Van Sandra Bernart verscheen eerder:

Ik zag Menno

SANDRA BERNART

Vol van Maan

Ontwerp omslag en binnenwerk: vandijk ontwerpt, Eindhoven

Foto auteur: Frank Poppelaars, www.frankpoppelaars-fotografie.nl

© 2018 Uitgeverij Palmslag | Sandra Bernart

www.sandrabernart.nl

www.palmslag.nl

info@palmslag.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit boek mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, internet, fotokopie, microfilm of op welke andere (digitale) wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form by print, internet, photoprint, microfilm or any other (digital) means without written permission from the publisher.

isbn 978 94 93 05903 0

nur 301

Expose yourself to your deepest fear: after that, fear has no power, and the fear of freedom shrinks and vanishes. You are free.

– Jim Morisson

Viel zuviel Wert auf die Meinung anderer zu legen ist ein allgemein herrschender Irrwahn.

– Arthur Schopenhauer

1

‘Alle mannen zijn onbetrouwbare honden en jij bent er een van!’

Ik draaide me om naar het geluid van haar stem. Mijn hoofd duizelde. Steun zoekend bij een boom, gutste wat lauw bier over mijn hand. Bonkende klanken van David Guetta dreunden uit de geopende sociëteitsdeur, die vertraagd weer dichtviel. De muziek verstomde. Het meisje dat net naar buiten kwam, schopte tegen een vuilnisbak.

‘Dat ben je wel!’ riep ze met haar telefoon tegen haar oor. Daarna veegde ze met ruwe bewegingen over het scherm en schoof de telefoon in haar broekzak.

In het licht van de lantaarn herkende ik haar.

‘Je beeldspraak klopt niet,’ zei ik.

Ze keek strak voor zich uit, leunend tegen de muur, een been opgetrokken. ‘Toch is het zo, het zijn onbetrouwbare hufters, stuk voor stuk.’

‘Hufters is al beter.’ Mijn woorden klonken niet zo scherp als ik ze inzette. ‘Wat heeft ie gedaan?’

‘Wat gaat jou dat aan? Je bent een van hen.’

Ik had meteen spijt dat ik had gereageerd. Het was te laat om in discussie te gaan met boze meisjes. ‘Je zult wel gelijk hebben, ik ben ook een hufter en ik ga tukken. Het is mooi geweest.’ Ik onderdrukte een hik. Het bodempje bier in mijn plastic beker kiepte ik leeg over de grond, waarna ik het plastic kapot kneep en in de vuilnisbak gooide. Mijn fiets stond nog aan de straatlantaarn vastgeklonken.

‘Weken zijn we er al mee bezig. En nu het bijna zover is, belt die klootzak doodleuk af.’

‘Rot voor je.’

‘Hij zou dit weekend met me meegaan. Die liftwedstrijd naar Lissabon, weet je wel.’ Ze wees naar de aankondigingsposter op een van de sociëteitsramen. ‘Hij kon echt niet, vanwege een knieoperatie van zijn moeder. Hoe belangrijk kan dat zijn? Geef dat mens een paar krukken en ze redt zich wel.’

‘Dan neem je toch een vriendin mee.’

‘Dat mag dus niet. Er moet een man mee volgens de regels.’

‘Volgens mij heb jij schijt aan regels.’

Het fietsslot klemde. Met een flinke ruk trok ik het los. Ik schramde mijn hand. De drank verdoofde de pijn.

‘Ik heb godverdomme mijn tas al ingepakt en dan flikt-ie me dit.’

Het viel me nu pas op dat het miezerde. ‘Hufters zijn het, allemaal.’

Ze lachte. Haar gezicht kreeg daarmee iets sympathieks. Ze hield haar hoofd een beetje scheef, een haarlok viel langs haar wang. In haar linkeroorschelp blonk een ringetje. ‘Heb jij geen zin om mee te gaan?’

‘Ik? Nee, hoor. Je bent niet goed wijs. Ik ben net zo’n hufter.’ Met de onderkant van mijn shirt veegde ik het zadel droog.

Op het moment dat ik wilde wegfietsen, greep ze mijn bagagedrager vast. ‘Waarom niet?’

Zuchtend bleef ik staan. ‘Omdat ik moe ben, naar huis wil, te veel gedronken heb, en omdat ik principieel tegen liften ben. Daarom niet.’

‘Held.’

‘En hufter.’ Ik wilde opnieuw wegfietsen.

Ze sprong achterop. ‘Geef me dan op zijn minst nu een lift.’

Haar handen grepen rondom mijn middel. Ik hield mijn buik in en trapte de nacht in. De straatverlichting liet de klinkers glinsteren in de regen. Mijn ratelende fietsketting klonk als een vals krekelconcert. De muffe geur van de meelfabriek hing zwaar tussen de huizen.

‘Jij woont toch bij Krijn in huis?’ riep ik voor me uit, de verlaten straat in. Uit mijn keel ontsnapte een binnensmondse boer, de vettige smaak van bitterballen en mosterd met zich meedragend.

‘Ja, ken je hem?’

‘Mijn broer.’

Ze reageerde niet. Het kostte me moeite mijn fiets in balans te houden. Ik probeerde stevig in mijn stuur te knijpen, maar mijn handen misten kracht. Hoe harder ik mijn best deed parallel aan de witte kalkstreep langs de weg te rijden, hoe meer mijn voorband spottend voor me uit slingerde. Zwalkend reed ik door de donkere straten. Ik ontweek rakelings een tegemoetkomende scooter, die driftig toeterend verder reed. Het geluid resoneerde tegen de statige gevels, die in de duisternis beschermend voorover leken te hellen. Op een bovenverdieping sprong een licht aan. Verderop sloot iemand een raam. Een hand schoof een gordijn dicht. Haar handen verwarmden mijn buik.

‘Hoe heet jij eigenlijk?’ riep ze tegen mijn rug.

‘Laurens, en jij?’

‘Maan.’

‘Maan? Wie noemt zijn kind nou Maan?’

‘Ik ben daar verwekt.’

‘Op de maan?’

‘Nee, op de toiletten. De kroeg heette De Halve Maan.’

‘Romantisch.’

‘Volgens mijn moeder wel. En jij?’

‘Waar ik ben verwekt?’

‘Ja.’

‘Geen idee en dat wil ik graag zo houden.’

Ze kneep kort in mijn buik. Of het plagend was of om haar evenwicht te behouden, wist ik niet. Het haalde me uit mijn concentratie. De fiets wankelde en viel met mij op de natte straatklinkers. Ik bleef een paar tellen beduusd liggen, alsof ik vertraagd moest registreren wat er gebeurde. Een flauwe pijnscheut trok door mijn lijf. Mijn linkerbeen zat vast onder het frame. Boven me klonk gegrinnik.

‘Sorry, gaat het?’ Ze trok de fiets voorzichtig van me af.

Mijn gezicht brandde toen ik me door haar liet optrekken. Op kniehoogte zat een scheur in mijn broek. Bloesemblaadjes plakten op mijn arm.

Ze wees naar mijn wang. ‘Je bloedt.’

Met de rug van mijn hand veegde ik over mijn gezicht.

‘Zal ik maar fietsen?’ Ze wachtte mijn antwoord niet af en sprong op het te hoge zadel. Gedwee ging ik achterop zitten. Gêne tot in mijn botten. Ik wist niet zo goed waaraan ik me moest vasthouden. Met losse handen probeerde ik balans te houden. Bij de eerste bocht greep ik me in een reflex vast bij haar heupen. In een collegezaal zou het een ongewenste intimiteit zijn. Ik liet meteen weer los.

‘Hou me maar vast,’ riep ze. ‘Lijkt me beter.’

Ze trapte stevig door. Onder mijn handen voelde ik haar bovenbeenspieren om beurten spannen.

Uit een zijstraat kwam een zwarte bmw gereden, traag. Koplampen als schijnwerpers. Maan vloekte iets onverstaanbaars, keek schichtig om zich heen en fietste plots een smalle brandgang tussen twee huizen in. Mijn knieën schampten de stenen zijmuur. Ik versterkte mijn greep, klauwde mijn vingers om haar middel. Duwde mijn benen tegen het koude frame.

‘Wat doe je nu?’

‘Shortcut.’

‘Is dit niet de verkeerde kant op?’

‘Laat me nou maar.’

Ik liet haar. Mijn hoofd stond niet naar onenigheid over snellere routes.

Het studentenhuis van Krijn leek in het donker nog protseriger dan bij daglicht. De in de gevelornamenten verwerkte hoofden keken dreigend op ons neer, als boze ouders vanwege het late thuiskomen. Naast de voordeur hingen handgeschreven naamkaartjes met daarachter het aantal keer bellen. Maan 5x bellen, las ik halverwege. Er was een halvemaan bij getekend.

Het ging harder regenen. Maan gaf me mijn fiets terug en drukte zich tegen de voordeur.

‘Red je het verder alleen? Zal ik anders een taxi bellen of wil je bij je broer crashen?’

‘Het is niet ver hiervandaan,’ loog ik.

‘Nou, dankjewel dan.’ Ze kneep me in mijn onderarm. ‘Eigenlijk zou je mij moeten bedanken.’ Haar vingers aaiden mijn verwonde wang, nauwelijks voelbaar.

Ik wendde mijn gezicht af. Er waren momenten dat ik fantaseerde over meisjes die mijn wang streelden. Maar in die fantasie was ik niet degene die zojuist van zijn fiets was gevallen, waarna het meisje zichzelf naar huis moest brengen.

‘Dank je, Maan,’ zei ik. ‘Voor de lift.’

‘Ik weet een betere manier om me te bedanken.’ Ze kwam dichterbij en fluisterde vlak bij mijn oor: ‘Ik bedoel, ik heb je zonet wel van de straat geraapt en ervoor gezorgd dat je me veilig kon thuisbrengen.’ Uitdagend keek ze me aan. Druppels gleden vanaf haar haren op haar gezicht. Haar parfum verspreidde een kruidige geur.

Ik slikte, maakte snel een kommetje van mijn hand en ademde erin. Het stonk naar bier.

Maan beet op haar onderlip en begon te grijnzen. ‘Je gaat mee,’ zei ze vastbesloten. ‘Zaterdag. Je gaat met me mee liften. Dat is wel het minste wat je voor me kunt doen.’

Ze draaide zich om, stak de sleutel in het slot en ging zonder omkijken naar binnen.

Een tijdje staarde ik naar de gesloten deur. Even overwoog ik aan te bellen, maar omdat ik geen idee had wat ik moest zeggen, leek me dat onzinnig. Regendruppels spatten op mijn gezicht terwijl ik omhoogkeek om te zien of ergens een licht aanging. Het bleef donker. Met de fiets aan de hand liep ik naar huis. De regen werkte ontnuchterend. Ik probeerde mezelf voor te stellen als lifter, een kartonnen bordje omhooggestoken op uitritten bij ranzige tankstations. Vette haren en een baard van een week. Ik wiste het beeld direct. De Van Daelens liften niet.

2

Met een slok koffie spoelde ik moeizaam twee paracetamols weg. Mijn keel was zanderig droog. Ik was nog net op tijd bij het hoorcollege Organisatie en Strategie. Op een van de achterste rijen koos ik een stoel en pakte mijn laptop uit mijn tas. In de ruimte hing een weeïge transpiratiegeur, de hoogleraar had donkere plekken onder zijn oksels.

Gedachteloos maakte ik aantekeningen. Het korstje op mijn wang jeukte. Ik krabde eraan totdat ik opnieuw vocht voelde. Met wat speeksel depte ik het wondje. Een zweem van ijzer bleef achter in mijn mond.

Na een minuut of tien ging de deur achter in de zaal aarzelend open. De laatkomer schuifelde achter me langs en tikte op mijn rug. Een roodharig meisje, dat ik niet eerder zag, schoof me een opgevouwen briefje toe. ‘Moest ik aan je geven,’ fluisterde ze.

Ik knikte alsof ik geregeld briefjes ontving tijdens colleges. Voorzichtig vouwde ik het open.

Dag huftertje,

Gaaf dat je mee gaat liften naar Lissabon! Hieronder nog wat belangrijke informatie:

Neem een paspoort/identiteitskaart mee

Overnachtingen en eten zijn voor eigen rekening

Ik betaal onze terugreis per bus (50 euro per persoon)

Vertrek a.s. zaterdag 7.00 uur, parkeerplaats Westerbaan

Tot zaterdag!

Maan

Beelden van vannacht flitsten onscherp voorbij, het lustrumfeest, een onduidelijk gesprek met Timo, bier, de handen van Maan, de val van mijn fiets, het gedoe over liften. Een baspartij bonkte in mijn hoofd. Met wijs- en middelvingers masseerde ik mijn slapen.

De hoogleraar vertelde iets over het belang van agile management. Mensen en organisaties moeten flexibel en wendbaar zijn en zich continu kunnen aanpassen als de situatie erom vraagt. Ik noteerde de uitleg en onderstreepte agile.

Ik staarde naar het briefje van Maan en vroeg me af hoe ik hier agile mee kon omgaan. Ik had helemaal geen zin in een liftwedstrijd, bovendien had ik heel andere plannen deze week. Waarom zou ik me aanpassen aan de agenda van een meisje dat ik nauwelijks kende? Ik was haar niets verschuldigd.

Inwendig lachte ik om de eigenzinnige manier waarop ze zich aan me opdrong. Haar kinderlijke drammerigheid was aandoenlijk. Hoe kon ik haar, zonder haar voor het hoofd te stoten, duidelijk maken dat ik niet met haar meeging?

Achter me klonk geschuifel. Ik keek om. Het meisje zat er nog steeds en keek me verwachtingsvol aan, misschien verwachtte ze een antwoord.

Ik draaide het briefje om en schreef:

Maan,

Ik kan helaas niet met je mee, ik ben namelijk een onbetrouwbare hufter. Ik wil je wel bedanken voor gisteravond. Kan ik je trakteren op een hapje/drankje?

Laurens

Zonder het te herlezen, vouwde ik het dubbel en gaf het terug aan het meisje achter me.

‘Voor Maan,’ fluisterde ik.

‘Ja,’ zei ze, waarna ze opstond en de collegezaal meteen verliet als een ouderwetse renbode.

Het zou me niet verbazen als Maan buiten de deur op haar wachtte en me direct een briefje terugschreef. Nog een poosje bleef ik achteromkijken. De deur bleef dicht.

Toen ik een halfuur later de collegezaal uitliep, stond het meisje me op te wachten. Haar blik gericht op de geopende deur.

‘O, hoi,’ zei ze, alsof ze verrast was me hier te zien. ‘Ik heb nog een briefje terug voor je.’

Ze reikte me hetzelfde papiertje aan. Ik vouwde het open. Ze bleef naast me staan op een afstand waarbij ze gemakkelijk kon meelezen.

Ik hoestte een keer overdreven hard, waarna ze een paar stappen achteruit deed.

‘Sorry,’ zei ze. ‘Het gaat mij niet aan.’

‘Klopt.’

Onderaan mijn tekst had Maan geschreven:

Hufter, je gaat mee. Punt.

3

Het was rustiger dan normaal. Ik ging bij het raam zitten. Buiten lagen studenten in groepjes op het gras. De korte bui van vannacht was een sissende druppel op ons opgewarmde stukje aarde geweest. Niet meer dan dat. De ochtendkrant sprak over een hitte-alarm, bejaarden, zieken en jonge kinderen werden gewaarschuwd. Nederland stond op scherp. Brandweermannen hunkerden heimelijk naar grote heidebranden, klaar om uit te rukken, helden voor een dag. Meisjes verruilden hun skinny jeans met sneakers voor jurkjes met slippers, de tenen gelakt in de kleur van hun outfit.

Timo kwam de mensa binnenlopen. Ik bukte snel en deed alsof ik iets uit mijn tas pakte. Toen ik opkeek, wenkte hij naar me. Met een grote grijns op zijn gezicht en een dienblad in een hand liep hij naar mijn tafel.

‘Hé, gast,’ zei hij, terwijl hij ongevraagd tegenover me kwam zitten.

‘Tiem.’ Ik pulkte gesmolten kaas van het servet rondom mijn tosti.

‘Jij gaat nooit raden waarover ik net ben gebeld.’

‘Nee,’ zei ik. Ik had geen zin in raadspelletjes.

‘Net nu,’ ging hij door. ‘Ik bedoel, ik had de hoop al opgegeven, weet je. Ik zag mezelf al een halfjaar lang dagelijks zo’n lullig bedrijventerreintje bezoeken.’

‘Maar?’

‘Ik ga naar fucking Berlijn, man! Afstudeerplek bij Philips.’ Hij sloeg met zijn hand op tafel. Zijn colaflesje wankelde. ‘Er is iemand afgehaakt, waardoor er alsnog een plek vrij is.’ Hij beet grote happen van zijn pistolet. Zijn hele gezicht bewoog als hij at. Elke spier leek nodig bij het kauwen. De steenpuist op zijn wang bewoog mee. Een klodder filet americain viel op zijn dienblad. Met een flinke slok cola spoelde hij zijn happen weg.

‘Cool voor je,’ zei ik, ‘wanneer ga je?’

‘Zondag al, die andere student zou volgende week beginnen.’ Hij staarde uit het raam alsof Berlijn achter het grasveld opdoemde als een luchtspiegeling.

‘Dat is wel heel snel. Waar ga je wonen dan?’

‘Wordt ook geregeld, begreep ik. Dat krijg ik later vandaag nog allemaal te horen. Ik weet het pas net, man.’ Zijn ogen bewogen onrustig heen en weer. Ik kon er niet uit opmaken of het enthousiasme of spanning was.

‘Trek je dat wel?’

‘Tuurlijk.’ Zijn mond veegde hij af met de bovenkant van zijn hand. ‘Tuurlijk, trek ik dat. Is juist goed voor me. Die medicijnen doen hun werk wel.’ Hij stond op. ‘Goed. Ik moet weer door, dingen regelen.’

‘Ja,’ zei ik, ‘dat snap ik.’

Ik kreeg een stomp op mijn schouder. Het dienblad liet hij achter. Na een paar passen draaide hij zich om. ‘Sorry, ik zal mijn zooi meenemen.’ Het colaflesje kletterde op de grond. Hij raapte het op en liep opnieuw weg.

Mijn koud geworden tosti smaakte zompig, ik liet het laatste korstje liggen.

Buiten liep Timo voorbij richting de fietsenstalling. Hij verloor iets, een briefje. Een meisje rende hem op blote voeten achterna en gaf het hem. Haar jurkje wapperde omhoog, onthulde een deel van haar bovenbenen met daarop afdrukken van grassprieten.

Hitte kent geen kledingvoorschriften.

4

De warmte plofte tegen mijn gezicht toen ik de deur opendeed. Ze zat op de portiektrap van de buren en pelde een mandarijn. Ze keek niet op.

‘Maan,’ zei ik, ‘belde jij net aan?’

Ze bewoog zich voorover en keek eerst naar links, daarna naar rechts. ‘Zie jij nog meer mensen dan?’

‘Wat kom je doen?’

‘Checken of je klaar bent natuurlijk, voor zaterdag.’ Ze bood me een partje mandarijn aan.

‘Ik ga niet mee, Maan, echt niet.’

Ze trok een overdreven pruillip.

‘Ik ben geen lifter, Maan. Het is tegen mijn principes om op andermans kosten te reizen. Het spijt me.’

‘Mooi, hoor. Een hufter met principes. Heb je er nog meer?’

Ze had een spottende blik in haar ogen. Ik herkende die van mijn vader vroeger, op momenten dat ik probeerde uit te leggen waarom ik tien minuten later thuis was dan afgesproken, of dat een zeven vergeleken met de rest van de klas nog een van de hogere cijfers was. Argumenten waren zinloos wist ik bij die blik, dus slikte ik het verhaal dat ik op de fiets naar huis had voorbereid na een paar zinnen in en bood mijn excuses aan. Het enige wat mijn vader wilde horen. Redenen waren een uitvlucht om je eigen falen niet recht in de ogen te kijken.

‘Sorry, Maan,’ zei ik. ‘Een Van Daelen lift niet.’

Ze stond op, hief haar handen theatraal naar de hemel en liep zonder nog iets te zeggen weg. Met trage passen, dromerig om zich heen kijkend alsof ze de stad voor het eerst met toeristenogen zag. Op de hoek van de straat sprak iemand haar aan. Ze wees in mijn richting en verdween zelf de zijstraat in. Mandarijngeur vulde het portiek. De schillen lagen nog op de trap. Ik raapte ze op en ging terug naar binnen.

Het raam op mijn kamer was dichtgewaaid. Ik zette het opnieuw open. Een passerende auto liet de bloesem in de straat opstuiven. Het loof aan de bomen was ondanks de hitte sappig groen. De natuur liet niet met zich sollen. De geur in mijn kamer was een bedwelmende cocktail van verrotte aardappels en vuile was. Ik spoot wat deodorant in de ruimte en op mijn lijf.

Iemand klopte op mijn deur. ‘Lau, ben je thuis?’

Timo’s stem. Een moment overwoog ik te zwijgen.

‘Ja,’ mompelde ik.

De deur stond op een kier. Timo gaf hem een zetje.

‘Heb je even?’

Ik keek om me heen in de hoop iets te vinden wat aannemelijk maakte dat ik tamelijk druk was met andere zaken. ‘Moet dat nu?’

‘Paar minuutjes maar, ik moet zo weg,’ zei Timo. Hij wapperde met wat A4’tjes in de lucht.

‘Dit moet voor vijven verstuurd worden. Zou jij het even kunnen doorlezen op spelfouten?’

Ik nam de papieren aan en ging achter mijn bureau zitten. ‘Waar is het voor?’

‘Die stage, ze willen nog een cv van me en een motivatie.’

‘Maar het was toch al rond?’

‘Jawel. Het is gewoon een formaliteit, meer niet.’

Met Timo achter me meelezend, doorliep ik zijn tekst, waar ik in de met deftige woorden doorspekte zinnen in niets mijn lamlendige huisgenoot herkende. Het vakantiewerk bij zijn oom, dat bestond uit het vouwen van rekeningen, dichtplakken van enveloppen en frankeren, omschreef hij als ‘financiële administratie’. De enkele keer dat hij een vergadering bijwoonde van de lustrumcommissie vatte hij samen als ‘projectmanagement en organisatie van diverse activiteiten’. Ik wees hem op een spelfout en een zin die niet lekker liep en gaf het terug.

‘Kun je nog net aanpassen.’ Ik knikte naar de klok.

Hij sloeg me twee keer op mijn rug. ‘Bedankt, man.’

De deur liet hij openstaan. Met luid gestamp ging hij de trap op naar zijn kamer. Het was moeilijk een beeld te vormen van Timo alleen in een wereldstad als Berlijn. Timo die altijd als een volgzame hond in mijn buurt rondhing. Niet in staat zelf keuzes te maken, vaak op het vervelende af om aandacht vragend. Maar de mensen die zijn achtergrond kenden, gedoogden stilzwijgend zijn aanhankelijke gedrag. Berlijn zou hem vast goed doen.

Een minuut of tien later dreunde hij weer naar beneden. Hij stak zijn hoofd in de deuropening. ‘Thanks, heb hem net gemaild. Zie je later, moet nu weg.’

Ik stak mijn hand op. De voordeur knalde dicht.

Liggend op bed probeerde ik me te concentreren op financiële processen binnen het mkb. Na een kwartier gestaar naar dezelfde bladzijde, zakten mijn ogen steeds verder dicht. Ik legde mijn boek weg en liet de slaap het van me winnen.

De beltoon van mijn iPhone zong door de ruimte. Het kostte me een paar tellen voordat ik wist waar ik was.

‘Met Laurens.’ Mijn krakende stem klonk onzeker, alsof ik zelf twijfelde of ik het daadwerkelijk was.

‘Hufter, met mij. Maan.’ Ze galmde enthousiast in mijn oor.

Met mijn vrije arm rekte ik me uit en geeuwde hardop. ‘O, hoi.’

‘De Van Daelens liften wel!’ riep ze.

‘Wat? Waar heb jij het over?’

‘Je broer, hij gaat mee.’

‘Huh, Krijn?’

‘Jezus, hoeveel broers heb je?’

Krijn ging mee? Dat leek me sterk. Toen de stilte te lang duurde, realiseerde ik me dat Maan misschien wel dacht dat ik aan het tellen was hoeveel broers ik had. ‘Alleen Krijn,’ zei ik.

‘Dat is toch goed nieuws? Dan kun jij ook gewoon mee!’

‘Wat heeft dat met mij te maken? Krijn gaat toch al mee?’

‘Ja, Krijn doet ook mee aan de wedstrijd. Hij gaat samen met Sabine.’

‘Ik geloof er geen zak van.’

‘Dat voorspelde hij al,’ lachte ze. ‘Dat dit jouw eerste reactie zou zijn.’

Toen pas hoorde ik dat ze niet alleen was. Een vertrouwde stem klonk op de achtergrond.

‘Is hij bij je?’

‘Ja, hij zit tegenover me. Wacht, ik geef hem je even.’ Ze giechelde.

‘Hé, broertje!’

‘Krijn? Is dit een grap?’

‘Had je niet gedacht, hè?’

‘Liften? En jij denkt dat pa hier niet achter komt?’

‘Sterker nog, hij weet ervan.’

Ik kuchte en verslikte me bijna. ‘Pa weet hiervan?’

‘Ja, ik heb hem gebeld.’

‘En hij keurt dit goed?’

‘Hij was not amused.’

‘Wat dacht je dan?’

‘Ik had niet anders verwacht. Maar ik heb hem weten te overtuigen.’

‘Yeah right.’

‘Ik zei: “Pa, ik heb je hulp nodig. Zonder jou gaat ons dit niet lukken. Iemand moet ons begeleiden. Een strateeg, iemand die het einddoel niet uit het oog verliest, iemand die weet hoe het is om snel te moeten handelen, hoe je onder druk keuzes maakt.”’

‘En dat werkte?’

‘Hij pruttelde nog wat tegen, maar je kent hem. Vleien werkt.’

‘Huichelaar.’

‘Hij ging zelfs nog verder. Hij belde ’s avonds terug met een verrassende mededeling.’

‘En dat was?’

‘Hij wilde sponsor zijn. Zijn bedrijfsnaam op onze shirts.’

‘Malloot.’

‘Hij had wel een voorwaarde.’

‘Zie je wel, zo gemakkelijk is pa niet in te palmen. En dat is?’

‘Jij moet ook meedoen. “Stukje kansenspreiding”, noemde hij het zelf. De mogelijkheid vergroten dat in elk geval één Van Daelen met de eer gaat strijken.’

‘Ik geloof je niet.’

‘Echt, pik. Ik meen het. Dat zei hij. En het toeval wil dat Maan hier net de keuken komt binnenlopen met het verhaal dat jij weigert mee te doen. Jij en ik begrijpen waarom. Maar dat is dus geen bezwaar meer, broertje. Anders gezegd, weigeren is geen optie.’ Er klonk gekraak en het leek alsof de telefoon viel.

‘Hufter?’

‘Maan.’

‘Je hoort het, je moet wel mee.’

‘Ja,’ zei ik. ‘Ik hoor het.’

Ik streek mijn shirt glad over mijn borstkas, terwijl ik mezelf in de spiegel bekeek. Mijn telefoon geklemd tussen oor en schouder. Een zweetlucht steeg op vanonder mijn oksels.

‘Ben je daar nog?’

‘Ja, sorry. Ik ben nog niet helemaal wakker, geloof ik.’

‘Ik zie je zaterdag om zeven uur!’

De verbinding werd verbroken.

Mijn shirt trok ik uit en gooide ik bij de was.

Onder de douche dacht ik aan mijn eerste en enige liftervaring. We waren met mijn moeder onderweg van oma naar huis, toen onze auto begon te pruttelen en niet lang daarna ermee ophield. Mijn moeder had geen telefoon bij zich, misschien had ze er in die tijd niet eens een. Het schemerde. We stonden op een rustige weg tussen twee dorpen in. Toen er een auto passeerde stak mijn moeder in wanhoop haar duim op. De auto stopte, het raampje ging open. Er zat een man in met lange haren. We mochten mee. Mama ging voorin zitten. Zij vroeg hem waar hij heen ging. Eerst naar Brussel, zei hij. Vandaaruit kon hij alle kanten op, Parijs, Milaan, Londen. Hij zag wel. Mijn moeder bekeek hem alsof ze wilde checken of hij een grapje maakte. Toen zei hij iets wat ik maar half begreep. Iets over reizen en thuiskomen. Het klonk wijs. De hele weg bleef ik gefascineerd kijken naar de vreemde man naast mijn moeder. Af en toe lachte ze om wat hij zei. Naarmate we dichter bij huis kwamen, leek ze losser te worden. Haar gezicht werd zachter, de strakke lijnen rondom haar mond vervaagden. Krijn staarde naar buiten.

Ik hoopte dat we doorreden naar Brussel. Het idee nog alle kanten op te kunnen liet me niet los. Maar ons avontuur hield op bij afslag Breda-West. Vanaf daar liepen we naar huis. Hij had ons ook thuis willen afzetten, maar dat was volgens mijn moeder niet nodig.

De preek van mijn vader die thuis volgde, hield het midden tussen razernij en radeloosheid. Mijn moeders gezicht nam het vertrouwde strakke lijnenspel weer aan. In een poging haar te steunen, klampte ik me vast aan haar been. Ze aaide me over mijn hoofd en zei dat ik alvast naar boven moest gaan, dan zou ze zo ook komen. In bed klonk het geschreeuw van mijn vader gedempt. Ik fantaseerde er de scène uit Brother Bear bij, waarin Kenai de beer doodt. Dan zou het uiteindelijk goed aflopen. Krijn kwam mijn kamer binnen. Duim in de mond en zijn knuffelhondje achter zich aan slepend. Hij kroop bij mij in bed en viel al snel in slaap. Mijn moeder kwam geen nachtkusje meer geven.

Ik pakte mijn rugzak van de kast en blies het stof eraf. In het voorvakje zat een vergeeld programmaboekje van de introductieweek van drie jaar geleden. Ik gooide het in de prullenbak.

‘Oké,’ zei ik hardop. Het klonk vertwijfeld. Zoekend naar schone boxershorts, een spijkerbroek en shirts, probeerde ik het met steeds meer overtuiging te zeggen. ‘Oké, oké, oké.’

De ritssluiting van mijn rugzak haperde. Na een flinke ruk schoot hij open. Het vel tussen mijn duim en wijsvinger kwam ertussen. Vloekend trok ik het los. Zuigend aan de wond schopte ik tegen de rugzak en ging op bed liggen. ‘Lissabon dus,’ zei ik tegen het plafond. ‘Met Maan.’

Ik dacht aan de week die volgde, de colleges, een vergadering met de Studenten Business Club en een nog onduidelijke afspraak met de activiteitencommissie die ik zou moeten missen, in ruil voor een roadtrip met de onverzettelijke Maan. De week was inwisselbaar met elke andere week van het jaar. De stoffige routine was ongemerkt mijn leven ingeslopen en beviel me prima. Misschien was het wel goed om dit te doorbreken. Maar het idee alleen al om mijn tijd liftend door te brengen, onbeschaamd op kosten van wildvreemden te reizen, als klaplopers van de een naar de andere plek te zeulen, deed me gruwen. Ik kon ook gewoon op vakantie gaan op een voor mij geschikt moment.

Ik schoof mijn handen onder mijn hoofd. Met mijn ogen half dichtgeknepen vervormde de vochtplek op het plafond tot een landkaart.

Op de achtergrond klonk de radio. Een reporter vroeg aan mensen op straat naar hun beleving van de warmte. Iemand sprak zijn angst uit voor smogvorming. Een vrouw klaagde over het geklaag van anderen. Een weerdeskundige voorspelde een horrorzomer waarin extreme stormen zouden worden afgewisseld met on-Nederlandse hitte.

Mijn maag knorde. Ik had geen eten in huis. Over tien minuten sloot de bakker aan de overkant. Ik schoot in mijn kleren en haastte me naar buiten.

Drie broden naar keuze voor zes euro kondigde het krijtbord voor de winkel aan. De geur kwam me tegemoet. De vrijdagmiddaggeur van vroeger, als ik thuiskwam van school. Ons hele huis rook dan naar versgebakken brood. Het dampte nog na als mijn moeder het kartelmes erdoorheen liet gaan. Dikke sneden met een korst die schrammen achterliet op mijn gehemelte.

Bijna al het brood was weg. De bakker veegde de winkelvloer. Om hem niet op te jagen, bladerde ik zonder echt te kijken in een klapper met het taartenassortiment.

‘U had voor drie uur moeten bestellen, als u de taart morgen wilt hebben,’ hoorde ik achter me.

‘Geen probleem,’ zei ik maar. Ik sloeg de klapper weer dicht en wees naar de laatste twee croissants. ‘Die twee graag.’

Hij zette zijn bezem weg en deed de croissants in een zakje. Ik rekende af.

In de schaduw van de gevel at ik ze op. Een plotseling opstekende wind joeg bloesem door de straat. De bakker haalde het krijtbord naar binnen en draaide het bordje achter het deurraam op gesloten. De met meel bestoven broek hing slap om zijn magere heupen.

‘Mooie avond nog,’ zei hij, en hij keek omhoog. ‘Er hangt onweer in de lucht.’

‘Ja,’ zei ik, de kruimels van mijn handen af kloppend. ‘Het wordt een horrorzomer.’

‘All sorrows are less with bread,’ zei hij, en hij sloot de deur. Een belletje rinkelde gedempt.

In ieder mens schuilt een poëet, dacht ik, vooral in die van wie je het niet verwacht.

Toen ik me weer omdraaide, zag ik op de stoep een briefje van vijftig euro liggen. Ik raapte het op en vouwde het open. Ik keek om me heen. Niemand. Ook de bakker was verdwenen. Aarzelend liep ik voorbij een aantal geparkeerde auto’s. Ik verwachtte een flauwe stunt met een verborgen camera, een experiment waarbij de eerlijkheid van studenten wordt getoetst, half Nederland meekijkend.

Het bleef stil op straat. Ik stak het briefje in mijn achterzak en stak de weg over. Op het moment dat ik de voordeur wilde openen, keerde ik me weer om en liep terug.

Het is niet mijn geld, besloot ik en ik klopte op het raam van de bakkerswinkel. Het duurde even voordat de bakker verscheen. Hij schoof het bordje voor de deur opzij en keek me uitdrukkingsloos aan.

‘Dit lag hier op de stoep,’ riep ik, het briefje omhooghoudend en overdreven articulerend.

Hij opende de deur en stak zijn hoofd met een vragende blik naar buiten.

‘Het is niet van mij,’ zei ik.

Vorsend nam hij me op. Ik hoopte op een nieuwe Engelse spreuk. Honesty is better than sugar coated bullshit. Zoiets.

De bakker zweeg.

‘Ik dacht dat het misschien van een klant is, of zo.’

‘Nou en?’

‘Het is best veel geld, als ik het had verloren, zou ik blij zijn als iemand het teruggaf.’

De bakker nam het briefje zwijgend van me aan, deed de deur achter zich op slot en sjokte de winkel weer in. Het geld schoof hij in zijn broekzak.

Ik tuurde door de winkelruit. Nog even verwachtte ik hem terug met een aardbeientaart of een mokka-gebakje als beloning voor mijn goede daad.

Hij bleef weg.

Toen ik de weg opnieuw overstak, had ik spijt. Ik nam me voor morgen te vragen wat hij met het geld ging doen, als niemand zich zou melden.

De lage middagzon wierp een langgerekte schaduw voor me uit. Alsof ik werd gevolgd door de slungelige bakker.

5

‘Eerst naar college, daarna de stad in. Lunchen met Rob.’ Timo zocht een mok tussen het servies met aangekoekte pastaresten van eergisteren en waste die af. Hij schepte er een lepel oploskoffie in en schonk er heet water over. ‘Ik neem de trein van zes uur naar huis, denk ik. Blijf vanavond bij mijn ouwelui,’ vervolgde hij na een slok koffie.

‘Hoe vinden zij het eigenlijk dat je naar Berlijn gaat?’ vroeg ik, terwijl ik muesli door mijn yoghurt roerde. ‘Voor hen is het ook spannend.’

Hij haalde zijn schouders op. ‘Ik ga het ze straks vertellen.’ Koffiedamp walmde tegen zijn gezicht.

‘Het is waar wat ze zeggen,’ zei mijn moeder toen ik op het punt stond het ouderlijk huis in te ruilen voor een ranzige studentenkamer. ‘Het grote loslaten is nu echt begonnen,’ ging ze door en ze bleef me stevig vasthouden op de stoep voor ons huis. ‘Dit was het dan,’ zei ze ook nog. Pa toeterde vanuit de auto. Om te voorkomen dat ze in mijn bijzijn hard ging huilen, wurmde ik me los en stapte bij hem de Volvo in. Op de aanhangwagen stonden mijn bed, een oude tafel en een versleten bureaustoel uit mijn vaders kantoor. Mijn matras lag bovenop en was met touwen stevig vastgemaakt.

Om het grote loslaten zo lang mogelijk uit te stellen voor mijn moeder, zwaaide ik tot ze zo klein was dat ze uit beeld verdween. Pa rookte een sigaar en belde onderweg met klanten. ‘Ik hoor wat je zegt,’ zei hij regelmatig, gevolgd door een maar. Hij was nog steeds in gesprek toen we bij mijn nieuwe woning aankwamen. Met zijn mobiel tussen zijn oor en schouder geklemd, hielp hij me de spullen naar boven dragen. Toen alles in mijn kamer stond, liep hij al bellend weg. ‘Is even belangrijk,’ fluisterde hij nog naar me.

‘Jij nog plannen dit weekend?’ vroeg Timo, leunend tegen de keukentafel.

‘Nee.’ Ik viste een harde rozijn uit mijn yoghurt. ‘Ik bedoel, het zijn niet mijn plannen. En ik denk ook niet dat ik meega. Ik –’

‘O, fuck, is het al zo laat. Moet gaan!’ Na nog een snelle slok koffie verliet hij de keuken. ‘Later!’ riep hij vanuit de hal. De deur viel met een smak dicht.

Ik bekeek de intekenlijst voor het avondeten aan de muur. Timo had zijn naam voor vanavond doorgekrast. De rest was er niet, zoals meestal op vrijdag.

Op mijn iPhone scrolde ik naar het nummer van Maan. Een tijdje tuurde ik naar het scherm. Toen klikte ik hem uit. Natuurlijk ging ik niet mee liften. Wat een onzin, dit was niet mijn plan. Drammerig gedrag verdient geen beloning. Pa kon ook de pot op.

Ik liet de yoghurt staan en ging naar buiten.

Ik moest een nummertje trekken. Het belletje rinkelde bijna onafgebroken. Kennelijk was ik de enige die zich daaraan stoorde. Voor me stond een oude meneer met zijn nummer omhooggestoken, de display met de verspringende ledlampjes strak in de gaten houdend.

‘Nummer 38,’ riep een vrouwenstem. ‘Niemand, nummer 38?’ De drukte in de winkel belette mijn zicht op de toonbank. ‘Nummer 39 dan.’

‘Ik heb 38,’ zei een verontwaardigde meneer.

Een moeder bukte over haar kinderwagen, waardoor ze een vrouw ernaast in haar zij duwde met haar achterste. Deze snoof, veegde een denkbeeldige vlek van haar rok en deed een stap opzij. De moeder maakte gekke bewegingen met een knuffelaap voor het hoofdje van haar kind. Het begon eerst zacht te huilen, maar al snel zwol het geluid aan. De moeder wiegde nog wat met de kinderwagen, keek naar haar nummer en liep zuchtend de winkel weer uit.

‘Is de bakker er zelf ook?’ vroeg ik, toen ik eindelijk aan de beurt was en voor de vorm een zak witte bollen op de toonbank legde.

‘Eh, nee, het is vrijdag,’ antwoordde de vrouw onverschillig en op een toon alsof ik een idioot was die zojuist had gevraagd of ze ook varkenshaasjes verkochten.

‘Weet u iets over die vijftig euro? Is er iemand voor gekomen?’ Ik zei het half fluisterend om de aanwezige klanten niet op ideeën te brengen.

‘Die actie is allang voorbij,’ zei ze. ‘Anders nog iets?’

Ik rekende af en stak de straat weer over. Achter me klonk het belletje.

6

‘Wanneer is het frituurvet voor het laatst ververst?’ vroeg Krijn terwijl hij zijn mobiel voor zich op de terrastafel legde.

De serveerster veegde met de rug van haar vrije hand over haar voorhoofd en haalde haar schouders op. ‘Deze week?’ zei ze, eerder vragend dan stellig.

Krijn schoof zijn zonnebril boven op zijn hoofd en keek haar minachtend aan. ‘Vraag je dat nou aan mij?’

‘Krijn, kap even,’ fluisterde ik. Om mijn schaamte voor hem uit te drukken, schudde ik afkeurend mijn hoofd.

‘Ik weet het echt niet,’ zei het meisje, haar dienblad hoog in de lucht houdend.

‘Vraag het even na en neem voor mij meteen een Duvel mee. En jij broertje, wat drink jij?’

‘Maak er maar twee van,’ antwoordde ik, het meisje mijn sympathiekste blik toewerpend.

De serveerster laveerde tussen de terrastafels door naar de ingang van het café. Alle tafels waren bezet. Meisjes met jurkjes in alle kleuren en roodverbrande armen zochten verkoeling onder parasols. Kostuumjasjes hingen werkeloos over stoelen, die bezet werden door mannen met opgestroopte mouwen en losgeknoopte overhemden. Het rumoer, de drukkende warmte en de hoeveelheid mensen overschreeuwden mijn gedachten. De hitte zorgde voor een kloppende pijn achter mijn ogen.

Krijn wilde per se in de zon zitten. Hij leunde achterover. Sinds een halfjaar liet hij zijn baard staan en had hij een strakke, ingeschoren scheiding in zijn haren. Zijn donkere blik, waarin altijd een zweem sarcasme school, gleed over het terras. De zelfingenomen grijns leek in zijn smoel geëtst. Zou hij zich bewust zijn van de gelijkenis met pa?

‘Ik heb goed nieuws en ik heb goed nieuws, wat wil je eerst horen?’ begon Krijn.

‘Ik heb slecht nieuws,’ zei ik. ‘Kies jij maar.’