Shortlist Gouden Strop

..

Een keurige man met Arabisch uiterlijk geeft zich aan op een politiebureau in Miami. Hij bekent dat hij een terroristische aanslag wil plegen. Hij moest zich hier melden, zegt hij, al weet hij niet van wie.

Als een woordvoerder van het Witte Huis verklaart dat in korte tijd zestien zware criminelen en terroristen zich vrijwillig hebben aangegeven ontvouwt zich vanaf dat moment een zinderend verhaal over de wereld van de internationale machtspolitiek na 9/11. Een geheim CIA-onderzoek onder de naam Cassandra, een raadselachtige tempel ruïne aan de voet van de Andes, eeuwenoude profetieën en geloofwaardige personages worden verweven tot een ingenieuze en groots opgezette actuele thriller.

De Cassandra Paradox is een prikkelende roman over politiek, vrije wil, toeval en overtuiging. In dit opmerkelijke debuut combineert Willem Asman zijn liefde voor film, dialoog, antihelden en complottheorieën tot een thriller van internationale allure, geïnspireerd door Ludlum en Forsythe, met onmiskenbaar accenten van Crichton en King.

Willem Asman (1959) won in 2018 de Gouden Strop, de belangrijkste prijs voor de beste Nederlandstalige thriller, wat zijn status als een van Nederlands beste thrillerschrijvers heeft bevestigd. Hoogste tijd dus om zijn eerdere werk weer onder de aandacht te brengen. Naast de recente Rebound trilogie Enter, Error en Exit zijn vanaf nu De Cassandra Paradox, Britannica, Wondermans eindspel en Koninginnedag ook weer als e-boek te verkrijgen.

..

‘Deze thrillerdebutant kwijt zich met glans en overtuiging van zijn taak… Willem Asman neemt overtuigend afstand van het escapisme dat het avonturengenre te vaak kenmerkt.’ - Juryrapport de Gouden Strop 2006

..

‘Een rijk boek, stilistisch overtuigend, erudiet en intelligent. Een ongekend ambitieus schrijverschap.’ - NRC Handelsblad, Gert Jan de Vries

..

‘Spannend, slim en soms behoorlijk subversief. Geen alledaagse combinatie.’ - Het Parool, Hans Knegtmans

..

‘De schrijver is niet van de straat, maar gelukkig presenteert hij het met zorg. Willem Asman is een aanwinst.’ - Trouw, Afra Botman

..

‘De plot van dit Cassandra-verhaal is gebaseerd op een zó spannend en tegelijk dichtgetimmerd tegendraads tunneldenken dat, paradoxaal genoeg, uiteindelijk elke ordinaire blauwe boon een spetterende lichtkogel blijkt te zijn.’ - Rinus Ferdinandusse

..

‘Scherpzinnig, knap geconstrueerd. Een universele, bevlogen thriller, die niet in een bepaald hokje is onder te brengen.’ Crimezone, Kees de Bree

Beste lezer,

U staat op het punt een vroeg werk van Willem Asman te gaan lezen. Daartoe hebt u ongetwijfeld besloten nadat u Rebound las, betoverd raakte door de schrijfkunst en verbeeldingskracht van Willem Asman en nu nieuwsgierig bent naar zijn hele oeuvre. Ik herken dat gevoel. En ik feliciteer u ermee.

Tegelijkertijd is een waarschuwing op zijn plaats: het boek dat u in handen heeft is geen Rebound. Het is zelfs geen thriller zoals u die gewend bent.

Thrillers, misdaadromans, detectives en alle andere subgenres van de plotroman, zijn formulewerk – althans voor negenennegentig procent. Op een van de eerste pagina’s legt de auteur een lijk neer en op een van de laatste onthult hij de dader. In de tussenliggende pagina’s krijgen wij lezers de kans om mee te puzzelen en mee te griezelen.

Thrillerschrijver Michael Robotham vergelijkt zichzelf daarom met de uitbater van de achtbaan op de kermis: hij belooft ons een wilde rit en garandeert ons een behouden aankomst.

Bij Rebound had u natuurlijk ook dat rollercoastergevoel, de bevreemdende ervaring dat Asman u voortdurend een stap voor is, waardoor u tempo moet maken om bij te blijven – of soms zelfs een stukje terug moet lezen omdat u inderhaast iets over het hoofd kan hebben gezien. Dat u een zijpad bent opgestuurd dat even dood lijkt te lopen, maar dat dan toch weer naar een verbluffend uitzicht leidt.

Dat alles biedt de vroege Asman ook; hetzelfde vakmanschap, dezelfde organisatorische sensitiviteit, dezelfde voorliefde voor Hollywood.

Maar terwijl de vroege Asman ons wel een wilde rit belooft en een behouden aankomst garandeert, doet hij nauwelijks aan lijken of speurders en al helemaal niet aan verhaalsjablonen. In ruil daarvoor biedt hij ons omgevallen boekenkasten en geplunderde krantenarchieven. Hij vertelt over (para-)psychologie, eeuwenoude oosterse wijsheid en Griekse mythologie (De Cassandra Paradox, 2006), over ontwikkelingshulp (Wondermans eindspel, 2009) en half-vergeten oorlogen (Britannica, 2007). En zo laat hij ons de volle diepte en breedte beleven van het menselijk bestaan op aarde, anno nu.

Je ziet het al aan zijn personages. We komen bij de vroege Asman geen onverwacht snuggere omaatjes tegen en geen gescheiden alcoholistische rechercheurs en al helemaal geen action heroes of ijzervreters. Geef Asman maar antihelden, mensen van vlees en bloed, die tegen wil en dank verzeild raken in Grote Kwesties en dilemma’s van Goed en Kwaad. U herkent dat, want Oz uit Rebound is in zekere zin ook zo iemand; hij wérkt op het scherpst van de snede, maar hij léeft kleurloos in een Vinex-wijk. En dan is Oz nog altijd heroïscher dan alle oudere bewoners van Asmanland, met Jan Peter Balkenende - de hoofdrolspeler van Koninginnedag (2010) - als uiterste, als super-antiheld.

U begrijpt dat het mij bijzonder verheugt dat Asmans vroege werk weer beschikbaar is. Om niet te zeggen dat ik het een schande vind dat dat een tijdlang niet het geval is geweest. Asman hoort leverbaar te zijn. Punt.

Bij zijn debuut De Cassandra Paradox haalde ik opgelucht adem. Een Nederlandstalige thrillerschrijver zonder hoogtevrees – het bestond dus toch. Enthousiast schreef ik in de krant : ‘Een rijk boek, stilistisch overtuigend, erudiet en intelligent en blijk gevend van een ongekend ambitieus schrijverschap.’ Ik voel niet de geringste behoefte daar dertien jaar later ook maar een woord van terug te nemen.

Maar ik wil er wel iets aan toevoegen. Asman neemt de lezer vanaf de allereerste pagina serieus, grijpt hem meedogenloos bij zijn lurven en sleurt hem mee door zijn zelfontworpen kermisattractie. Dat doet hij in al zijn boeken, een razende afwisseling van actie en inzichten en uitzichten. Zijn vroege werk is mij alleen dierbaarder dan Rebound omdat hij daarin verder afwijkt van de standaardthriller. Omdat hij er verdergaande denkbeelden in durft te verwoorden over het menselijk bestaan, omdat hij onze concentratie er zwaarder in op de proef stelt en vooral omdat hij er onze werkelijkheid onverbiddelijk – maar wel met humor – in tegen het licht houdt.

U zult dat zien. Mogelijk zult u het met mij eens zijn. U moet in elk geval weten dat ik jaloers op u ben, want die allereerste leeservaring zou ik graag nogmaals meemaken.

Gert Jan de Vries

..

..

..

Gert Jan de Vries is schrijver, vertaler, redacteur, uitgever, samensteller, ondernemer, literatuurwetenschapper en psycholoog. Hij recenseerde poëzie in de Volkskrant en thrillers in NRC Handelsblad.

De Cassandra Paradox

Willem Asman

..

De Cassandra Paradox

..

..

..

..

..

..

..

..

2019

gloude publishing

Amsterdam

Van Willem Asman verscheen eerder:

..

De Cassandra Paradox shortlist Gouden Strop

Britannica

Wondermans eindspel shortlist Diamanten Kogel

Koninginnedag

Enter. De Rebound-trilogie. Boek 1. Winnaar Gouden Strop

Error. De Rebound-trilogie. Boek 2

Exit. De Rebound-trilogie. Boek 3

Voor Annet:

..

Nooit een einde

Altijd een begin

On a clear day we can see forever.

russel targ

..

..

..

Niet honderd overwinningen in honderd veldslagen vormen de hoogste proeve van bekwaamheid, maar het bedwingen van je vijand zonder te vechten.

sun tzu

Cassandra: (Gr. Kassandra) (mythologie) dochter van Priamus, had de gave der voorspelling maar tevens de doem nooit geloofd te worden. Cassandravoorspelling: sombere voorspelling waaraan niemand gelooft.

..

Paradox: (Fr. paradoxe, Gr. paradoxos): tegen de verwachting ingaand; uitspraak die niet overeenstemt met de gangbare mening; schijnbare tegenstrijdigheid, stelling of uitspraak die schijnbaar ongerijmd is, maar bij nader onderzoek waar blijkt te zijn.

..

..

Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal

Proloog

Dag 53

Miami Dade Police Department, Doral District Station, NW 25th Street

..

‘Ja.’

Sergeant Frank X. Delaney had het kunnen voorspellen. De stem van de chief klonk kortaf en luid. De chief hield er niet van gestoord te worden, en al helemaal niet tegen het einde van de dienst.

‘Goedemiddag, Delaney hier, sir, van de balie beneden.’

‘Wat.’

De chief hield ook niet van vraagtekens.

Delaney klemde de hoorn van de telefoon tegen zijn schouder en keek achterom. De weirdo zat er nog steeds. Kaarsrecht, gelaten, keurig. Op het bankje tegenover het prikbord met de openingstijden van de nw 26th Street gym en de speciale kortingen voor Dade County’s finest, de laatste details over de benefietvoorstelling, de contributie voor de kaartclub, het schema voor de bowlingcompetitie en de Wanted-posters.

Hij zat op zijn beurt te wachten. Als een sollicitant, dacht Delaney.

‘Kan ik u even storen, chief, er is namelijk…’

‘Ik geloof best dat jij dat kan, sarge, maar luister, ik bel je zo terug, ja. Minuut of tien.’

‘Misschien even een korte vraag dan?’ Delaney wist hoe dat ging met dat terugbellen.

‘Kort.’

‘Nou, ziet u, er zit hier een man. Hij kwam vanmorgen binnenlopen en zei dat hij zich wilde aangeven.’ Delaney pakte zijn notitieblok erbij en las voor: ‘Een zekere Mohammed El Shakri Ben Ibrahim. Of zoiets. Een Algerijn met een Frans paspoort.’

‘Zegt me niets,’ zei de chief.

‘Nee, mij ook niet. Ik heb geprobeerd het op te zoeken in de database, maar er is iets met het netwerk.’

‘En.’

‘Hij zei dat hij een aanslag aan het voorbereiden was.’

‘Een aanslag. En dat komt hij jou vertellen.’

‘Hij heeft het bewijs bij zich,’ zei Delaney. ‘Een pak papier in een boodschappentasje.’

‘En.’

‘Het meeste is in het Frans en Arabisch en dat kan ik niet lezen.’

‘Nee.’ Het klonk teleurgesteld.

‘En een schetsje, een bouwtekening van iets wat op een kruising lijkt tussen een eierwekker en een broodrooster,’ zei Delaney, blij dat hij ook iets kon melden wat hij wel had ontcijferd.

‘Een broodrooster.’

Delaney keek in zijn aantekeningen. ‘En hij zegt dat hij lid is van de terroristische beweging De Rode Augustusmaan.’

‘De Rode Augustusmaan.’

‘“De Rode Maan van de Vierde Augustus”,’ las Delaney voor.

‘Nooit van gehoord.’

‘Nee,’ zei Delaney.

De chief zuchtte. ‘Oké. Hoe ziet hij eruit.’

‘Keurig type. Jasje, dasje. Donkere huid, geschoren, zwart kort haar. Vijfendertig jaar volgens het paspoort. Geboren in Marseille. Spreekt nauwelijks Engels. Erg beleefd.’

‘En hij wilde een aanslag plegen op…’

Delaney kuchte. ‘Het Empire State Building.’

‘Origineel.’

‘Met een privé-vliegtuigje gevuld met explosieven.’

‘Natuurlijk. En dan komt hij zich in Miami aangeven.’

‘Precies, dat vroeg ik ook. “Waarom ben je dan hier en niet in New York”, vroeg ik.’

‘En.’

‘Omdat hij geen aandacht wilde trekken.’ Delaney keek even om. Hij zat er nog. Uiterlijk onbewogen. Hij keek naar het plafond alsof het de Sixtijnse fucking Kapel was.

Nu Delaney zijn verhaal had gedaan, had hij er spijt van de chief te hebben gestoord.

‘Hij wilde geen aandacht trekken. En dus loopt hij een politiebureau binnen.’

‘Ik heb het idee dat hij ze niet allemaal op een rijtje heeft, sir,’ zei Delaney. ‘Hij zei dat hij zich hier móést melden.’

‘Móést van wie.’

‘Dat vroeg ik hem ook. Dat wist hij niet.’

‘En nu denk jij dat hij niet goed bij zijn hoofd is.’

‘Hij lijkt me redelijk in de war, eerlijk gezegd. Ik bedoel, als je terrorist bent, dan ga je jezelf toch niet aangeven?’

‘Dus het is bullshit, denk je.’

‘Dat denk ik, ja.’

‘Luister, sarge…’ Het is welletjes, hoorde Delaney. ‘Wat doen we normaal gesproken met gekken.’

Het we ontging Delaney niet. ‘Die geef ik een kop koffie meestal, om ze een beetje te kalmeren en dan stuur ik ze weg. Soms doe ik of ik dingen opschrijf en zeg ik dat ze zich elke dag telefonisch bij mij moeten melden. Ik heb wel eens gehoord dat zoiets helpt. Dat je net doet of je ze serieus neemt. Dat ze dan rustiger worden.’

‘O-k-é,’ zei de chief. Het deed Delaney denken aan een leraar die de klas laat wachten op een leerling die maar niet op het voor de hand liggende antwoord komt. ‘Dus normaal gesproken stuur je ze weg.’

‘Heb ik geprobeerd. Hij bedankte me beleefd en ging weer zitten. Hij zit hier al sinds vanmorgen.’

‘Heb je Immigration gebeld.’

‘Kan ik doen, maar u weet hoe dat gaat. Duurt eeuwig. In zijn paspoort zit een toeristenvisum. Twee weken geleden aangekomen op lax. Ziet er betrouwbaar uit.’

‘Ja. Wat zouden we dan met hem kunnen doen.’

‘Ik kan hem in de cel gooien natuurlijk, maar op verdenking van wat? Ik weet niets van deze meneer. We hebben wel wat anders te doen, zou ik zeggen. Hij is ook niet dronken of zo.’

‘Nou, dan laten we hem toch lekker zitten. Uiteindelijk gaat hij wel weer weg.’

‘Ja, dat dacht ik ook, maar hij komt daarnet naar me toe en zegt dat hij ook bekend is onder een andere naam. Atwah Izz-Al-Atwah. En die naam kennen we wel, die staat op de fbi-lijst van most wanted terrorists die hier aan de muur hangt.’

‘Wát.’

Delaney grijnsde. Het was nog wel geen vraagteken, maar veel scheelde het niet. ‘Hij zegt overigens dat het niet zijn echte naam is, maar de naam waaronder hij bekendstaat in de beweging. De Rode Augustusmaan.’

‘En de foto.’

‘De foto die we hier hebben hangen is een fbi-mugshot uit 1989, met baard en een hoofddoek. Ernaast zo’n ding waarop ze hem met de computer tien jaar ouder hebben gemaakt. Ik zou hem niet herkennen, maar wie ben ik.’

‘Oké, dus geen gek, maar een echte. Arresteren dus.’

‘Ik weet het niet. Ziet u, die lijst die hangt hier tegenover hem, midden in de hal. Hij heeft die naam natuurlijk gelezen, en dat bracht hem op het idee. Hij dacht: weet je wat, ik zeg gewoon dat ik dat ben.’

Het was even stil. ‘En hij zit nu nog in de hal.’

‘Hij is weer gaan zitten. Met zijn boodschappentas met papieren op schoot. Hij zit erbij alsof hij komt solliciteren.’

Stilte. En opnieuw een zucht. ‘Weet je wat, sarge, ik kom eraan. Geef me vijf minuten.’

Delaney hing op en draaide zich om. De man keek hem verwachtingsvol aan. Delaney knikte uit gewoonte en kreeg als dank een brede glimlach. Waarschijnlijk toch gewoon een weirdo, een van de duizenden verdwaalde zielen, dolend door de stad, met stemmen in hun hoofd, op zoek naar wat aandacht. Het was lastiger geworden sinds nine-eleven, vond Delaney. Alsof de grens tussen waakzaamheid en complete paranoia op die verschrikkelijke dag in 2001 volledig was verdwenen. Net als het melkpoeder in de kantine was vervangen door koffiemelk sinds de berichten over verdachte brieven met wit poeder. Iedereen was als de dood voor ricine, hoewel Delaney had gehoord dat het zaadjes waren van een onschuldige kamerplant.

Hoe dan ook, de chief mocht het nu verder uitmaken. Delaney schudde zijn hoofd en legde zijn aantekeningen opzij.

‘Sarge?’

Hij keek op. Kozinsky, van de avondploeg, wenkte hem.

‘Ik denk dat je dit moet zien, sarge.’

Delaney volgde hem de gang in en de hoek om, het trapje af richting de kantine en de kleedruimtes. Collega’s stonden in de deuropening. Was er een bijeenkomst waar hij niets vanaf wist? Hij drong naar voren. Alle ogen waren gericht op de oude televisie in de hoek. cnn. Hij zag een verslaggever op de trappen van een gebouw met pilaren. Een gerechtsgebouw, was Delaneys indruk.

‘…Sylvester, beter bekend als Alistair Craig Silver, werd onder andere gezocht voor de brute drievoudige moord op een sheriff en zijn twee zoons in Shreveport, Arkansas in 1991. De autoriteiten tastten al geruime tijd in het duister omtrent de verblijfplaats van Silver, een van de vijf most wanted-misdadigers van ons land.’

Op het scherm nu recorded earlier-beelden: een groep gewapende collega’s met bivakmutsen en blauwe kogelvrije vesten leidden een man – zijn hoofd onzichtbaar onder een trui – door een zijdeur een gebouw binnen.

‘Meest recent werd Silver gesignaleerd in Mexico in maart 1997. Sindsdien ontbrak elk spoor van de ter dood veroordeelde voortvluchtige.’

In beeld verschenen drie mannen die zich een weg baanden door een menigte journalisten, camera’s en microfoons. Washington this morning, luidde het onderschrift. ‘Het is voor de autoriteiten nog te vroeg om te bevestigen of te ontkennen dat er een verband bestaat tussen de aanhouding van Silver vandaag en de arrestaties van andere misdadigers en terroristen in de afgelopen maand, onder wie de terroristenleider Saed Fazul. Volgens nog onbevestigde berichten kwam Silver zich vrijwillig melden bij het consulaat van de Verenigde Staten op de Malediven. Er bestaat vooralsnog geen duidelijkheid omtrent Silvers beweegredenen. Volgens betrouwbare bronnen is dit niet de eerste aanhouding waarbij sprake is van – en ik citeer – “een opvallende en nog onopgehelderde mate van vrijwilligheid”.’

Delaney knipperde met zijn ogen. Hij wist niet zeker of hij het goed had verstaan.

Vrijwilligheid?

Hij keek opzij naar Kozinsky, die op zijn snor beet, zijn ogen strak op het televisiescherm gericht.

‘Het Witte Huis verklaarde in een eerste reactie dat er geen aanleiding bestaat om een nader onderzoek naar de beweegredenen te gelasten.’

Delaney zag in beeld de bekende perszaal van het Witte Huis. Achter het katheder stond een zwetende jongeman te luisteren naar een vraag die voor de kijkers niet te verstaan was. De woordvoerder bladerde tussen zijn papieren, terwijl hij antwoord gaf: ‘De aanhouding van Silver brengt het aantal bevestigde arrestaties in de afgelopen twee weken op zestien, waarvan acht in de Verenigde Staten. Vragen betreffende de zogenaamde mysterieuze omstandigheden kan ik om veiligheidsredenen niet beantwoorden. Wij feliciteren law enforcement agencies wereldwijd met deze serie doorbraken in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en het wereldwijde terrorisme. Eens te meer tonen deze arrestaties aan dat de Verenigde Staten de strijd zullen winnen. Samen met onze bondgenoten uit de coalitie.’

Delaney realiseerde zich dat zijn mond openstond. Zestien? Een opvallende en onopgehelderde mate van vrijwilligheid? Hij draaide zich abrupt om en rende terug naar de hal.

De verwarde maar beleefde man met Arabisch uiterlijk die zich vanmorgen met twee plastic tasjes aan de balie had gemeld en bekend had dat hij het Empire State Building wilde opblazen, zat nog keurig op zijn plek.

..

Lugar Nuevo, Ecuador, tweehonderd kilometer ten noordoosten van Quito

..

Ze zaten samen op het muurtje in de zon, hij en Menendez, vlak bij de plek waar de opvallende rode Toyota pick-up stond geparkeerd. Ze keken naar de lange stoet voorbijgangers. Er werd gelachen en er klonken hartelijke begroetingen. Toch hing er onmiskenbaar ook een diepe ernst over de karavaan, die zich gestaag langs het steile pad bewoog.

Menendez rookte en gaf nauwelijks antwoord op de vragen van LT.

‘Door wie werden we vanmorgen achtervolgd?’

‘Yanquis,’ antwoordde Menendez. ‘Yanquis als jij, professor.’

‘Waar waren ze opuit?’

‘Waar ze altijd opuit zijn.’

LT gaf het op en keek naar de voorbijgangers. In kleine groepjes, gekleed in lange witte mantels of felgekleurde poncho’s, op leren sandalen of laarzen, liepen ze langs. Hij zag ezels, een enkele lama, beladen met kruiken en kisten, manden en dekens. Hij zag karren en draagstoelen. Het was, dacht hij, een bijna bijbels tafereel.

Nu en dan verliet een van hen de stoet om Menendez te begroeten en omhelzen, soms teder, meestal uitbundig.

‘Wie zijn dit?’ vroeg LT na een tijdje.

‘De Raad van Ouden,’ zei de Ecuadoriaan.

‘Waar komen ze vandaan?’

‘De Andes.’ Menendez wees in de verte.

‘Over de bergen? Dan zijn ze al een tijd onderweg. Waar gaan ze naartoe?’

‘Naar Lugar Nuevo. Waar wij ook heen gaan. Straks.’

De Raad van Ouden op weg naar de Nieuwe Plek. ‘Wat gaan ze daar doen?’ vroeg LT.

‘Dat is niet zeker,’ zei Menendez.

‘Wat kúnnen ze doen?’

‘Het is niet alleen wat de Raad kan, het is ook wat deze plek kan.’

‘Deze plek?’

Menendez wees om zich heen. LT volgde onwillekeurig het gebaar en zag de grond rond het muurtje: onkruid, grind, sigarettenpeuken.

‘Deze plek,’ zei Menendez. Voor het eerst sinds lange tijd keek hij LT recht aan. ‘Deze en nog drie andere.’

Een tanige man, slechts gekleed in een lendendoek, met grijs lang haar passeerde. In zijn hand droeg hij een lange staf. Een magere oude man met een tak, dacht LT. ‘Hebben ze wapens?’

‘Wapens?’

‘Geweren, artillerie, wat dan ook. Wapens.’

‘Van wapens komen wapens,’ zei Menendez, wuivend naar de passerende karavaan. ‘Een oorlog om oorlogen te voorkomen is als de hongerdood om van honger verlost te worden. Morbide redenaties met een aantrekkelijke logica. Iets vernietigen om het te redden, doodgaan om sterven te voorkomen.’

‘Maar wat…’ zei LT. Zijn vraag ging verloren in het oorverdovende gebalk van een ezel. Het dier had zich midden op het pad schrap gezet, tot grote hilariteit van de omstanders. De oude man hief zijn handen en zijn staf ten hemel als in een smeekbede om verlost te worden van zo veel koppigheid. Een kleine ronde vrouw in een knalrode trui kwam op Menendez af. Ze kneep in zijn wang en kuste zijn hand, haar tandeloze mond in een brede lach. Ze liep verder, voorovergebogen, haar passen trefzeker en opvallend krachtig over de kuilen in het pad.

‘Dus niets doen? Zelfs niet als je wordt aangevallen?’

‘Niets? Niets heb ik niet gezegd. Maar om je vraag te beantwoorden: wat is er mis met niets doen? Er zijn door de eeuwen heen talloze pogingen geweest om ons te breken, en toch zijn we er nog steeds. De weg, zeggen de Ouden, is de weg van wijsheid. Wijsheid nodigt uit tot wijsheid, geweld tot geweld.’

LT bekeek zwijgend de optocht. Het einde was in zicht. Verderop langs het pad nog een paar achterblijvers, en daarna niemand meer.

Menendez sprong van het muurtje af. ‘Kom, we gaan. Het is tijd.’

Ze liepen achter de processie aan. In de verte zag hij huizen; de rand van het dorp. Hij kon het schoolgebouw vanaf hier niet zien.

Langs de kant van de weg stond een groep in lange witte gewaden geklede figuren. Onder hun kapmutsen en boven de sluiers zag hij smalle reepjes huid, een neus, glinsterende ogen. Ze deden LT denken aan bedoeïenen, die je eerder in een woestijn in het Midden-Oosten zou verwachten. En aan de Jedi knights uit Star Wars.

Het was stiller geworden. De uitbundigheid was verdwenen en had plaatsgemaakt voor een grimmige doelgerichtheid. Het tempo ging ook omhoog, alsof de processie met de finish in zicht aan een eindsprint was begonnen.

‘Zijn we op tijd?’ vroeg LT.

‘Het wordt krap.’

‘En het kan zeker niet wachten tot volgende week?’

Menendez keek hem niet-begrijpend aan. Zijn passen vertraagden geen moment.

‘Volgende week? De volgende vergadering?’ zei LT. Hij had spijt van zijn grapje.

‘Nee,’ zei Menendez. ‘De Raad komt alleen bijeen als daar een reden toe is.’

Aha, dacht LT, dat zouden ze op de universiteit eens moeten invoeren. ‘Hoe vaak per jaar is dat?’

‘De vorige keer was in 1526,’ sprak Menendez.

En met die woorden stapten ze het plein op.

..

Nederland

..

Het gezellig bedoelde etentje was een vergissing.

Ridder had beter moeten weten, maar Holt – ‘leuk, met zijn drieën, Helen gaat koken’ – bleef aandringen.

Nauwelijks binnen liep het al mis. ‘Ga je verhuizen?’ vroeg hij Holt, wijzend op de dozen en vuilniszakken in de gang. ‘Nee,’ fluisterde Holt. ‘Helen trekt zo’n beetje bij me in, die studentenflat is niks.’

Aan tafel vertelde Helen wat ze van hun onderzoek – of liever gezegd de totale afwezigheid daarvan – vond: ‘Het is toch niet te geloven? Een vrouw verdwijnt spoorloos, zonder enige verklaring. Na weken komt er een warrige kaart uit Londen die nota bene gepost blijkt te zijn in Ecuador, en wat doen de heren van de recherche? “Ach, mevrouwtje, de meeste vermissingen van meerderjarigen lossen zichzelf op.” Niets doen jullie!’

Ridder was er niet zeker van of ze zijn stem probeerde te imiteren.

‘Jullie staan erbij en kijken ernaar,’ besloot Helen haar betoog.

Ik zag twee beren broodjes smeren, dacht Ridder. Hij wachtte even om te zien of Holt iets ging zeggen. Niet dus. Hij schraapte zijn keel en zei: ‘Er is geen enkele reden je zo op te winden. Het is…’

‘Opwinden? Ik wind me helemaal niet op. Hoe kom je erbij dat ik me opwind? Het zijn gewoon feiten. Wind ik me op?’ Dat laatste richtte ze tot Holt, die aan zijn glas nipte. Hij dronk geen bier maar witte wijn en at sla – als je het Ridder een week geleden had voorspeld, zou hij je voor gek hebben verklaard.

‘Geloof me, je wilt niet dat ik me opwind. Als ik me opwind, dan merk je het heus wel,’ zei Helen.

Ridder hield niet van dreigementen.

Holt hielp Helen met afruimen en Ridder hoorde zoengeluiden. Hij wilde opstaan en iets gaan doen, maakte niet uit wat, als het maar buiten gehoorsafstand was.

Holt kwam terug de kamer in, blosjes op zijn wangen, met een vers blikje bier voor Ridder.

‘Nee, dank je,’ zei Ridder. ‘Ik denk dat ik maar eens ga. Het is al laat. Morgen weer vroeg dag. En zo.’

‘Maar we krijgen nog een toetje,’ zei Holt. Hij maakte het blikje open en schoof het over tafel. ‘Ik hoorde trouwens laatst een mooi verhaal. Waar gebeurd. Ik zweer het je.’

Als Holt met ‘waar gebeurd’ of ‘kzweertje’ begon, bleek het meestal een mop over een Nederlander en een Belg en een Duitser of een Marokkaan. Vaak vond Ridder ze flauw of ongepast, of allebei.

‘Een vrouw mag drie wensen doen. Ze wenst een miljoen. Haar zoon wordt de volgende dag gedood bij een ongeval. De verzekering keert haar een miljoen uit, precies het bedrag dat ze wenste. De vrouw schrikt als ze zich realiseert wat ze heeft gedaan. En dus is haar tweede wens dat de eerste wens ongedaan wordt gemaakt. Midden in de nacht hoort ze iemand aan de deur. Ze staat op, wil opendoen. Maar terwijl ze de deurkruk pakt, weet ze dat het haar zoon niet meer is, maar iets afschuwelijks. Met haar laatste wens maakt ze haar tweede wens ongedaan.’

Ridder nam een slok, in afwachting van de clou.

Er kwam geen clou.

‘Dat was het?’ vroeg Ridder.

‘Ja. Maar we krijgen nog een toetje.’

Deel 1 - Grant

Dag 1

Dit was niet zijn lichaam.

De repeterende gedachte was dusdanig onderdeel van zijn bestaan geworden, dat hij hem niet meer opmerkte. De New York Times noemde Grant steevast een van de vijfentwintig invloedrijkste mannen van Washington, maar hier hing hij naakt, hulpeloos bungelend in het tuig waarmee een verpleegster hem met behulp van geruisloze hydraulische motoren uit bed en in bad tilde.

De verpleegster waste hem, schoor hem, kleedde hem aan en tilde hem in de rolstoel. Hij hield zijn ogen stijf dichtgeknepen als ze hem richting de spiegel draaide, maar toch zag hij vanonder zijn oogleden zijn korstige huid – slap en spierloos om zijn botten – en zijn verschrompelde lichaam in het maatkostuum dat nooit meer zou passen.

Ze maakte hem klaar voor de nieuwe dag. Een nieuwe dag vol telefoontjes, beslissingen, afspraken, maar gedomineerd door donkere gedachten over wat was en wat nooit meer terug zou komen.

Misschien, dacht hij, zou de dood hem de rust brengen – het alles vergeten – die hem bij leven werd onthouden. Maar hij zou niet sterven. Volgens de doktoren was zijn hart te sterk.

De verpleegster duwde hem naar de studeerkamer. Hij keek naar zijn handen, bleek en dun en vlekkerig als oud papier, terwijl hij langs de kamers van zijn verleden reed. De slaapkamer van Evelyn, de enige vrouw van wie hij ooit had gehouden. Haar zitkamer. En de kamer waar Patrick was geboren. Hij passeerde de deuren; even koud en gesloten als de graven waar hij ze had moeten achterlaten.

Ze reed hem naar het midden van zijn studeerkamer. ‘Zo, dan ga ik maar. Ik wens u een prettige dag, gouverneur Grant, sir. En dan ik zie u morgen weer.’

‘De gordijnen,’ sprak hij. Zijn stem, eens verleidelijk – een krachtig wapen tijdens interventies in de Senaat en tijdens campagnes en televisiedebatten – klonk hem nu rauw en krasserig in de oren. Hij wees op de driehoek fel licht bovenin.

‘Och, ja, het spijt me.’ Ze liep erheen en trok de gordijnen met een kort, krachtig gebaar dicht.

Ze draaide zich om, haar handen gevouwen, haar taak volbracht. Opgelucht, zag Grant.

‘Is er nog iets wat ik voor u kan doen?’ vroeg ze.

Met zijn rechterhand duwde hij tegen het besturingsmechanisme. De rolstoel zette zich met een schok in beweging. Hij reed om zijn bureau heen, zijn ogen gericht op de stapel kranten die Giles voor hem had klaargelegd. Hij zette zijn leesbril op, schoof zijn agenda voor zich en keek grommend op zijn horloge. Ze stond daar nog steeds, wist hij. Hij wuifde haar weg.

Giles bracht het ontbijt en verdween zonder een woord. Croissants, marmelade, toast, bacon, roereieren, koffie. Ooit zijn favoriete ontbijt, nu nog slechts een daad van verzet tegen de waarschuwingen van zijn artsen. Hij pakte een stuk toast, nam een hap, legde het terug en schoof het dienblad opzij. Niets smaakte hem nog.

Nou ja, niets. Grant keek op. De trolley stond op zijn plaats, de kristallen karaf weer met whisky gevuld en de glazen schoon ernaast. Als we Giles toch niet hadden. Hij dacht terug aan gisteravond, de schaakpartij met Humphries. In gedachten zag hij de laatste stelling op het schaakbord: witte koning geeft op. Een mooie partij en een mooie overwinning. Vanavond revanche, hadden ze afgesproken. Hij verheugde zich op hun weerzien. En hun eerste glas.

Eerst de dag nog doorkomen.

Hij trok de Post naar zich toe en scande de koppen. Een aanslag in Irak. Doodstraf geëist tegen een terrorist in Indonesië. Wederopbouw Afghanistan stagneert. Israëlische vergelding in Gaza. De laatste industriële indexcijfers. Een schietpartij en een dubbele roofmoord in het centrum. De aanhoudende hittegolf.

Het wereldnieuws van september, dacht hij: much ado about nothing. Hij sloeg de pagina om.

Een democratische senator uit Maine werd getipt als een van de kanshebbers bij de voorverkiezingen. Grant kende hem vaag en vond hem een draaikont.

Hij reikte met een kreun naar zijn humidor en pakte zijn eerste sigaar, knipte het puntje eraf en stak hem zorgvuldig aan met een houtsplinter, in de ijdele hoop iets van het genot dat hij vroeger had geproefd terug te vinden. De weeïge geur van zijn lichaam – de geur van water in een vergeten bloemenvaas – werd voor even door de tabaksrook verdreven.

Het lampje op zijn telefoon begon te knipperen. Een interne lijn. Nu al? Hij drukte op de knop van de speaker. ‘Ja?’

‘Daddy?’

De altijd opgewekte stem van Conny, zijn dochter, die zijn huishouden organiseerde als een kapitein op een slagschip. Hoe meer energie ze stak in haar voortdurende streven hem op te beuren, hoe meer ze de teloorgang van zijn eigen vermogens bevestigde.

Alles wat hem lief was, was hij kwijt. Alles was hem ontnomen op die noodlottige, wrede dag, nu bijna dertien jaar geleden. Patrick, zijn zoon, zijn oogappel, de stamhouder van de dynastie en zijn gedroomde opvolger. En Evelyn. Godallemachtig, wat miste hij Evelyn. Hij wilde zich herinneren hoe ze hem verwelkomde als hij ’s avonds laat thuiskwam. Hoe ze door een half woord of een oogopslag al wist waar hij behoefte aan had. Hoe ze met haar zachte stem vroeg: ‘Hoe was het?’ of ‘Wil je iets drinken?’ Hoe ze hem een kus gaf op zijn voorhoofd. Hoe hij haar had bewonderd om haar mededogen met zwerfkinderen, gehandicapten of die dwaze moeders in Argentinië. Hoe hij haar midden in de nacht aantrof, op de bank in slaap gevallen, de televisie nog aan, en hij haar zachtjes wekte. Dat wilde hij zich herinneren, maar hij wist dat het zo niet was geweest. De waarheid was dat hij nu meer van haar hield dan ooit tijdens haar leven.

Hij schudde de gedachte van zich af en probeerde zich te concentreren op de stem van Conny.

Hij pakte de hoorn van het apparaat.

‘Daddy?’ Ze had de klik gehoord.

‘Nog steeds hier, dear.’

Conny had de ogen van haar moeder; Patrick die van hem.

Patrick Fitzgerald Grant junior. Voorbestemd om in de voetsporen van zijn vader te treden en diens glansrijke carriÈre te evenaren en uiteindelijk te overtreffen: senator, gouverneur, en dan – de bovenste sport van de ladder – president van de Verenigde Staten, de machtigste man van het machtigste land op aarde.

Alles wat Grant zich wenste, was binnen handbereik geweest tot die fatale, wrede dag.

In zijn studeerkamer in het grote huis, de gordijnen dicht, zijn kamer even duister als zijn gedachten, rookte Grant te midden van zijn vervlogen dromen zijn sigaar zonder te proeven, terwijl zijn sterke hart leven pompte door het lichaam dat het zijne niet meer was.

Met in zijn krachteloze linkerhand de hoorn met de stem van zijn dochter. Hij luisterde niet meer. Waarover belde ze? Hij had geen idee. Om zijn stem te horen waarschijnlijk. Of om te zien of hij nog leefde. Natuurlijk leefde hij nog. Sterk hart weet je nog? Onthoud dat dan!

Er werd op de deur geklopt.

Daar kwam weer iemand die iets van hem wilde. Het hield niet op. Hoe meer macht, hoe meer ze van je willen. Als vliegen komen ze op de stroop af.

De deur ging open en Giles verscheen. ‘Goedemorgen, sir, uw eerste afspraak is gearriveerd. Professor Harl?’

Grant bromde. Professor! ‘Geef me vijf minuten.’

‘Uitstekend, sir,’ zei Giles en hij trok zich terug.

Grant maakte een einde aan het gesprek met zijn dochter. ‘Ik ben druk, dear, ik ga verder.’ Hij hing op. Professor Harl, breek me de bek niet open. Verdomde wetenschapper met zijn hoofd in de wolken zonder enig benul van de werkelijkheid. Had zich verschanst in zijn hutje op de hei in Ecuador.

Grant zag Harl liefst zo min mogelijk, en strikt genomen schond hij de geheimhoudingsplicht. Maar het moest; hij had het beloofd. Even dacht hij aan het gezicht van de vrouw in het ziekenhuisbed, de dag na die verschrikking. In zijn nachtmerries was het haar gezicht en niet dat van Evelyn of Patrick, dat hem achtervolgde. ‘Mijn zoon. Zorg voor hem,’ had ze gezegd, de pijn als een aanklacht hoorbaar in elk woord. Look after my son. Promise me. En hij had haar hand gepakt en het beloofd. Die avond raakte Harls moeder in coma en twee weken later was ze overleden.

Een belofte aan het doodsbed was een ereschuld, maar Jonathan Harl, de gesjeesde professor, was een mislukking.

Daar had je hem al. Zijn haar niet gekamd, schoenen niet gepoetst, stropdas op vijf voor halfzeven. Niets veranderd, concludeerde Grant. Ondanks jaren in het bedrijfsleven nog steeds geen stijl.

‘Goedemorgen, senator, hoe maakt u het?’

‘Laten we maar meteen terzake komen,’ zei Grant. Ze hadden elkaar lang genoeg hartelijk de hand geschud.

‘Het gaat voortreffelijk met het onderzoek,’ zei Harl. ‘Ik ben er trots op u te kunnen melden dat we binnenkort een belangrijke doorbraak kunnen verwachten.’

Grant had het eerder gehoord. ‘Laat me raden: een doorbraak die alles voor altijd onherkenbaar zal veranderen. Maar luister, ben je klaar voor donderdag?’

‘Donderdag?’

‘Donderdag. Londen. De Special Projects review board. Bij je werkgever? PharmAzone? Komt die naam je bekend voor? Donderdag is belangrijk. Erg belangrijk zelfs. Dus mijn vraag is of je er klaar voor bent.’

‘Natuurlijk. Ik… Wat bedoelt u precies, als ik vragen mag?’

‘Zoals je weet ben ik lid van de Raad van Bestuur en hoor ik wel eens wat. Strikt geheim, begrepen, dus wat ik je vertel blijft tussen ons, ja? Je hebt het niet van mij.’

Harl zweeg. Mooi, dacht Grant. ‘Dus kort en goed: donderdag is erg belangrijk. Waarom? Dat zal ik je zeggen. Sinds die financiële schandalen rond Enron en Worldcom hebben de juristen en accountants het voor het zeggen. Ze hebben Hopper de nieuwe vice-president gemaakt. Een boekhouder in de Board! Met een afdeling van vierhonderd man die niets anders doen dan anderen op fouten betrappen.’

‘Hopper? Maar dat is een ambtenaar.’

‘Kan zijn, maar het is zijn show, donderdag. En hij is op zoek naar zijn eerste eclatante succes.’

Harl leek niet onder de indruk. ‘Ik waardeer de waarschuwing, sir, maar maakt u zich geen zorgen, ik heb wel voor hetere vuren gestaan. Tenslotte heb ik meer dan twintig jaar hoorzittingen en budgetrondes van het Congres overleefd.’

Grant gromde. Harl was leider geweest van Project Cassandra, een geheim overheidsproject, het langstlopende in de geschiedenis van de Verenigde Staten.

‘Tot het ineens allemaal was afgelopen in luilekkerland,’ zei hij. ‘Als ik me niet vergis stond je te janken als een kind wiens favoriete speeltje werd afgepakt.’

Van de ene dag op de andere had het Congres de financiering van het project stopgezet. Grant had Harl een baantje bezorgd bij PharmAzone, op een plek ergens in de luwte. Sindsdien mijmerde Harl over Cassandra, en hield hij zichzelf op de been – zoals ook vandaag weer – met dromen over de grote doorbraak. ‘Bovendien,’ zei Grant, ‘dat was dertig jaar geleden, toen we verdomme nog wapens aan Osama Bin Laden leverden om de Russen dwars te zitten in Afghanistan, en Saddam onze beste vriend in het Midden-Oosten was. Maar luister! Dacht je nou werkelijk dat ik geïnteresseerd was in computers toen ik aandelen Intel kocht in 1986? Computers interesseren me geen donder! Wat mij interesseert is wat ze me opleveren. Simpel. Niets meer en niets minder. En dat project van jou, Cleopatra, of Cassius of hoe het ook mag heten…’

‘Cassandra.’

‘Ook goed. Het kost handenvol geld en het levert al jaren geen cent op. Niets. Nada. Nul dollar. En vertel me niet dat we aan de vooravond staan van een doorbraak, want dat verhaal heb je al gedaan. Elk jaar volgens mij.’

‘Maar denkt u dan werkelijk dat er een kans is dat ze het project gaan stopzetten?’ vroeg Harl.

Verdomde wetenschappers, dacht Grant. Geen idee hoe het gaat in de echte wereld. Maar hij zag dat Harl de boodschap had begrepen. Zijn angstige blik bracht Grant terug aan het sterfbed van Harls moeder. Look after my son. ‘Luister, John, het is echt heel simpel. Als je werkelijk in die doorbraak gelooft, en als er werkelijk op korte termijn geld mee te verdienen is, dan maakt het godverdomme niet uit wat ze donderdag gaan doen.’

‘Ik geloof niet dat ik het helemaal begrijp.’

Precies, dacht Grant. ‘Wat is het enige wat je nodig hebt voor een succesvol bedrijf?’ Hij gaf zelf het antwoord: ‘Een klant. Eén.’ Hij stak zijn vinger op. ‘Je eerste. Dus als je er werkelijk in gelooft, dan zou ik zeggen, fuck Hopper. En fuck PharmAzone, wat er donderdag ook wordt besloten. Ik zeg je: vind die klant. Bedenk hoeveel je nodig hebt om het klaar te maken voor verkoop. Een maand, drie maanden, een jaar? Als jij die klant vindt, dan leen ik je dat bedrag. Niet eerder, hoor je? Eerst die klant. En dan investeer ik mijn geld en hoef ik er verder niets van te weten. Zie je John, het gaat er namelijk niet om of ík erin geloof. Het gaat erom of jíj erin gelooft.’

Grant bestudeerde het gezicht van Harl. De boodschap was zo te zien aangekomen, maar nog niet doorgedrongen.

‘Een investering, hoor je,’ zei Grant, terwijl hij op de knop van de intercom drukte. ‘En geen schenking. No more free rides. Je bent verdomme oud en wijs genoeg. Zoals je weet heb ik je moeder beloofd om op je te letten, niet om je kont af te vegen.’

‘Sir?’ klonk de stem van Giles door de intercom.

‘Ik ben hier klaar, Giles. Breng me wat ijswater en een pil.’

Harl stond op. In zijn hand had hij een videocassette. ‘Ik wilde deze graag bij u achterlaten, als het goed is. Voor als u tijd heeft… Als het schikt, bedoel ik.’ Hij legde hem op de hoek van het bureau.

Grant keek er even naar. cassandra, las hij, in grote witte blokletters op de zijkant van de zwarte cassette. ‘Nou, ik beloof niets. Eerst maar die klant. En nog één laatste tip: de volgende keer dat je ergens op bezoek gaat kom je niet binnen met de hoed in je hand, als de eerste de beste bedelaar, maar zelfverzekerd. Hebben ze in Ecuador soms geen spiegels? Kijk nou eens hoe je erbij staat. Is dit een wetenschapper met een briljant idee dat de wereld gaat veranderen? Of verwacht je dat anderen het voor jou gaan geloven? Straal nou eens uit dat je een geheim wapen in handen hebt, in plaats van een hoed. Jij komt niets verkópen, nee, zíj willen het kopen van jóu, begrepen? Laat ze ervoor werken. Jij hebt alle troeven in handen. Ze moeten denken dat ze niet langer kunnen wachten, dat ze het móeten kopen. Dat is het geheim. Keer het om! Change the game.’

Genoeg, dacht Grant. Als hij het nu niet snapt, snapt hij het nooit. Hij pakte een pen en een vel papier en schreef: Bel Dearborn met een telefoonnummer erbij. ‘Hier. Laat het me weten.’ Zonder Harl aan te kijken legde hij het papier in diens uitgestoken hand en schudde hem vervolgens bij de vingers. ‘En vergeet je tas niet.’

..

***

..

Conny liep de brede trap af naar de open hal van het landhuis waar ze was geboren en opgegroeid. Ze kwam juist op tijd om Humphries te begroeten.

‘Vader slaapt nog,’ zei ze. ‘Ik kom net bij hem vandaan.’

‘Hoe gaat alles met de voorbereidingen?’ vroeg Humphries. ‘Nog nieuws van het Witte Huis?’

Ze wierp een blik omhoog, bang dat haar vader hen zou kunnen horen, en schudde haar hoofd. ‘Ze doen er alles aan, hebben ze mij verzekerd. Maar garanties kunnen ze niet geven. Er kan van alles tussenkomen.’

‘Standaardprocedure. Het komt vast wel goed. Iedereen in de Partij heeft ontzag voor je vader en allemaal hebben ze wel iets aan hem te danken. Ze kunnen het zich gewoon niet permitteren er niet te zijn. Hij wordt tenslotte maar een keer vijfenzestig. Ik vind het geweldig dat je dit voor the old man organiseert. In één woord: ge-wel-dig.’

‘Denkt u dat het hem zal opvrolijken? Hij is de laatste tijd weer zo somber.’

‘Hell, yes! Ik ken je vader al langer dan dertig jaar. Wat zeg ik? Al bijna véértig jaar. En geloof me: hij zal het geweldig vinden. En als de president die onderscheiding ook nog eens komt uitreiken… dat zal de bekroning zijn. En verdiend, mag ik wel zeggen. Absoluut verdiend. En jíj hebt dat allemaal georganiseerd.’

‘Soms twijfel ik. U weet hoe hij is. Het liefst zit hij in zijn kamer met de gordijnen dicht. Iedereen krijgt een snauw of een grom. Dan lijkt het of de hele wereld hem gestolen kan worden. En dan ben ik, zijn dochter, een feest aan het organiseren met vierhonderd gasten.’

Humphries veegde een pluisje van zijn mouw. ‘Dat is allemaal buitenkant, kindje. Waarom denk je dat zijn agenda zo vol is? Als hij werkelijk niemand meer wilde zien, was dat wel anders geweest.’

‘Hoor ik daar de grootste valsspeler van Washington?’ De stem van haar vader schalde door de hal. Humphries knipoogde ten afscheid naar Conny, en liep met een brede grijns op zijn gezicht naar de trap. ‘Dat komt doordat het hier zo galmt, je hoort waarschijnlijk de echo van je eigen stem.’

‘Ik geloof dat er iemand toe is aan een ongenadig pak slaag.’

‘Met een heerlijke sigaar erbij.’

‘Zoals Clinton zei tegen Lewinsky!’ schaterde Grant.

Grant reed voor Humphries uit de bibliotheek binnen.

Het schaakspel stond uiteraard nog zoals de partij gisteravond was geëindigd: witte koning geeft op. Dat zou Humphries eraan herinneren bescheiden te blijven, dacht Grant. Hij draaide zijn rolstoel rond de tafel. ‘Heb ik jou wel eens verteld dat jij van alle klootzakken die ik ken in Washington – en ik ken er een heleboel – de allergrootste bent? Met afstand?’

De schaakavonden met Humphries waren zijn enige pleziertjes. Nou ja, en zijn vaste vrijdag op de club niet te vergeten.

Humphries liep naar de trolley en pakte de karaf. ‘Misschien dat ik het daarom wel zo lang met jou uithoud.’ Hij schonk twee glazen vol.

‘You’ll get your reward in heaven…’ begon Grant het citaat, en Humphries maakte het af: ‘…and that’s not my jurisdiction.’ Het was hun favoriete Judge Roy Bean-scÈne, een western uit de jonge jaren van Paul Newman. Newman speelde een zelfbenoemde rechter in het Wilde Westen, en sprak die woorden tegen de onschuldige man die hij zojuist had gelyncht. Humphries en Grant deelden hun liefde voor oude westerns, zolang er maar niet in werd gezongen en Ronald Reagan er niet in acteerde.

‘Ik hoop niet dat je het erg vindt dat ik schaak terwijl we drinken?’ zei Humphries. Hij gaf een glas aan Grant, ging zitten en veegde de oude stelling van het bord.

Er werd geklopt en het gezicht van Conny verscheen om de hoek van de deur. Grant gromde.

‘Daddy, ik ga. Adam is vroeg thuis vanavond.’

Grant rangschikte zijn schaakstukken zorgvuldig op het bord.

‘Doe Adam de groeten van mij, kindje,’ zei Humphries.

Slijmbal, dacht Grant. ‘Ja, doe die man van je de groeten…’

‘Hij heet Adam, daddy.’

‘…van Humphries!’ voegde Grant toe.

Conny verdween.

‘Je bent te streng voor Conny,’ zei Humphries. ‘En wat ik over Adam hoor op de Hill is lang niet slecht.’

‘Laat ik je twee duidelijke redenen geven waarom het me geen fuck kan schelen wat ze op de Hill over hem zeggen. Een: hij is lui. Twee: hij is dom.’

‘Een wijs man heeft ooit gezegd dat luie domme mannen minder gevaarlijk zijn dan actieve domme mannen, omdat die meer schade aanrichten.’

‘Werkelijk, Humphries, als je denkt dat je mij een plezier doet door mijn eigen woorden te citeren, dan heb je het mis. Die man van haar zal nooit iets van enig belang bereiken en iedereen kan dat van een kilometer afstand voorspellen. Hij heeft het gewoon niet. Punt. En nu gaan we schaken.’

‘Heb je het gehoord van Forsythe?’ vroeg Humphries.

‘Forsythe?’ gromde Grant. ‘Die slaapkop? Leeft die nog?’

‘Nu je het zo stelt, het scheelt weinig.’

Grant keek op.

‘Hartaanval tijdens zijn vakantie. Ik hoorde het vanmiddag.’

‘Godallemachtig. Zo oud was-ie toch niet?’

‘Zevenenveertig. Geheelonthouder: geen drank, geen vrouwen. Stel je eens voor. Zo leven en dan een hartaanval.’

Grant nam een slok en deed een poging zich het gezicht van Forsythe voor de geest te halen.

‘Hij zou meegaan met Kochler volgende week.’

‘Kochler?’ vroeg Grant, ogenblikkelijk geïnteresseerd. Kochler was een naam die garant stond voor leven in de brouwerij. Waar Kochler opdook, gebeurde iets. Kochler, een Cubaan van origine, politiek vluchteling, werd door vriend en vijand beschouwd als dé man die je moest inschakelen om in Latijns-Amerika iets te bereiken. Zo waren er hardnekkige geruchten dat hij het brein was geweest achter de staatsgreep in Venezuela in 2002.

Grant herinnerde het zich weer. Kochler zou volgende week een parlementaire delegatie langs drie landen leiden: Peru, Argentinië en Ecuador. Wat een toeval, dacht Grant, dat was verdorie de tweede keer vandaag dat Ecuador ter sprake kwam.

Ze proostten op de hartaanval van Forsythe en zijn saaie leven.

Dag 2

De volgende ochtend belde Grant het kantoor van Kochler.

Binnen drie minuten werd hij teruggebeld.

‘Officieel, sir, is het een beleefdheidsbezoek,’ zei Kochler. ‘We bezoeken recepties, politici, nieuwe en oude bekenden. Maar in werkelijkheid gaat het om de twee zetels in de Veiligheidsraad die volgend jaar vrijkomen. Een voor Peru en een voor Argentinië. We nemen geen risico’s meer sinds onze Europese vrienden ons met Irak in de kou lieten staan.’

Grant bromde instemmend. Buitenlandse Zaken had zijn huiswerk ditmaal goed gedaan. Europa was slap en besluiteloos. Maar nog veel zorgwekkender was dat Bush – met zijn ‘Wie niet voor ons is, is tegen ons’ – de relatie met de vs tot inzet van het conflict had gemaakt. En dus konden Frankrijk en Duitsland hun lafheid verkopen als een heldendaad: ze boden immers moedig en principieel weerstand tegen de supermacht.

‘We nemen geen risico’s meer; Peru en Argentinië moeten aan boord.’

‘Ik begrijp het,’ zei Grant. ‘En Ecuador?’

‘Zaterdag, de laatste dag van de trip. Nauwelijks een halve dag. Wat ondergeschikte zakelijke kwesties. Onder andere ook voor PharmAzone, waar u waarschijnlijk alles van weet? Iets met vergunningen? Bodemexploitatierechten?’

‘Ach ja, natuurlijk, dat is ook zo,’ loog Grant. Het verbaasde hem niet dat Kochler op de hoogte was van zijn positie bij PharmAzone, een van de grootste Amerikaanse investeerders in Latijns-Amerika tenslotte. Dat Harls projectje in Ecuador zijn langste tijd had gehad, kon Kochler niet weten en Grant mocht het hem niet vertellen. Zijn blik gleed over de videoband die Harl gisteren had achtergelaten. De waarschuwing aan Harl was een ander verhaal.

‘Juist. En gaat alles verder naar wens, ik bedoel na die hartaanval van Forsythe?’

Grant hoorde de Cubaan een zucht slaken. ‘Eerlijk gezegd, sir, was de groep al krap bemand. Vanwege het zomerreces natuurlijk, maar u en ik weten dat het ook een heel andere achtergrond heeft. In Latijns-Amerika zijn geen stemmen te behalen, als u begrijpt wat ik bedoel.’

Grant wist het precies. Politici in Washington gedroegen zich als koeien: het liefst stonden ze lekker warm dicht bij elkaar in een hoek te grazen op een vierkante meter van het weiland. Originele denkers, zo ze al werden gekozen, leerden snel af om ergens anders te gaan staan. Niemand sprak over Latijns-Amerika en dus was het geen issue. En omdat het geen issue was, sprak niemand erover. Het pleitte des te meer voor de wijze gedachte achter deze trip; de gemiddelde politicus zou pas weer over Latijns-Amerika gaan nadenken als de Veiligheidsraad ook in de nieuwe samenstelling een hindernis zou zijn.

‘En de delegatie moet natuurlijk wel enige statuur houden,’ vervolgde Kochler. ‘Als wij met anderhalve man en een paardenkop van het derde echelon komen opdraven, dan doen zij hetzelfde en kunnen we de boel net zo goed afblazen. We zoeken naar vervanging op niveau, maar dat is niet eenvoudig. Dus als u nog iemand weet, dan hou ik me aanbevolen.’

‘Nu je het zegt, dat is eigenlijk precies waarvoor ik bel. Ken je mijn schoonzoon?’

Dag 3

Wanneer er door het personeel over het internationale hoofdkantoor van PharmAzone in Londen werd gesproken, was dat met eerbied en ontzag. Hier gebeurde het, wist iedereen. International zorgde voor driekwart van de omzet en voor meer dan negentig procent van de winst. Uitnodigingen voor een persoonlijk onderhoud waren zeldzaam.

Jonathan Harl wachtte in de immense hal, en luisterde naar het geluid van het ruisende water dat door de uitsparingen in de groene marmeren vloer stroomde. Zo kunstig was de overgang tussen het groene marmer en de heldere vloeistof vormgegeven dat het leek alsof de vloer op sommige plaatsen was gesmolten. Hier werd geld verdiend, zei de hal tegen bezoekers: geld als water. En er kon geen twijfel over bestaan dat het leeuwendeel werd verdiend rond de slingerende rivier te midden van het rijkste regenwoud op de planeet: in het Amazonegebied.

Harl voelde in de binnenzak van zijn colbert naar zijn paspoort en portefeuille, de ansichtkaarten van het Eye in the Sky-reuzenrad langs de Thames die hij in de kiosk van het hotel had gekocht, en vond ten slotte wat hij zocht: zijn aantekeningen. Hij was voorbereid, en hoe.

Een jongeman begeleidde hem door de beveiligingspoortjes tot de lift naar de bovenste verdieping van het gebouw. ‘De vergadering is in de Galilei, de zaal aan het eind.’

Harl las de naambordjes van de vergaderzalen aan weerszijden van de gang. Einstein, Oppenheimer, Pasteur, Curie. Wetenschappers, zoals hij. Het gaf hem vertrouwen.

De dubbele deur van de Galilei-zaal was gesloten. Erachter hoorde hij stemmen. Een ervan, vlak bij de deur, met een onmiskenbaar Brits accent, klonk luider dan de anderen.

De deur werd zo plotseling geopend dat Harl achteruit deinsde, alsof hij betrapt was op afluisteren.

‘Ah, daar ben je, John. We begonnen ons al af te vragen waar ze je hadden verstopt. Kom binnen, kom binnen.’ De man, die hij niet kende, sloeg hem joviaal op de schouders. Rond de grote mahonie vergadertafel was één stoel onbezet.

..

Nauwelijks tien minuten later stond hij weer buiten. Tien minuten!

Het project werd uitgefaseerd, was de mededeling. Uit beleefdheid en uit consideratie voor zijn staat van dienst hadden ze Harl persoonlijk laten komen. Ze gingen ervan uit dat hij dat zou waarderen.

Ze hadden hem geen vragen gesteld en er was geen tijd en ook geen reden geweest voor zijn mondelinge toelichting. Ze hadden de stukken immers gelezen. Alle informatie die ze nodig hadden was bekend. ‘Hoe lang nog?’ had hij gevraagd, de enige vraag die hij had weten te stellen. Drie maanden voor een plan, was het antwoord. Internal Affairs zou het plan beoordelen, zo nodig aanpassen en goedkeuren. Tot die tijd waren alle uitgaven bevroren. Hij mocht het persoonlijk aan de betrokkenen vertellen, maar dat kon Headquarters ook schriftelijk doen, als hij dat liever wilde. En hij moest het vooral niet persoonlijk opvatten.

Harl stond in de gang, met zijn rug tegen de muur naast de deur van de vergaderzaal. Buiten adem. Een druppel zweet gleed van zijn wenkbrauwen in zijn ooghoek. Hij frunnikte tevergeefs aan zijn boordknoopje. Het voelde alsof er een olifant op zijn borst was komen zitten.

Dag 4

‘Zo, we zijn er,’ zei Conny. Ze bleef staan en keek rond, terwijl ze Adam gelegenheid gaf om haar stoel aan te schuiven.

Door het raam zag Adam het overvolle terras. Twee gebruinde blonde vrouwen, rackets onder hun arm, kwamen de baan af, op zoek naar een tafeltje. Ze keken hem vanachter het glas recht aan. Hij voelde zich overdressed.

Ze waren op daddy’s tennisclub. Adam had nooit begrepen wat Grant hier nog uitvoerde. Vóór de rolstoel was zijn schoonvader ongetwijfeld een begenadigd speler geweest, maar nu? Wat zocht hij hier? ‘Hij zit de hele dag thuis met de gordijnen dicht, wil niemand zien, en dan gaat hij uitgerekend naar een ténnisclub, waar iedereen jong en mooi zit te zijn en gespierd. Daar zit hij in zijn stoel, als een suikerpatiënt in een snoepwinkel. Doet hij het om zichzelf te kwellen?’ had hij Conny eens gevraagd. Het was hem op een week stilzwijgen komen te staan.

Hij pakte de menukaart. ‘Wachten we nog even met bestellen?’ vroeg hij, om de tijd te doden. Natuurlijk zouden ze op daddy wachten.

‘Ik blijf niet,’ zei Conny. ‘Hij wil iets met jou bespreken. Ik heb trouwens geen trek.’

Grant wilde hém spreken? Dat was op zich al zeldzaam. En Conny bleef niet? Dat was helemaal uniek. Wat de reden ook was, dit werd een gedenkwaardige middag. Grant, een van de machtigste mannen van de stad – correctie: van het land – wilde hem spreken en Conny was niet uitgenodigd.

Adam vroeg zich af waarover het kon gaan. Het was niks voor Conny om een gesprek met haar vader niet vooraf met hem door te nemen – wat hij moest zeggen, hoe hij erbij moest kijken: ‘Schouders recht, Adam, in ’s hemelsnaam niet zo hangen.’

Hij vroeg zich af wat Conny hem niet vertelde en of het zin had ernaar te vragen, toen hij de raspende stem van zijn schoonvader achter zich hoorde. Hij stond op.

Grant, voor de gelegenheid in sportief windjack en met een baseballpet op, stuurde zijn rolstoel behendig om de tafel heen. Conny verdween na een kus in de buurt van Adams wang. Een ober snelde toe om het Grant naar de zin te maken, stralend van onverholen bewondering. Als Grant op tafel zijn behoefte zou doen, zou dat de houding van de ober nauwelijks hebben beïnvloed, dacht Adam. Waarschijnlijk zou het voltallige personeel er applaudisserend omheen komen staan!

Grant bestelde direct. ‘Cheeseburger en Scotch, the usual, en snel een beetje.’ De ober glom.

‘Hetzelfde voor mij,’ zei Adam. Hij nam zich voor rustig aan te doen met de alcohol, want tijdens een gesprek onder vier ogen met Grant was het raadzaam alert te blijven.

‘Als Conny er niet bij is, is er geen enkele reden om aan onze gezondheid te denken. Toch?’

‘Nee. Ik bedoel ja. Nee, geen enkele reden.’

‘Ze zal zich wel afvragen waarom ze niet is uitgenodigd, maar dit is mannenpraat.’

‘Natuurlijk,’ zei Adam.

‘Ik begrijp dat je tegenwoordig lange dagen maakt. Daarom waardeer ik het dat je hierheen wilde komen. Ik hecht op mijn leeftijd nogal aan gewoontes. Mijn vrijdag op de club is mij heilig.’

Adam zei dat het geen enkel probleem was en voegde eraan toe dat die jongelui van tegenwoordig nog een hoop van hem konden leren.

‘Jij vindt mij fantastisch. Genoeg, oké? Hell, als ik had willen lunchen met een slijmbal had ik mijn advocaat wel gebeld.’ De ober arriveerde met de glazen. Grant nam een teug.

‘Aaah. Precies wat ik nodig had.’ Hij nam een tweede slok, en smakte luid met zijn lippen. ‘Ik heb een voorstel voor je. Wat weet jij van Latijns-Amerika?’

‘Latijns-Amerika?’ herhaalde Adam, ruikend aan zijn glas, automatisch tijdrekkend.

‘Ja, je weet wel. Argentinië: failliet; Brazilië: failliet; Colombia: drugs, dat soort dingen. Latijns-Amerika?’

Adam nam een klein slokje. De whisky brandde in zijn keel.

‘Er is namelijk een plek vrijgekomen bij de Kochler-missie door die hartaanval van Forsythe.’ Grant had zijn glas leeg.

‘Forsythe, aha. Spijtige zaak.’

‘Spijtig, nou ja, het is maar hoe je het bekijkt. Voor hem natuurlijk, ja. Zevenenveertig. Veel te jong. Mormoon, dronk niet, bleef van de vrouwen af. Democraat, maar toch. Aan de andere kant is het een uitgelezen kans. Want toen ik van die vrije plek hoorde, dacht ik meteen aan jou. Ik heb Kochler voorgesteld dat jij in zijn plaats gaat. Je vertrekt dinsdag. Vijf dagen, drie landen, terug voor je het weet. Natuurlijk alleen als je agenda het toelaat.’

‘Mijn agenda. Ja, natuurlijk.’

‘Je weet wat ik vind van je werk voor de landbouwcommissie, moet allemaal gebeuren natuurlijk, maïs, graan, rundvlees en zo. Maar het wordt hoog tijd dat we nadenken over je volgende stap, nietwaar? Dit is een mooie kans richting Buitenlandse Zaken. En hierna? Wie weet. Forsythe was tenslotte ook lid van het Intelligence Committee.’

Adam schraapte zijn keel.

De ober verscheen met het eten.

‘Mijn god, zien die cheeseburgers er niet geweldig uit?’ Grant klapte zijn broodje dicht en sloeg er met zijn vlakke hand op. Hij nam gulzig een hap.

Adam schraapte zijn keel. ‘Dat is een geweldig aanbod. Ik waardeer… Het zal een eer zijn om dit voor u te kunnen doen.’

‘En voor het land,’ zei Grant met volle mond. Ketchup spetterde op de rand van zijn bord en het tafellaken.

Adam besloot het voorbeeld van Grant te volgen en legde zijn bestek weer neer. Hij pakte met twee handen het broodje, leunde voorover en sperde zijn mond open voor de eerste hap.

‘Dus ga je koffers maar vast pakken,’ zei Grant. ‘Humphries neemt contact met je op. Hij weet het meeste wat er te weten valt, en wat hij niet weet is het weten niet waard. Luister naar hem.’

Adam knabbelde aan zijn broodje en vond dat hij iets moest zeggen, maar er schoot hem niets te binnen. ‘Dank u,’ zei hij ten slotte. ‘Dank u zeer. Ik zal u niet teleurstellen.’

Grant was klaar, schoof zijn bord opzij en liet een boer achter zijn servet. ‘Maak je geen zorgen, het gaat op mijn rekening.’ Hij schakelde zijn rolstoel in en reed weg.

Adam keek zijn schoonvader na en zag mensen wijzen, hoofden draaien en hoorde opgewonden kreetjes aan tafeltjes zodra de rolstoel passeerde.

Latijns-Amerika! De Kochler-missie! De Intelligence Committee!

Hij kon niet wachten het Conny te vertellen.

Dag 5

De oude school – tweehonderd kilometer ten noorden van Quito – was met twee verdiepingen het hoogste gebouw van het dorp.

Jonathan Harl stond in de zon, met zijn hoofd tegen het raam, zijn derde kop Nescafé in zijn hand.

Het was groter dan hij nodig had, maar hij was direct gecharmeerd geweest van de hoge klaslokalen. Op de bovenste verdieping had hij zijn woonkamer en slaapkamer, en een badkamer die na bijna surrealistische onderhandelingen uiteindelijk was aangelegd door een klusjesman uit Quito. De andere kamers en lokalen stonden leeg, dat wil zeggen op de verhuisdozen na. Destijds had hij zich voorgenomen hier op een goede dag zijn hele laboratorium te vestigen.

Destijds.

Als hij wilde liep hij zo de deur uit het regenwoud in. Of hij kon linksaf, over het plein het dorp uit de westelijke uitlopers van de Andes in. Weg hier.

Weg.

Hij voelde uit gewoonte aan zijn borstzak en draaide zich om. Zijn sigaretten lagen op tafel, naast de laptop en zijn mobiele telefoon. Hij was eergisteren teruggekeerd uit Londen en herinnerde zich van die vlucht nog twee dingen. Een: dat hij had besloten zijn telefoon nooit meer aan te zetten. De buitenwereld kon zijn rug op. Twee: dat hij die beslissing had genomen nadat hij alle Bacardi die de stewardessen van de Iberia Boeing 737 hadden kunnen vinden, achter zijn kiezen had.

Hij stak een sigaret op en ging achter zijn dichtgeklapte laptop zitten. Het was tijd, wist hij. Tijd om Dearborn te bellen, zoals Grant had gezegd. En om te beslissen wat hij LT zou vertellen. En Snyder.

De verleiding Grant van alles de schuld te geven was groot. Het was niet ondenkbeeldig dat Harls zelfmedelijden vanavond na een nieuwe fles in volle hevigheid zou terugkeren, maar op dit moment realiseerde hij zich dat hij het debacle aan zichzelf te danken had. Híj had zich als een bedelaar laten behandelen en wegsturen in Londen. Híj had het niet zien aankomen. Precies zoals Grant had voorspeld, was hij weggestuurd als een kleine jongen. En, eerlijk is eerlijk, wanneer Grant hem die baan bij PharmAzone niet had bezorgd, dan was het in ’95 al afgelopen geweest met Cassandra. Het werd tijd de zaken aan te pakken en de raad van Grant ter harte te nemen en op te houden met zelfbeklag.

Vind een klant. Eén klant, had Grant gezegd.

En dat betekende Dearborn. Dat, of alles opgeven en stoppen met het najagen van een droom waarin niemand meer geloofde. Die optie had hem eergisteren nog de meest aanlokkelijke geleken: in een roes van Bacardi en jetlag kon de wereld wat hem betreft doodvallen. Maar nu was hij sober en zag hij de consequenties. Stel, hij kreeg zijn zin en de wereld zou doodvallen. Wat dan?

Hij kon zijn tweede boek schrijven.

Zijn eerste en tot nu toe enige boek had hij – nog met LT als coauteur – geschreven in Fort Meade, Maryland, in de tijd dat de financieringsbronnen van Defensie nog onuitputtelijk leken. De censor was met de rode pen door het manuscript gegaan en hoewel de overheid alle interesse in het project in ’95 had verloren, was het meeste ook nu nog classified. Het was gepubliceerd, door het prestigieuze Stanford Science & Research nog wel. Een boek over de onbegrensde mogelijkheden van de menselijke geest, geschreven met het naïeve optimisme waarmee LT en hij de wereld zouden gaan veranderen. Het eerste deel beschreef hun onderzoek naar intuïtieve en irrationele beslissingen van ervaren brandweerlieden en intensive-careverpleegsters, die wonderwel goed uitpakten, ook al druisten ze rechtstreeks in tegen bevelen van hogerhand, richtlijnen, handboeken, opleidingen en jarenlange ervaring. LT en Harl vonden twee opvallende overeenkomsten: allereerst de grote druk waaronder de beslissingen waren genomen, zoals bij een extreme uitslaande brand of een zeldzaam acute levensbedreigende situatie. Ten tweede: niemand kon achteraf uitleggen waarom ze juist deze beslissing hadden genomen. Het was, concludeerden LT en Harl, alsof ze de uitkomst konden voorspellen.

En zo was Cassandra begonnen: met ervaren specialisten die tegen beter weten in tegengesteld handelden. Hadden we het daar maar bij gelaten, dacht Harl nu. Maar ze waren doorgegaan, natuurlijk, met de blindheid van echte wetenschappers die zich niet bezighouden met de politieke welgevalligheid van de uitkomsten van hun onderzoek. En zo waren ze terechtgekomen bij een veel interessanter en onbegrijpelijker categorie: de gevallen waarin geen sprake was van ervaring, noch van specialisme. De proefpersonen bij deze experimenten hadden niet alleen geen enkel idee hoe ze op het juiste antwoord waren gekomen, ze misten bovendien alle benodigde informatie.

Het boek werd in de vakpers aanvankelijk met welwillende scepsis ontvangen, maar vanaf het moment dat het grote publiek het onderwerp had opgepikt – en ze in de hoek van de waarzeggers, paragnosten, fantasten en buitenzintuiglijke goochelshows terechtkwamen – werden ze te vuur en te zwaard bestreden. LT en hij werden de risee van de psychologie. Aan hun loopbaan als serieuze wetenschappers kwam een abrupt en roemloos einde. LT verdween met de staart tussen zijn benen naar Europa en ging lesgeven. Those who can, do. Those who can’t, teach. En Harl? Als Grant er niet was geweest met het aanbod van PharmAzone?

De filter van zijn sigaret begon te smeulen en hij drukte de peuk uit.

Goed, dus geen tweede boek. Wat dan?

‘Ik wil gewoon mijn werk kunnen blijven doen,’ zei hij hardop. Hij klapte zijn laptop open en ging aan de slag. Hij zat gebogen over zijn computer, tot de bekende pijn in zijn linkerschouder hem waarschuwde dat het tijd was voor een pauze. Hij stond op en strekte zijn rug. Hij had geprobeerd iets te bedenken wat een potentiële klant zou kunnen overhalen, maar het resultaat was ongeïnspireerd. Het lijstje met mogelijk geïnteresseerde partijen was al even bedroevend. Ze zouden hem in het beste geval aanhoren, maar realistisch gesproken zou het jaren vergen voor ze er serieus geld in zouden steken. Ten slotte had hij zitten rekenen, maar de conclusie was zoals hij had gevreesd: op eigen kracht kon hij niet verder.

Een klant vinden betekende Dearborn. Op zijn knieën voor Dearborn.

En Dearborn betekende LT.

Hij keek op zijn horloge. Zes uur tijdsverschil met Europa.

..

‘John, verdomme, wordt het niet eens tijd dat je daar een vaste verbinding krijgt?’

Harl grinnikte. Hoezeer hij ook had opgezien tegen dit telefoontje, het was goed LT’s stem te horen.

‘Vaste lijnen zijn hier net zo betrouwbaar als de stroomvoorziening,’ antwoordde hij.

‘Ik probeer je al dagen te bereiken en iedere keer krijg ik die fucking voicemail van je.’

‘Spreek dan een boodschap in,’ zei Harl.

‘En sinds wanneer beluister jij je voicemail?’

Harl zag hem voor zich, in zijn kamer zonder ramen op de universiteit, languit achterover in zijn stoel, zijn voeten op het bureau dat bezaaid was met ongelezen stukken.

‘Luister, John, ik loop net de deur uit,’ zei LT. ‘Kan ik je terugbellen? Want ik heb geweldig nieuws, ik moet je absoluut spreken. Vanavond, is dat goed, jouw tijd?’

‘Natuurlijk is dat goed, maar…’

‘Werkelijk, je weet niet wat je hoort. Ik heb iemand gevonden en die moet je zien. Zij is geweldig. Ik heb in jaren niet zoiets meegemaakt.’

‘Zíj?’ vroeg Harl.

‘Ja, zij is een zij en zij is mooi en zij is jong en het is niet wat je denkt.’

‘Wat denk ik dan?’

‘Dat ik me ga verloven en dat is het niet. Luister, ik moet echt gaan. Maar ik kan je wel vertellen dat ze een natuurtalent is. Wacht maar tot je haar ziet.’

‘De komende maanden zit ik hier vast,’ zei Harl. Een trip naar Europa zat er gezien de berekeningen die hij zo-even had gemaakt voorlopig niet in.

‘Nee, zij komt naar jóu toe. Vandaar dat ik je moest spreken. Zij komt. Naar jou toe.’

‘Zij komt?’ vroeg Harl.

‘Een onbeschadigde remote viewer, niveau vier. En je moet me beloven dat je voorzichtig met haar doet, oké? Zij is heel speciaal. Maar ik vertel alles straks, goed? Ik ga nu. Ik spreek je later.’

De verbinding werd verbroken.

Harl keek even ongelovig naar het toestel.

Zij kwam? Een onbeschadigde viewer, niveau vier?

Hij reikte naar zijn sigaretten. Het was ondanks alles goed om LT’s enthousiasme te horen. Al maakte het sinds de beslissing van Londen allemaal niets meer uit.

Dag 6

Norman Snyder, de sitemanager van Lugar Nuevo, was sprakeloos. In zijn oren klonk een suis en een knipperende zwarte vlek verscheen in zijn rechteroog. Het duurde even voor hij besefte dat Harl sprak.

‘…wil Londen een plan van ons, een eerste opzet hoe we het gaan aanpakken. Voor de ontmanteling van de site, contracten, verplichtingen, staf, apparatuur, transport, dat soort dingen. O, en voorlopig even mondje dicht tegen de anderen, ik wil geen paniek in de tent. Snyder? Ben ik duidelijk?’

Snyder voelde alles tussen zijn vingers wegglippen. Het was gewoon onmogelijk! Drie maanden? Om alles af te ronden? En de beslissing was definitief? Onmogelijk! Een historische fout was het! Ze stonden op het punt van een doorbraak! De tempelruïne zou van onschatbare waarde blijken! Hij pakte de leuning van zijn stoel stijf vast en keek naar het plafond. Godallemachtig.

‘Wanneer kun je dat plan aanleveren?’

Plan, dacht Snyder.

‘Zullen we zeggen deze week?’ vroeg Harl. ‘En voor de duidelijkheid: in de tussentijd zijn alle nieuwe uitgaven bevroren, hangende goedkeuring door Internal Affairs.’

Snyder kon niet meer logisch denken; zijn hoofd zat vol met verwijten en onbegrip en bovenal blinde paniek. Dit was hem nog nooit overkomen. Geldgebrek was regel, geen uitzondering, maar er was met sponsors altijd wel te praten over een voortzetting in afgeslankte vorm. Hoe kon hij binnen drie maanden een alternatieve financieringsbron vinden? En wat moest hij zelf? Wat zou er overblijven van Snyders reputatie! De roddel zou als een lopend vuurtje door het circuit gaan. De schande!

Harl stond op.

Snyder wilde uit zijn stoel komen, maar vreemd genoeg kon hij zijn benen niet zover krijgen. De deur viel met een slag achter Harl dicht. Krak! Wacht eens, dacht Snyder. De vierde ondergrondse verdieping! Hij duwde zich omhoog en rende de camper uit. Hij stootte zijn linkerhand ruw tegen de deurpost.

‘Harl,’ hijgde Snyder. De projectleider draaide zich om en bleef staan. ‘Jonathan… Alsjeblieft, begrijp het dan. De beslissing om het project stop te zetten, had niet op een ongelukkiger moment kunnen komen. We zouden onze inspanningen juist moeten vergroten. Er moeten experts bij worden gehaald. Snap je dat dan niet? Je bent zelf een man van de wetenschap. Je moet me helpen! Drie maanden is onmogelijk. Net nu we op het punt staan van een doorbraak. Geef me een week om je te overtuigen. Je moet me die week geven!’

..

Slechts met grote moeite wist Jonathan Harl zich te beheersen.

Hij móest helemaal niets. De ironie van Snyders reactie ontging hem niet – zijn woorden waren identiek aan de woorden die hij zelf had gebruikt – maar het gejammer en gesnotter en als klap op de vuurpijl die insinuatie over Harl als man van de wetenschap irriteerden hem mateloos. Alsof híj de beslissing had genomen in plaats van die pennenlikkers in Londen.

‘De kans dat Londen van mening verandert, Snyder, is bijzonder klein. Maar goed, een week heb je. Voor het plan. Dus verras me maar.’

Dag 7

‘Ik ben zo vrij geweest om een dossier voor je aan te leggen met de basics. Achtergrond, geschiedenis, economie, het huidige politieke klimaat, wat foto’s. Moet je maar eens doorbladeren.’ Adam zat tegenover Humphries achter in de limo die hem had opgepikt bij het Senaatsgebouw, en hem zou afzetten bij het State Department voor zijn kennismaking met Kochler.

Humphries en Grant, wist Adam, hadden elkaar ontmoet tijdens de eerste jaren van hun opleiding, waar Henry Kissinger hen had ontdekt. Tijdens Kissingers roemruchte periode als minister van Buitenlandse Zaken onder Nixon, maakten ze deel uit van zijn entourage bright young men. De overdadige verzameling foto’s aan de wanden in Grants studeerkamer – poserend in Peking, Parijs, Tel Aviv, Cairo, onder aan de trap van Airforce One – voorkwam dat de willekeurige gast dat over het hoofd zou zien.

‘Maar ik zal je een korte samenvatting geven. Argentinië, Peru, Ecuador. Drie landen, vijf dagen. Erin en eruit, zoals dat heet.’

Adam wist nooit precies wat hij met Humphries aan moest. Hij vond zijn ijdelheid verdacht, al had hij nooit het lef gehad om Conny te vragen of hij homoseksueel was. Het was niet politiek correct er aandacht op te vestigen, maar het was beter, vond Adam, het maar gewoon te weten.

‘Amper tweehonderd jaar geleden was Latijns-Amerika half Portugees, half Spaans.’

Humphries keek hem ook nooit recht in de ogen, maar staarde naar zijn voorhoofd of zijn oren, alsof daar iets aan mankeerde.

‘Voor het overgrote deel bestaat de bevolking ook nu nog uit afstammelingen van Europese immigranten of van de slaven die de Europeanen erheen brachten. Het overgrote deel van de indianen, de oorspronkelijke bewoners van het continent, werden door de Europeanen verjaagd.’

Verjagen, dacht Adam: buitenlandse-zakenjargon voor beroven en vermoorden.

‘Sinds de onafhankelijkheid is er vooral sprake geweest van binnenlandse onrust in vrijwel alle landen. Dictaturen van rechts, conservatieven en grootgrondbezitters, werden afgewisseld door dictaturen van links. Zoals in de meeste ontwikkelingslanden, zijn vakbonden een voortdurende destabiliserende factor. Het leger is de derde speler, en staatsgrepen zijn meer regel dan uitzondering.’ Humphries keek afwisselend naar zijn nagels en uit het raam, alsof zijn eigen opsomming hem nauwelijks kon boeien. ‘Bij verkiezingen, als ze al eerlijk verlopen en als er al iets te kiezen valt, wordt door alle kandidaten van alles beloofd. Keer op keer worden die beloftes niet waargemaakt. In Argentinië was tijdens de laatste presidentsverkiezingen de enige serieuze tegenkandidaat een oud-president die zeven jaar eerder werd aangeklaagd wegens het verduisteren van honderden miljoenen dollars aan imf-hulp.’

In Argentinië? dacht Adam. In deze tijd? Het klonk als een bizarre anekdote over een obscure dictator van een bananenrepubliek, lang geleden.

‘En in Colombia is meer dan een derde van het grondgebied de facto in handen van zwaarbewapende paramilitaire groeperingen. De vorige regering heeft het aan de rebellen gegeven in de hoop ze met die concessie aan de onderhandelingstafel te krijgen. Een derde van Colombia, dan moet je denken aan de oppervlakte van Duitsland. Na de hereniging. Zeg maar de helft van Texas. Heeft uiteraard niet gewerkt; je hoeft terroristen niet uit te leggen hoe ze hun zin moeten krijgen. De huidige regering heeft overigens aangekondigd de terroristen met harde hand te gaan aanpakken.’ Hij dacht even na en voegde eraan toe: ‘Colombia is het noordelijke buurland van Ecuador, en grensincidenten zijn aan de orde van de dag sinds we Bogotá eindelijk zover hebben gekregen dat ze de cocaboeren aanpakken.’

‘Aha,’ zei Adam. De Colombiaanse regering had een derde van het land aan terroristen gegéven? Een gebied half zo groot als Texas? Waarom wist hij daar niets van?

‘Wonderlijk genoeg heeft een grootscheeps conflict tussen de staten zich nog niet voorgedaan.’

Adam snoof bij het woordje ‘nog’.

Humphries keek hem verstoord aan.

‘Nóg niet,’ legde Adam uit.

‘Inderdaad,’ zei Humphries. ‘Hoewel de meeste landen rijk zijn aan bodemschatten als ijzer, bauxiet, goud, zilver, olie – en dan heb ik het nog niet eens over de biodiversiteit in de regenwouden – is er nauwelijks sprake van enige welvaart. De economische crisis zoals de hele wereld die momenteel ondergaat, was in Latijns-Amerika eigenlijk niet eens nodig. Jarenlang mismanagement, slepende burgeroorlogen, steden die steeds groter werden en steeds armer, en corruptie op alle niveaus, waren al genoeg. De inflatie is torenhoog, evenals de schuldenlast. Latijns-Amerika is een politieke en economische nachtmerrie. De overheid is corrupt of machteloos, de bevolking is werkloos of straatarm en er is geen industrie van enige betekenis. Ze hebben nauwelijks geld voor salarissen van politie of leger. Betrouwbare officiële cijfers over criminaliteit ontbreken, maar de gevangenissen zijn overvol. Dus wat wil je nog meer weten?’

Humphries keek hem aan. Adam twijfelde even of het een retorische vraag was.

‘Het is een kruitvat in onze eigen achtertuin. Als nine-eleven niet had plaatsgevonden, zouden we ons nu met alle middelen – tot en met de derde optie – op Latijns-Amerika hebben gestort.’

‘De derde optie?’ vroeg Adam.

Humphries telde op zijn vingers mee terwijl hij uitlegde: ‘De eerste optie: diplomatie; de tweede optie: openlijke oorlog; de derde: clandestiene operaties.’

Dat had ik moeten weten, dacht Adam.

‘Feit is dat we tegenwoordig iets anders aan ons hoofd hebben. Toen we in de jaren zeventig en tachtig bezorgd waren over het domino-effect van Cuba en Chili haalden we alles uit de kast. En na de Koude Oorlog verklaarden we zij aan zij de oorlog aan drugs. Maar sinds nine-eleven geven we niet thuis. We hebben loyale bondgenoten laten vallen, alleen omdat ze geen bedreiging voor ons zijn. Het is mijn persoonlijke overtuiging en die van je schoonvader dat we een historische vergissing begaan.’

Onze zuiderburen een kruitvat. Allejezus, dacht Adam. Omdat ze geen bedreiging meer zijn.

‘Officieel is het standpunt dat we onze handen vol hebben: de politieagent van de wereld, de As van het Kwaad, Al Qa’ida, enzovoort, enzovoort. Officieus? Het klinkt misschien wrang, maar het is waar dat we weinig aandacht aan hen hebben geschonken, omdat er nu eenmaal geen fundamentalistische moslims zijn in Latijns-Amerika. Zolang ze geen bedreiging voor ons vormen, moeten ze hun eigen boontjes doppen. Ondertussen maken wij de wereld veiliger, iets wat zij nooit zouden kunnen. Iedereen heeft recht op zijn eigen problemen.’

‘Maar waarom dan de missie van Kochler?’

‘Omdat de Veiligheidsraad een aantal roterende zetels heeft. Volgend jaar zijn Argentinië en Peru aan de beurt. We willen hun steun in de toekomst – het kan Iran worden, Syrië, Noord-Korea, China, wie weet waar en wanneer – zeker stellen.’

‘Hebben we iets weg te geven?’

‘Behalve een warme glimlach en een stevige handdruk? Eigenlijk niet. Dus onderschat de sentimenten niet, Adam. Toen wij hen nodig hadden, hebben we jarenlang alles gedaan, legaal of niet, om ze aan onze kant te houden. En nu ze geen bedreiging meer vormen en geen kant meer uit kunnen, zijn ze onbelangrijk geworden. We fucked them. En nu is het Kochlers missie om ze uit te leggen dat ze het lekker vonden.’

Humphries kreeg een telefoontje en Adam bladerde in de map. Zijn oog viel op een krantenknipsel:

..

Anti-Amerikanisme in Latijns-Amerika neemt toe

Regeringsleiders voelen zich in hun hemd gezet: president Bush neemt zelfs de telefoon niet meer voor hen op. ‘Bush snapt niets van Latijns-Amerika,’ zei de Braziliaanse president Cardoso onlangs off the record, maar in de wetenschap dat de camera aanstond.

Zijn Argentijnse ambtsgenoot sprak van ‘onwetendheid en desinteresse’ van Bush. Argentinië voelt zich al geruime tijd geschoffeerd door het IMF, dat steeds nieuwe voorwaarden stelt aan het heropenen van de dialoog. Bush heeft volgens Cardoso duidelijk gemaakt weinig belang te hechten aan steun voor Latijns-Amerika. ‘Het enige wat ze nog interesseert in Washington, is terrorisme. Wij zijn irrelevant geworden, want wij staan niet aan de kant van de As van het Kwaad.’

..

‘Potverdomme,’ zei Adam.

‘Je moet het niet al te serieus nemen,’ zei Humphries, met de telefoon nog aan zijn oor.

‘Sorry?’

‘Het is, zoals altijd, een kwestie van prioriteiten. Als je de enige politieman ter wereld bent, dan kun je niet tegelijkertijd ook bankier of huismeester zijn. Maar voordat we onszelf van alles de schuld beginnen te geven, stel ik voor dat je het dossier goed doorneemt. Er is in de afgelopen tien jaar voor miljarden steun verleend, alleen al door het imf. Dan heb ik het nog niet over de hulpfondsen van de Verenigde Naties. En laten we niet vergeten dat de economische ontwikkeling van de hele regio grotendeels te danken is aan investeringen van ónze multinationals. Er zit een lijst in het dossier met onze belangen in Latijns-Amerika. Miljarden en miljarden dollars van oliemaatschappijen, banken, staalbedrijven, chemische en farmaceutische conglomeraten, mijnbouw. Het lijkt de Dow Jones wel. En we bleven er, ondanks de reële dreiging van nationalisatie.’ Humphries stak zijn hand op en zette op gedempte toon zijn telefoongesprek voort.

Adam bekeek de foto’s in het dossier en probeerde te raden wie een presidentskandidaat was, en wie een potentieel pleger van een staatsgreep – wie was een vijand van het volk en wie een standbeeld waard? Hij wachtte tot Humphries zijn gesprek had beëindigd, en vroeg: ‘Stel dat ik straks iemand tegenkom. Iemand van wie ik niet weet wie het is. Hoe weet ik dan of het een good guy of een bad guy is?’

Humphries schudde zijn hoofd, maar zonder de afkeuring die Adam eerder had gezien wanneer hij een vraag stelde. ‘Als het goed is, kom je niemand “zomaar” tegen. Je gaat nooit op stap zonder de groep. Je gaat niet de stad in, niet het hotel uit, niet naar de bar, je gaat niet eens naar de plee zonder de groep. Als dat namelijk wel gebeurt, kun je er donder op zeggen dat er uit het niets een fotograaf opduikt. Iemand zegt iets tegen je, je hebt geen idee wie het is of wat hij zegt. Hij geeft je een hand, een camera flitst en de foto gaat nog diezelfde dag de hele wereld over. Dan kun je op twee manieren op die foto staan: óf als een staatsman – een Amerikaan, onaantastbaar – óf als een idioot. In beide gevallen heb je een probleem.’

Adam vroeg zich af of hij nog een slimme vraag had. Nee, besliste hij, hij wist wel genoeg. Hij was Humphries oprecht dankbaar.

Ze stonden bij de ingang van het State Department. Adam stapte uit. Terwijl hij het portier sloot, gaf hij – zonder precies te weten waarom – met zijn hand een ferme tik op het dak van de optrekkende limousine.

Dag 11

Op de terugweg had Snyder zijn verhaal gerepeteerd en zijn argumentatie had plausibel geklonken. Impulsief was hij naar het dorp gereden, naar het oude schoolgebouw, om Harl van de doorbraak te vertellen. Maar op de een of andere manier kwam het nu niet over. Wanhopig begon hij opnieuw.

‘We konden de toegang tot de vierde verdieping niet vinden en ik vond dat het zoeken lang genoeg had geduurd. En dus heb ik de beslissing genomen om een doorbraak te forceren. Uiteraard in overleg met de archeologische staf. We kozen een doodlopende gang op de derde verdieping, zodat de kans op schade minimaal was.’

Hij pauzeerde en likte zijn lippen. ‘De kamer die we aantroffen was inderdaad volkomen leeg, de wanden volkomen glad. Er zijn geen sporen van inbraak, er zijn geen sporen van plundering. De kamer is volledig intact. Dus hij is altijd leeg geweest. Maar waar diende die kamer voor? vroegen wij ons af. Dat was één.’

Harl onderbrak hem niet, dat was in elk geval bemoedigend. ‘Twee was dat de locals er niet in wilden. We gebruiken locals voor het ruwe graafwerk, uiteraard onder voortdurend toezicht. De archeologen nemen het dan over als het echte werk begint. De locals weigerden in de nieuwe kamer te werken.’

Hij keek Harl aan. Doorgaan nu, niet stoppen, dacht hij. ‘Drie: de studentes die het werk overnamen, waren nauwelijks langer dan een kwartier, twintig minuten in de kamer bezig toen ze door de kamer werden… Wel, ze werden erdoor bevangen.’

‘Bevangen?’ zei Harl.

‘Het leek of ze in trance waren. Ze stonden in die kamer en reageerden niet als we ze riepen. Uiteindelijk hebben we ze weer naar boven gekregen. In de frisse buitenlucht waren ze snel weer de oude. Die middag klaagden ze over duizeligheid en misselijkheid.’

‘Zijn ze onderzocht? Is er een dokter bij geweest?’

‘O nee, maakt u zich geen zorgen, ze waren snel weer op de been, een uurtje later al. Maar nu komt het. Ze wisten zich van de kamer niets meer te herinneren. Ze hadden vreemde dromen gehad, zeiden ze alledrie. Maar van hun afdaling, of van de kamer zelf, of wat er beneden gebeurd was en dat we ze naar boven moesten halen, wisten ze niets meer.’ Hij keek Harl hoopvol aan, benieuwd naar zijn reactie.

‘Dus als ik het goed begrijp heb je niets? Een kamer met niets waar je je niets van herinnert?’

Snyder hief zijn handen. Dat was natuurlijk helemaal niet wat hij bedoelde. Wílde Harl het dan niet begrijpen?

..

‘Níets zal ongetwijfeld grote indruk maken in Londen,’ zei Harl. Hij had er genoeg van, stond op en beende naar het raam. Snyders zogenaamde doorbraak bleek een kamer met niets.

‘Maar dat is precies wat ik zeg,’ riep Snyder uit. ‘Nu is het nog niets, maar het kan heel veel betekenen. We moeten meer onderzoek doen.’

Harl haalde diep adem en deed zijn best om rustig te blijven. Hij stak een sigaret op en liep terug naar de tafel. Snyder zat ineengedoken en keek hem aan alsof hij elk moment een draai om zijn oren verwachtte.

‘De beslissing is genomen. En niet omdat ze jouw werk niet belangrijk vinden, integendeel. Maar omdat het te veel kost en te weinig opbrengt.’ Niets, om jouw woorden te gebruiken, mijn beste sitemanager, dacht Harl, maar hij slikte de opmerking in. ‘Ik kan nu eenmaal niet bij Londen aankomen zonder iets concreets. En het is uitgesloten dat we op dit moment dure experts laten overkomen, hoezeer ik dat ook betreur. We hebben het geld niet en we hebben de tijd niet. De instructies op dat punt zijn luid en duidelijk. Ze willen een plan, en daarmee basta.’

Uiteindelijk vertrok Snyder met de staart tussen zijn benen. Vanuit zijn kamer op de eerste verdieping van het schoolgebouw keek Harl hem na. Hij schopte tegen een steentje.

..

Harl had geprobeerd het niet te laten blijken, maar Snyder had gezien dat hij onder de indruk was van deze nieuwe informatie. Natuurlijk kon Harl geen garanties geven. Maar de boodschap tussen de regels door was luid en duidelijk. En Snyder wist ogenblikkelijk wat het betekende wanneer een man van de wetenschap – een man van de waarheid, net als Snyder zelf – zoiets zei. Natuurlijk moest Harl een slag om de arm houden. Maar tussen de regels door had Snyder duidelijk de opening gehoord: ze zouden Londen kunnen overtuigen. Met iets concreets.

Dag 12

‘Oké, mensen.’

Kochler was dol op korte speeches, wist Adam inmiddels.

In een zaaltje naast de lobby van het hotel waar ze gisteravond laat vanuit Buenos Aires waren gearriveerd, stond een ontbijtbuffet klaar. Ze hadden zich verzameld voor de dagelijkse dosis peptalk van Kochler: veel oneliners en de timing van een geroutineerde standup comedian.

‘Dag vijf, dat betekent…’ Hij rommelde in zijn aantekeningen. ‘Ecuador,’ riep hij, alsof hij een Oscarwinnaar bekendmaakte.

Adam stond achter in het zaaltje en keek over de hoofden heen. De meeste politici en hun gevolg van assistenten, adviseurs, tolken, journalisten en veiligheidsagenten kende hij inmiddels wel van gezicht. Hij had gehoord waar hun huis stond, hoe groot en – uiteraard – hoe duur het was. Hij had foto’s van hun kinderen gezien, en van hun huisdieren. Hij verborg een gaap achter zijn koffiebeker.

‘We kunnen allemaal het programma zo langzamerhand wel dromen,’ sprak Kochler, ‘ik gok zelf op een rit met een toerbus, een excursie met een toerbus, lunch in een toerbus, dan met de toerbus naar het museum en een receptie, en dan met de toerbus terug hierheen. Ben ik een rit met een toerbus vergeten?’

Er werd gelachen, ofschoon beduidend minder enthousiast dan de eerste keer dat Kochler de grap maakte. ‘Maar om te beginnen – het volgende.’ Ogenblikkelijk kwam er een eind aan het geroezemoes. ‘Dit is de laatste stop op onze route, en tot dusver is alles gegaan zoals we wilden.’

De laatste dag. Terug naar huis. Morgen alweer, dacht Adam.

‘Ik ben trots op dit team en op wat we in korte tijd hebben bereikt.’

Adam was onder de indruk van de Cubaan. Hij moest niet vergeten dat bij terugkeer aan zijn schoonvader te rapporteren. Kochler wist de neuzen op een bewonderenswaardige manier dezelfde kant op te krijgen. Adam herkende en waardeerde de vakkundige wijze waarop hij de delegatie leiding gaf: strak maar inspirerend.

‘Uiteraard zullen er ook vandaag weer demonstraties en protesten zijn. Zo gaat het nu eenmaal, want wij zijn Amerikanen. Het is prettig om iemand de schuld te kunnen geven. Dat leidt de aandacht af van je eigen problemen. En omdat God nog maar zelden langskomt en al helemaal niet met een toerbus, zijn wij in zijn plaats aangewezen als de zondebok. Het is het oude liedje: ze zijn door ons, de Verenigde Staten, in de steek gelaten; wij komen onze beloften niet na; kortom, wij zijn hier de bad guys.’ Om zijn medeleven met hun standpunt te betuigen, maakte hij met zijn armen een gebaar alsof hij viool speelde. ‘Sommigen menen dat ze reden hebben tot klagen. Dat wij ze inderdaad in de steek hebben gelaten. Dat we, ik noem maar een voorbeeld, onze grenzen moeten openstellen voor hun landbouwproducten. Of dat we hun staatsschuld moeten kwijtschelden.’

We fucked them, hoorde Adam de stem van Humphries.

‘Aan hen zeg ik dit: nog afgezien van het feit dat we sinds nine-eleven wel wat anders aan ons hoofd hebben, besteden we jaarlijks miljarden in deze regio. Onze bedrijven investeren hier. Het imf heeft hier miljarden uitstaan. Het centrum van de stad waar we nu zijn, wordt herbouwd met geld van unesco. Laten we vooral de zaken in perspectief blijven zien. Onze positie is: we zijn goede buren en goede vrienden. Die vriendschap is historisch en hecht. En wij zullen alles binnen onze vermogens doen om die vriendschap te bestendigen en waar nodig te versterken.’