond.

'Deutsch? English? Français? I can bring you to nice hotel.' Rosa negeerde de opdringerige mannelijke stem die uit het niets naast haar opdook en sloeg rechtsaf een straatje in. Haar slipje had zich in haar bilnaad samen gefrommeld en irriteerde terwijl ze liep, maar ze zou het niet hier op straat gaan herschikken. Ze was opgelucht toen ze niet werd achtervolgd. Haar oog viel op een eenvoudig uithangbord van een hotel waarvan ze zich de aanbeveling in de reisgids herinnerde. Geen luxe, wel betaalbaar. Ze stapte naar binnen.

Bij de sjofele balie stond een jonge, goedgebouwde Europeaan. Rosa keek hem op de rug. Hij sprak binnensmonds maar met een duidelijk Engels accent. De hotelmedewerker was behulpzaam en overhandigde hem de sleutels van een kamer. Daarna kreeg hij Rosa in zijn vizier en wendde zich tot haar. De Brit draaide zich om. Hij had een melkmuilengezicht en glimlachte onnozel. Rosa knikte kort.

'Hello, were do you come from?' Het klonk als een oefening beleefdheidsconversatie.

'The Netherlands.'

'The Netherlands! I come from England.'

Rosa knikte opnieuw en trok een beleefde glimlach. Demonstratief richtte ze zich op de vriendelijke Marokkaan achter de balie en liet zich inchecken. De Brit nam zijn rugzak van de grond en verdween naar zijn kamer.

Couscous had ze besteld tussen de turquoise muren van het eenvoudige eetzaaltje van het hotel. De alles overstemmende dialogen van soapacteurs die via de televisiemonitor de ruimte binnendrongen irriteerden. Rosa nam een slok water uit haar glas en rilde. Een groot dampend bord met griesmeel, groenten, schapenvlees en grote zwarte olijven werd voor haar neer gezet.

'Bon appetit.' Ze knikte en hapte met ongekende gretigheid. Het smaakte boven verwachting en langzaam ontspande ze zich. De tafeltjes om haar heen begonnen bezet te raken. Youssef, een tengere bediende met een opvallend knap gezicht, zette de TV zachter. Mannen van de plaatselijke bevolking hadden op de zonsondergang gewacht en deden zich nu te goed aan een maaltijd. Ze rilde opnieuw.

'Your nose is red.' De Britse melkmuil was ongemerkt bij haar tafeltje komen staan en zocht onhandig een manier om een gesprek te beginnen. 'Can I take a seat?' Hij wees op een stoel.

Ze aarzelde en constateerde dat ze niet in een gezellige bui was. Aardig zijn kostte nu moeite. De meeste plaatsen aan de tafeltjes rondom haar waren al vergeven. Als blijk van akkoord gaf ze een vage knik.

'What happened to your nose?' Hemeltje - hier zat ze dus even aan vast.

'The sun.'

'You should protect yourself.'

Ze schonk water in haar glas uit de roze plastic kan die op tafel stond. 'Ik ben in de woestijn geweest en heb de zon onderschat.'

Youssef zette een bord couscous voor de Brit neer en vroeg daarna pas of hij bestellen wilde.

Deze lachte en knikte onwennig.

'Het smaakt goed,' stelde Rosa hem gerust en hervatte haar eigen maaltijd. Er ontstond een stilte die niet onprettig was omdat beiden hun aandacht aan het eten schonken.

'Smaakt inderdaad goed,' sprak hij na een tijdje. Rosa begon vol te raken maar at door alsof ze alvast een voorraad voor slechte tijden wilde aanleggen. Haar rillerigheid was verdwenen maar ze voelde zich behoorlijk moe.

'Hoe lang ben je hier al?' vroeg de Brit in een onzekere poging om het gesprek te hervatten.

Ze zou niet flauw gaan doen en gaf hem een beleefd antwoord, hetgeen door de jongen als aanmoediging werd opgevat om een heuse conversatie op te bouwen. Er ontstond een onbeduidend gesprekje in een vriendelijke atmosfeer. Een lange geeuw, die qua timing niet op een beter moment had kunnen komen, gaf Rosa de gelegenheid om zich te excuseren. Ze was 'very tired' en wilde gaan slapen. De Brit lachte schaapachtig en wenste haar 'sweet dreams'.

Ze verliet het turquoise, lawaaierige eetzaaltje en klom de trappen omhoog naar de tweede etage. Pas nu merkte ze hoeveel ze gegeten had. In de lange, sober verlichte gang schoot Youssef haastig achter een openstaande deur een kamer binnen, schuin tegenover die van haar. De geur van hasj en het geluid van opgefokte stemmen kwamen haar tegemoet. In het voorbij gaan zag ze in een flits een aantal mannen op bed zitten kaarten. Toen ze haar opmerkten werd de deur snel dicht gedaan om het tafereel te verbergen. Alsof Rosa dit wat interesseren kon! Ze opende moeizaam het oude ijzeren hangslotje, draaide vervolgens een grote, ouderwetse sleutel in het deurslot rond, zwaaide de houten deur open en ging haar hotelkamer binnen. Een eenzaam, kaal peertje boven aan het plafond gaf summiere verlichting. Haar tassen stonden nog onuitgepakt in een oude, met bloemmotief overtrokken fauteuil. Ze sloot de deur achter zich en vergrendelde het slot. Het rook muf. Uit de drie hoge, ouderwetse bedden koos ze het kleinste en comfortabelste, veilig in een hoek vlak bij de deur. Ze schopte haar gympen uit. Plotseling werd haar oog getrokken naar de deurklink die langzaam twee keer naar beneden werd gedrukt. Iemand op de gang probeerde stilletjes haar kamer binnen te dringen. Mogelijk was dit een van de mannen uit de tegenover liggende kamer. Haar hart begon te bonzen. Aangenaam - dat was het ongetwijfeld ergens anders. Terwijl ze de deur in de gaten hield overwoog ze of ze haar stem moest verheffen of dit juist beter kon laten. Ze ademde nauwelijks merkbaar en staarde onafgebroken naar de klink. Maar er gebeurde niets meer, een herhaling bleef uit. Pas na een tijd zakte het bonzen van haar hart af en voelde ze hoe haar lichaam wat meer ruimte durfde te nemen. Het leek haar beter nog een poosje waakzaam te blijven, ze was immers alleen en op zichzelf aangewezen. De slaap kwam echter snel en hoewel ze zich er tegen verzette, zoog hij haar onverbiddelijk mee de diepte in.

De nieuwe studio van Gundrun was gebouwd in een glanzende zwarte olijf. Het was de crème de la crème van een nieuwe stroming binnen de architectuur en de ruimte was slechts bereikbaar voor een zeer select gezelschap. De toegangscode bestond uit het declameren van ingewikkelde Arabische dialogen waarbij slechts twee keer een vergissing gemaakt mocht worden. Toen Rosa haar mond open deed om de code op te dreunen zwaaide er plotseling een witte deur met roze stippen open die ze voorheen niet opgemerkt had. Ze kwam in een gangenstelsel met allerlei richtingaanwijzers die ze niet begreep. Zoekend strompelde ze rond en af en toe stonden, lagen of hingen in een hoek of op een overloop danseressen in verbluffende poses die ze nog nooit gezien had; hun lichaamssouplesse behoorde tot een kunnen dat aan het mysterieuze grensde. Opeens dook de melkmuil op, hij zag er volledig anders uit maar Rosa wist dat hij het was, ze herkende hem aan zijn schaapachtige grijns. Ze werd woedend op hem. Toen voelde ze een flinke duw in haar rug en viel daarbij in een eindeloze put naar beneden.

Ze schrok wakker. Het kale peertje aan het plafond brandde nog. Ze was met haar kleren aan in slaap gevallen. Haar ogen gleden naar de deur. Alles leek veilig. Toen ze rechtop ging zitten om haar bloes uit te trekken gaf haar maag een onaangenaam signaal. Ze had veel te veel gegeten. 'Niet aan denken,' dacht ze en ging opnieuw op haar rug liggen. Ze hoopte dat ze vanzelf weer in slaap zou vallen, maar een gevoel van misselijkheid overspoelde haar alsof ze moest gaan overgeven. Ze begon te rillen. 'Concentreren op het alfabet, van voor naar achteren en dan weer terug,' gaf ze zichzelf het commando. De K klonk als 'couscous' en deed haar onmiddellijk denken aan 'kotsen'. De misselijkheid drong zich opnieuw aan haar op. Er was geen emmer besefte ze en dat bracht haar tot de conclusie dat ze haar kamer zou moeten verlaten om helemaal aan het einde van de gang naar een wc te gaan, voor het geval dat ze daadwerkelijk zou moeten overgeven. Geen aantrekkelijk vooruitzicht, zeker niet na het gedoe aan haar deur eerder op de avond. 'Misschien gaat het over,' hoopte ze, maar ze had geen keuze. Haar keel maakte een kokhalzende beweging; aan struisvogelpolitiek had ze niets. Ze liet haar benen van het bed glijden zodat de voeten de vloer raakten, ging rechtop zitten en stond op. Ze schoof haar voeten in de gympen en ontsloot de deur. De gang leek leeg. Onmiddellijk vergrendelde ze haar kamer met beide sloten want vertrouwen deed ze het hier niet. De tocht over de sober verlichte gang werd een moeizame trip. Ze moest, zo leek het, een lange afstand overbruggen voordat ze aan het einde links om een hoek een slecht geverfde blauwe deur vond die ze opende. Met enige moeite kon ze een gat in de vloer onderscheiden. In een hoek stond een emmertje onder een klein, laag kraantje. Ze spreidde haar benen en boog haar romp boven het gat. 'Kome-wat-er-kome-moet,' dacht ze en wachtte enkele ogenblikken af maar er gebeurde niets. Loos alarm. Enigszins opgelucht liep ze terug naar haar kamer, haalde beide sloten van het slot, opende de deur, ging naar binnen en sloot meteen weer af. Op de rand van haar bed schopte ze de gympen uit, trok de ritssluiting van haar broek omlaag, maakte aanstalten om hem uit te trekken toen een nieuw gevoel van misselijkheid haar overviel. Ze staakte haar handeling en bleef doodstil zitten. Een nieuwe tocht over de gang was niet aanlokkelijk. Ze begon zich verder te ontkleden, gooide haar bloes van zich af, maakte het licht uit, schoof naakt onder de lakens en hoopte dat de slaap gauw komen zou. Maar ze had te voorbarig conclusies getrokken. Haar bovenlichaam begon zachtjes te schokken en haar keel maakte heftige, kokhalzende bewegingen. Vreemde rillingen sprongen over haar lichaam. Verdomme - ze had bij de wc langer moeten wachten; nu moest ze weer terug. Bloot over de gang was hoe dan ook niet mogelijk. Ze kwam uit bed, zocht met haar hand het lichtknopje en trok haar broek, zonder slipje, over haar benen en bekken en maakte hem dicht, waarbij enkele schaamharen gevoelig tussen de ritssluiting kwamen. Ze viste de bloes uit een hoek, trok hem aan, knoopte hem voor de helft dicht, plantte haar voeten in haar gympen alsof het pantoffels waren, liep naar de deur en opende hem. Op de verlaten gang waren de stemmen van de kaartende en blowende mannen duidelijk hoorbaar. Hoewel het hele sluitings- en openingsritueel van haar kamer nu heel erg omslachtig was, leek het haar verstandiger om dat toch te doen. Ze liep naar het einde van de gang en sloeg linksaf naar het gat. Daar boog ze zich voorover en wachtte een poosje. Er kwam niets. Ze rechtte haar rug en nam zich voor om niet te snel naar haar kamer terug te keren. Dit had even tijd nodig, het was aan haarzelf om die dan te nemen. Na een poosje overwoog ze om het braken te forceren door een vinger in haar keel te steken, maar die gedachte stootte haar af. 'Zo'n held ben ik niet,' sputterde ze en kreeg na enkele minuten hoop dat het vanzelf over was gegaan. Ze zou nog even wachten om dan de hele reis over de gang weer af te leggen. Na een kwartier slofte ze terug. Bij haar kamerdeur opende ze de sloten, ging naar binnen en draaide de deur meteen weer op slot. Ze zou zich niet meer ontkleden voor het geval dat de toestand zich herhalen zou. Het licht liet ze branden. Op het bed liet ze de schoenen van haar voeten glijden en opende haar gulp. Met haar hand wreef ze over haar schaamhaar alsof ze het glad wilde strijken en ritste haar broek voorzichtig dicht.

Ze keek een poosje naar het afgebladderde plafond en zuchtte. Wat een nacht! Haar kaken begonnen zachtjes te klappertanden. Haar lichaam rilde en de misselijkheid golfde nu onafgebroken door haar heen. Hoe vurig ze ook gehoopt had dat het vanzelf was overgegaan, het tegendeel bleek waar. Ze stond op, zocht met haar voeten de gympen, strompelde naar de deur en haalde hem van het slot. Op de gang was niemand. 'Ik moet me nu heel goed concentreren,' gaf ze zichzelf de opdracht toen ze haar kamer met de beide sloten vergrendelde. Ze strompelde richting toilet. Halverwege bleef ze staan. Haar hoofd tolde. Ze strekte haar arm uit naar de muur en voelde hoe haar hand steun zocht. Alles om haar heen draaide alsof ze in een centrifuge zat. Haar benen begonnen het gevoel met de grond te verliezen en even later werd alles zwart.

Hoe lang ze daar gelegen had wist Rosa niet toen ze haar ogen opende. Ze voelde zich vreemd en ver van zichzelf vandaan. De stenen vloer onder haar was koud. Ze merkte dat ze klappertandde en zweette. Bij haar rechterhand lagen de sleutels. Trage voetstappen naderden. Een Marokkaanse man in djeleba liep langs haar heen. Ze keek naar hem op en zag een spottende glimlach om zijn lippen, vol verachting en met een vreemde diepe haat in zijn ogen. Hij liet haar liggen als was ze een afgedankt stuk vuilnis en verdween in de kamer waar de mannen druk zaten te kaarten. Rosa kwam overeind en strompelde naar het einde van de gang. Ze opende de blauwe deur en bracht haar torso boven het gat. Haar lijf schokte. Ze had geen seconde later moeten komen. Haar keel kokhalsde en alsof er een enorme dijk doorbrak stroomde een nauwelijks verteerde maaltijd naar buiten. Er leek geen einde aan te komen.

Haar keel voelde rauw en de smaak in haar mond werd viezig zuur. Toen haar ingewanden rustig werden liet ze het emmertje vol water lopen en begon met het spoelen van de vloer. Achter in haar keel zaten brokjes olijven vast geplakt. Een merkwaardige rust daalde over haar neer, als een stilte na een storm. In haar ontbrandde een kwetsbaarheid met de kracht van een spuwende vulkaan.

Een bescheiden klop op de deur. Een pauze. Een herhaling. Rosa aarzelde.

'Are you all right?' De stem van de Britse melkmuil. Een nieuw kloppen. 'Hello?'

Langzaam kroop ze van haar bed en wikkelde het losgewoelde laken om haar naakte lichaam. Ze ontgrendelde de deur.

'How are you?' uitte de Brit zijn bezorgdheid nadat hij haar in een oogopslag opgenomen had. Haar verschijning wiebelde tussen een halfslachtige imitatie van een historisch personage uit een Hollywoodfilm en een verloederde, door de politie van haar bed gerukte vrouw uit een ranzige achterbuurt.

'Gaat wel,' antwoordde Rosa, 'ik ben vannacht ziek geworden en heb moeten overgeven.'

'Van Youssef hoorde ik dat je niet goed was. Kan ik wat voor je doen?'

Rosa maakte een uitnodigend gebaar en ging weer op bed liggen. 'Zou je twee flessen mineraal water voor me kunnen kopen? Ik zal je wat dirhams geven.'

'Laat maar, ik ben zo terug.' Hij verliet de kamer en sloot de deur zachtjes achter zich dicht.

Ze slikte. Door het kleine raampje kon ze vanaf haar bed een stukje lucht zien. Het was bewolkt. Vandaag kon ze beter blijven rusten. Voor het eerst had ze hyperventilatie gehad en nu ook al voor het eerst was ze flauwgevallen. Stof tot nadenken had ze genoeg en dat zou ze dan ook grondig doen. Introspectie was een plicht! Wat had deze trip haar nu, behalve de reeds bekende eenzame uren op hotelkamers, opgeleverd? Marrakech was een must geweest en had bevrediging gegeven. En de tocht door de Draavallei was zonder meer mooi geweest. Maar verder? De woestijn? Daar was ze nauwelijks in geweest. Die hyperventilatie was, behalve dat ze dat tot een volledig nieuwe ervaring kon rekenen, zowel goed als slecht geweest. Ze was niet verder in paniek geraakt en had adequaat gehandeld. Weliswaar dankzij de enerverende plankenkoorts van Gundrun waardoor ze geweten had wat zij moest doen in zo'n situatie, maar ze had het daadwerkelijk op zichzelf kunnen toepassen terwijl ze nota bene in de ondraaglijke hitte moederziel alleen aan de rand van de woestijn gestaan had! Okay, hier was ze tevreden over. Ze kon heel goed voor zichzelf zorgen, maar dat wist ze toch al? Het verbazingwekkende van deze ervaring was, dat de grote ruimte die voor haar lag, haar bang had gemaakt. Dat was nieuw. Ze had - voor zover ze dat kon nagaan - geen pleinvrees of iets dergelijks. Integendeel, ze hield juist van ruimte, van het onbegrensde. Het gaf haar iedere keer een gevoel van vrijheid en dat was haar nu eenmaal heilig. Waarom had het haar nu opeens beangstigd? Waarom hadden haar benen plotseling zo duidelijk weerstand geboden? 'Tot hier en niet verder,' hadden ze willen zeggen. Of was dit een inbeelding die haar simpelweg misleidde?

Een klop op de deur. De Brit zwaaide de deur open en weer dicht. 'Ik heb hier water en wat O.R.S voor je. Dat staat voor Oral Rehydration Solution, een uitgekiend mengsel van wat zouten en suiker. Daar zal je lijf behoefte aan hebben. Je moet het oplossen en drinken. Het werkt goed bij mensen die reizen; in geval van diarree en dergelijke.' Zijn stem verried een lichte trots.

'Dank je. Ik weet wat O.R.S. is,' schamperde Rosa, 'maar dan heb je voor jezelf niets meer.'

'Maak je geen zorgen, ik heb meer dan genoeg.' Er viel een stilte. 'Ik ga een stuk lopen nu. Misschien dat ik straks even langs wip om te kijken hoe het met je gaat. Tenminste, als je dat op prijs stelt.' Ze knikte. Hij liep naar de deur.

'Hoe heet je eigenlijk?' In de deuropening bleef hij staan. Vanaf het bed sloeg ze hem gade. Het fascineerde haar dat hij zich niet omdraaide.

'Christopher. Christopher Box.'

'Ik ben een tijdje met mijn studie gestopt omdat ik reizen wilde. Maar ik ben van plan psychotherapeut te worden. Ik ga zoveel mogelijk mensen helpen.'

Zijn idealisme deed Rosa glimlachen. Ze had Christopher in een restaurantje vlak bij het hotel zien ontbijten. Hij was de avond daarvoor niet meer naar haar kamer gekomen. Deze keer was ze aan zijn tafel bijgeschoven. Ze schonk thee in haar kopje. Hoewel ze honger begon te krijgen besloot ze voorzichtig te zijn en voorlopig nog even niets te eten. Het was redelijk vroeg in de ochtend.

'Waar wil je overal naar toe?'

'Over tijdje ga ik terug naar Azië. Ik ben een half jaar geleden een tijd in India geweest. In het noorden, in de Himalaya, een werkelijk prachtige omgeving.' Hij leek te zijn uitgehongerd en at ongeremd smakkend een standaard Europees ontbijt.

'Absoluut! Ik ken het van jaren, jaren geleden. Ik heb daar, in het Tushitaklooster bij Dharmsala mediteren geleerd. Een absolute verrijking van mijn leven.'

'Wat toevallig, dat heb ik daar ook gedaan. Alleen hield ik het niet lang vol. Jij wel?'

'Wat dacht jij dan,' trok ze met opzet een triomfantelijk gezicht, 'ik heb tien dagen lang dat hele godganse programma tot in den treuren gedaan en soms was dat behoorlijk zwaar, maar uiteindelijk heel erg de moeite waard. Hoeveel dagen heb jij het geprobeerd?'

'Eentje!' Hij bulderde van het lachen waarmee hij zijn zelfspot wilde aanduiden. Nadat hij bedaarde vervolgde hij op ernstige toon: 'Ik wil het opnieuw gaan proberen, maar dan ergens in Thailand.'

'Aha.' Ze trok haar schouders naar haar oren, liet ze vallen en richtte zich op het losdraaien van haar nek. Christopher observeerde haar aandachtig en vroeg haar hoe lang ze in Quarzazate dacht te blijven.

'Ik neem vandaag een bus richting kust. Naar Agadir of iets dergelijks.'

'Mijn idee. We kunnen misschien wel samen gaan.'

Rosa knikte. Eigenlijk was hier niet zoveel op tegen.

De tocht naar Agadir zou zo'n negen uur duren maar verliep redelijk vlot. Christopher bleek aangenaam gezelschap te zijn en kon onderhoudend babbelen alhoewel Rosa hem niet altijd kon verstaan omdat hij, vooral wanneer hij een poosje aan het woord was, de neiging had om verlegen binnensmonds te murmelen. Het bleek dat hij wel degelijk de vorige avond bij haar hotelkamer had aangeklopt maar Rosa had helemaal niets gehoord, omdat ze waarschijnlijk in een diepe slaap verzonken was.

Christopher was, zo bleek uit zijn enthousiaste gekeuvel, net als zijn zusje, voornamelijk door zijn lieve grootouders opgevoed in een klein, zeer rustig plaatsje aan de Engelse zuidkust. Zijn jeugd en puberteit had hij voor het grootste gedeelte doorgebracht op nogal traditionele kostscholen waar orde en structuur heilige woorden waren. Eens in de veertien dagen brachten zijn zusje en hij beurtelings een weekend door bij zijn opa en oma omdat deze vanwege hun leeftijd en een kwakkelende gezondheid niet beide kinderen tegelijk konden opvangen. Een kind per weekend was voor hen net op te brengen. Kerst en de zomervakanties bracht hij geregeld door bij zijn ouders die op verschillende plekken op de wereld woonden vanwege het werk van zijn vader. Deze had een technische functie bij een of andere middelgrote oliemaatschappij.

Toen hij negentien geworden was, begon hij met zijn psychologiestudie die door zijn ouders grotendeels bekostigd werd. Toch had hij diverse baantjes naast zijn opleiding gedaan zoals kinderoppas, ober in een restaurant en post bezorgen, omdat hij eigenlijk reizen wilde. De wijde wereld trok als een magneet. Na drie jaar studeren en werken had hij eindelijk de psychologie voor een tijd in de ijskast geschoven en was naar India vertrokken. 'En nu,' zei hij plagend, 'ben ik in Marokko en zit ik naast een Nederlandse, tamelijk wilde vrouw, waarvan ik eigenlijk nog niet zoveel weet, in een bus naar Agadir.'

'Classy lady.'

'Wilde vrouw.'

'Classy lady.'

'Wilde vrouw. Een classy lady ligt niet 's nachts in een of ander louche hotel te kotsen.'

'Een - nul. En dat voor een Engelsman.' Ze nam een cracker uit een kartonnen doosje en begon er langzaam op te knabbelen. Zijn ogen keken haar oprecht bedelend aan maar zijn mond vroeg niets. Ze schoot in de lach en overhandigde hem de crackers.

Hij nam drie uit de verpakking en schrokte ze met kwajongensplezier zonder gêne naar binnen.

'Nou?!'

'Wat nou?!'

'Jouw verhaal. Ik heb mijn aandeel geleverd. Nu ben jij aan de beurt. Gelijk oversteken.'

Hij hing al bij voorbaat aan haar lippen en was een makkelijk te veroveren publiek. De wereld van de eigentijdse moderne dans, de lichamelijke en geestelijke moeilijkheden die daar nu eenmaal bij hoorden, het gezeur om een structureel inkomen voor elkaar te boksen, haar komende eerste choreografie, de reizen uit het verleden, haar jarenlange zelfonderzoek, de uitbundige feesten, haar leventje in Big Village Amsterdam - Christopher wentelde zich er dronken in rond en Rosa was zich verrukkelijk bewust van een sterke performance.

'Ik heb nog nooit zo iemand als jij ontmoet.' Hij klonk direct, open en eerlijk.

Ze gaf hem een knipoog en keek toen uit het raam naar buiten. Het was al donker geworden.

Christopher botste, doordat hij herhaaldelijk naar Rosa keek terwijl hij liep, tegen een verkeerspaal. Rosa, zodanig vermoeid dat haar waarneming overprikkeld was, begon onbedaarlijk te lachen. Het was laat in de avond en Rue Allal ben Abdallah, waar redelijk onderdak zou zijn, leek hopeloos onvindbaar. Chris, eveneens moe en aangestoken door haar jolijt, grinnikte schaapachtig en wreef over zijn pijnlijke wang. Een Marokkaanse jongen die toevallig passeerde en het tafereeltje gezien had raakte geamuseerd en vroeg in het Frans waar ze naar zochten. Hoffelijk wees hij hun de weg en trok zich vervolgens na een hartelijke groet terug.

'Een of twee kamers?' vroeg de receptionist van het prettig ogend hotel terwijl hij de paspoorten bestudeerde. De patio was opgesierd met een vriendelijk minituintje. Het geluid van een kabbelend waterstroompje kaatste aangenaam tegen de mintgroene binnenmuren.

Agadir bood vanwege het toerisme luxe en dat was best even lekker.

'Twee,' antwoordde Rosa hoewel dat fiks duurder was, maar voor privacy en ruimte wilde ze zonder meer betalen. Chris zou pas zijn intrek gaan nemen nadat hij nog ergens wat eetbaars had weten te scoren. Rosa kon, wanneer ze nog puf had, bij hem langs wippen. Ze gaf er echter de voorkeur aan om te douchen en te slapen, wenste hem een 'goede nacht' en verdween in haar kamer.

Het vertrek was eenvoudig maar beschikte over een douche met warm water. Het zand van de Sahara had zich hardnekkig in haar rode hennakrullen genesteld, merkte ze toen ze onder de onverwacht teleurstellende slappe straal stond. Dit was zeker niet conform de prijs, concludeerde ze. Agadir was nogal duur en verschilde, als gevolg van de wederopbouw na een aardbeving van enkele decennia geleden, niet veel van een doorsnee kustplaats die een groot deel van haar inkomsten aan het toerisme te danken had. Morgen zou ze naar een of ander klein plaatsje vertrekken waar ze zowel kon luieren alsook gaan beginnen aan haar concept.

'Christopher is best een aardige jongen,' dacht ze terwijl ze haar lichaam droog wreef. Ze viste een lange rok en een schoon shirt uit haar bagage, bond haar krullen bij elkaar en bekeek zichzelf in de spiegel. Haar ogen leken vermoeid, maar haar door de zon verbrande neus werd al minder rood. Echt mooi was ze niet: haar gezicht was nogal breed, haar neus te stomp, haar lippen te dun en haar wenkbrauwen waren te zwak getekend zodat ze altijd wat karakterloos over kwam. Maar haar rode hennakrullen waren een prachtige blikvanger. En haar benen deden naar erotiek verlangen, tenminste als je Joris mocht geloven - ach ja.

Ze ging op bed liggen. Een plakkerige stilte kroop over haar heen. Na enkele minuten stond ze op, draaide de deur van het slot, liep naar Christophers kamer en roffelde op de deur. Hij zat met ingezakt bovenlichaam in kleermakerszit op bed en verslond vrolijk bananen. Naast hem lag een plastic zak en een doos met kaasjes. 'La vasj ki wrie,' las hij hardop en bestudeerde de lachebekkende koe op de verpakking.

'Franse kaas, smaakt goed. Hollandse kaas doet dat vast ook wel.'

Hij pakte een mes, knipte het open, haalde een groot rond brood uit de plastic zak en sneed het geroutineerd in stukken.

'Wil je wat yoghurt?' Rosa knikte.

Hij haalde een bekertje uit de zak, gaf haar een plastic lepel en zonder woorden begonnen beiden hun honger te stillen.

Het boulevardgedeelte van Agadir bleek bij het vallen van de avond een waar flaneerparadijs te zijn. Gekleed in strakke spijkerbroeken wierpen vrouwen en meisjes, hun monden gewapend met felrode lipstick, uitnodigende blikken naar passerende mannen die gretig leken toe te happen; onuitgesproken beloftes werden slechts met een blik wederzijds beklonken. Nieuw eigentijds Marokko deed hier niet onder voor andere mondaine plekken waar ook ter wereld.

Rosa liet haar ogen over Christophers rug glijden; zijn Britse billen deinden fatsoenlijk in een keurige sportieve broek. Op een aangenaam terras namen ze plaats aan een vrijstaand tafeltje tussen andere toeristen. Beiden bestelden fish and chips en terwijl ze de snel geserveerde maaltijd nuttigden, begon een groepje kleine straatartiesten een acrobatenact op te voeren. Hun minilijfjes bleken kaugumachtig lenig te zijn. Het technisch kunnen van deze kinderen maakte grote indruk op Rosa en plotseling herinnerde ze zich de danseressen uit haar droom in Quarzazate. Ze glimlachte nadenkend.

'Happy?' observeerde Christopher haar aandachtig.

'Ik wil nog ergens dansen voordat ik morgen naar een klein plaatsje vertrek om aan mijn concept te werken.'

Hij trok nauwelijks merkbaar zijn dikke wenkbrauwen naar elkaar toe, knikte en glimlachte waarbij hij zijn goed onderhouden gebit net iets te lang ontblootte. Er klonk applaus en een acrobatenjongetje kwam met een pet langs om een gehoopte beloning te incasseren. Rosa gaf wat dirhams en maakte een welgemeend complimentje in het Frans. Het jongetje trok een beroepsglimlach en liep stoer door naar een tafeltje waar Duitse toeristen zaten.

Nadat ze de maaltijd betaald hadden, slenterden ze wat rond en vonden een vervallen jaren zeventig discotheek die ooit hoogtijdagen gekend moest hebben. Het was nog vroeg en de dansvloer bood ruim plek. Rosa trok Christopher, die met wat vage klanken tegensputterde, zonder pardon met zich mee.

'Move!' sprak ze commanderend en bracht haar lichaam in de snelle cadans van de geijkte muziek. De sensatie die het bewegen bij haar opriep maakte haar zwaar en licht, vrij en gecontroleerd tegelijkertijd. Ze gleed, zweefde, rekte, ontspande, placeerde met geraffineerde timing poses in de ruimte en bouwde langzaam af om vervolgens weer te accelereren in een eigen, authentieke danstaal die ze zich na hard werken met grondige discipline eigen had weten te maken. Chris begon aarzelend te bewegen maar ze knikte hem bemoedigend toe. Hij deed zijn best en probeerde creatief zijn armen in de lucht te wapperen maar staakte zijn ongemakkelijke pogingen vrijwel onmiddellijk. De dj draaide de volumeknop open en een ouderwetse stroboscooplamp begon fanatiek te flitsen. Het geluid vervormde en klonk onaangenaam hard. Chris stak zijn hand op, zwaaide en wees naar de uitgang. Rosa zwaaide terug en gaf te kennen dat ze blijven zou. Hij knikte en verdween.

Na een poosje wisselde de muziek abrupt naar langzame schuifelnummers voor verliefde paartjes die er, gezien het vroege tijdstip, niet waren. Lichtelijk geïrriteerd zocht ze de weg naar de uitgang en knikte naar de treurig kijkende portier, die met zijn rug vastgezogen aan de muur leek te zitten. Zijn gezicht klaarde op alsof hij blij was dat hij even van het behang onderscheiden werd.

Buiten bruiste modern Marokko. Een zachte wind kietelde de palmbomen. Iemand haalde haar haastig in en probeerde haar bij te benen. Ze gunde hem geen blik. 'Ik zou je grootmoeder kunnen zijn,' sprak ze plotseling terwijl ze naar het hotel koerste.

'Dat zal heus wel meevallen,' hoorde ze de stem binnensmonds naast haar en na een pauze klonk nieuwsgierig: 'Hoe oud ben je eigenlijk?'

'Ergens in de dertig.'

'Dan zou je inderdaad wel eens gelijk kunnen hebben.'

Het had de nodige moeite gekost, maar het resultaat was er dan ook naar. Rosa stak opgetogen de weg over en liep naar het terrasje van het afgeleefde restaurant waar Christopher op de bagage paste. In het ochtendgloren hadden ze gezamenlijk Agadir verlaten en een bus genomen in noordelijke richting. Rosa had besloten om zich in het vissersdorpje Tarhazoute te installeren en Chris zou later op de dag doorreizen naar Essaouira. Ze plofte neer op een stoffige fauteuil, die als terrasstoel diende.

'Prachtige kamer, uitzicht op zee, schoon, sober, betaalbaar, wat wil ik nog meer. Hier kan ik werken!'

'Klinkt goed. Ik zal je helpen met de bagage.' Zijn gezicht stond strak.

Rosa overhandigde haar citroengele agenda: 'Schrijf jouw adres in Engeland op, dan zal ik een bericht sturen om te melden hoe mijn choreografie geweest is. Wil je het mijne ook?'

Hij gaf haar een degelijk ingebonden boekje met pen. Ze krabbelde haastig haar naam onder een kleine, ijverig opgetekende lijst adressen in een keurig handschrift dat enthousiasme verried.

'Wanneer ik een keer in Amsterdam ben, kom ik je opzoeken,' mompelde hij terwijl hij zich op zijn schrijven concentreerde. Het was het bekende afscheidspraatje van mensen die elkaar gedurende het reizen ontmoet hadden en waartussen het geklikt had maar die, zodra de tijd haar werk gedaan had, elkaar nog maar vluchtig zouden herinneren. Rosa glimlachte naar hem. Hij stond op en nam haar bagage. Zijn eigen rugzak liet hij staan, in de volle overtuiging dat niemand in dit kleine vriendelijke plaatsje ernaar omkijken zou. Er was geen gevaar. Alle waardevolle papieren en reisdocumenten droeg hij immers, zoals een verstandige reiziger behoorde te doen, in een klein ceintuurtasje op zijn lijf.

Ze staken de weg over en liepen door een smal straatje naar een eenvoudig wit pandje met knalblauwe kozijnen en deuren die uitkwamen op een klein hofje. Chris toonde openlijk zijn bewondering en Halima, de eigenaresse glimlachte trots. Kennelijk was dit huisje, gebouwd om aan vreemdelingen onderdak te bieden, een succesvolle inkomstenbron voor haar. Met haar handen begon ze verlegen een dialoog alsof ze het moeilijk vond iets intiems te vragen. Wie van hen zou de kamer gaan bewonen, of wilden ze dat gezamenlijk doen? Rosa stak een duidelijke vinger in de lucht en wees daarna op zichzelf. Halima knikte, overhandigde de sleutel en vertrok.

Chris liep naar een luik, opende het en staarde naar de zee. Rosa plofte op het bed neer. Er viel een lange diepe stilte tussen hen, terwijl het repeterende geluid van de aanrollende golven een weldadige uitwerking teweeg bracht. Plotseling draaide hij zich om, liep naar het bed en ging aan het voeteneinde zitten. 'Het is hier heerlijk,' sprak hij timide en vervolgde toen aarzelend: 'Ik zou hier ook wel willen blijven.'

Ze raakte door zijn voorzichtigheid even ontroerd en dacht na.

'Voor zover ik het begrepen heb was dit de laatste vrije kamer. Je zou hier best kunnen slapen, er is genoeg ruimte. Ik denk wel dat Halima het even weten moet.'

Chris stond ogenblikkelijk op om zijn rugzak te halen en verliet ingehouden enthousiast het vertrek. Rosa keek rond en bepaalde een plaats waar hij zich voor een nachtje installeren kon. Hij zou vast niet storen en er was meer dan voldoende plek.

De afgelopen dagen trokken in haar gedachten voorbij. Er was nogal wat gebeurd! Maar vanaf nu zou ze zich eindelijk gaan bezinnen op haar concept zodat ze de repetities stevig en duidelijk leiden kon. Ze glimlachte tevreden. De zee, weids en groots en zoveel beter dan het zand van de woestijn! Ze rekte zich uit, strekte haar benen ver van zich af, trok ze weer op en bracht ze naar haar buik zodat ze haar handen op de knieën kon laten rusten. Haar dierbare stelten, altijd onvermoeibaar bereid om ingewikkelde passen met bejubelde elegantie uit te voeren, hadden het verdomd om ook maar een decimeter verder door de ruimte te reizen. Was het nu simpelweg de hitte geweest? Of hadden ze gewoon geweigerd de krankzinnige commando's, geëist door haar behoefte om dat experiment te volbrengen, te gehoorzamen? Ze strekte haar benen opnieuw van zich af, schudde ze in de lucht en bracht ze terug op het bed.

Christopher kwam binnen en koerste, als was het afgesproken, naar de plek die Rosa alvast voor hem bedacht had. Hij zette zijn rugzak neer en begon enkele spullen uit te pakken. Alles was keurig geordend in doosjes en zakjes. Een tien voor orde en netheid.

'Ik zag Halima nog en ik heb haar meteen duidelijk gemaakt dat ik blijf,' sprak hij terwijl hij naar het bed liep. Hij ging op de rand zitten, glimlachte lief naar Rosa en bracht aarzelend zijn hand op haar buik. Met lichte verbazing draaide ze haar hoofd naar hem toe en onderging even later gelaten zijn voorzichtige liefkozingen. Verzet bood ze niet want onprettig - dat voelde anders.

Achteraf ergerde Rosa zich aan Thérèses opdringerigheid, al liet ze dat niet direct merken.

Ze hadden haar de avond daarvoor vluchtig ontmoet in een klein restaurantje even buiten Tarhazoute en een onbeduidend babbeltje gemaakt. Het waren fantastische dagen geweest met Christopher en het stoorde Rosa niet dat hij langer was blijven hangen dan wat zijzelf in gedachten had gehad. Ze hadden gewandeld, gegeten, veel gepraat, geknuffeld en geprobeerd om samen te mediteren. Het weer was verrukkelijk en vandaag zouden ze er een lome stranddag van maken, want Rosa wilde wel eens een bruine laag op haar veel te witte body. Net toen ze zich geïnstalleerd hadden was Thérèse komen aanlopen om zich vervolgens - als was het vanzelfsprekend - bij hen te voegen. Pas nadat ze omslachtig haar moddervette zonnebanklijf op een duur uitziend badlaken gevleid had, vroeg ze of ze niet stoorde. Rosa zei niets en Christopher mompelde beleefd dat haar aanwezigheid geen probleem was. Met een klaagmonoloog stak ze overdonderend van wal: het was verschrikkelijk want ze werd geen seconde met rust gelaten. Dat was in Antwerpen al sinds jaar en dag het geval geweest, maar hier in Marokko gebeurde precies hetzelfde. Mannen kwamen als vliegen op haar af en dat terwijl ze niet eens blond was. Schoonheid had zo zijn prijs en of Rosa daar nu ook zo'n last van had. Rosa, die met verbijstering geluisterd had, schudde haar hoofd.

'Ik weet dat ik een erg mooie vrouw ben,' vervolgde Thérèse met hese stem, 'en daarbij ben ik warmbloedig van aard, om het zo maar eens te zeggen. Als ze dat in de gaten krijgen zijn ze helemaal niet meer te stoppen. Ik kan er niets aan doen en bovendien vind ik het vreselijk om mensen af te wijzen. Zo ben ik nu eenmaal. Ze zijn allemaal gek van me, ze vinden me mooi en lief. Ik ben alleen wat zwaar, maar dat krijg je natuurlijk van al die bonbons en etentjes. Daar heb jij geen last van, hè?'

Rosa schudde haar hoofd opnieuw. Er viel een stilte.

'Ik zou best wel wat gevulder willen zijn, maar ik ben danseres en dan verbrand je natuurlijk wel veel,' gaf ze met lichte tegenzin toe, terwijl ze Thérèse met bedekte nieuwsgierigheid begon te observeren. Haar gezicht was inderdaad zeldzaam symmetrisch en verried een uitgekiende verzorging van een of andere dure cosmeticalijn. Het dunne, zwartgeverfde haar droeg ze in een klein knotje boven op haar hoofd en met haar imposante lichaam daaronder leek ze net een Japanse worstelaar.

'Ik dacht al dat je ballerina was,' hapte Thérèse gretig toe. 'Je bent ook zo mooi slank.'

'Ik doe moderne eigentijdse dans, geen klassiek ballet,' corrigeerde Rosa met beleefde afstand, terwijl ze op haar buik ging liggen en haar bikinibandje los trok. Chris begon vol zorg haar rug in te smeren.

'Zoiets heb ik in Antwerpen wel eens gezien,' sprak Thérèse terwijl ze met rooddoorlopen, hongerige ogen toe keek. Na een pauze vervolgde ze kleintjes: 'Zijn jullie allang samen?'

'We hebben elkaar zo'n week geleden hier in Marokko ontmoet en zijn min of meer samen gaan reizen.'

'Ik begrijp het,' knikte ze en wendde zich tot Christopher. 'Zou jij zo meteen ook mijn rug even willen doen? Ik kan er zo moeilijk bij.'

Even later kroop hij gehoorzaam naar haar toe.

Rosa sloot haar ogen, concentreerde zich op de muziek van de zee en voelde hoe ze langzaam weggleed. Het ritme van haar ademhaling liep synchroon met het aanrollen en terugtrekken van de golven. Haar innerlijk meebewegen gaf genot en bracht haar in een sluimering terwijl surrealistische beelden zich aan haar geestesoog voltrokken. Ver weg hoorde ze Thérèses stem en Chris kwajongensachtig grinniken. Kennelijk vond hij haar wel amusant.

'Gelukkig,' dacht Rosa, want dat ontsloeg haar even van sociale blablaverplichtingen en kreeg hierdoor ruimte voor haar bewustzijnstrip. Er ging niets boven dat! Het komende uur was haar verblijf op deze aarde aangenaam gegarandeerd. Alles klopte.

Thérèses stem spon zich als een web om Christopher heen. Net toen Rosa zich begon af te vragen in hoeverre hij de mogelijk nymfomanische neigingen van haar doorzag, voelde ze zijn hand op haar schouder.

'Ik ga even met Thérèse ergens wat drinken,' zei hij. 'Ben zo terug.'

'Okay,' hoorde Rosa zichzelf lichtelijk verbaasd zeggen en hief even later haar hoofd op.

Ze zag Thérèse moeizaam over het hete zand huppen terwijl haar vetrollen om haar heen klotsten, met naast haar Christopher die als een jonge hond bijna tegen haar opsprong.

De roep van de muezzin galmde, in de stilte die gevallen was, hoorbaar na. De mannen van Tahrazoute waren naar de moskee gestroomd en het pleintje lag er in de avondschemer in een tastbare verstilling bij. Christopher zat op een muurtje en Rosa leunde met haar rug tegen hem aan. Hij sloeg zijn armen om haar middel en stak zijn neus in haar hennakrullen.

'Waar denk je aan?'

'Aan religieuze rituelen en aan hoe belangrijk dat voor mensen is.'

'Ik dacht aan heel iets anders.'

'Nou?'

'Eten. Ik begin aardig honger te krijgen. Jij?'

'Nog niet zo.'

'In het najaar wil ik naar Thailand om in een klooster opnieuw in retraite te gaan net zoals toen in het Tushitaklooster in India. Ik hoop alleen dat ik het deze keer heel wat langer volhoud.'

'Goed idee, levert ongetwijfeld wat op.'

Hij trommelde met zijn handen ongedurig op haar buik. 'Zou je daar ook geduld leren?'

Rosa schoot in de lach. Ze draaide zich om en streelde moederlijk over zijn stugge asblonde haar.

'Misschien,' plaagde ze en begon met haar handen over zijn gezicht te kriebelen. Hij hapte krampachtig speels naar haar vingers. Zijn gretigheid, vol jeugdige onschuld, ontroerde haar maar ze besefte dat juist hun verschil in leeftijd het voor haar gemakkelijker zou maken om binnen afzienbare tijd afscheid van hem te nemen. Wilde ze aan het werk gaan, dan moest ze behoorlijk veel ruimte hebben waarin niets of niemand haar beperken kon. Ze draaide zich weer om. Een donkerblauwe duisternis bedekte het vissersplaatsje. De mannen van Tahrazoute verlieten de moskee in devote stilte. Vervuld verdwenen hun vage contouren in allerlei richtingen. Zelden had Rosa zulk een toewijding gevoeld bij mensen die een gebouw verlieten na een religieus samenzijn. Alsof ze een onzichtbare vredige deken om zich heen geslagen hadden.

'Ik moet eigenlijk eens beginnen met het voorbereiden van mijn choreografie. Wat wil jij gaan doen?'

'…Ehm… ik denk erover om in de omgeving te gaan lopen. Het is hier mooi en ik heb geen zin meer om naar Essaouria te gaan. Hoeveel tijd denk je nodig te hebben voor het concept?'

'Geen idee. Een week, misschien wel minder.'

'Vind je het goed als ik een gedeelte van mijn bagage bij jou laat? Kom ik hem over een week ophalen.'

'Geen probleem.'

'Als je vind dat ik helemaal weg moet gaan, dan kun je dat rustig zeggen.'

'Dat zal ik doen. Ik vind het leuk wanneer je terug komt, maar nu heb ik echt ruimte voor mezelf nodig want dan doe ik tenminste iets. Dat snap je wel, niet waar?'

'Ik begrijp het heel goed, het is me volledig duidelijk. Een ding kan er bij mij echter niet in.'

'En dat is?'

'Dat jij nog niet flauwvalt van de honger.'

Ze moest het nu ook weer niet te ingewikkeld maken, per slot van rekening waren het semi-professionelen. Ze kon technisch wel het een en ander vragen, had Gundrun gezegd, maar de kracht van deze dansers lag in hun improvisatievermogen en hun persoonlijke expressie. Dat zou ze dus moeten uitbuiten en dat was natuurlijk alleen tijdens de repetities mogelijk. Nu kon ze slechts combinaties van danspassen verzinnen, zodat ze die als uitgangspunt kon gebruiken om daaromheen de voorstelling te bouwen. Maar wat wilde ze in hemelsnaam gaan maken?

Wat had zij, Rosa Vanderburgt, het publiek eigenlijk te melden? Het was moeilijker dan wat ze had gedacht om tot een authentiek thema te komen. Misschien dat ze eerst kon beginnen met vrij te associëren om op die manier origineel materiaal te ontdekken. Ze nam een schrift en een pen uit haar tas en begon alle woorden, gedachten en beelden die in haar opkwamen zo onbevangen mogelijk op te schrijven.

Een brutale roffel op haar kamerdeur deed haar opschrikken. Ze aarzelde, stond op en hoorde Spaans klinkende mannenstemmen en het dronken lachen van een vrouw. Kennelijk hadden nieuwe reizigers een vrijgekomen kamer in Halimas pandje gevonden. In een kennismaking had ze geen zin, net nu ze goed op dreef begon te komen. Ze ging weer zitten en besloot om niet thuis te zijn. Even later hoorde ze de stemmen zich verwijderen. Ze haalde opgelucht adem, concentreerde haar gedachten op het tot stand komen van haar concept en werkte gedreven door totdat het avond werd. Tevreden viel ze met haar aantekeningen tussen haar knieën in slaap.

De daaropvolgende dagen besteedde Rosa veel zorg aan haar lijf. Grondig rekte en strekte ze haar spieren, centreerde haar bewustzijn door yoga, experimenteerde met bewegingsfrasen en probeerde een thema te destilleren uit het materiaal wat ze verzameld had. Christophers stem drong haar oren binnen. Was hij nu al terug? Hij leek in een moeizaam gesprek met een van de Spanjaarden die sinds enkele dagen onmiskenbaar aanwezig waren. Rosa opende de blauwe, houten deur die op het hofje uitkwam.

'Hello!' lachte hij haar warm toe. 'Ik kom eens kijken of je al opgeschoten bent.'

Naast hem stond een kleine gezette man met benevelde bruine ogen, die herhaaldelijk een slok uit een fles whisky nam. Deze ratelde een onophoudelijke stroom vol vreemde woorden tegen Rosa en bood haar, ter verbroedering, enkele keren een slok aan, hetgeen ze met een afstandelijk opheffen van haar hand weigerde. Het enige wat ze begreep was dat hij sprak over 'una cascada y una hora'. Christopher knikte instemmend en de Spanjaard stak amicaal zijn duim in de lucht.

'Una hora,' herhaalde hij en liep weg.

Ze camoufleerde haar irritatie met een glimlach en ging haar kamer binnen, gevolgd door Christopher, die de deur achter zich dicht maakte en haar onmiddellijk vastgreep.

'Heb je een goed concept bedacht?'

'Ik ben er nog niet helemaal uit, maar ik ben aardig op weg. Ik heb behoorlijk hard gewerkt.'

'Dan is het nu tijd om te ontspannen, of niet?'

Ze knikte, niet geheel naar waarheid. De week was nog maar voor de helft voorbij en hij was nu al terug gekomen. Eigenlijk zou ze meer gepikeerd moeten zijn dan hoe ze zich voelde. Haar eigen reactie was haar vreemd en stemde tot nadenken. Hij nam haar hoofd tussen zijn handen en dirigeerde het voorzichtig een poos van links naar rechts.

'Relax! Je kijkt alsof je de hele wereldproblematiek in vijf minuten moet oplossen. Ga je zo meteen mee naar de waterval?'

'Ik wil eigenlijk nog wat doorwerken.'

'Je weet niet wat je mist. We kunnen meerijden met die Spanjaard, een ontzettend aardige vent.'

Watervallen waren altijd prachtig, maar zin in het wellicht luidruchtige gezelschap van Spaans sprekende mensen die ze amper verstond, had ze niet. Tot voor kort zou ze enthousiast ingestemd hebben wist ze, maar nu voelde het slechts als een onprettige storing. Toch was het een aantrekkelijk voorstel. Ze tuitte haar lippen. Christopher begon te grinniken.

'Wat doe jij moeilijk, zeg. Je kunt later toch ook nog aan je voorstelling werken, dat loopt heus niet weg,' klonk zijn stem wijsneuzerig, 'Nu is er de kans voor een hartstikke leuk tochtje! Kom op, ga mee!'

Christopher banjerde uitgelaten door het ijskoude, stromende water en wist niet van ophouden. Federico applaudisseerde, zijn whiskyfles ledigend, vanaf een kolossale steen. Rosa schatte hem een jaar of veertig en vond hem ontroerend en irritant tegelijkertijd. Hij leek haar iemand met een grote tragiek, hetgeen hij door zijn schreeuwende gedrag voor de buitenwereld probeerde te verhullen. Zijn vrienden, Juan, een magere dertiger, en diens vriendin Dolores, waren rustiger, maar goten met regelmaat grote hoeveelheden rum in hun dorstige kelen. Rosa had zich vlak onder hen op een kleine rotsblok af weten te zonderen en observeerde het watergedartel van Christopher. Ze had zich uiteindelijk wel kunnen vinden in haar deelname aan het tochtje en glimlachte. Het was hier prachtig en haar enigszins afstandelijke gedrag werd door de Spanjaarden feilloos ingeschat en gerespecteerd.

Het was goed om even afstand te nemen van haar concept, ze moest zich er ook weer niet teveel in vastbijten. Tijdens de repetities zou er vast voldoende ruimte zijn om tot iets goeds te komen. Hoe dan ook, het bleef vreselijk spannend. Haar allereerste choreografie! Weliswaar had Gundrun haar met dit aanbod aardig overvallen - uiteindelijk had Rosa het vermoeden gekregen dat een nieuwe fase aan de horizon haar op stond te wachten. Misschien was ze er klaar voor om zich met meer verantwoordelijkheid aan één en ander te binden. Het vrijblijvende ronddolen om her en der ervaringen op te doen begon zo'n beetje te vervelen. Experimenteren alleen maar voor het experiment had uiteindelijk ook zijn beperkingen. Het moest leiden tot iets tastbaars, een vorm, een engagement, zoals ze dat in de danswereld plachten te noemen. Het onverbiddelijke protest van haar benen toen ze geprobeerd had de woestijn in te lopen drong opnieuw haar gedachten binnen. Ach natuurlijk, dát zou het wel eens geweest kunnen zijn! Haar lichaam had haar helemaal niet in de steek gelaten, het had haar juist een signaal willen geven, het had haar kenbaar willen maken dat er een grens was en dat het niet koste wat kost wilde doormarcheren onder het juk van al die grillen en behoeften die door de jaren heen haar leven in sterke mate hadden bepaald. Het zou wel eens tijd kunnen zijn om een wat andere weg in te slaan. Zou dit een nieuw inzicht zijn? Hoe dan ook, deze mijmering voelde als juist en daardoor prettig.

Christopher genoot van alle aandacht die hij kreeg en begon met het vertonen van kunstjes. Hij maakte vervaarlijk uitziende sprongen en dook uitgelaten van een rots in het water. Daarna begon hij met een onduidelijke komische act de clown uit te hangen. Rosa voelde een warm gevoel uit haar buik omhoog stijgen en hoorde zichzelf hardop schateren, zich vagelijk afvragend of dat kwam door hem of door haar zonet verworven geestelijke verrijking. De Spanjaarden, behoorlijk onder invloed van de drank en aangestoken door haar plotselinge gelach, begonnen uitbundig te joelen. Christopher voelde zich aangemoedigd en kon het niet laten iedereen nat te spetteren. Vervolgens draaide hij zich om, trok zijn boxershort naar beneden en toonde met jongensachtig plezier zijn Britse billen. Hij leek net een veulen dat voor het eerst in de wei mocht na lange, lange tijd te zijn opgesloten in een box.

Haar planten waren, zoals verwacht, keurig verzorgd en eigenlijk was bij thuiskomst alles als vanouds, behalve dat Joris verliefd geworden was. Hij had op een feestje Lidwien, een geblondeerde, kordate apothekersassistente ontmoet en beiden waren ogenblikkelijk voor elkaar gevallen.

'Dit is te mooi om waar te zijn,' sprak hij herhaaldelijk terwijl zijn bruine ogen ongekend oplichtten. 'Wie had dit ooit gedacht na negen jaar!'

Rosa glimlachte. Een van haar oudste vrienden was gemetamorfoseerd van een treurige wetenschapper tot een stralende kerel, die tot het maken van danspasjes in staat bleek.

'This time the girl is gonna stay,' jubelde hij en dribbelde met zijn korte beentjes door zijn sombere vrijgezellenwoning.

'Roos, ik zweer het je, ik had altijd gedacht dat, wanneer jij weer eens met een of andere vlam kwam aankakken, het deze keer menens bij je zou zijn en dat je de ware gevonden had. Dan was ik altijd stikjaloers en doodsbang dat ik voor de rest van mijn leven tot eenzaamheid gedoemd zou zijn. Maar zie, zelfs bij zo'n oude uitgebluste lul als ik, kan het plotseling toeslaan. Ik weet gewoon niet wat me overkomen is. Een mirakel, een godswonder of iets dergelijks. Ik ben bijna geneigd om al mijn opvattingen over religie te herzien. Dat zal jou natuurlijk wel verheugen. Kijk maar niet zo triomfantelijk, ik geef het ruiterlijk toe, ik heb me vergist: God bestaat inderdaad, tenminste in de gedaante van het mysterie. Ik ben het dus tegenwoordig helemaal met je eens. Maar nu jij, een vakantievriendje gehad? En dat komt misschien naar Amsterdam?'

Een telefoongesprek diende zich aan en de persoon aan de andere kant nam Joris, die af en toe excuserend gebaarde, aardig in beslag. Rosa glimlachte opnieuw, het liet zich niet moeilijk raden wie dat zou kunnen zijn. Lidwien kon absoluut klepperen met haar lippen, dat was duidelijk. Joris was nu voor het eerst, sinds al die jaren dat ze hem kende, aantrekkelijk en dat was fantastisch om te mee te maken.

Haar gedachten gingen naar Christopher. Bij een busstation in Agadir was het afscheid zonder weemoed verlopen, waarschijnlijk omdat intuïtie voorspelde dat ze elkaar weer spoedig zouden ontmoeten. Via Marrakech was Rosa naar Casablanca gereisd om daar haar vlucht te nemen naar Amsterdam, waar ze vlak na haar thuiskomst zou gaan beginnen met een twee maanden durende repetitieperiode. Morgen zou het dan eindelijk zo ver zijn.

Het telefoongesprek werd met kusjes beëindigd.

'De echtelijke plichten riepen even,' grapte Joris, 'maar er komt dus binnenkort een aardige Engelse boy bij jou op visite?'

'Waarschijnlijk wel, maar je weet het natuurlijk nooit met die vakantiecontacten. Zoiets verwatert meestal snel wanneer je weer terug bent en opgeslokt wordt door de dagelijkse beslommeringen.'

'Klopt. Maar zeg eens, choreografe Vanderburgt, wanneer begint het grote gebeuren?'

'Morgen.'

'Nerveus?'

'Bloed. Ik ken de dansers nog niet. Ik hoop dat het klikt.'

'Vast wel. Heb je er zin in?'

'Enorm.'

Het antwoordapparaat knipperde in volle hevigheid. Zes keer lichtte het rode streepje driftig op. Iemand had, sinds haar thuiskomst, dringend contact gezocht maar geen boodschap achter gelaten. Ook haar mobiel was regelmatig gebeld zonder dat een bericht was ingesproken.

Ze trok haar jas uit en haalde het dictafoontje uit haar boodschappentas. Handig voor de repetities en bovendien aftrekbaar van de belasting. Ze strekte tevreden haar bovenlichaam.

De telefoon begon te piepen.

'Eindelijk! Mensch, wees toch mal bereikbaar. Hoe was Marokko?'

Gundrun. Zoals altijd vreselijk nerveus.

'Geweldig, maar het is ook weer goed om thuis te komen. Ik sta al helemaal in de startblokken voor morgen.'

'Daarvoor bel ik. Ik heb niet zo'n best nieuws voor je. Om met de deur in huis vallen: er is, toen jij in Marokko zat, het een en ander gebeurd. Kay heeft weer contact met me opgenomen. Ze vond achteraf dat ze fout geweest was en heeft besloten om haar trip to the U.S. uit te stellen.'

'Wat wil je daarmee zeggen?'

'Nou ja, zij doet dus toch de choreografie.'

'Huh?'

'Verdammt, dat kan ik toch ook niet helpen. Ik vind het heel rot voor je, maar je weet toch ook wel hoe zoiets gaat.'

'Dat kun je niet maken! Omdat zij zich nu opeens bedenkt, moet iedereen dan maar naar haar pijpen dansen? En dan laat je mij zomaar vallen? Je bent hartstikke bedankt!'

'Kom nou Rosa, je kent haar niet. Zo simpel ligt het niet.'

'Zo simpel ligt het wel.'

'Ik snap wel dat je boos bent maar ik zal het je uitleggen.'

'Hoeft niet. Weet je, jij waait gewoon met iedere wind mee. Wat doe je als ze straks opnieuw opstapt? Nou? Bel je mij dan weer? Moet ik het dan weer opknappen?'

'Rosa, luister…'

'Ik luister niet. Ik ben heel erg kwaad nu.'

Ze drukte het gesprek weg, trok de stekker uit de muur toen de telefoon opnieuw begon te piepen en bleef een tijd lang vastgeklonken op de houten vloer staan. De kamer deinde op en neer. Langzaam schuifelde ze naar haar bed en liet zich vallen om niet meer op te staan. De wereld danste voorlopig wel even zonder haar.

'Jij bent toch Rosa Vanderburgt, is het niet?'

Rosa haalde het bezwete shirt over haar hoofd en draaide zich om. Een klein, kittig vrouwtje met grote blauwe ogen glimlachte onzeker en stak aarzelend haar hand uit. Ze was ergens in de vijftig.

'Kay Carson. Kan ik je uitnodigen voor een kop koffie, ik zou graag met je willen praten.' Haar stem klonk warm, open en zonder accent. Rosa aarzelde en knikte nog voordat ze er erg in had. 'Zo meteen, in het café aan de overkant dan maar?'

'Ik wil nog douchen.'

'Doe maar rustig, dan zie ik je zo.'

Dit was dus Kay. Rosa keek haar na met gemengde gevoelens. Eigenlijk koesterde ze een stevige wrok, maar het persoontje wat zonet nog voor haar gestaan had leek haar zonder meer sympathiek. Wat zou ze willen?

Ze trok haar beenwarmers en trainingsbroek uit en schoot haastig onder een vrijgekomen douche. De les die ze net gevolgd had was pittig geweest en helemaal niet bevredigend. Ze had de combinaties van passen weliswaar technisch goed uitgevoerd, maar daar bleef het dan ook bij. Op de een of andere manier had ze, sinds haar terugkeer uit Marokko nu zo'n drie weken geleden, behoorlijk de pest in. De danswereld, waarvan ze zelf deel uit maakte, stond haar met al het pretentieuze gedoe eromheen, opeens helemaal tegen; het dansen zelf echter niet. Gundrun had ze niet meer gesproken. Om haar lichaam op peil te houden zat er niets anders op om dagelijks lessen en workshops te volgen, alhoewel dat allemaal vrijblijvend was. In een productie zitten vereiste een grote betrokkenheid en een productie choreograferen natuurlijk helemaal. Wat was ze er klaar voor geweest! Een nieuwe woede kwam opzetten. De warme waterstralen spoten op haar neer. Ze nam uitgebreid de tijd ondanks dat ze wist dat een Franse danser geïrriteerd stond te wachten. Zij had zo vaak moeten aansluiten in de rij, dus mocht ook hij dat nu een keertje doen. Wat haar betrof kon iedereen de hik aan de hartkleppen krijgen. Ze draaide de kraan pas dicht toen ze hem hardop hoorde vloeken.

'Merde!'

Zonder iets te zeggen stapte ze achter het douchegordijn vandaan.

'Hufter', dacht ze bijna hardop en begon zich met een handdoek droog te wrijven. Wat zou die Kay haar te melden hebben?

'Sorry dat ik je zo lang heb laten wachten, maar er was geen douche vrij,' loog ze terwijl ze aanschoof aan het tafeltje.

'Geef niet,' stelde Kay haar gerust. 'Ik ben allang blij dat je me even de gelegenheid geeft om je het een en ander uit te leggen. Wat een toeval dat ik je net in de studio zag.'

'Hoe ken je mij dan?' wilde Rosa weten.

'Ik heb je eens met Gundrun in een voorstelling zien dansen.'

Er viel een stilte.

'Waarom wil je met me praten?'

'Dat lijkt me nogal voor de hand liggen. In de eerste plaats wil ik je, ook namens Gundrun, de excuses aanbieden over hoe de dingen gelopen zijn wat betreft de choreografie van ons project. En ik wil het je heel graag uitleggen, misschien dat je het dan beter begrijpt.'

'Vooruit, daar ben ik dan wel benieuwd naar.'

Kay negeerde Rosa's snibbige toon.

'Ik ken Gundrun al lang en we hadden een hele tijd geleden besloten om een keer samen iets te gaan opzetten. Het idee was om een avondvullend programma te maken met twee producties die thematisch met elkaar verbonden zouden zijn. Een tweeluik. Gundrun zou het ene project doen, ik het andere. Daar hadden we subsidie voor aangevraagd en dat werd na lang wachten toegezegd. We kregen - tegen onze verwachting in - het volle pond. Pas veel later hoorde ik via-via dat mijn naam uiteindelijk de doorslag had gegeven, want het was voor de beoordelingscommissie een geval van "voordeel van de twijfel". Uiteraard waren we bijzonder blij en begonnen met de voorbereidingen. Alles liep goed, totdat ik hoorde dat ik borstkanker had. Een enorme klap. Het zit behoorlijk bij ons in de familie, mijn moeder en mijn zuster zijn er aan overleden. Ik raakte helemaal in paniek en besloot halsoverkop naar Houston te gaan waar mijn zoon woont. Dus blies ik ons project af, maar ik gaf geen tekst en uitleg. Ik kon het woord kanker niet uit mijn strot krijgen, tegen niemand. Dat is uiteraard erg stom van me geweest, maar ik was doodsbang en volledig panisch.'

'Ik kan me dat wel voorstellen.'

'Gundrun was woest en heeft toen halsoverkop jou gevraagd om te vervangen, vlak voordat jij naar Marokko ging. Kennelijk heeft ze, zoals ik achteraf begrepen heb, jou vrijgelaten in de keuze van een thema. Ik vermoed dat ze allang blij was dat jij het uiteindelijk wilde doen en dat ze je zo vrij mogelijk wilde laten door je niet te beperken in een kader, wat door haar en mij van te voren was vastgelegd. Toen jij weg was werd ik hier in het AMC in Amsterdam met spoed geopereerd. Mijn zoon is toen overgekomen. Het was eerst de bedoeling dat ik na de operatie met hem mee zou gaan naar de U.S. Maar toen ik hoorde dat het project de subsidie aan mijn naam te danken had, wist ik dat ik dat niet maken kon. Ik mocht het project, en alle mensen die benaderd waren om mee te doen, ondanks alles, niet in de steek laten. Ik heb het toen Gundrun uitgelegd, die snapte het uiteindelijk wel. Misschien dat jij nu meer begrijpt waarom dat het zo gelopen is, maar ik besef heel goed dat het erg vervelend voor je is.'

'Ik had me er waanzinnig op verheugd. In Marokko heb ik een concept grondig doordacht en voorbereid. Ik voel een grote behoefte om me ergens in vast te bijten, om me ergens helemaal aan te verbinden. Het aanbod van Gundrun kwam op het juiste moment! Maar goed, het is me nu wel duidelijk hoe het gelopen is. Ik vind het nog steeds jammer, maar het is niet anders.'

'Dat concept van jou is natuurlijk nooit weg,' glimlachte Kay opgelucht terwijl ze haar grijze haardos naar achteren streek. Misschien dat we, wanneer het project van Gundrun en mij succesvol verloopt, op deze lijn kunnen voortborduren in het daarop volgend seizoen. Ik kan me voorstellen dat we dan een plekje voor jou erbij bouwen. Maar dat kan ik nu nog niet garanderen, dat zal de tijd uit wijzen. Ik hoop dat je niet meer boos bent.'

Rosa dacht na. Haar wrok was weggeëbd. Eigenlijk mocht ze Kay wel en misschien dat de toekomst voor haar toch nog het een en ander in petto had. Niet alle hoop was verdwenen.

'Ach ja, wat zal ik zeggen. Er zijn ergere dingen, zeker als je het vergelijkt met jouw gezondheid, dus, zand erover. Maar hoe is het daar nu mee?'

'Naar omstandigheden goed. Ik heb een borstamputatie gehad, er waren geen uitzaaiingen. Afwachten dus. De schrik zit er natuurlijk goed in. Laten we over andere dingen praten.'

Er ontstond, na een stilte, een open gesprek en toen Rosa door de stad fietste was haar slechte humeur weggezakt. Het gat waar ze na Marokko in gevallen was, voelde opeens minder diep.

Toen ze thuis kwam was er een bericht van Christopher Box.

'Vreemd om een atlas te zien, waarin niet Engeland, maar Nederland het centrum van de wereld is,' constateerde Chris met lichte verwondering. 'Je wordt groot gebracht met de gedachte dat het land waarin je opgevoed bent, het middelpunt van alles is. De rest is alleen maar "buitenland".'

Hij bladerde door tot aan Zuidoost-Azië en wees op Thailand.

'Dit wordt mijn volgende trip, zo tegen het najaar. Daar ga ik in retraite om het mediteren te leren.'

'Houd je toch niet vol,' kriebelde Rosa plagend onder zijn T-shirt. 'We zouden één dezer dagen naar een tempeltje in de Pieterpoortsteeg kunnen gaan, daar zijn Thaise monniken die meditaties leiden. Kun je alvast gaan oefenen.'

'En jij denkt dat ik dat nodig heb,' gaf Christopher van repliek.

Hij klapte de atlas dicht, trok Rosa naar zich toe en hield haar vast in een quasi wurggreep. Ze simuleerde een brave onderdanigheid en sloot haar ogen. Goed dat hij er was, het kwam zonder meer goed uit.

Ze had hem laat in de ochtend van het Centraal Station afgehaald en voelde zich aangenaam verrast dat hij haar enige dagen in Amsterdam kwam bezoeken. De tijd had hem inmiddels een stukje naar de achtergrond verdrongen, maar vrij plotseling weer te voorschijn getoverd. Een zucht gleed traag uit haar mond. Hij imiteerde haar drie keer. Ze opende een oog en keek streng. Hij begon schaapachtig te grinniken en drumde met platte hand op haar kont.

'Great ass. Great ass. Great ass. Great ass. Zeg…'

'Nou?'

'Great ass, ik heb honger. Hoe staat het met jou?'

'Ik zou wel een hapje lusten. We kunnen ergens gaan eten, maar ik kan ook hier iets klaar maken. Wat wil jij?'

'Het maakt mij niets uit.'

Rosa tuitte haar lippen. 'Dan blijven we vanavond rustig thuis.'

'Amsterdam is bekend, maar nogal provinciaal,' klonk Christopher wijsneuzerig. 'Toch vind ik het een leuke stad. Het bevalt me hier best.'

Joris wisselde een geamuseerde blik met Rosa en keek hem daarna vorsend aan. 'En hoe lang ben je dan van plan om in provinciaal Amsterdam te blijven?' De nadruk lag op provinciaal.

Christopher kleurde licht. 'Enkele dagen, misschien een kleine week.'

De kaasfondue en de salades werden geserveerd door een vriendelijke jongen met een spleetje tussen zijn tanden.

'Er is hier behoorlijk veel te doen. Dat zul je wel merken als je er een poosje bent. Je bent nog maar amper hier,' glimlachte Lidwien.

'Zeker,' mompelde Chris binnensmonds, 'maar dan kun je toch al een eerste indruk hebben.'

'Helemaal waar,' beaamde Joris terwijl hij de witte Rioja in de glazen bijschonk.

'Hoe hebben jullie elkaar in Marokko leren kennen?' informeerde Lidwien en keek daarbij stralend naar Joris.

Christopher begon te grinniken. 'Ik logeerde in een louche hotel en daar ontmoette ik Rosa. Ze leek mij meteen een interessant type en toen hebben we samen gegeten. Maar zij werd ziek en heeft toen het hele hotel ondergekotst. Sorry, niet een goed moment om dat nu te vertellen. Maar ik heb haar toen gered.'

'Jij hebt mij mogen helpen,' verbeterde Rosa hem. 'Je bent eerst toestemming komen vragen en die heb ik je uiteindelijk dan maar gegeven.'

'Jij was maar al te blij dat ik je gered had,' protesteerde hij terwijl hij een stuk stokbrood aan het vorkje reeg en in de kaassaus dompelde.

'Wat zou jij doen,' richtte hij zich tot Joris, 'wanneer jij in een dubieus hotel iemand ontmoette die ziek werd? Zou jij dan niet helpen, ook al was het maar een wilde danseres?'

'Classy lady,' sprak Rosa met volle mond.

'Ik zou graag de rol van held voor mijn rekening nemen en haar daarna het hof maken,' bevestigde Joris terwijl hij zijn hand op Lidwiens mollige schouder legde. 'Zeg nou zelf, wat is een man zonder vrouw? Niets toch, alleen maar een stukje zielige ellende.'

'Ik heb je wel eens anders gehoord,' meende Rosa. 'Ik herinner me tig avonden waarop je behoorlijk lag af te geven op alles wat vrouw was. Je hoefde er geen want je had ze niet nodig. Iedereen met een gat tussen de benen stond gelijk voor trut.'

'Pure frustratie, Roos.'

Ze richtte zich tot Lidwien. 'Jij hebt een gunstige invloed op hem.'

'En hij op mij! Tot nog toe gaat het tussen ons heel goed.'

'Dit najaar willen we samen een reis maken en als het dan nog steeds goed gaat, dan zegt deze jongen de huur op en dan trekt hij bij dit schattige, mooie meisje in.'

Joris streek Lidwien over haar korte, geblondeerde kopje. Wanneer ze enkele kilo's lichter geweest was dan zou ze met gemak een lieflijk elfje uit een prentenboek kunnen zijn, dat zo van het plaatje was weggestapt om aan de tafel in het eetcafé bij te schuiven.

'Mijn woning is groot genoeg,' droomde ze hardop, 'maar mag wel wat opgeknapt worden. Ik wil nieuwe meubels en ook een parketvloer.'

Rosa viste de feta uit de salade. De zwarte olijven liet ze liggen. Een licht gevoel van jaloezie kwam opzetten wat ze met een glimlach probeerde te maskeren. Ze schaamde zich. Lidwien was zeker niet onsympathiek en Joris verdiende al het geluk van de hele wereld. Zeker. Maar opeens stak het haar dat zij met elkaar iets aangingen wat veel verder reikte dan een vrijblijvend zo-lang-we-maar-plezier-met-elkaar-hebben-contact. Uit haar ooghoeken keek ze naar Christopher. Indien hij zo'n tien, vijftien jaar ouder was geweest, hoe zou ze zich dan gevoeld hebben?

'Waar zit jij aan te denken?' peilde Joris die haar had zitten observeren.

'Een mysterieuze vrouw,' viel Christopher hem bij. 'Soms zou ik wel eens in haar hoofd willen kruipen om al die gedachten te doorgronden. Ze is de hele dag aan het piekeren.'

'Valt wel mee. Waar willen jullie in het najaar naar toe?' haastte Rosa zich te vragen en nam een slok van haar wijn.

'Nieuw-Zeeland.'

'De natuur schijnt daar heel mooi te zijn,' wist Christopher. 'Tenminste, dat zegt men. Ikzelf denk tegen die tijd richting Thailand te gaan. En als ik dat gezien heb, dan de rest van Azië.'

De stad danste haar zomerse leven. Ze staken de Dam over richting Bijenkorf.

'Op kostschool was het behoorlijk streng, maar het was niet zo afschuwelijk zoals sommige films of boeken je doen geloven. Slaag heb ik nooit gehad en zoiets als seksueel misbruik heb nooit gemerkt,' mompelde Christopher terwijl hij in een zak met yoghurtrozijnen tastte.

'Maar echt leuk zal het toch niet geweest zijn,' meende Rosa.

'Natuurlijk niet. Maar het was allemaal minder dramatisch dan wat mensen denken. We werden niet gemarteld of zo. Het was eerder nogal saai.'

'Saai?'

'Nou ja, alles verliep gewoon volgens vaste patronen. Structuur en nog eens structuur. We mochten wel spelen, maar dan alleen wanneer het rooster het toeliet. En dat was heel erg strikt. Je moest er altijd rekening mee houden. En je kon ook niet zomaar van het terrein af, daar moest je een verdomd goede reden voor hebben en dan moest je het ook nog van te voren aanvragen.'

'Heb je nooit kattenkwaad uitgehaald?'

'Nooit, ik was altijd een rustig jongetje, maar toch ook sociaal.'

'Hoe was het eten?'

'Soms goed, soms vies.'

'En school? Welke lessen vond je leuk?'

'Geografie. Ik wilde veel weten over de wereld, dat vond ik spannend, want paps en mams waren daar ergens.'

'Miste je ze?'

'Best wel.'

De etalage van de Bijenkorf was een blik waardig. Vrolijke plantenpotten in een vanzelfsprekende harmonie met eigentijdse, speels gedrapeerde stoffen. Een prikkelend plaatje. Haar etage kon absoluut een facelift gebruiken, overwoog Rosa. Een nieuw bankstel, een ander bed. Als haar choreografie gewoon door was gegaan, dan had ze een aardig honorarium gehad en was er het een en ander mogelijk geweest. Maar nu - ach, het had geen zin om daar nog over te treuren. Het dansvak was nu eenmaal een wiebelig gebeuren. Ze moest haar teleurstelling loslaten en verder marcheren. Het werd tijd dat ze weer audities ging doen, haar uitkering begon de eindstreep te naderen en eindigen in de bijstand wilde ze voorkomen.

'Laten we naar het Red Light District gaan,' opperde Christopher. Ze kon zich zijn nieuwsgierigheid goed voorstellen en knikte om hem te plezieren.

De sfeer op de wallen was levendig. Rosa liet haar onrustige gedachten over haar toekomst de vrije loop en liep mechanisch naast Christopher die zich goed leek te vermaken. Zelf een productie opzetten zonder subsidie was misschien mogelijk, overwoog ze terwijl een briesje langs haar wangen streek, maar dat zou hoe dan ook te veel geld kosten. Studiohuur, werving van mensen, publiciteit, belichting, vergoeding voor de dansers, de hele santenkraam bij elkaar - nee, dat idee kon wel meteen van de baan. Christopher mompelde het een en ander en bleef bij een tattooshop staan.

'Laten we gaan kijken.'

'Ga maar, ik wacht wel.'

Rosa sloot haar ogen en liet de zon op haar gezicht branden. Ze klemde haar kaken op elkaar. Hoe lang zou ze nog kunnen dansen? En wat kon ze doen als ze de veertig gepasseerd was? Bedenken en maken van producties was het enige waar ze diepe belangstelling voor had, maar hoe reëel was dat om er regelmatig voldoende inkomsten uit te derven? Vele dansers probeerden het om deze voor de hand liggende weg in te slaan. De concurrentie was ontzagwekkend. Ze zou alles op alles moeten zetten. De strijd zou, hoe dan ook, zwaar worden. Zou zij een van de gegadigden zijn die stand zou kunnen houden?

Ze bond haar krullen op en bekeek zichzelf streng in de spiegeling van een ruit.

'Ik heb helemaal niets met tattoos,' zei Rosa toen Christopher vanuit het winkeltje naar toe liep.

'Sommige zijn heel mooi,' meende hij. 'En als je ze op een goede plaats aanbrengt dan is het is prikkelend. Bij vrouwen op het schouderblad is het vaak heel sexy.'

'Het is zo definitief. Ik vind het lelijk en piercings ook.'

'Je draagt wel oorbellen.'

'Helemaal waar.'

'Nou dan. Iedereen moet toch zelf weten wat ie met z'n lijf doet.'

'Ook waar.'

'Verschil moet er zijn, anders is de hele wereld overal het zelfde.'

'Ik ben het helemaal met je eens. Maar hoe zou je het vinden om deze wereld hier te verlaten en bliksemsnel te vertrekken naar een andere?'

'Welke dan?'

'Er begint zo meteen een meditatiesessie bij de Thaise monniken, hier vlakbij. Heb je zin om mee te doen?'

'Dat interesseert me wel.'

'Dat wist ik. Kun je alvast een voorproefje nemen voordat je naar Thailand gaat.'

'O ja, jij vindt natuurlijk dat ik dan alvast kan oefenen. Maar het zou jou ook goed doen.'

'Vertel op.'

'Je loopt ontzettend te piekeren. Een beetje rust in je hoofd zou je helpen.'

'Goed gezien. Jij wordt vast een prima psychotherapeut.'

'Daar hoef je geen psychotherapeut voor te zijn. Dat ziet iedere gek.'

'Is het dan zo erg?'

'Mij valt het in ieder geval behoorlijk op. Maar misschien komt het omdat ik zelf ook met het één en ander rondloop.'

'En dat is?'

'Wanneer het juiste moment er is, dan hoor je het wel.'

De sessie in de Pieterpoortsteeg was bijzonder effectief geweest. De rust die zich in haar hoofd genesteld had bleef een tijdje hangen. Samen met Christopher bezocht ze het Tropenmuseum, de sauna, het Julidansfestival, het Stedelijk, drie keer de bioscoop, twee keer het filmhuis, het Vondelpark, het Van Gogh, het Rijks - Chris wilde persé De Nachtwacht zien -, de Bijlmer, het Paleis op de Dam, enkele kennissen en een aantal bruine kroegen op de Zeedijk en in de Jordaan. Het was zonder meer gezellig en bijna vanzelfsprekend dat hij nog steeds op haar etage in de Pijp vertoefde. Zijn spullen begonnen vaste plekjes te krijgen en zijn aandeel in het huishouden nam gestaag toe, goedbedoeld, maar niet even succesvol want zijn kookkunst was ronduit slecht. Zijn liefkozingen - dat was een ander verhaal. Bij hem voelde ze zich volledig thuis, al was ze van mening dat ze dat niet hoefde te vertellen. Ze was niet verliefd op hem, hield ze zich zelf voor, ze was niet verliefd, ze was niet, ze was niet, ze was.

De boten van de roeivereniging gleden ogenschijnlijk moeiteloos door het water. Rosa kauwde de laatste stukjes van het brood en nam een slok rosé. Chris zat bewegingsloos in gedachten verzonken op de kleine steiger, terwijl ze zich in een steeds smaller wordend balkje zonlicht aan de rand manoeuvreerde. Ze sloot haar ogen en voelde hoe haar rug contact maakte met de houten planken. Het klotsende water onder haar maakte haar loom en soezerig. Het was goed toeven langs de Amstel. Ze dommelde weg in een aangename, droomloze slaap. Hoe het gebeurde wist Rosa niet, maar plotseling lag ze midden in het water en gaf een verbijsterde schreeuw. Ze spartelde even en omklemde daarna met een arm de dichtstbijzijnde stutpaal. Het gegrinnik van Christopher sloeg op haar over en bracht haar in een langdurige, zich repeterende lachstuip.

'Classy lady, classy lady,' hinnikte Christopher en keek vanaf de steiger op haar neer. Pas na enkele ogenblikken reikte hij plagend een helpende hand.

'Waar je ook bent, ik moet jou ook altijd komen redden!'

Hoewel hij nietsvermoedend niets anders dan een onschuldige waarheid sprak, maakte haar dat plotseling razend. Desondanks glimlachte ze toen ze zijn hand aannam.

Het masker uit Kenia kreeg bijzonder veel aandacht, alsook een beeldje uit Peru en de bonte bekers uit Sri Lanka. Christopher was al de hele dag in zichzelf gekeerd terwijl hij zich overdreven concentreerde op lichte huishoudelijke taken. Rosa observeerde hem vanaf de bank terwijl ze quasi een boek las. Ze vroeg zich af waarom hij zo overdreven zorgvuldig haar souvenirs afstofte.

'Vind je ze mooi?'

'Ja, maar ook weer overbodig. Alles wat je bezit moet ook onderhouden worden,' mompelde hij korzelig.

'Is er iets?'

Hij haalde zijn schouders op. 'We moeten eens met elkaar praten.'

Ze klapte haar boek dicht en keek hem afwachtend aan. Hij liep langzaam naar de bank en frommelde de stofdoek tussen de vingers van zijn rechterhand. Rosa trok haar knieën op en hij nam plaats. Er viel een lange stilte.

'Ik denk dat ik niet meer naar Thailand ga.'

'En waarom niet?'

'Ik weet het niet meer,' zuchtte hij.

'Wat ga je dan doen? Terug naar Engeland?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Dat weet je best.'

'Wat weet ik best?'

'Come on, Rose. Je doet net alsof er niets aan de hand is.'

'Vertel.'

'Ik ben hier nu al een week of vijf. Dat moet je toch zijn opgevallen.'

'Wat wil je hiermee zeggen?' Ze trok een groef in haar voorhoofd.

'Nou ja, hoe het verder moet. Ik zou enkele dagen, hooguit een week blijven. Maar het lijkt alsof ik hier ben ingetrokken. Het gaat heel goed tussen ons en ik ben behoorlijk gek op je.' Hij aarzelde even. 'Ik weet het niet meer.'

'Ik weet het ook niet. Ik heb ook bepaalde gevoelens voor jou, alleen…'

'…vind je me te jong.'

Ze kleurde lichtjes en zweeg.

'Maar dat vind ik onzin,' vervolgde hij na een poosje. 'Leeftijd doet er niet toe als je om elkaar geeft. Waar of niet?'

'Ik geef niets om je,' deed Rosa flauw.

'Je liegt.'

'Okay, dan lieg ik. Maar wat wil je dat ik zeg?'

'Nou, je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen wat je wilt.'

'Dat weet ik juist niet. Ik zou best wel willen dat je blijft, maar ik weet niet hoe ik me dat voorstellen moet. Bovendien dacht ik tot voor kort dat je naar Thailand wilde, omdat je de wereld wilt zien of omdat je wilt leren mediteren of omdat je weet-ik-veel-wat. Hoe kan ik nu weten dat je plotseling van gedachten veranderd bent?'

'Dan weet je het nu. Overigens, daar loop ik al langer mee rond. Ik hoef niet persé vast te houden aan plannen die ik ooit in het verleden heb gemaakt, terwijl ik in feite allang wat anders wil. Ik zou hier bij jou willen zijn, want ik voel me hier goed. Bovendien kan ik ook in die Pieterpoortsteeg of waar dan ook leren mediteren, daarvoor hoef ik niet naar Thailand. Maar ik weet natuurlijk niet hoe jij hier tegenover staat.'

Ze tuitte haar lippen. Dit was hoe dan ook haar beste verhouding ooit. Zeker wanneer ze dit vergeleek met haar maandenlange affaire met Wilbert, die behalve zestien jaar ouder ook nog getrouwd bleek te zijn. Of met het enerverende samenwonen met Lex, een drankzuchtige fotograaf die jammeren bleef over zijn geknakte carrière en uiteindelijk niets meer kon dan leugenachtig opscheppen over interessante projecten, terwijl hij in feite de dagen slechts doorkwam met het ledigen van whiskyflessen. Nee, Christopher was zonder meer de beste tot nog toe, maar hij was hoe dan ook pas tweeëntwintig jaar. Ze zuchtte.

'We zouden het toch kunnen proberen,' opperde hij. 'Ik zou één of ander baantje kunnen zoeken zodat ik kan meebetalen aan de huur.'

Indien Christopher daadwerkelijk bij haar bleef wonen, zou het waarschijnlijk niet zoveel verschillen met de afgelopen weken, bedacht ze zich. Het zou wellicht wel goed gaan en het had weinig zin om op een onvoorspelbare toekomst vooruit te lopen. Bovendien was ze behoorlijk aan zijn aanwezigheid gehecht geraakt, dus waarom zou ze dit geen kans geven? Ze kon haar rommelkamertje uitmesten zodat er extra ruimte vrij kwam en samen zouden ze de muren kunnen schilderen en nieuwe, betere meubels aanschaffen.

'Het is natuurlijk wel mogelijk. Misschien kun je dat doen in combinatie met het voortzetten van je psychologiestudie hier aan de Universiteit,' overwoog ze hardop. 'Maar dan zou je toch eerst Nederlands moeten leren.'

'Dan hoef jij tenminste niet de hele tijd Engels te praten,' grapte hij en klapte met zijn hand op haar opgetrokken knie, alsof hij daarmee heel gemakkelijk en zonder twijfel een deal bevestigde.

Het geluid van muziek en gelach kwam de gasten al halverwege het trappenhuis tegemoet. Kay zou haar vijfenvijftigste verjaardag groots vieren met bandje, koud buffet en al. De halve Amsterdamse dansscene met aanhang was uitgenodigd. Rosa en Christopher klommen omhoog naar de studio die voor deze gelegenheid was afgehuurd. Bij een witte deur, versierd met roze ballonnen, bleven ze staan. Een poster met twee vijven en het dwingende onderschrift "still alive" hing op ooghoogte. Rosa moest slikken toen ze het las. Wilde Kay haar angst met betrekking tot haar borstkanker overschreeuwen? Dat kon ze zich moeilijk voorstellen, maar het was natuurlijk best mogelijk, ze kende haar immers nauwelijks. Waarom het zo voelde wist Rosa niet, maar de roze ballonnen op de witte deur irriteerden haar en opeens had ze de neiging om zich om te draaien. Christopher, duidelijk in jubelstemming, klopte enthousiast op de deur. Op weg naar het feest had hij, zonder vermoeid te raken, in zijn nieuwe hoedanigheid van grootstedeling naast haar fiets gerend als een aandoenlijke, speelse hond; alleen het bijbehorende geblaf had ontbroken. De deur zwaaide open en Kay, in een lange mintgroene jurk, verwelkomde Rosa nerveus maar hartelijk. Christopher stelde zichzelf voor en nadat ze een vette theaterbon overhandigd hadden liepen ze de ruimte binnen.

Het was druk. Rosa knikte links en rechts tegen bekende gezichten en draaide zich om toen ze een hand op haar schouder voelde tikken. Gundrun. Ze had haar haar gekortwiekt en zwart geverfd. Met haar fel gestifte lippen zag ze er prachtig uit.

'Je bent toch niet meer boos op mij?' klonk ze ondanks de vraag afstandelijk. Rosa schudde haar hoofd en gaf haar drie kussen in de lucht, links-rechts-links.

'Nieuw image?'

'Ja, wat vind je van mij?'

'Sexy! Ben je op de versiertoer?'

'Dat heb je goed gezien. Ik wil een lover.' Dat klonk zeldzaam openhartig uit Gundrun's mond.

'Eentje maar?'

'Honderd!' proestte ze.

'Hoe gaat het met je choreografie?'

'Niet zo goed, ik ben erg onzeker en veel te nerveus. En dan ga ik weer zo dominant doen.'

Rosa kon zich dat goed voorstellen en knikte.

'Ik kan mijn uiterlijk wel gemakkelijker veranderen, maar mijn innerlijk - dat is een heel ander verhaal.'

'Gun jezelf de tijd.'

'Jij vindt mij ook vaak vervelend, hè?'

'Soms werk je me behoorlijk op de zenuwen. Maar toch mag ik je ergens wel.'

'Ik jou ook wel en ik vind je een sterke performer.'

'Dank je.' Rosa verhief haar stem vanwege de band die begon te spelen. 'En neem een lover, dat zal je goed doen!'

Gundrun lachte.

Rosa baande zich een weg naar het tafeltje waar diverse drank te krijgen was. Ze nam rode wijn en keek rond naar Christopher. Hij was in gesprek met een jongeman, gekleed in een kleurige gestreepte broek wiens gezicht tamelijk veel gelijkenis vertoonde met dat van Kay. Wellicht was dit haar zoon uit Houston. De sfeer tussen de genodigden was open en welwillend. Mensen begonnen te dansen. Rosa zwaaide naar Chris, begaf zich naar een vrije plek in de ruimte en zette haar lijf in beweging. Het lukte niet, ze voelde zich gespannen. Zin om een nietszeggend gesprek te voeren met zomaar iemand had ze ook niet. Om zich een houding te geven liep ze naar het koud buffet. Iets zat haar dwars, al wist ze zelf niet wat. Ze liet haar blik over de lekkernijen glijden en nam een toastje met avocadomousse. Christopher kwam naast haar staan, in zijn hand speelde hij met een glas whisky.

'Amuseer jij je?'

'Zeker. Jij ook?'

'O ja, veel interessante mensen hier.'

'Veel verschillende mensen.'

'Kom mee dansen.'

Ze schudde haar hoofd. 'Straks. Nu even niet.'

Christopher zocht een plekje op de steeds voller rakende vloer en begon houterig op de muziek te bewegen. Haar blik viel op een turquoise pot met glanzende, zwarte olijven. Sinds de avond dat ze in Quarzazate zo belabberd was geweest had ze deze niet meer willen eten. Opeens herinnerde ze zich glashelder haar vreemde droom van die nacht die haar bijgebleven was omdat Christopher er zo duidelijk in voorkwam, terwijl ze hem nog maar net bij het avondeten in het eetzaaltje van dat hotel had leren kennen. In die droom was er toch een witte deur geweest met roze stippen? Ze trok verrast een parallel met de roze ballonnen op de studiodeur die haar een uur geleden onverklaarbaar geïrriteerd hadden. Probeerde ze een of ander raadselachtig signaal te destilleren uit een aantal toevallig samengelopen omstandigheden? Ging ze verbanden leggen die er misschien helemaal niet waren? Toeval bestond immers niet, of toch wel?

Het bandje speelde goed en liet dat horen ook. Met haar handen voor haar oren baande ze tussen de hossende mensen zich een weg naar de uitgang. Uit haar ooghoeken zag ze Gundrun uitdagend bewegen en flirten met een aantrekkelijke man van een jaar of veertig. Christopher, alsook de vermeende zoon van Kay, deden verwoede pogingen om gewaagd en expressief te dansen. Rosa haalde opgelucht adem toen ze even later in het trappenhuis stond. Ze bekeek de deur, maar wist niet wat meer jeukte: de roze ballonnen of de poster met de twee vijven en het "still alive" er op. Ze besloot om een blokje om te lopen. Op een bankje langs de kade plofte ze neer, trok haar knieën op en liet haar kin daarop rusten. Het was een mooie zomeravond en eigenlijk had ze geen reden tot piekeren. Ze wilde echter haar gedachten ordenen, want haar irritatie moest ergens vandaan komen.

Had het met Christopher te maken? Ze was zonder meer gek op hem, dat had ze zichzelf inmiddels wel toegegeven, maar toch. Was het nu wel verstandig dat hij bij haar wonen bleef? Nog enkele jaren en dan werd ze veertig. Het leeftijdsverschil baarde haar gewoonweg zorgen. De eerste tijd zou ongetwijfeld goed verlopen, daarvan was ze overtuigd, maar hoe zou het zijn als zijzelf haar vijfenvijftigste verjaardag ging vieren? Was zij dan nog "still alive" voor hem? Zou hij zich over enkele jaren niet teveel opgesloten voelen omdat hij zich zo jong al aan haar gebonden had? Wanneer ze dat ter sprake zou brengen, dan zou hij haar ongetwijfeld een probleemhoofd vinden en haar daarna flink door elkaar schudden. Alsof de problemen dan verdampt waren! Ze zuchtte en keek naar een lief straatmusje dat grappig heen en weer tripte. Dit wezentje maakte zich nergens zorgen om. Het keek Rosa aan en danste een complete solo voor haar. Ze glimlachte even. Haar gedachten dreven voort. Joris en Lidwien hadden samen meer toekomst. Misschien was het wat voorbarig om dit vast te kunnen stellen, maar het waren leeftijdsgenoten die beiden genoeg geleefd hadden om te weten wat ze voor elkaar opgaven. Christopher wist dat hoe dan ook nog niet. Toch waren er natuurlijk ook vrouwen wiens relatie met een jongere man simpelweg stand hield, zoals de tijd had uitgewezen. Dus - koffiedik kijken had hoe dan ook helemaal geen zin. Zij was gewoon een grote piekerkont. Introspectie, analyse, zelfonderzoek, verbanden zoeken - het waren allemaal ingrediënten van haar dagelijkse menu. Dat zou ze best wel eens wat kunnen temperen, want daar had ze geen goede balans in gevonden. Ze zou veel meer los moeten laten. Meditatie was een prachtig instrument om haar daarbij te helpen, ze zou zich er meer in kunnen gaan verdiepen. Hoe dan ook, ze moest Christopher nageven dat zijn kijk op de dingen nuchter en praktisch was. Wat dat aanging kon ze nog heel wat van hem leren. Ze rekte zich uit. Het musje vloog op en verdween. Die droom! Was die nu profetisch geweest of was dit typisch Rosa Vanderburgtgeneuzel? Wat was eigenlijk de parallel? Gundruns studio, gebouwd in een zwarte olijf die een witte toegangsdeur met roze stippen had, waar in allerlei hoeken danseressen in verbluffende poses lagen terwijl zijzelf zoekend rondliep en opeens Christopher ontmoette, boos op hem werd, een duw in haar rug kreeg waardoor ze in een put viel - wat had dat in vredesnaam te maken met ene Kay, die in een studio een feest gaf waar zowel Gundrun en andere danseressen alsook haar vakantievriendje uit Marokko toevallig aanwezig waren, waar wat roze ballonnen op een witte deur vastgeplakt zaten en waar een pot met zwarte olijven tussen massa's ander voedsel op een tafel stond? Ze glimlachte opnieuw. Toegegeven, er waren overeenkomsten, maar wat dan nog? Het was toch allemaal niet zo wereldschokkend dat ze daarover haar hoofd breken moest?

Ze stond op en liep langzaam terug naar de studio. Hoe het zich dan ook met Christopher verder ontwikkelen zou, het verdiende in ieder geval een kans. Al was het alleen al omdat ze stapel- en stapelgek op hem geworden was.

Het was gedurende haar afwezigheid erg druk geworden. Haar ogen zochten rond. Christopher was in een vrolijk gesprek met een onbekende man en af en toe nam hij een slok van zijn whisky. Een warm gevoel klom uit haar buik omhoog.

'Jij bent toch die danseres?' hoorde ze een stem naast zich.

Ze keek opzij. Een jongen van begin twintig met een guitig gezicht observeerde haar nieuwsgierig.

'Ik ben Steven. Ik heb je in een voorstelling gezien, een tijdje geleden.'

Rosa knikte.

'Ik vond het shit wat jullie deden. Saai.'

Ze knikte opnieuw. 'Dat kan. Ik denk dat je het stuk over verveling hebt gezien. Sommige mensen hadden daar helemaal niets mee, anderen vonden het juist heel treffend. Maar je hebt het zo te zien wel overleefd?'

'Nou, het heeft me wel wat moeite gekost, maar uiteindelijk ben ik daar wel overheen gekomen.'

'Wat was dan zo rampzalig?'

'Nou ja, alles. Ik vond die voorstelling gewoon niets.'

'Dat is je goede recht. Maar kun je dan precies aangeven wat je dan zo slecht vond?'

'Wat ik al zei - alles. Overigens, de hele Nederlandse dans vind ik niets. Het wordt de hoogste tijd dat er eens wat kwaliteit komt.'

Er viel een stilte.

'Zo. Dans je zelf ook?'

'Dat niet, maar ik ben toneelschrijver en speel verdomd aardig saxofoon, al zeg ik het zelf.'

'Wat schrijf je zoal?'

'Ik ben nu bezig aan een stuk over seks en geweld tussen holbewoners die dan uiteindelijk in oorlog komen met aliëns.'

'Zo. Heel apart lijkt me.'

'Het heeft in ieder geval kwaliteit, dat kan ik van jouw voorstelling helaas niet zeggen. Maar trek het je niet aan,' legde hij troostend zijn hand op haar schouder, 'misschien dat een volgende productie beter wordt. Jullie moeten eens wat meer fantasie erin gooien, dan is het ook minder saai.'

Rosa rilde en knikte. Wegwezen.

De band begon weer te spelen. Ze begaf zich naar de vloer en danste mechanisch op enkele bekende nummers. Onderwijl overdacht ze het zojuist gevoerde gesprek en realiseerde zich dat die jongen van dezelfde leeftijd moest zijn als Christopher, maar wèl van een ander kaliber was. Ze glimlachte bijna trots. Opeens gleed het gepieker van haar af en voelde ze hoe de muziek al haar bewegingen liet ontstaan. Ze genoot een poos van haar improvisatie. Een man die haar vaag bekend voorkwam, begon als een dolle stier cirkels om haar heen te bouwen terwijl hij zijn handen af en toe vervaarlijk voor haar gezicht liet wapperen. Zijn baltsuur was begonnen maar had niet het beoogde effect. Het scheelde niet veel of ze had een pets gehad.

Ze verliet de dansruimte en haalde een glas rode wijn. Op dit feest leek iedereen zich te amuseren; het lukte haar niet om echt in de stemming te komen. Ze manoeuvreerde zichzelf zo onzichtbaar mogelijk achter een tafel in een hoekje op de grond. De muziek klonk hard. Tussen de tafelpoten door had ze uitzicht op allerlei soorten benen en voeten die gaandeweg haar aandacht vast hielden. Korte, lange, dikke, plompe, scheve, magere, x- en elegante vrouwenbenen bewogen door elkaar en boden een aardig schouwspel. Sommige mensen stonden met hun knieën te veel op slot, anderen daarentegen hadden een veel betere houding. Zonder al te veel moeite waren dansbenen herkenbaar en met wat fantasie kon je een verhaal samenstellen over datgene wat zich tussen deze mensen afspeelde. Een lange, mintgroene jurk met daaronder een paar espadrilles kwam in het vizier. Kay. Een paar blote dansbenen op zeer hoge hak voegden zich bij haar. Gundrun. Een krachtig signaal. Ze liet er geen gras over groeien, vannacht zou ze ongetwijfeld een lover aan de haak slaan. Kay verwijderde zich en Gundrun wiegde een poosje sensueel op de muziek. Rosa herkende haar energie die de nodige aandacht opeiste en gniffelde toen een stel mannenbenen nieuwsgierig en onzeker naderden. Een kandidaat die een geil kansje waagde. Het verbale gedeelte ontging haar, maar uit de benentaal kon ze afleiden dat er sprake was van een absolute wederzijdse belangstelling. De afstand tussen de lichamen werd steeds kleiner. Kennelijk zat Gundrun vanwege de muziek de man in de oren te praten. De hooggehakte benen gleden brutaal langs de broekspijpen van de overdonderde, maar gewillige man en plotseling bonkte een onthutsing in haar borstkast en steeg naar haar hoofd. Christopher. Wat stom dat ze dit nu pas bemerkte. Ze bleef een poosje stokstijf zitten. Pas toen de band een pauze inlaste, stond ze resoluut op.

De voordeur had ze met een klap dichtgesmeten en vervolgens was ze woedend op haar bed neergeploft. Het liefst had ze Christophers dronken grijns van zijn kop geslagen en Gundruns bloed had ze letterlijk kunnen drinken. Nadat ze uit haar hoekje opgestaan was had ze het tafereeltje een tel of acht verbijsterd aangeschouwd. Gundrun zoog aan Christophers oorlel alsof haar leven er van afhing en wreef haar bekken tegen hem aan terwijl hij het vanzelfsprekend liet gebeuren. Een ongekende agressie had haar overdonderd. Met een felle trap had ze plotseling de tafel omver geschopt. Het glasgerinkel en Gundruns geschreeuw had de mensen doen verstommen. Iedereen had haar met schrik aangestaard en Christopher had zwaar aangeschoten een verwonderd 'Rosa' gemompeld. Daarna was ze woedend weggelopen waarbij ze in het voorbij gaan tegen Kay opgebotst was, die haar met een mengeling van afschuw en verwondering aangekeken had. Met trillende vingers had ze het fietsslot geopend en was vervolgens tamelijk onverantwoord door de stad naar huis gefietst, zich onderwijl beseffend dat ze wellicht een bepaalde reputatie had gevestigd.

Toen ze zich enigszins gekalmeerd voelde kroop ze van haar bed en liep naar haar telefoon. Joris. Ze tikte het nummer in en hoorde hoe het signaal zes keer over ging. De slaperige stem van Lidwien deed haar besluiten haar oproep onmiddellijk weer te onderbreken. Ze keek op de klok. Twee uur achtendertig. Niet het beste moment om haar misère uit te storten. Bovendien was Lidwien nog een betrekkelijke vreemde voor haar, ze zou wellicht een mesjokke indruk kunnen maken en dat wilde ze niet. Ze ging op de bank zitten en wreef met haar vingertoppen over haar voorhoofd. Haar onbeheerste reactie was ronduit stom en bedroevend geweest. Waarschijnlijk had ze het hele feest verpest. Een knagende schaamte drong zich aan haar op. Ze had zich te veel door haar impulsen laten leiden terwijl ze gedacht had dat ze zichzelf onderhand aardig onder controle had. Maar nu, in deze situatie waarin ze kwetsbaar geweest was, bleek de realiteit anders. Christopher verliezen was het laatste waar ze behoefte aan had. Hoe zou hij dit opgevat hebben? Door zijn dronkenschap was hij zich van geen kwaad bewust geweest.

Beneden stopte een auto, een portier werd dicht geslagen. Ze liep naar het raam en zag een taxi wegrijden. Ze probeerde een gevoel van nervositeit te onderdrukken toen ze de voordeur hoorde opengaan. Christopher kwam binnen en probeerde zijn aangeschoten gedrag te camoufleren. Hij keek haar aan en schudde zijn hoofd. 'We praten morgen,' zei hij, liep naar de slaapkamer en verdween.

'Ik vind het stom wat je gedaan hebt,' zei Christopher, terwijl hij melk in zijn thee schonk.

'Dat vind ik zelf ook, maar ik werd heel erg boos. En daar had ik alle reden toe.'

Er viel een stilte.

'Eigenlijk kan ik me dat voorstellen. Maar gisteravond voelde het niet alsof ik iets verkeerd deed. Ik vond die vrouw heel erg uitdagend en ik wilde met haar praten. Meer is er ook niet gebeurd.'

Hij keek Rosa taxerend aan. 'Je was jaloers.'

'Ja.'

'Dat zou ik misschien ook wel geweest zijn.'

'Vind je Gundrun erg leuk?'

'Geen idee. Gisteravond in ieder geval wel. Maar ik geloof niet dat het mijn type is, dus je hoeft niet jaloers te zijn.'

'Dat ben ik wel. Ik ben misschien wel bang om je te kwijt te raken.'

'Nu al?' Er klonk een lichte spot in zijn stem.

Rosa kleurde. 'Misschien is het stom wat ik nu zeg, maar op de een of andere manier had ik een voorteken gehad dat er zoiets zou gebeuren.'

'Ik denk dat jij je teveel door je fantasie laat leiden. Jij piekert constant en daardoor maak je het jezelf moeilijk.'

'Dat bedoel ik niet. Ik heb een droom gehad…'

'Dromen zijn vaak bedrog. In mijn studententijd had ik een vriendinnetje dat extreem jaloers en paranoïde was. Wanneer ik alleen maar naar iemand keek raakte ze volledig in paniek. Vreselijk.'

'Maar gisteravond ging het heel wat verder dan alleen maar kijken. Jullie waren geil en tamelijk intiem.'

'Ik zeg je toch dat ik op dat moment niet het idee had dat ik iets verkeerd deed. Het gebeurde en ik dacht helemaal niet na. Misschien kwam het door de whisky. Dat zal ongetwijfeld.'

'Je had juist wel moeten nadenken en minder moeten drinken.'

'Ik vond het een geweldig feest en wilde me amuseren.'

'Je kunt je ook op een verstandige manier vermaken zonder dat je sloten whisky naar binnen zit te werken.'

'Jemig! Je lijkt mijn moeder wel.'

'Dat vind ik flauw om te zeggen.' Haar stem trilde.

'Dat is het inderdaad, maar zo voelt het wel.'

'Chris, je woont hier nu bij mij. Ik vind dat je rekening met me houden mag.'

'Jemig Rose, wat wil je dat ik zeg? Je hebt gelijk over gisteravond. Eigenlijk stonden we daar maar wat te dansen. Ik ben toch niet met haar naar bed geweest.'

'Het had niet veel gescheeld.'

'Ik weet dat het stom geweest is, maar het is toch ook geen drama. En dat was jouw reactie wel.'

'Dat weet ik, en ik schaam me kapot.'

'Dat hoeft nu ook weer niet. Toen je weg was is het feest gewoon door gegaan.'

Hij stond op, legde zijn hand op haar schouder en kneep er in. 'Ons eerste conflict.'

'Zeg dat wel.'

'Laten we het snel vergeten. Ik ga nu een stuk lopen. Dan zie je me straks.' Hij trok zijn sandalen aan en liep naar buiten. Vlak nadat hij de deur achter zich dicht trok gaf de telefoon een signaal. Rosa nam op. Er klonk een aarzelende mannenstem.

'Hello, I'm looking for my son, Christopher Box.'

De rugzak stond klaar. Het viel Rosa op dat Chris al zijn bezittingen keurig had ingepakt. Ze zei er niets over, maar een plotseling gevoel van onrust sudderde onder de oppervlakte.

Christopher zat op de bank en trok haar speels op zijn schoot. Hij stak zijn neus in haar krullen en sabbelde aan haar oorlel. 'Ik bel je zo snel mogelijk, maar ik denk dat ik over een week alweer terug ben.'

'Zal ik contact opnemen met de Universiteit van Amsterdam om te vragen welke mogelijkheden er zijn wat betreft het voortzetten van je studie?'

'Informeer je dan je ook meteen naar een taalcursus?'

'Ja. En ik kan alvast het rommelkamertje uitmesten, zodat we meer ruimte hebben.'

'Ik ga zo meteen want ik wil ergens nog een zak drop voor mijn moeder kopen. Dat zal ze leuk vinden.'

'Hoe lang blijven je ouders precies?'

'Mijn vader had het over enkele dagen. Ze logeren bij mijn grootouders. Daarna vertrekken ze weer en dan duurt het zeven maanden voordat ze weer naar Engeland kunnen overwippen.'

'Vind je het leuk om ze weer te zien?'

'Zeker! Ze zullen wel weer veel te vertellen hebben. Maar ik ga nu. Wanneer er wat is dan weet je me te vinden.'

'Ongetwijfeld. En ik ga nu mijn spullen pakken want ik moet op tijd zijn voor mijn techniekles.'

'Classy lady, ik ga je verlaten. Ik bel snel.'

'Hoe snel?'

'Heel snel.'

'Heel heel snel?'

'Heel heel heel snel.'

Er waren zes dagen voorbij gegaan zonder dat Chris gebeld had. Rosa probeerde zich teleurgesteld op allerlei zaken te concentreren om het lijdzame wachten zoveel mogelijk naar de achtergrond te dringen, maar alle handelingen leken zinloos want in feite deed ze niets anders dan dat. Opeens belde Gundrun, vreselijk zenuwachtig en zich heftig excuserend. Of Rosa nog boos op haar was en of Rosa even naar haar wilde luisteren want ze wilde heel graag het één en ander rechtzetten. Ze had namelijk niet geweten dat die Christopher Rosa's lover was. Dat had ze pas veel later begrepen van Kay, want die had Rosa en Christopher samen op haar feest zien binnenkomen. En nee, Kay was niet meer boos op Rosa maar ze zou later nog contact met haar opnemen. En Rosa hoefde zich geen zorgen te maken, ze had het feest niet verpest, de sfeer was slechts even verstoord geweest. Of Rosa het haar vergeven kon.

Toen ze het gesprek beëindigd had belde Christopher. Het waren goede dagen geweest met zijn ouders, maar het had veel te kort geduurd; ze waren inmiddels weer vertrokken. Met zijn grootouders ging alles prima, alleen was de kanariepiet overleden en zijn zusje was een beetje over haar toeren omdat ze midden in een verhuizing zat. Voor de rest ging alles naar wens en of ze al geïnformeerd had naar de taalcursus. Het zou nog enkele dagen duren voordat hij weer naar Amsterdam kwam want hij wilde nog wat oude vrienden en studiegenoten opzoeken. And last but not least: hij miste Rosa behoorlijk.

De slaap verdomde het om te komen. Naast haar was de zwaarlijvige Algerijn moeiteloos weggezonken in een sluimering. Ze zuchtte. Met de knokkels van haar hand trok ze kleine, lemniscaatachtige patronen over het voorhoofd, alsof ze daarmee de lijnen die zich daar gevestigd hadden weg kon masseren. Ze strekte haar rug en zuchtte opnieuw. De Algerijn verschoof plotseling en liet zijn dikke hoofd op haar schouder zakken. Ze zou hem een poosje dulden, net zo lang ze het volhield. Alle passagiers leken te slapen. Ze kreeg dorst. Haar linkerhand zocht het knopje met het poppetje. Pas na de vierde keer kwam er respons. In het gangpad naderde vermoeid een tengere, Thaise gestalte.

'Some orange juice, please.'

'One moment.'

De jus d'orange was gekoeld maar leste de dorst niet helemaal. Rosa overwoog om opnieuw de fragiele stewardess op te roepen. Terwijl haar hand naar het knopje reikte werd haar buurman wakker, tilde zijn hoofd van haar schouder en keek haar met een slaperig verwrongen gezicht even verbouwereerd aan. Toen drukte hij op zijn horloge en terwijl het plaatje oplichtte richtte hij zich tot haar: 'Singapore, four more hours.'

Hij was in Dubai ingestapt, omslachtig en geïrriteerd naast haar gaan zitten en sprak nu pas de eerste woorden. Rosa draaide haar rechterschouder los.

'You're going to Singapore?'

'Bangkok.'

'Ah, Thailand. Nice country. Are you traveling alone?'

'No. I'll meet my friend.'

'I see.' Hij draaide zijn hoofd van haar af en viel opnieuw in slaap.

Ze begon te geeuwen en besloot om niet opnieuw iets te drinken te vragen. De slaap leek zich eindelijk aan te dienen. Ze sloot haar ogen maar haar gedachten bleven door elkaar springen. Over enkele uren zou Christopher haar van het vliegveld komen halen. Ze vroeg zich af hoe hun ontmoeting zou zijn. Toen ze hem vier weken geleden voor het laatst telefonisch gesproken had, had zijn stem onvast, maar ook afstandelijk geklonken. Het had hem moeite gekost om haar te vertellen dat hij toch besloten had om naar Thailand te vertrekken. In Engeland had hij op een feestje een oude studiegenoot ontmoet, die een fantastische reis door Azië had gemaakt. Christopher was door diens enthousiasme aangestoken en had toen besloten om uiteindelijk zijn oude plan uit te gaan voeren. Hoelang hij daar blijven zou wist hij zelf ook niet, maar ze moest er op rekenen dat hij minstens enkele maanden onderweg zou zijn. Er was een stilte gevallen.

'Ga je de meditatieretraite doen?' had ze geprobeerd belangstellend te klinken.

'Dat zonder meer,' had hij quasi zelfverzekerd geantwoord.

'Dat zal je ongetwijfeld goed doen,' had ze gemeend en toen was het opnieuw stil geweest.

'Dat lijkt mij ook wel,' had hij toen weer gezegd. En na een poosje: 'En jou ook.'

'Wat bedoel je?' had ze onzeker gevraagd.

'Nou, wat ik zeg. Misschien kun jij ook komen.'

'Ik? Naar Thailand?'

'Waarom niet? Ik zou het fijn vinden om je daar te ontmoeten. Dan kunnen we samen rondreizen.'

'Daar moet ik over nadenken,' had ze aarzelend geantwoord en toen had er een discussie plaats gevonden waarin hij haar had proberen over te halen.

Twee dagen lang had ze gewikt. Het voordeel was dat ze Christopher eindelijk zou zien en dat ze zich verder zou kunnen verdiepen in het mediteren bij Thaise monniken die het Therevadaboeddhisme uitdroegen. Verder zou het geen straf zijn om in het ongetwijfeld prachtige Thailand rond te banjeren. Maar het opnieuw gaan reizen bracht voor het eerst geen euforie in haar teweeg. Bovendien kostte het een smak geld, wat ze eigenlijk niet had, tenzij ze haar reserves zou aanspreken. Het vinden van een goedkope vlucht had de doorslag gegeven. Enkele dagen voor vertrek had ze haar krullen door de henna gehaald en de vereiste voorbereidingen getroffen. Voor het eerst zou Joris niet meer op haar etage passen. Hij zou, in dezelfde week als Rosa, samen met Lidwien vertrekken naar Nieuw-Zeeland. Kay bleek bereid om Rosa's planten te verzorgen. Rosa vermoedde dat ze iedere mogelijke afleiding aangreep om de klap van haar borstamputatie te boven te komen.

De aankomsthal van Don Muang was groot en modern. Er waren weinig passagiers. Rosa keek zoekend om zich heen en ontdekte Christopher uiteindelijk in de verte. Hij ondernam geen enkele poging om haar tegemoet te komen, maar stak slechts zijn hand lauwtjes in de lucht en glimlachte kunstmatig. Ze slikte even en liep met krachtige tred op hem af. Ze gaven elkaar een vluchtige kus. Het liefst had Rosa zich omgedraaid. Ze voelde een sterke verwijdering maar wapende zich met een vette knipoog.

'Heb je een goede tijd hier in Bangkok?'

'Een fantastische stad, maar ik heb het inmiddels alweer gezien. Ik verlang nu naar het platteland.'

'Weet je al iets over de retraite?'

'Alles is geregeld. We gaan nu met de bus naar Khao San Road. Daar hebben we een hotelletje.'

Zijn blik was ongeïnteresseerd en verder deed hij geen moeite om meer contact te maken. Voor het eerst voelde ze zich niet op haar gemak in zijn gezelschap. Ze liepen naar de uitgang. Buiten was het warm. In haar tas zocht ze naar haar zonnebril.

'Heb je leuke mensen ontmoet?'

'Enkele. Daar komt de bus.'

Hij nam haar bagage en hielp haar met instappen. Zijn behulpzaamheid had hij in ieder geval nog niet verleerd, bedacht Rosa schamper en besefte opeens dat het fout was geweest om hem na te reizen.

Het barstte van de lowbudgethotels op Khao San Road. Er waren veel reizigers en toeristen die in eettentjes langs de straat ervaringen met elkaar uitwisselden. Christopher stak ter begroeting af en toe zijn hand op. Rosa baande zich achter hem een weg door de menigte.

Twee monniken, hun bruine huid omwikkeld met saffraangele pijen, trokken haar aandacht. Dit beeld intrigeerde en troostte tegelijkertijd. 'Ik ben toch niet helemaal voor niks gekomen,' schoot het door haar heen. Een lichte hoofdpijn kwam opzetten.

In het Siam Guest House had Christopher een aardige tweepersoonskamer op de eerste verdieping gereserveerd. Door het raam was er uitzicht op een kantoortje waar ouderwetse typemachines naast enkele computers onophoudelijk ratelden. Mannen in witte bloezen werkten gedisciplineerd onder de verkoeling van een airconditioning.

Nadat Rosa een douche genomen had was ze op bed gaan liggen. De hoofdpijn werd heviger. 'Voel je je niet goed?' vroeg hij terwijl hij op de rand van het ijzeren bed ging zitten.

'Ik moet acclimatiseren.'

Hij boog zich voorover, kuste zachtjes haar voorhoofd, ontkleedde zich en ging naakt op haar liggen. Ze sloot haar ogen en onderging gelaten zijn mechanisch gebonk. De tijd dat ze elkaar niet gezien hadden, had niet in het voordeel gewerkt. Christophers gevoelens waren duidelijk bekoeld, terwijl Rosa meer naar hem verlangd had dan voorheen. Hij schoof van haar af, glimlachte vaagjes en stond op.

'Ik ga een stukje lopen,' zei hij alsof hij tegen een collega sprak. Rosa keek hem op de rug en liet haar blik naar zijn billen glijden. Haar ogen, die plotseling met de dwingende intensiteit van een cameralens op hem inzoomde, focusten op een meerkoppige roodblauwe Chinese draak. Ze schoot overeind.

'Chris!'

'Wat is er?'

'Wat heb je gedaan!'

'Wat bedoel je?'

'Die tattoo op je kont!'

Haar stem was doordrenkt van afschuw. Er viel een stilte.

'Dat moet ik toch zelf weten?'

'Wat heb je gedaan?' herhaalde ze onthutst.

'Dat zie je toch? Jemig, je bent mijn moeder niet.'

'Hoe kun je zoiets doen?'

'Dat lijkt me nogal voor de hand liggen. Omdat ik het leuk vind.'

'Het is afschuwelijk.'

'Dat vind jij. Het is mijn lijf en ik vind het mooi.'

'Het is afschuwelijk!'

'Kom op, ik ben oud genoeg om zelf te bepalen wat ik leuk vind. Mijn hele leven lang heb ik me moeten richten naar mijn grootouders, naar mijn leraren, naar mijn ouders met hun opvattingen van "goede smaak" en alles en iedereen. Ik ben nu een volwassen man en ik doe niets verkeerd. Ik ben niets en niemand tot last. Laat mij dan ook met rust. Ik wil nu leven zoals ik dat wil.'

Hij had gelijk.

'Het is zo definitief,' protesteerde ze zwakjes. 'Later krijg je er spijt van.'

'Dat zie ik later dan wel weer.'

Hij begon zich aan te kleden.

Rosa ging opnieuw liggen. De pijn knalde door haar hoofd. Ze sloot haar ogen en hoorde hoe hij naar haar toe liep. Hij legde zijn hand op haar buik en kuste haar voorhoofd vluchtig. 'Maak je nu maar niet zoveel zorgen,' mompelde hij binnensmonds. 'Ik doe niets verkeerd. Ik zie je straks wel.'

Zachtjes verliet hij de kamer.

De dagen in Bangkok gleden in grote onverschilligheid langs haar heen. De Wat Phra Kheo, op loopafstand van Khao San Road bezocht ze alleen. Christopher had het heiligste der heiligen al eerder bezocht en wilde geen entree meer betalen. Hij zou in een eettentje buiten het tempelcomplex op haar wachten. Ze hoefde, zo had hij gezegd, zich niet te haasten.

Hoewel het hele bouwwerk een groot sprookjesdecor leek, kostte het haar moeite om zich eraan over te geven. Het contact met Christopher zat haar dwars en bleef op de achtergrond zeurderig steken, hoewel ze af en toe bemerkte dat hij zich voor haar begon te openen. Voor de tempel van de Smaragd-Boeddha trok ze haar schoenen uit en liep naar binnen. Het was er aanmerkelijk koeler. Na een kleine meditatie die een verhelderend effect op haar zompige gedachten had, besloot ze terug te gaan naar Chris. Hoe hun relatie zich dan ook in de toekomst ontwikkelen zou, de tiendaagse retraite in het klooster zou in ieder geval ook deze keer een fascinerende ervaring worden. Opnieuw was haar duidelijk geworden dat er een intense kracht school in het uitoefenen van dat eenvoudige ritueel. Het vooruitzicht om de meditaties van het Therevadaboeddisme te mogen ondergaan stemde haar simpelweg dankbaar.

Haar bagage had een plek in een hoek van de eenvoudige ruimte gevonden. Rosa klom op het stenen bed en luisterde naar het onderdrukte gelach en gefluister van de vrouwen die hun intrek namen in de aangrenzende, sobere kamertjes op het terrein van het Suan Mokhklooster. Het waren zielenzusters, bijna allen afkomstig uit de Westerse wereld en hongerig naar inzichten om de kwaliteit van hun bestaan te verbeteren. Bijna allen hoopten op bevrijding van hun frustraties en luxeproblematiek of waren gewoon op zoek naar de sensatie om een spirituele trip mee te maken.

Morgen zou de retraite officieel beginnen. Zwijgen, mediteren, soberheid en de leer van Boeddha zouden tien dagen lang het motto zijn. Rosa herinnerde zich haar verblijf in het Tushitaklooster in het noorden van India. Het was veeleisend geweest en de voorwaarden om aan de retraite mee te doen waren destijds heel wat milder dan hier in het zuiden van Thailand. Er golden nu aanzienlijk strengere regels. Het zou, zo hadden enkele monniken bij het kennismakingsgesprek verteld, voor de deelnemers afwisselend mooi en zwaar en confronterend worden.

Een gong kondigde de avondmaaltijd aan. Ze verliet haar kamertje en liep naar de eethal.

Vanavond zou ze voor het laatst nog even met Christopher kunnen praten. Daarna zou ze, temidden van al die zwijgende mannen en vrouwen in de grote tempelhal en onder het wakend oog van de begeleiders, geheel op zichzelf worden teruggeworpen. Ze voelde zich er meer dan klaar voor.

De dagen van de retraite verliepen in een door de monniken uitgekiende strenge discipline.

Na de ochtendgong was er, onder het overkoepelende donker van de tropennacht, een kleine gelegenheid om het lichaam te reinigen met koud water. Lang baden of douchen slechts voor genot gold als waterverspilling en was ongewenst. De vrouwen liepen meestal slaapdronken uit de sober verlichte kamertjes naar de wasplaats en begonnen, naarmate de tijd verstreek, zich steeds efficiënter te wassen. Het fascineerde Rosa hoe enkele vrouwen in korte tijd begonnen te veranderen. Make-up werd nauwelijks nog gebruikt en de dwangmatige, ijdele aandacht voor het uiterlijk kreeg steeds minder prioriteit. Na het wassen begaf men zich naar de met kaarsen verlichte tempelhal, waar iedereen een vast plekje gevonden had. Net als in de nacht waren mannen en vrouwen strikt gescheiden van elkaar. Een aangegeven gangpad verdeelde de hal in twee helften. Christopher zat, met ingezakt bovenlichaam, tamelijk vooraan tussen ongeveer honderd andere mannen. Rosa kon hem vanuit de vrouwenhelft schuin op de rug zien. Wanneer iedereen aanwezig was begon het eerste gedeelte van de ochtendsessie.

Het zwijgende zitten van een uur was voor veel mensen zwaar. Onrustig geschuifel, verkrampte ledematen, het zich niet kunnen concentreren en ontspannen werd duidelijk zichtbaar. Rosa merkte dat een aantal zaken haar niet zo veel moeite kostte. Haar goed getrainde lichaam alsook haar meditatie-ervaring boden haar, tot op zekere hoogte, comfort en gemak. De ochtenden bevielen haar het beste. Na het zwijgende zitten gaf een monnik in het Engels een lezing over de leer van Boeddha en daarna volgde opnieuw een zittende meditatie die tenslotte, wanneer het ochtendlicht begon te gloren, gevolgd werd door een uurtje eenvoudige yoga. Rosa verheugde zich hier het meest op. Het contact met zichzelf in verschillende lichaamshoudingen ontspande haar iedere keer weer een stukje dieper. Een onopvallend, Israëlisch meisje met een donkere vlecht rondom haar hoofd had na iedere oefening een glimlach op haar gezicht waardoor haar uitstraling opvallend veranderde. Een ingetogen aantrekkelijkheid maakte haar opeens mooi. Een aantal mannen, waaronder Christopher, konden hun ogen niet meer van haar afhouden, hetgeen ze gebruikte om er quasi verlegen mee te koketteren. Hoewel Rosa haar in het begin bijzonder grappig vond, raakte ze steeds vaker geïrriteerd door haar gedrag. Ze probeerde haar gevoelens te ontkennen maar wist heel goed dat ze simpelweg jaloers begon te worden. Christopher had meer dan gewone belangstelling voor haar en het meisje begon zich met bepaalde blikken steeds duidelijker tot hem te richten. Rosa's gepieker joeg steeds opnieuw door haar hoofd, waardoor een innerlijke onrust haar overmeesterde. Dit waren de momenten waarmee ze zelf aan de slag moest, was ze zich bewust; wilde ze groeien, dan moest ze hier hoe dan ook door heen.

Na de yoga kondigde de gong het ontbijt in de eethal aan. De meeste deelnemers waren uitgehongerd na de spirituele ochtendsessie die in totaal vier uur geduurd had. Toch verplaatste iedereen zich rustig van de tempel naar de eethal waar, nadat de schoenen opnieuw uitgetrokken waren, men zich bedachtzaam naar het inmiddels eigengemaakte plekje begaf. De mannen zaten tegenover de vrouwen. Ze keken elkaar recht in het vizier. De eerste dagen waren er veelvuldig flirtpartijen geweest door middel van oogcontact, hetgeen eerder te maken met een geprogrammeerde geilheid dan met een open, wederzijdse interesse. De monniken hadden er vriendelijk enkele opmerkingen over gemaakt met als gevolg dat de mannen en vrouwen elkaar nauwelijks nog durfden aan te kijken. Iedereen richtte zich onhandig na de gebeden met overdreven concentratie op het sobere maar gezonde ontbijt.

Toen Rosa een snelle blik op Christopher wierp zag ze dat zijn ogen verlangend zochten naar het Israëlische meisje. Een onaangenaam gevoel trok door haar middenrif. Als één van de eersten verliet ze de eethal. Ze liet haar gedachten stromen terwijl ze in de vrouwenverblijfplaats naar een emmer zocht om de toiletten schoon te spoelen. Het corvee vond ze minder onprettig dan wat ze had gedacht. De lichamelijke inspanning om een weinig aantrekkelijke taak te volbrengen had ook aangename kanten. Op de een of andere manier was het bevredigend om iets te reinigen. Misschien kon ze eveneens haar hoofd met de daarin zich nestelende jaloezie zuiveren, overwoog ze cynisch. Aanvankelijk verzette ze zich ertegen, maar ze besefte uiteindelijk dat ze het op z'n minst proberen kon. Nu had ze een uitgelezen kans om de boeddhistische leer over onthechting in haar eigen leven concreet in de praktijk te brengen. Het Israëlische meisje was hoe dan ook een dotje, dat viel niet te ontkennen. Dat Christopher haar aantrekkelijk vond en nieuwsgierig naar haar was, was niet verwonderlijk en daar was eigenlijk niets op tegen. Ze moest zichzelf toegeven dat het meisje uiterlijk leuk bij hem paste, ze waren in ieder geval van dezelfde leeftijd. Ze trok groeven in haar voorhoofd terwijl ze de emmer met water bijvulde. Toen ze naar een smerig toilet liep herinnerde ze zich de verschrikkelijke nacht in het hotel van Quarzazate waarin ze had moeten overgeven. Christopher was de dag daarna, toen ze elkaar nog maar amper kenden, erg aardig en behulpzaam geweest. Nu waren ze dan weliswaar al maanden met elkaar intiem, maar met momenten was hij afstandelijker dan ooit. Ze vroeg zich af of haar woede-uitbarsting op Kay's feest zijn gevoelens voor haar had doen veranderen of dat het voorval er helemaal los van stond. Terwijl ze de vloer met een oude bezem begon te schrobben besefte ze opnieuw dat Christopher veel minder ervaring had met relaties dan zijzelf. Hij had, na jarenlang degelijk en voorbeeldig te zijn opgevoed, nog maar nauwelijks de kans gehad om wat te experimenteren. Haar eigen verleden was ook in dat opzicht wel wat rijker en woester geweest. Dat was natuurlijk, behalve hun leeftijd, eveneens een aanzienlijk verschil tussen hen.

Ze liet de bezem rechtop tegen zich aanleunen en bond haar krullen in een losse wrong bij elkaar. Een beeldschone Canadese, die haar lange blonde haren koesterde alsof ze van een prinses waren, bezocht de door Rosa gereinigde toiletruimte. Opeens gaf ze een harde schreeuw en begon hardop te zingen.

'Ik verveel mij hier kapot,' blafte ze tegen Rosa. 'Waarom organiseren ze geen dansfeest? Ik bedoel, een beetje plezier mogen we toch wel maken, wat vind jij?'

Rosa zweeg en haalde haar schouders op.

De Canadese hield haar een fruitsnoepje voor. 'Hier, mag je van mij hebben.'

Snoep en eten van onnodige lekkernijen was niet toegestaan. Rosa schudde resoluut haar hoofd.

'Fuck!' incasseerde de vrouw de afwijzing en haalde een borstel uit haar tas.

'Hier is het vreselijk, ik denk dat ik mijn spullen pak en hier wegga.'

Met nauwelijks verholen triomf begon ze aan haar omslachtige schoonheidsritueel alsof ze goud vanuit haar kruin in haar haren wilde strijken. Provocerend zette ze haar keel open en liet haar stem galmen, maar haar klank verried een diep weggestopt verdriet. Kennelijk begon de stilte haar op te breken en werd zij met iets geconfronteerd. Rosa had haar nog nooit zien deelnemen aan een corvee.

Nadat ze het laatste toilet gereinigd had, borg ze de schoonmaakspullen op en trok zich terug op het stenen bed in haar kamertje, terwijl een diepe melancholie haar ongenadig in de klauwen greep. Christopher had simpelweg ruimte nodig om het leven in alle opzichten te onderzoeken, terwijl zijzelf zich juist wilde nestelen in een duidelijke afbakening die rust, overzicht en structuur zou bieden. Hoe dierbaar hij haar inmiddels ook geworden was, zij mocht de relatie met hem niet aangrijpen omdat het haar in haar huidige, werkeloze situatie aan een houvast ontbrak. Zo was het - en niet anders.

De gong kondigde een nieuwe sessie aan. Ze kwam overeind en begaf zich naar de centrale hal waar de deelnemers weer op hun vaste plaats zaten. Er begonnen steeds meer lege plekken te ontstaan; een groter groeiend aantal mensen had het tempelcomplex naarmate de tijd verstreek en de dagen steeds zwaarder werden, inmiddels verlaten. Sommigen konden niet de moed en het doorzettingsvermogen opbrengen om zich daadwerkelijk te openen voor de spirituele boodschappen die de monniken en begeleiders probeerden uit te dragen. Het was hun gewoonweg te zwaar om zichzelf aan een stilte te onderwerpen waarin een innerlijke leegte de kans kreeg om te transformeren tot het begin van een eindeloze vervulling. Ook de blonde Canadese keerde niet meer terug naar de tempelhal. Een Thaise monnik van middelbare leeftijd begon aan een toegankelijke, tamelijk bekende uiteenzetting over de eeuwige cirkelbeweging van het universum, bestaande uit leven, loslaten, sterven en wedergeboorte. Rosa kon zich niet goed concentreren en registreerde hoe het Israëlische meisje geregeld hoopvol naar Christopher lonkte, maar deze leek in een diep gepeins verzonken en had geen aandacht voor haar.

Na de bijeenkomst mocht iedereen een loopmeditatie doen of zich individueel terug trekken om de informatie te verwerken. Ze besloot om een wandeling te maken in het verwilderde gedeelte van de kloostertuin. Een drang riep een verlangen op om vrij en wild te bewegen; haar kinetische energie werd in haar lichaam te veel vastgehouden. Ook deze behoefte zou ze moeten loslaten, besefte ze. Juist nu moest ze proberen niet toe te geven aan het verlangen naar de sensaties die het dansen nu eenmaal met zich mee bracht. In dit moment lag er opnieuw een kans in het leren afstand nemen van prettige prikkels die - zodra ze niet meteen bevredigd werden - als een zeurende ballast om haar nek zouden gaan hangen. Ze zuchtte en perste haar lippen op elkaar. Af en toe zag ze een glimp van andere deelnemers die een wandeling maakten tussen het hoog opgeschoten groen. Met flarden hoorde ze zachte stemmen die stiekem met elkaar praatten en lachten. Opeens begon haar lijf heftig en onophoudelijk te bewegen. Hoelang ze tussen de struiken had staan dansen wist ze niet, maar uiteindelijk voelde ze zich opgelucht. Het zweet gutste langs haar lichaam. Hijgend baande ze zich een weg tussen de takken en vond een plekje waar ze in het gras neerstreek. Ze sloot haar ogen en probeerde de stilte in haarzelf op te zoeken. Langzaam kwam haar adem tot rust. Iemand naderde tussen het gebladerte. Christopher. Hij keek verrast en nam tegenover haar plaats. Ze zwegen. Hij observeerde haar aandachtig en glimlachte intens. Rosa zag een glimp zijn melkmuilengezicht zoals ze het de eerste keer gezien had. Ze glimlachte terug. De gong kondigde de middagmaaltijd aan. Rosa stond op.

'Love you, Rose,' hoorde ze Christopher zachtjes mompelen. Ze gaf hem een vette knipoog en draaide zich om. Door de struiken zocht ze de weg naar de eethal.

Het was verrassend om onbekende mensen met elkaar te horen praten na tien dagen zwijgend samen met hen te hebben door gebracht. De stemmen die bij de lichamen hoorden gaven aan iedere persoonlijkheid een heel andere dimensie. Er heerste een ingetogen en tegelijkertijd uitbundige stemming. De retraite was afgelopen en sommige mensen die het klooster niet voortijdig verlaten hadden, waren zichtbaar opgelucht dat het voorbij was. Rosa zag hoe het Israëlisch meisje zich vol verwachting tussen de menigte een weg baande naar Christopher. Ze begonnen met elkaar te babbelen en even later overhandigde ze haar adressenboekje aan hem, waar hij glimlachend in begon te schrijven. Daarna brak hij het contact af, wendde zich tot Rosa en gaf haar een vluchtige kus op haar wang. Uit haar ooghoeken zag ze de teleurstelling op het gezicht van het meisje, dat kennelijk niet verwacht had dat zij bij elkaar hoorden.

'Gezuiverd?' vroeg hij, half uitgeput, half opgelucht.

Rosa schoot in de lach. 'En jij?'

'Ouder en wijzer geworden,' bekende hij. 'Ik heb veel geleerd. Maar nu wil ik toch ergens aan zee of naar een eilandje om weer bij te komen. Wat wil jij?'

Ze dacht na. Misschien was het beter om nu afscheid te nemen, in plaats van later. Het zou slechts uitstel van executie zijn.

'Is het zo moeilijk om met mij naar een tropisch eiland te gaan?' schertste hij, maar in zijn ondertoon zat twijfel.

'Waar wil je naar toe?'

'Ko Tao, een klein eilandje in de Golf van Thailand.'

'Klinkt verleidelijk, daar kan ik geen nee tegen zeggen.'

De drie kleine, eenvoudige hutjes van Taraporn Beach stonden op palen en lagen meteen aan het water. Ko Tao was nog niet helemaal door het toerisme bezocht, maar zou daar weldra niet aan kunnen ontkomen. Rosa klom langs de ladder omlaag en liep naar de dichtstbijzijnde rotsblok om zich op haar handdoek te installeren. De zon verscheen tussen het wolkendek en trakteerde op een partij fikse stralen, om daarna weer als een onwillig kind obstinaat voor een poosje te verdwijnen. De zee was van jade. Het verblijf aan deze kleine, prachtige baai met slechts het geluid van het klotsende water zou mogelijk later, na vele jaren, wanneer het leven definitief zijn glans begon te verliezen, als een cadeautje uit haar herinneringsdoos naar boven komen besefte ze. Ze manoeuvreerde zichzelf in een lotushouding. Christopher amuseerde zich in het water, dook geregeld weg en leek daarna niet meer te traceren, totdat hij plotseling weer ergens te voorschijn kwam om zijn aanwezigheid te benadrukken door wild te spetteren.

Plotseling stond hij naast de rots in het water vlak voor haar. Haar ogen gleden over zijn stevige rug. De roodblauwe Chinese draak blikte vanaf zijn bil venijnig de buitenwereld in.

Rosa sloot haar ogen.

'Meditatie?' hoorde ze hem zeggen terwijl hij naast haar klom.

Ze keek hem aan en glimlachte. Hij sloeg zijn arm om haar heen, ze liet haar hoofd op zijn schouder zakken. Ze zwegen.

'Ik heb het hier eigenlijk wel weer gezien,' sprak hij opeens, 'ik wil zo langzamerhand eens naar het zuiden, naar Maleisië.'

'Heb je daar een visum voor nodig?'

'Dat kun je wellicht aan de grens kopen.'

Het klotsende water benadrukte de stilte die tussen beiden gevallen was. De kleur van de zee begon te veranderen.

'En wat zijn jouw plannen?'

'Ik ga via Bangkok terug naar Amsterdam.'

'Aha. Ik weet niet waar jij zin in hebt, maar ik rammel van de honger,' klonk zijn stem plagend, maar met een lichte trilling. 'Mag ik je uitnodigen om met mij een hapje te eten ergens in een restaurantje?'

'Trakteer je me?'

'Alleen als jij je gedraagt.'

Rosa schoof de half genuttigde maaltijd van zich af en rekte zich uit. De phat thai had haar niet voldoende kunnen bekoren. Christopher begon er kleine hapjes van te nemen en at het bord helemaal leeg.

'Wanneer gaan we weer naar het vasteland?'

'Morgenvroeg gaat een boot.'

'Dat komt goed uit.' Hij knikte afwezig. Zijn gezicht stond strak. Ze stond op en liep naar het toilet. Met haar rug leunde ze tegen de verfloze muur. De verzameling muskietenbeten op haar armen begon te jeuken, maar ze kon de verleiding om te krabben weerstaan. Nog hooguit één of twee dagen en dan zouden hun wegen zich definitief scheiden. Haar blik viel op een openstaand raampje. Ze ging op haar tenen staan en tuurde naar buiten, naar de eenvoudige eettafeltjes die nauwelijks bezet waren. Christopher streek over zijn gezicht. Zijn hand gleed in zijn broek en haalde er een geruite zakdoek uit. Rosa wachtte even en liep toen terug naar het tafeltje. Hij had zijn zonnebril opgezet en glimlachte toen ze aanschoof.

Chumphon was een doorsnee transferplaatsje van waaruit reizigers verschillende richtingen uitkonden. Luxe in combinatie met idyllische plaatjes waren niet de handelsmerken van het stadje. De rugzak stond al ingepakt toen Rosa de kamer binnenkwam. De enige douche die in het hotelletje aanwezig was had uitstekend gefunctioneerd. Ze bond haar krullen voor de wastafel op en onderwierp zichzelf aan een kritische blik in de spiegel.

'Dat vind ik je altijd leuk staan,' sprak Christopher vanaf het bed.

Hun blikken kruisten elkaar. Ze glimlachte, draaide zich om en stopte haar laatste spullen in haar tas.

'Heb je alles?'

Ze knikte. Christopher stond op en pakte zijn rugzak. Rosa inspecteerde de kamer met een laatste blik, nam haar bagage en daalde achter Christopher de trap af naar beneden. Bij de balie werd de receptionist wakker, excuseerde zich, incasseerde het geld en overhandigde de paspoorten.

'Onze cirkel is rond,' mompelde Christopher binnensmonds. Ze knikte om zijn opmerking.

Samen verlieten ze het hotelletje en liepen zwijgend richting station, waar ze beiden hun kaartje kochten, naar het perron liepen en rustig hun trein in tegenovergestelde richting namen.