Willem Asman

..

Simon zonder zonder

..

..

..

..

..

..

..

..

2022

gloude publishing

Amsterdam

Van Willem Asman verscheen eerder:

..

De Cassandra Paradox shortlist Gouden Strop

Britannica

Wondermans eindspel shortlist Diamanten Kogel

Koninginnedag

Enter. De Rebound-trilogie. Boek 1. Winnaar Gouden Strop

Error. De Rebound-trilogie. Boek 2

Exit. De Rebound-trilogie. Boek 3

‘It was the best of times, it was the worst of times’

Charles Dickens, A Tale of Two Cities

..

..

..

integer [onkreukbaar] {1873} < latijn integer [gaaf, ongerept]

Van Dale Lexicografie, Etymologisch woordenboek

Colofon

© 2022 Willem Asman

Omslagontwerp Studio Jan de Boer

Omslagillustratie Mohamed Itani | Trevillion

Foto auteur Martijn van de Griendt

Verzorging ebook Michiel Niesen / ZetProducties

..

ISBN 978 949 304 143 1

..

www.willemasman.com

www.gloude.nl

1968

Simon had een geheim tunnelliedje.

Zelfbedacht en op de wijs van ‘Zeg ken jij de mosselman’.

Zachtjes zong hij het, terwijl hij onder het poortje door liep, de duisternis tegemoet. Het ging zo: ‘Nee, de tunnel is niet eng, is niet eng, is niet eng.’

Zingen hielp, maar wel zachtjes, want het tunnelliedje was geheim. Bovendien: Johnny vond zingen stom en spoken bestonden niet volgens hem.

Dat spoken geen voetstappen hadden wist Simon zelf ook wel als hij er goed over nadacht. Het ging ook helemaal niet om spoken. Het ging om monsters, díé hadden voetstappen. Spoken gleden door de lucht, die hoefden niet te stappen met voeten.

Als hij hier alleen was, liepen ze dus achter hem aan.

‘Dat is het geluid, Piemie,’ legde Johnny hem een keer uit.

Johnny wist dat soort dingen want die was al bijna elf.

‘De echo. Het geluid van je eigen stappen. Hoor maar. Echo!’ riep Johnny. ‘Hoor je?’

Als Johnny erbij was onder het poortje door klopte dat ook, dan hoorde Simon het, dan klonk er inderdaad een echo. Maar vandaag wás Johnny er niet bij en dan waren de voetstappen er gewoon wel weer, want monsters waren natuurlijk ook niet gek.

Simon dwong zichzelf niet om te kijken. Om geen slapende monsters wakker te maken liep hij op zijn tenen, want dat was net als met honden: zolang je in de tunnel liep waren de slapende de beste.

Daar verderop aan het eind van de tunnel zag hij het daglicht alweer.

Het was nooit een monster, sprak hij zichzelf toe.

En dat was waar.

Tot nu toe dan.

Simon wilde dat hij hier was met Johnny, dan zouden ze samen ‘Echo!’ roepen, want dan maakte je lawaai en wisten de monsters dat je niet bang was, dan werden ze zelf bang en was het minder eng in de tunnel.

‘Alleen baby’s geloven nog in spoken,’ zei de stem van Johnny in Simons gedachten. Johnny wist dat soort dingen, want Viktor, Johnny’s vader, werkte in de haven en daar hoorde je verhalen uit alle havens van over de hele wereld. Dat waren zo veel havens dat ze gewoon niet te tellen waren.

Een keertje hadden ze geprobeerd de havens op te zoeken in een atlas, daarin stonden alle landen, bergen en rivieren en alle andere plekken die er op de wereld bestonden en hun namen die je kon lezen en uit je hoofd leren op Simons school. Dat wist Johnny natuurlijk wel, dus daar had Simon een okkie voor verdiend – zo noemde je een keiharde tik van Johnny’s knokkels boven op Simons hoofd.

Al die plekken die er bestonden op de wereld waren ingekleurd in de fabriek waar ze atlassen maakten: de zee was bijvoorbeeld blauw, en de bergen waren bruin en woestijnen geel. Bergen en woestijnen had Simon nog nooit gezien in het echt, alleen op de foto die op het dressoir stond bij Simon thuis in de voorkamer: die foto was gemaakt in Afrika toen zijn moeder nog klein was en Simon nog niet geboren.

De zee had hij wel al eens in het echt gezien, met een haven, toen Simon een keer met zijn vader en moeder met de auto een dagje naar het strand was gegaan. Toen was de zee trouwens meer grijs dan blauw.

Uiteindelijk waren ze de tel kwijtgeraakt en ze gingen niet opnieuw beginnen met tellen, want het waren er dus gewoon te veel, al die havens op de wereld.

Simon was nu halverwege de tunnel, waar de straatlantaarn hoog aan de muur hing.

Misschien kon hij de rest van de tunnel gaan rennen?

Nee, want dan wisten de monsters dat ze moesten opschieten.

Laatst was hij gevallen in een plas omdat hij per ongeluk wel was gaan rennen onder het poortje door. Thuis had hij op zijn kop gekregen.

‘Hebben ze je weer te grazen genomen? Dat gajes van de VanTrichtschool weer?’ Zijn moeder had de telefoon al gepakt om het schoolhoofd nog één keer te vertellen wat ze daarvan vond. ’s Avonds zou ze het met Simons vader bespreken die zelf op de Van Trichtschool werkte, tijdelijk, en dan zou er helemaal wat zwaaien. Dus had Simon snel gezegd dat hij per ongeluk in een plas was gevallen en toen was moeder ook boos, maar een ander soort boos, meer bezorgd. Ze vroeg of hij zich erg had bezeerd en hij had gezegd dat het niks was. Dat was niet helemaal waar, maar nu was ze nog minder bezorgd en boos dan daarvoor. Ze had de telefoon neergelegd en ’s avonds kwam zijn vader thuis en was iedereen het vergeten.

Hij was er bijna maar het was alsof hij iets aan voelde komen, iets wat hem opwachtte om de hoek bij de uitgang van de tunnel. Het daglicht lonkte, hij vertraagde zijn pas. Nog maar een paar meter en dan had hij het gehaald en deze keer zonder vallen. Monsters haatten de zon namelijk. Maar juist als je ging denken dat het gevaar bijna was geweken, dan moest je écht opletten.

Flink zijn, sprak Simon zichzelf toe.

Nu dacht hij aan die keer dat ze een wedstrijdje deden, Johnny en hij: wie het aller-aller-aller-engste aller-aller-aller-tijden ooit kon verzinnen om te doen. Simon had bij dat wedstrijdje bedacht ‘onder het poortje door’, maar dan ’s nachts in het donker als er aan het eind van de tunnel géén zon maar ook geen maan zou schijnen en als de lantaarn die in het midden hing stuk was. Door daaraan te denken was hij dus alvast een beetje te bang geworden – te bang van zijn eigen gedachten – en daarom had Vicky, de moeder van Johnny, de vader van Simon opgebeld om te vragen of hij Simon kon komen ophalen. Daarna werd er niet meer bij Johnny gelogeerd.

Een hond blafte, ergens ver weg. Dat was een slapende hond die wakker was geworden, dacht hij, en door die gedachte hield hij het niet langer. Het laatste stuk naar het daglicht rende hij om de plassen heen, en sprong hij met een grote sprong. Nu was hij er, en durfde hij weer adem te halen. Hij kneep met zijn ogen naar de zon.

Hij was van plan langs te gaan bij Johnny om te kijken of die vandaag misschien ook vrij had van school en misschien konden ze dan samen naar De Landjes. Het was lerarendag op Simons school, wat leek op Vader- of Moederdag, zo’n speciale dag die iedereen leek te hebben behalve kinderen, maar hij vroeg er niet meer om, hoe dat zat, want dan zei zijn moeder dat het altijd kinderdag was.

Ja, naar De Landjes, met Johnny samen, want in zijn eentje durfde Simon eigenlijk niet zo goed. Er was een keer een kind doodgegaan, hadden ze gehoord, het was op tv geweest of het stond in de krant, dat wist Simon niet meer precies, maar het was dus echt gebeurd. Een jongen net zo oud als Simon die daar in zijn eentje was gaan spelen.

Een heel domme jongen van heel domme ouders die waarschijnlijk in De Hutjes woonden bij de fabriek, dacht zijn moeder toen. Maar zijn vader dacht dat de ouders misschien niet heel dom waren, maar misschien wel heel arm en dat mensen daar soms niets aan konden doen.

Als Johnny en Simon samen naar De Landjes gingen, dan konden ze op elkaar letten en cowboy-en-indiaantje spelen, of ridder-en-jonkvrouw, of tweedewereldoorlogje.

Of ook, als Viktor, Johnny’s vader, en Vicky, Johnny’s moeder, allebei niet thuis waren, dan konden ze bij Johnny thuis blijven en onder in de slaapkamerkast van Johnny’s vader en moeder kijken in de grote zwarte tas.

En als Viktor wel thuis was dan ging hij misschien zelfgemaakte bami of kroepoek koken. Dan gingen Johnny en Simon samen aan de keukentafel zitten. Soms kwam Vicky er dan ook bij en dan lachten ze met zijn allen om de hele show die Viktor opvoerde met alle pannen die hij vies stond te maken bij het fornuis.

Op dit soort momenten had Simon het gevoel dat dit de fijnste plek op de wereld was van alle plekken die je niet kon tellen in de atlas. Dan bedacht Simon soms vanbinnen dat hij wilde dat hij Johnny was, maar daar bedoelde hij niks mee.

Want na het tunneltje was alles weer zoals het hoorde te zijn: flink zijn hielp, sneeuw was wit, spruitjes waren vies, monsters haatten de zon en je vader en moeder zouden voor altijd je vader en moeder blijven.

Simon zonder zonder

1

Manhattan, vrijdagmiddag.

‘Ik zal honderd procent eerlijk tegen je zijn,’ zegt Bruce. Bruce is Bruce Wainwright, mijn advocaat, dus dat honderd procent kunnen we met een korrel zout nemen. ‘Fuck eerlijk’ is zijn lijfspreuk.

Dat Bruce me hier heeft ontboden op vrijdagmiddag moet onderstrepen hoe serieus het is. Kom niet aan zijn vrijdagmiddagen, die zijn heilig. Al zo lang we elkaar kennen besteedt hij die op de golfbaan, ter ere van een verre oom, Charles Luther Sifford, de eerste professionele golfer van Afro-Amerikaanse afkomst.

Dat het ernstig is hoeft hij mij niet te vertellen, maar ik ben cool. Nee, ik ben zelfs supercool, wanneer we in ogenschouw nemen wat ik de afgelopen dagen voor mijn kiezen kreeg. De coolste man op de planeet ben ik; Brad Pitt- en George Clooney-cool.

We zijn in Bruce’ hoekkantoor op de bovenste verdieping van Conrad, Lee & Wainwright, een wolkenkrabber gebouwd in de jaren dertig, precies zoals je zou verwachten: 5th Avenue-adres, uitzicht op Central Park, fotomodellen achter de receptie, wanden vol in leer gebonden standaardwerken, commentaren en jurisprudentie. Alles glas, marmer en mahonie, zijn hoekkantoor zo groot als een tennisbaan.

Ik heb de juristen en consultants die Bruce inmiddels op mijn account heeft nooit geteld, maar ga er maar van uit dat een van de verdiepingen in de cl&w-toren door mij gefinancierd is. Wie zoals ik strijdt tegen onrecht (denk corruptie, witwassen, oorlogsmisdaden), komt in de rechtbank tegenover de machtigsten ter aarde (denk presidenten, bankiers, ceo’s).

Zonder aanziens des persoons schrijf en spreek ik over de praktijken van zowel Trump als die van Poetin, van Loekasjenko zowel als die van de Clintons. Ik zeg wat ik vind van Assad en Erdogan, maar even zo uitgesproken ben ik over het vluchtelingenbeleid van de Europese Unie.

Dus checken Bruce en zijn staf inmiddels elke letter die ik schrijf, elke komma die ik zet. Alles moet vooraf worden geverifieerd, gecheckt, gedubbelcheckt en, niet te vergeten, gedeclareerd.

Beiden hebben we geprofiteerd van onze vriendschap sinds Harvard Law. Toch zien we elkaar het liefst niet. Ik vind hem een patser, en waarschijnlijk is dat wederzijds.

Wellicht is dit het lot van alle vriendschappen die de tand des tijds weten te doorstaan: óf je gaat je telkens iets meer ergeren, zodat je telkens iets meer je best moet doen om te faken dat het je nooit is opgevallen, óf je zet er een punt achter en dan is het geen oude vriendschap meer. Op een bepaald moment ben je tot elkaar veroordeeld, heb je zij aan zij zo veel stormen doorstaan dat je alles vergeeft of alles vergeet.

‘Komt Antonia niet?’ vraag ik zo nonchalant mogelijk.

Ik zit aan de vergadertafel met de dubbele espresso die Bruce’ assistente me is komen brengen. Ik vraag me af wanneer ik hier voor het laatst was. Volgens mij rookten we toen nog, die vreselijke Cohiba’s van hem.

Bruce doet alsof hij me niet hoort en druk is met papieren op zijn bureau, ordners en een stapel dossiers die eruitzien als decorstukken, speciaal gerangschikt om grote accounts zoals ik het idee te geven dat we blij mogen zijn met zijn tijd en met het fortuin dat hij ons in rekening brengt. Dan kijkt hij op, eventjes, verstoord.

‘Zei je iets?’ vraagt hij.

‘Antonia?’

Antonia is zijn dochter, tevens chief investigator van cl&w. Bruce en zijn toenmalige vrouw adopteerden haar uit Haïti toen ze amper zeven maanden oud was.

Ik herinner me de eerste keer dat ik haar vasthield, die dag dat ik de kersverse, dolgelukkige ouders afhaalde op de luchthaven.

Het was overigens niet de laatste keer dat ik haar in mijn armen had, want ze is mijn geliefde. Vijftien jaar geleden trad ze na haar afstuderen bij haar vader in dienst, net op het moment dat mijn carrière goed op stoom kwam. Hoogstpersoonlijk heeft Bruce haar diezelfde dag nog tot mijn oppasser benoemd, met de historische woorden: ‘Wat hij ook doet, wat hij ook zegt, wat hij ook denkt: jij weet het eerder dan hij.’

Dat was bedoeld als dreigement, we imiteren hem nog regelmatig in bed. Bruce weet overigens niet van onze relatie, Antonia vindt dat ik overdrijf, maar ik ken mijn pappenheimers. Bruce zou het nooit toestaan, hij zou haar dwingen te kiezen, en ze houdt van haar werk – misschien nog wel meer dan van mij. Inmiddels lukt het ons al bijna tien jaar om hem voor de gek te houden, en is het zelden nog onderwerp van gesprek.

Er zijn overigens ook andere redenen om onze verhouding te maskeren met end-to-end-encryptie: het #metoo-tijdperk lag destijds nog ver in de toekomst verborgen, maar in de verkeerde ogen had de affaire ons in de loop der jaren allebei in problemen kunnen brengen. Ga maar na: witte-man-met-zwarte-vrouw? Man-die-haar-betaalt-voor-de-uren-in-zijn-bed? Man-die-zo-oud-is-dat-hij-haar-vader-zou-kunnen-zijn? Tegenwoordig wordt er wellicht anders tegenaan gekeken, maar zeker ben ik daar niet van.

‘Komt ze niet?’ herhaal ik. ‘Is ze druk?’

Hij stopt met bladeren, kijkt me aan. ‘Druk? Nee. Ze is boos, nog bozer op je dan ik.’

Daar was ik al bang voor. Haar adoptie is een ding voor haar. Al het spaarzame dat ze boven water weet te krijgen over haar ouders en hun familiegeschiedenis koestert ze, reconstrueert ze. Toch baart het me enigszins zorgen dat Bruce iets van haar heeft vernomen en ik niet.

Antonia woont in Brooklyn, ik op de campus, we hebben beiden drukke agenda’s, dus onder andere omstandigheden zou het volkomen normaal zijn. Maar in dit geval? Zo supercool ben ik, dat ik me nu pas realiseer dat we elkaar na gistermiddag nog niet hebben gezien of gesproken.

‘Witheet is ze. Hoe haal je het in je hoofd om dit voor haar te verzwijgen? Je weet hoe gevoelig dat is voor haar. Ik heb haar weggestuurd. “Eerst afkoelen,” zei ik.’

Bruce grist een vel papier van zijn bureau, staat op en beent op mij af. Als een volleerd hoofdrolspeler in een Grishamverfilming leest hij voor: ‘“Een publiek figuur die op een fout wordt betrapt krijgt in bijna driekwart van de gevallen het voordeel van de twijfel. Studies tonen keer op keer aan dat de mens in eerste instantie begripvol en vergevingsgezind is. We maken allemaal fouten, er zitten altijd twee kanten aan een verhaal, zo is de primaire reactie. Dat welwillende sentiment slaat om wanneer een publiek persoon een poging doet de fout te verzwijgen of, erger nog, te verbergen. De feiten zijn van minder belang, de cover-up is dodelijk.”’

Bruce citeert hier een van mijn boeken, de New York Times-bestseller Road to Integrity.

Natuurlijk.

Hij wil het over gisteravond hebben.

*

Ik stond in de coulissen van nbc-studio 6B aan Rockefeller Plaza, nauwelijks twee meter achter Jimmy Fallon, de gastheer van The Tonight Show, de langstlopende talkshow in de geschiedenis van de televisie.

Een monitor telde de seconden af. ‘Live in dertig,’ hoorde ik in mijn oortje.

Backstage bij live-tv is chaotisch en hectisch. Op de monitors zie je hoe het zaalpubliek wordt opgezweept, hun gejuich en gejoel is oorverdovend. Camera’s zwenken om je heen. Regieassistentes lopen nerveus af en aan met cruciale lastminute-aanwijzingen.

Plankenkoorts had ik nooit, niet in het Oval Office, niet op Buckingham Palace. Ik ken Jimmy, en hij kent mij, we weten wat we aan elkaar hebben. Hoe spontaan de show er in de huiskamers wereldwijd ook uitziet, alles is gescript, gerepeteerd, getimed. Vanavond ging Jimmy me aankondigen als The Icon of Integrity en afkondigen als The Cleanest Dutchman Alive en ik zou het ovationele applaus beide keren bescheiden in ontvangst nemen, mijn hoofd schudden om zo veel eer: ‘Too much, Jimmy, too much.’ Ik zou het mompelen, maar hoorbaar.

Jimmy deed nog een sprintje op de plaats, draaide zich naar me om voor een duim omhoog en een knipoog.

*

‘Er zijn beelden van,’ zegt Bruce.

Dat verrast me. Gisteravond laat bij thuiskomst heb ik de show nog teruggekeken, maar van mijn bizarre opkomst, de scene bij het gordijn, was niets te zien.

Eruit gesneden, stelde ik met tevredenheid vast, zoals dat kan bij live-uitzendingen wanneer de regie snel ingrijpt. Gered door de seven seconds delay, ooit bedacht om spontane scheldwoorden nog weg te kunnen piepen.

‘Waarvan dan?’ vraag ik. ‘Er is niets gebeurd.’

‘Backstage gemaakt. Door een dame van de make-up, een gofer of gripper of een stagiair, of hoe ze al die vage studiofiguren daar ook noemen.’

Het slanke jonge ding dat voor mijn neus opdook met een beige sponsje om mijn voorhoofd te deppen; ik zie haar weer voor me.

‘Hou maar op.’ Bruce steekt zijn hand op. ‘Ik zie het al aan je gezicht.’

Zijn handen zijn aan de binnenkant net zo roze als de voetjes van Antonia toen ze zeven maanden oud was. Onverwacht klein ook – zolang Bruce ze op het bureau heeft liggen, lijken ze fors en dreigend, de handen van een bokser, nog imposanter en donkerder vanwege de hagelwitte manchetten van zijn handelsmerk maatoverhemden. Maar eenmaal geheven, zoals nu, lijken ze op onverklaarbare wijze te krimpen.

‘Ik zal Johnny bellen,’ zeg ik. ‘Johnny regelt het.’ Johnny heeft zijn mensen onder controle. ‘Ik ben een vriend van de show.’

‘Johnny? Wie is Johnny?’ vraagt hij.

Ik haal mijn schouders op – supercool –, kuch in mijn vuist en zeg: ‘Johnny?’

‘Je zei: “Ik zal Johnny bellen. Johnny regelt het.”’

‘Jimmy, zei ik. Jimmy.’ Ik heb jaren niet aan Johnny gedacht.

Hij zucht. ‘Nou, laat ik je dan vertellen dat jouw zogenaamde vriend Jimmy niet opneemt als ik bel en niet terugbelt als ik berichten op zijn voicemail achterlaat.’

‘Dit hebben we toch allemaal al eerder meegemaakt, Bruce? Je weet net zo goed als ik dat hoge bomen veel wind…’

‘Die dame van de make-up is een nichtje van Oprah fucking Winfrey! Ik had haar vanmorgen aan de lijn. Niet het nichtje. Óprah. Dus vergeet Jimmy bellen, of Johnny. God herself belde mij. Ik dacht eerst nog dat het een grap was.’

Hij heeft zich voorovergebogen en priemt met zijn wijsvinger op het blad van de vergadertafel, op de maat van zijn betoog. ‘Ze houdt de opname voorlopig onder de pet. Heb ik geregeld. In ruil voor een interview. Exclusief. Door Oprah. Met jou. Waarin je kunt uitleggen…’

Ik stroop mijn mouw op om op mijn horloge te kijken. Geen idee waarom – of toch wel? Om die handen van Bruce, de handen van een bokser. Om Johnny.

‘Verveel ik je?’ vraagt Bruce.

Ik doe mijn best zo redelijk mogelijk te klinken als ik zeg: ‘Nee, ik ga naar het vliegveld. Ik moet niet te laat komen.’ Dat is onzin, ik heb tijd zat. ‘Voor mijn vlucht.’ Mijn vlucht voor die handen.

‘Voor die toespraak. Je weet wel.’

‘Toespraak?’ zegt Bruce. ‘Ik weet niets van een toespraak.’

De toespraak die ze verwachten: de toespraak van de Trotse Zoon van de Trotse Stad. Trotse Zoon die de wereld veroverde vanuit het nietige plaatsje Ubbingen in het oosten van Nederland. Over hoe dankbaar de Trotse Zoon is, daar geboren te zijn. Over de invloed van zijn grootvader op zijn werk, dankzij zijn adoptie die de Trotse Zoon even vergeten was te melden aan Antonia, zijn geliefde. De toespraak waarna Trotse Zoon maakt dat hij wegkomt en de rekening stuurt.

Ik ben opgestaan. ‘Die toespraak ter gelegenheid van de opening van het nieuwe cultureel centrum in mijn… dat vernoemd wordt naar mijn grootvader… in mijn geboorte… in Ubbingen,’ zeg ik. Ik moet hier weg en wel nu, het gevoel is fysiek en urgent, ik weet me niet te beheersen. ‘Ik moet gaan.’ Alsof mijn lichaam het geen seconde langer kan verdragen te blijven waar ik ben.

‘Je moet gáán?’ Alsof hij het niet goed heeft verstaan.

Want Ubbingen is heel ver, bijna in een ander land. ‘André Rieu komt ook.’

Geen idee waar dat vandaan komt. André Rieu en Freek de Jonge, maar ik ben de hoofdact.

‘Who the fuck is André Rieu?’

André Rieu en Freek de Jonge komen ook, maar ik – Trotse Zoon van de Trotse Stad immers – verricht de officiële daad, het hoogtepunt van de avond, de aftrap van het feestjaar, de campagne voor Ubbingen – Culturele Hoofdstad van Europa.

‘Ga zitten, we zijn nog niet klaar. Ik heb met Oprah afge…’

‘Nee.’ Ik probeer mijn jasje van de rugleuning van mijn stoel los te krijgen.

‘…sproken dat… Wat nou, “Nee”?’

‘Nee, ik moet gaan.’

‘Doe niet zo raar. Je doet raar. Neem een latere vlucht, wat kan jou het verdommen?’

‘Ik doe niet raar.’ Rare buurmannen, die doen raar.

‘Je doet wel raar, Antonia zei het ook al.’

‘O ja? Zei ze dat?’ Ik geef een ruk aan het jasje.

‘Ja, dat zei ze, ja. Je deed raar. Sinds die hutkoffer deed je raar.’

‘Welke… hut-kof-fer?’

De stoel valt om.

‘Die hutkoffer van je dode moeder die je dode adoptiemoeder bleek. Wat sta je nou te doen?’

Ik zet mijn voet op de poot van de stoel, ik trek en trek, maar het jasje blijft haken. ‘Ik… moet gaan!’ zeg ik, en ik trek harder, hoor iets scheuren.

‘Oké, ga. Maar je praat met niemand, begrepen? Je bent niet bereikbaar, een paar dagen naar Nederland, om privéredenen. Piëteit. Eerbetoon. Begrijpelijk, want je moeder… nee, je adoptiemoeder, nog dramatischer… is overleden. Je hebt tijd nodig. Want er is van alles om te regelen. We vragen om respect. Ja, dat doen we. Nee, we hópen op respect en dat je de tijd krijgt om in deze moeilijke tijd, blabla, et cetera. Je kunt niet gestoord worden. Het is een goed verhaal. Oprah zal ervan smullen, die weet huil-tv wel te waarderen.’

Bruce knikt, onder de indruk van zijn eigen betoog, zijn improvisatievermogen onder onmenselijke druk. ‘Jij links, zij rechts, tegenover elkaar op de tuinmeubelen.’ Hij ziet het al voor zich.

Ik heb mijn jasje inmiddels los, doe of ik de schade inspecteer, alsof dat jasje me werkelijk iets kan schelen. ‘Het is een storm in een glas water, Bruce.’

‘En dát ga je zéker niet tegen Oprah zeggen.’

‘Bruce, eerlijk waar…’

‘Ho, stop.’ Zijn hand weer. ‘Fuck “eerlijk waar”. Waar rook is, is vuur, daar zou uitgerekend jij alles van moeten weten. Het gaat niet om de eerlijkheid, het gaat om een verhaal dat de kijkers van Oprah zal overtuigen. Anders zul je niet als Icon of Integrity de geschiedenis in gaan, maar als de Asshole of Hypocrisy. Zeg dan maar bye bye met je handje tegen Princeton. Zeg dan maar bye bye levenswerk. Dan ben je kaput, geruïneerd. Nee, erger dan geruïneerd: dan ben je uitgewist, gecanceld. Dan is niemand nog jouw “vriend”. Behalve misschien Kevin fucking Spacey, dan kunnen jullie samen een club voor zielige mannen beginnen om te janken over de waarheid die niemand wilde horen.’

Ik loop naar de deur, draai me nog eenmaal om, met de deurknop in mijn hand, voor een laatste poging: ‘Het is niet wat je denkt.’

‘Zal ik je verdomme vertellen wat ik denk? Ik denk een Oprah Winfrey Exclusive: Princeton-professor betrapt met kinderporno.’

2

Meteen in de aankomsthal van Schiphol schakel ik mijn smartphone weer in.

Zaterdagochtend in alle vroegte. Nog steeds niets van Antonia.

Bij de taxistandplaats lees ik de tekstberichten die ik haar sinds The Tonight Show nog stuurde. Ik begon nog enigszins goedgemutst met: ‘Heb je me gezien?’ Zo ook sloot ik de mededeling dat haar vader had gezegd dat ze ‘witheet’ was af met zo’n aapje-bedekt-zijn-oren-emoji.

Normaal gesproken zouden we samen lachen om zijn gevoel voor drama, maar nu kwam er geen reactie. Ook mijn hoopvolle toevoeging ‘gelukkig ken ik je beter’ liet ze onbeantwoord.

Het is vissen naar bevestiging, ik zou beter moeten weten; beiden hebben we iets te veel relaties achter de rug die daarop stukliepen.

Ik overdenk hoe vaak je ‘het spijt me’ tegen je geliefde kunt zeggen voordat ze het tegendeel zal geloven. Waarschijnlijk even vaak als ‘niks’ zeggen, terwijl ze aan alles het tegenovergestelde voelt.

Een plukje jonge meiden is voor me aan de beurt voor een taxi. Er is gegiechel om het gehannes met rugzakken die in een kofferbak moeten.

Ik schat ze een jaar of vijftien, hooguit. Ze dragen te veel make-up, te kleine truitjes, ik zie een navelpiercing en een strakgespannen katoenen broek over de onmiskenbare contouren van een string.

Als ik besef dat ik sta te staren, kijk ik weg. Ik mag van Antonia niet meer zeggen dat ik haar vader kan zijn, van deze meisjes ben ik de grootvader.

*

De taxi nadert Gramberg. Een onaanzienlijke plaats van geringe betekenis, een vergeten uithoek van de bollenstreek, met het drinkwatergebied en de duinen in de verte.

Ik draai het raampje op een kier, sluit mijn ogen en stel me voor hoe het hier rook op een prachtige, veelbelovende lentedag aan het eind van de jaren zestig. De zee, het zand, zonnebrand?

Als de wind verkeerd stond roken we de Hoogovens, en als-ie goed stond hoorden we de scheepshoorns van de tankers die richting Rotterdam voeren.

Mijn smartphone piept, godzijdank een bericht, mijn hart maakt een sprongetje – tot ik me het tijdsverschil realiseer: acht uur ’s morgens in Nederland is twee uur ’s nachts in Brooklyn. En Antonia is een ochtendmens.

Ze schrijft: ‘We maken ons zorgen.’

We? Dat klinkt als ‘wij bij Conrad, Lee & Wainwright’. Nee, erger nog, het klinkt als ‘mijn vader en ik’. Hoe anders dan ‘ik maak me zorgen’ wanneer je geliefde het aan je schrijft. Alsof ze denken dat ik weer drink.

‘Dat is lief, maar het is niet nodig. Het gaat goed met mij,’ schrijf ik terug. Supercool. ‘Hoe gaat het met jou? Kun je niet slapen?’

‘Je hebt me altijd verteld dat Elsbeth je moeder was. En dat je je vader niet hebt gekend.’

‘Het spijt me.’

‘Wat ben je in vredesnaam aan het doen?’

Wat ik aan het doen ben? Ik ben hier om die toespraak, toch? Ik toets het in, maar haal het meteen weer weg. Ik overweeg: Ik ben hier omdat je vader… Omdat Oprah…

Uiteindelijk beslis ik: ‘Kunnen we even bellen?’

‘Nee.’

Dat onverbiddelijke antwoord is welverdiend, het is een echo van mijn botte ‘nee’ na aankomst van de hutkoffer. Ze is boos op me en ik geef haar met terugwerkende kracht geen ongelijk.

‘Er is een hoop gebeurd,’ voegt ze er even later aan toe. ‘Ik denk dat het beter is van niet.’

Ik toets in: Ik wil het graag uitleggen, maar bedenk me, delete het. ‘Morgen bellen?’ vraag ik uiteindelijk.

Geen antwoord.

‘Slaap lekker, mijn lief,’ stuur ik.

Niets.

‘Het spijt me,’ schrijf ik dan maar weer.

Wat Bruce zei dat Antonia had gezegd schiet me te binnen; dat ik raar deed sinds die hutkoffer.

*

Afgelopen donderdag, eergisteren. Die avond ga ik te gast zijn bij Jimmy Fallon. Maar de scene met de hutkoffer speelde zich eerder die dag al af, om precies te zijn aan het einde van de ochtend.

Mijn college Integrity in Business had ik beëindigd, iets vroeger dan anders, het applaus was nog nauwelijks verstomd of ik liep al door de gangen van Princeton naar mijn kantoor.

Antonia en ik zouden lunchen samen, een werklunch, officieel, declarabele uren, om de toespraak die ik in Ubbingen moet geven nog eens door te nemen. Met het overlijden van Elsbeth is er alle reden om er nogmaals naar te kijken.

Pas toen ik met enige opluchting constateerde dat Antonia er nog niet was, besefte ik dat ik me onbewust had gehaast.

Was ik hier al cool? Ik was hier bij lange na nog niet cool, laat staan Brad Pitt- of George Clooney-cool. Uncool was ik hier, geniepig, al zou ik het zelf op dat moment nog niet zo hebben genoemd.

Daar, op mijn bureau, stond de hutkoffer. Een antiek model. Krassen en butsen in het hout, brede leren riemen, koperbeslag. Ineens leek het een paar graden warmer hier.

Woensdagavond door FedEx bezorgd. Antonia had voor ontvangst getekend; ze gebruikt mijn kantoor op de campus wanneer het zo uitkomt. De shrink wrap van FedEx er nog half omheen, de inklaringspapieren en douanestickers ernaast.

*

‘Een hutkoffer?’ vroeg ik haar, per kerend tekstbericht.

Ik was thuis aan het werk woensdag. Geen colleges, een drukproef moest gecorrigeerd, achterstallig leeswerk moest ingehaald.

‘Van wie?’ vroeg ik, hoewel ik al wist van wie, ik zag de hutkoffer voor me, de herinnering messcherp, pontificaal aan het voeteneinde van Elsbeths bed.

‘Van een advocaat, uit Nederland. Uit Ubbingen, daar ben je geboren, toch? Openmaken?’

Ik vertrouw Antonia in alles, ze opent al mijn post, en zeker die van advocaten. Ze zorgt beter voor mij dan ikzelf. Maar ik antwoordde onverbiddelijk: ‘Nee.’

‘Oké!’

‘Niet aankomen!’ deed ik er nog een schepje bovenop. Dat was onnodig en onnodig bot bovendien. Maar ik had het al ingetoetst en verzonden voor ik erbij na had gedacht.

‘oké, zei ik!’ schreef ze.

Later op de avond maakte ik het goed, met een mooie fles barolo en pasta puttanesca, haar favoriet, maar blij werd ze niet. Ze bleef aandringen, als de oppasser die ze is, bleef vragen wat er dan was met die koffer. En ik – als een negenjarig joch dat door zijn vader wordt betrapt en voor het eerst van zijn leven een dappere leugen probeert – zei: ‘Niks.’

*

Ik las de begeleidende brief van de executeur testamentair. ‘Geen toestanden aan mijn graf,’ citeerde hij Elsbeth, voluit Elisabeth Catharina Maria Kelvin, mijn adoptiemoeder. ‘Geen schijnheiligheid of vals sentiment, geen toespraken, geen koffie met cake, bewaar me.’

Koffie met cake was voor plebs en arbeiders, vond Elsbeth.

Enigszins bitter glimlachte ik om haar ‘geen schijnheiligheid’. Elsbeth haatte mijn grootvader, haar vader, de tiran van de familie, in zijn dagen de alleenheerser van Ubbingen, maar ze bleef hem trouw, verzorgde hem tot aan zijn dood.

Er is een bijlage van zes kantjes, de voorlopige boedelbeschrijving.

Hoewel ik haar bij leven herhaaldelijk verzekerd heb dat ik geen cent wilde ontvangen en de erfenis zou weigeren, liet ze me alles na. Ik zeg hoewel, maar waarschijnlijk, haar kennende, moet dat zijn: omdat. Dit was Elsbeths middelvinger uit het graf, een laatste saluut aan mij – althans, dat dacht ik op dat moment.

Ik opende de hutkoffer.

Bovenop lag mijn gebreide Harvard-trui, met het schoollogo in wit op paars. Erin gewikkeld, ach, kijk hier nou toch, mijn oude microscoop.

Daaronder de geborduurde geboortetegel met mijn naam, mijn geboorteplaats en -datum.

In een kartonnen koker tekeningen die ik op school maakte.

Schoolschriften en mijn rapporten van het gymnasium.

Een oud opstel Nederlands, met in de kantlijn commentaar van meester Van Dijk: ‘Je hebt een scherpe pen, Simon Kelvin, maar rustig aan met die hyperbolen.’

Dan, onder in de koffer: een flinke stapel enveloppen, keurig met elastiek eromheen. En o ja, kijk nou toch, die oude postzegels, nog met de beeltenis van koningin Juliana en…

Ik bevroor. Mijn hart miste een slag.

Enveloppen aan mij geadresseerd.

In het handschrift van mijn vader.

Brieven.

Van mijn vader.

Aan mij.

Van brieven van mijn vader kon ik mij niets herinneren.

Integendeel.

Ik schreef aan hem, herinner ik me. Maar hij? Hij schreef nooit terug.

Voorzichtig verwijderde ik het elastiek.

De eerste brief die hij me stuurde, zag ik aan de datum van het poststempel, was een maand na het overlijden van mijn moeder gepost.

Deze enveloppen had ik nooit gezien.

En toch waren ze alle geopend.

Voorzichtig keek ik in een willekeurige envelop. Zonder erbij na te denken strekte ik mijn armen, alsof ik de inhoud niet vertrouwde. Door het kiertje las ik: ‘Dag mijn lieve grote jongen, hoe…’

Een perzikpit schoot in mijn keel.

‘… gaat het met je? Ik hoop goed. Luister je goed naar tante Elsbeth? Doe je goed je best op je nieuwe school? Het zal allemaal best wennen zijn voor je, maar het komt goed, als we flink zijn, weet je nog? Je vader is verhuisd, mijn nieuwe adres staat onder aan deze brief. En wees niet bang, ik snap heel goed dat je nog geen tijd hebt gehad om aan je vader te schrijven. Het zijn een hoop veranderingen in je leven en…’

Ik liet de envelop op het bureau vallen, alsof ik mijn vingers eraan had gebrand.

Begreep ik al wat dit betekende?

Wel en niet.

Natuurlijk begreep ik wat ik zag: brieven van mijn vader aan mij.

Maar ik begreep niet dat ze er waren.

Ze kónden er namelijk niet zijn.

Mijn vader, zo was mij altijd verteld, was met de noorderzon vertrokken, van de aardbol verdwenen. Mijn vader had mij in de steek gelaten. Nooit had hij mijn brieven beantwoord, nooit had hij naar me geïnformeerd.

Dat er nu toch brieven bleken te zijn geweest, betekende dat Elsbeth… dat betekende dat Elsbeth…

Daar bleef ik steken, bij dat het betekende dat Elsbeth… Verder kwam ik niet, als bij een grammofoonplaat met een hinderlijke barst vlak voor het slotakkoord.

Ik kon er met mijn verstand niet bij, zo groot was die betekenis en tegelijk zo onbeschrijfelijk.

Werktuiglijk begon ik de enveloppen te tellen; ik raakte rond de tachtig de tel kwijt. Een keer als jongetje was me dat ook overkomen, bij het tellen van atlassen? Het was een onbegrijpelijke herinnering, vervormd door de tijd.

Meer dan negentig brieven in totaal schreef mijn vader aan mij in de twee jaar na mijn moeders overlijden. Tekens van leven waarvan ik het bestaan tot enkele minuten geleden glashard zou hebben ontkend. Brieven? Van mijn vader? Aan mij? Nooit.

In gedachten verzonken deed ik het elastiek er weer netjes omheen.

Ik legde de stapel opzij.

Er lag nog iets op de bodem van de hutkoffer, zag ik.

Nog een envelop, maar deze langwerpig en ongefrankeerd. En niet aan mij gericht, maar ‘aan mijn allerliefste zus Elsbeth’, in de prachtige krulletters die ik me als mijn moeders handschrift herinnerde.

Met trillende hand pakte ik hem. Er zat een brief in, en nog iets. Het was alsof mijn vingertoppen de rechthoekige verdikking al voelden aankomen. Nauwelijks waarneembaar, alsof er een foto in de envelop zat, A6-formaat. Een ander zou zich er niet over verbazen, maar ik…

‘Hé, ben je er al?’ vraagt Antonia.

Ik had haar niet horen binnenkomen. Vliegensvlug maakte ik een vuist, een prop van de envelop in mijn hand, met verdikking en al.

‘Wat? Wat is er?’ Een quasilachje, van verbazing en nervositeit. Niet om een grap, maar uit ongemak.

‘Niks.’ Ik stak mijn hand met de prop van de envelop diep in mijn broekzak.

‘Hoe bedoel je, nik…’

‘Niks!’ riep ik; mijn niks overstemde het hare. Ik hoorde mezelf, ik riep het met een merkwaardige piepstem die van mijlenver weg, of liever gezegd van decennia geleden leek te komen – die eerste onhandige leugen van dat negenjarige joch tegen zijn vader. De herinnering was even ongrijpbaar en helder als een onverwachte klaroenstoot van een schip in de mist, en even schrikbarend. Meteen daarna alweer vervaagd, nauwelijks meer dan een echo van een voetstap.

‘Wat stopte je in je zak?’ Weer lachte ze dat ongemakkelijke lachje. Ze keek naar de hutkoffer, toen naar het stapeltje brieven ernaast. ‘Brieven van je moeder?’

Ik boog mijn hoofd en schudde van nee, want het waren brieven van mijn vader en die konden er niet zijn. Tegelijkertijd knikte ik ja, want dat was het inderdaad in mijn vuist, in een prop, in mijn broekzak: een brief van mijn moeder.

‘Aan mijn adoptiemoeder,’ zei ik.

Ik keek op. Pas door haar reactie besefte ik mijn vergissing. Haar mond viel open, letterlijk.

‘Ik bedoel, mijn biologische… Ik bedoel, mijn moeder… haar zus… Toen mijn tante… mijn adoptie…’

‘What the fuck?’ Niet langer verbaasd of nerveus.

‘Ik bedoelde… Ik was…’ Ja, wat? Het woord dat me te binnen schoot was: onvoorbereid. Mijn instinct nam het over. Ik kwam in beweging, halsoverkop stond ik op, ik beende naar de deur, maar daar stond zij op de drempel.

‘Je bent geadopteerd?’ Ze pakte mijn arm, probeerde me in de ogen te kijken. ‘Jíj? Geadopteerd? Simon?’ Alsof ze me wakker probeerde te schudden.

Ik trok mijn arm los, wurmde me langs haar heen. Met gestrekte pas ging ik de gang door, de trappen af. Ik rende zowat naar buiten, de campus op.

Tot ik de hoek omsloeg voelde ik de ogen van Antonia in mijn rug. Ik zag haar voor het raam, met haar handen in haar zij, haar voorhoofd in een frons, en kon haar gedachten horen: what the fuck?

*

Later die donderdag, in de coulissen van nbc-studio 6B aan Rockefeller Plaza, was Jimmy zijn openingsmonoloog aan het afronden. Over enkele seconden zou hij me aankondigen.

Begreep ik inmiddels wat er was gebeurd?

Misschien begreep ik het wel, maar wilde ik het niet begrijpen.

Allereerst was daar het verraad van Elsbeth, mijn adoptiemoeder. Het was simpelweg te groot, te onverwacht, te monsterlijk. Van mijn grootvader had ik het misschien kunnen verwachten, maar van haar? Mijn vader had dus wél aan me geschreven, en niet een keer, niet twee keer, maar bijna elke week, twee jaar lang, en ik wist van niets. Een daad – welke reden ze ook gehad hadden om me al die tijd voor te liegen – van onbeschrijfelijke en onbegrijpelijke wreedheid. Dan was niet de erfenis, zoals ik eerder dacht, haar finale middelvinger. Het was die stapel brieven.

Maar daarnaast en bovendien: het verraad tegenover Antonia. Ik had al die jaren tegen haar gelogen – nee, niet bewust, maar wel had ik verzwegen dat ik net als zij geadopteerd was. Kon ik als excuus aanvoeren dat ik dat was vergeten? Iets zo belangrijks, zo fundamenteels? Dat ik het weliswaar niet verteld had, maar onbewust, zonder kwaadwilligheid? Kon dat, een adoptie vollédig vergeten? Was dat werkelijk vol te houden tegenover iemand die haar hele leven al álles van haar adoptie wilde weten, om níéts te vergeten?

‘Vijf seconden,’ telde een regieassistent af in mijn oortje.

Jimmy noemde mijn naam, ik hoorde mijn cue, het ‘cleanest Dutchman alive’, het beginnende applaus.

Het gordijn voor mijn neus zwaaide open. Ik nam een stap en daar klonk in mijn gedachten totaal onverwacht de stem van mijn vader. Met de zin die ik zo vaak hoorde toen ik klein was: ‘Haal je handen uit je zakken, joh.’

Ik gehoorzaamde hem. Natuurlijk gehoorzaamde ik zijn stem, het eerste bevel sinds vierenvijftig jaar.

En daardoor viel de envelop die ik die middag op kantoor tot een prop verfrommeld had uit mijn broekzak. Ik deed nog een wilde greep, maar miste. Half gedraaid, met mijn rug naar het publiek, naar Jimmy, naar de camera’s en naar het live miljoenenpubliek, stond ik als aan de grond genageld.

Die prop was ik even vergeten.

*