© 2021

GrowingStories

Hilversum

Eerste druk, november 2021

Auteur: Ester Wijnen

©2021 Ester Wijnen en uitgeverij GrowingStories

Uitgever: Peter Smolders

eBook: Mat-Zet bv, Huizen

Foto auteur: Liesbeth Wattimury Fotografie

Corrector: Joyce van Wees

ISBN: 978-94-93089-73-0

NUR: 402

Proloog

Een zaterdagavond in september. Vier jaar getrouwd.

’s Avonds hadden we een restaurant gereserveerd. De ronde tafels met hun lange tafelkleden gaven een knusse sfeer. We bestelden een viergangendiner. Daar begon het al mis te gaan.

Ik zei iets wat Matthijs niet beviel en kreeg onder de tafel al een trap tegen mijn been. Man, met de buren erbij aan tafel! Hadden ze het door? Ja, natuurlijk zagen ze zijn reactie, maar ik weet niet of ze de trap meekregen. Herpakken Ester. Als je zo dicht bij elkaar aan tafel zat, voelde zelfs de schaamte intiem.

Na het eten liepen we door het stadje. Ik kon het niet meer opbrengen om nog naar de kroeg te gaan na het debacle en zei dat tegen Matthijs. De buren waren net iets verderop, al bijna onder de luifel bij een café.

Hij trok me terug en mee een straatje in en drukte me tegen de muur, meteen schreeuwend: ‘Kies maar. Of je gaat nu weg en bent alles kwijt! Of …’ Ik voelde me direct verlamd en sputterde wat tegen. Toen greep hij me flink bij de keel en duwde mijn kin omhoog. Ik zat volledig klem.

Wat wilde ik graag dat iemand het zag. Wat wilde ik graag schreeuwen om hulp. Alles ratelde door mijn hoofd. Zal ik naar links wegrennen, de straat uit, en mijn vader bellen? Dat hij me komt halen hier. Grave is te doen vanuit Venray. Maar wat dan? Wat zijn de risico’s? Kan ik dan nog terug naar Den Bosch? Zie ik de kinderen dan nog?

Hij haalde zijn greep aan en klemde nog harder. Ik hapte naar lucht, werd woest vanbinnen en gooide er met een piepstem een benepen ‘godverdomme’ uit. Toen hij wat losliet, zei ik erachteraan: ‘Ik ga hier weg.’

Direct begon hij te dreigen, nog vuriger dan daarvoor: ‘Kom maar mee, ik trap je helemaal verrot!’

Ik durfde niet weg te rennen. Weer niet. Het was een te groot risico waarvan ik de gevolgen niet kon overzien, hoe simpel die vluchtgedachte ook leek. Dus hield ik me stil. Rustig blijven Ester, laat het zakken.

Een kwartier later streek ik alles weer glad en met mijn gezicht in de plooi liep ik mee de terrastent van het café in. Ik kwam de buren onder ogen alsof er niets was gebeurd. Ze dachten misschien dat we nog wat uit te praten hadden gehad na het euvel in het restaurant.

Glimlachend nam ik een glas aan. Matthijs leek alweer in opperbeste stemming en ging joviaal lachend met de buurman in gesprek. Ze moesten eens weten.

Door de poort

Het feest waarop ik Matthijs voor het eerst weer tegen het lijf liep werd gehouden in de soos. Die kende ik goed. Vijf jaar lang had ik er hele avonden en soms dagen doorgebracht. Als stamgast, barvrouw, lid van tal van commissies en soospenningmeester. Je kon het zo gek niet bedenken of we organiseerden het wel. Van zuip-swing-zwabberfeesten tot Hollandse Avond, van Kaas- en Wijnfeest tot boerenkoolzaalhockeytoernooi, van Piekenfeest tot een hele jubileumfeestweek. Dansen, feesten en hangen aan de bar, dat was mijn studententijd in Den Bosch geweest.

Stel je toch voor dat het allemaal niet door was gegaan omdat ik direct na de middelbare school was gaan werken, zoals mijn vader had gewild. Tot mijn veertiende had ik een betrekkelijk gewone jeugd gehad. Vader bij de marechaussee, moeder thuis en een vijf jaar oudere zus. We woonden in Venray, in Limburg, op het kazernecomplex waar ik ook was geboren. En toen kwam alle rampspoed in een jaar bij elkaar. De vechtscheiding van mijn ouders en mijn moeder die het huis verliet. De sluiting van de kazerne waardoor we gedwongen moesten verhuizen. En in mijn rebellie maakte ik de chaos compleet door te blijven zitten in 3 vwo.

Mijn zus en ik bleven bij mijn vader. Mijn moeder zag ik het eerste jaar nog een paar keer. Ze leefde in een nieuwe werkelijkheid, we werden ergens ook vreemden van elkaar. Aan de andere kant oefende mijn vader druk op me uit om haar los te laten. Mijn zus wilde helemaal geen contact meer met onze moeder. Het was voor ons moeilijk te verteren dat ze bij een andere man woonde; alle drie koesterden we wrok.

Ik was de belofte thuis. Mijn zus had het op verschillende scholen al meerdere keren verprutst. Voor mij als jongste en slimste dochter lag de lat hoog. Die druk heb ik altijd gevoeld, dat ik het alsnog waar moest maken.

Van jongs af aan wilde ik beroepsmilitair worden en naar de Koninklijke Militaire Academie gaan. In het eindexamenjaar van het vwo doorliep ik het selectietraject en onderging ik meerdere psychologische en fysieke testen en een medische keuring. Maar vlak voor de eindstreep sneuvelde ik alsnog. Ik was weliswaar over de laatste hindernis gekomen, de aanname- en adviescommissie met officieren van hoge rang, maar de week in de vliegsimulator doorstond ik niet goed genoeg.

Nadat het militaire avontuur niet doorging, zei mijn vader me dat ik moest gaan werken, om zo mijn eigen centen te verdienen en daarmee dan te gaan studeren. Deze gedachtegang paste weliswaar bij zijn eigen achtergrond – op zijn achttiende bij de marechaussee met werk en opleiding ineen – maar ik vond het onbegrijpelijk dat hij dit ruim dertig jaar later op mij projecteerde. Ik verzette me aanvankelijk tegen het idee en verdiepte me in universitaire studies als Psychologie en Antropologie. Ook dat werd een zinloze missie. Het bleef een nee. Zo rolde ik na mijn eindexamen het vakantiewerk in en reed ik wekenlang op mijn brommer naar de paprikakas. Maar op deze manier was ik gedoemd te mislukken. Als ik niet zou gaan studeren, zou het niet goed komen met me. Mijn hersens zouden verpieteren. Alsof ze na al die jaren zo bij het grofvuil werden gezet. De jaarlijkse kermis in het dorp was het omslagpunt. Ik liep veel oud-klasgenoten tegen het lijf. Met jaloezie hoorde ik de verhalen over hun nieuwe avonturen aan. Werkelijk iedereen ging studeren en op kamers in een andere stad. Het gaf mij opnieuw een prikkel en ik nam het heft in eigen hand. Ik besloot: Ester gaat wel studeren. Het was krap aan, zo kort voor de start van het nieuwe studiejaar. Wat nu? Hoe pakte ik dat aan?

Het werd een rationele en praktische keuze: ik was goed in economie en belde met wat hogescholen. Ik had het allemaal alleen voorbereid. In het geheim, omdat ik niet aan mijn vader durfde te vertellen over mijn aanmelding voor de heao en mijn voornemen om het huis uit te gaan. Ik wilde geen dag langer meer in Venray blijven. Het kleine huurhuis waar we in terecht waren gekomen had nooit als mijn thuis gevoeld. Mijn vader was inmiddels gaan samenwonen en hertrouwd en ook dat vond ik ingewikkeld.

Ik werd aangenomen in Den Bosch en was opgelucht. Het zou goed komen met me. De dag dat ik thuis aankondigde dat ik toch ging studeren en op kamers zou gaan, zei mijn vader tegen me: ‘Dan trek ik nu mijn handen van je af.’ Vanaf hier had ik het alleen te doen. Het was het begin van mijn studententijd, een avontuur dat ik voor geen goud had willen missen.

Nu lag die tijd achter me. Al snel na het afronden van mijn studie Bedrijfseconomie had ik werk gevonden. Bij een groothandel in drukwerk en papier was ik aangenomen als hoofd van de administratie. En al was het feesten wel grotendeels voorbij, het werkende leven beviel me goed. Ik woonde nu ruim een jaar in mijn eigen hat, zo’n miniflatje met een keuken, badkamer en woon-slaapkamer. Na jaren in het studentenhuis was het fijn mijn eigen plek te hebben. Maar het bleef heerlijk om de oude vriendengroep af en toe terug te zien.

De soos kon je ook afhuren voor particuliere feesten. Deze avond was er een feest van een oud-huisgenoot, Martijn, en een schoolvriendin van me, die samen een halfjaar na mij waren afgestudeerd. Zo’n feest was een mooie gelegenheid ons weer in ‘de goede oude tijd’ onder te dompelen. We zagen elkaar nog wel met uitgaan of eetafspraken, maar dat werd rap minder als je eenmaal werkte. De sooskliek was een grote vriendenclub. Iedereen was er weer, op ons vertrouwde plekje in de binnenstad, in een oud historisch poortgebouw waar vroeger de zusters woonden, naast het stadsriviertje de Binnendieze.

Het feest was in de grote zaal en het zwembad. Zo heette de ruimte achterin, een paar treden naar beneden, waarschijnlijk omdat het bij hoogwater wel eens was ondergelopen. Het zwembad stond symbool voor feestelijke rariteiten zoals boerenkool smijten en moddergevechten. Het werd een avond zoals we er velen hadden gekend. Lachen, zuipen, bier, lol. Dit soort momenten en feesten waren goud, ze markeerden mijn vrijheid en deden me de zware kanten van het leven vergeten.

Die avond liep ik Matthijs dus ook weer tegen het lijf. Ik kende hem al een aantal jaren uit de soos. Hij zat op de hts en was ook een echte feestganger. We zaten in hetzelfde dispuut. We raakten aan de praat en aan het eind van de avond vroeg hij me mee naar zijn kamer. Hij woonde in een oud bejaardenhuis op een steenworp afstand van de soos. Dat was antikraak verhuurd en de halve soos woonde er. Ze hadden hun studentenkamers verlaten om hier voor een prikkie een hele eenheid te huren. Voor bejaarden voldeed het niet meer aan de norm, maar voor een student was het, vergeleken met de meeste kamers in de stad, een luxe om zo ‘ruim’ te wonen.

We gingen nog wat drinken op die kamer van hem, een donker hol met zwarte gordijnen en een eenpersoonsbed. Verder ouwehoeren met een biertje werd kussen en zo belandden we in bed. Het was snel gedaan en bepaald geen hoogstandje, deze onenightstand.

Na een paar uurtjes slaap werd ik wakker. Samen liggen in een eenpersoonsbed was krap. Ik kleedde me aan en maakte me uit de voeten. Licht gedesillusioneerd liep ik door de lange gangen van het gebouw naar de binnentuin, op zoek naar mijn fiets. In het ochtendgloren sjeesde ik door de stad naar huis. Alles bij elkaar was het nog geen kilometer. De winkelstraat uit, rechtsaf bij de bibliotheek, langs het ziekenhuis de brug over en ik was thuis. Ik dook mijn bed weer in om mijn roes uit te slapen. Ik had me verloren in een leuk feest, veel bier en een foute nacht.

Mijn leven bestond uit werken, volleyballen, eten en stappen met vrienden. Matthijs en ik hielden contact en begonnen wat te daten. Hij was gezellig, een makkelijke prater. We dronken wat in de stad, aten samen of hingen thuis op de bank.

Af en toe bekroop me het gevoel dat het niet echt wat zou worden tussen ons. Zoals we spraken over wie we waren en ons leven; het was allemaal zo verschillend. Hij kwam uit een traditioneel gezin uit een klein dorp, je kon merken dat hij erg familiair was. In zijn studententijd was hij in de weekenden altijd teruggegaan naar zijn ouders. Naar zijn leven en vrienden daar. Bij mij zag dat er totaal anders uit. Ik had zowat mijn hele studententijd in Den Bosch geleefd. Ik deed niet aan weekenden naar huis. Ik werkte vierentwintig uur per weekend in een shoarma-pizzeria om de kost te verdienen. Daarnaast was ik oproepkracht bij de post, waar ik al die jaren iedere zomervakantie ’s nachts werkte. Zes weken lang, vijf dagen in de week, de hele nacht. Daar betaalde ik mijn collegegeld mee. Als ik al een keer naar huis ging, was er bijna altijd conflict. Over mijn studie of geld. Terwijl ik daar nota bene zelf alle verantwoordelijkheid voor nam. Met mijn gescheiden ouders, een moeizame relatie met mijn vader en een moeder die ik niet meer zag, was er bij mij van een harmonieus thuisfront in de verste verte geen sprake. Mijn leven en mijn geschiedenis verschilden totaal van die van Matthijs. Dat was voelbaar in hoe hij sprak, hoe hij naar het leven keek, hoe hij zich richtte op zijn werk. Niet verwonderlijk overigens. We worden nu eenmaal gevormd door waar we vandaan komen.

Op een avond zouden we naar de film gaan. Ik voelde frisse tegenzin. Het was me eigenlijk wel duidelijk: Matthijs was een leuke vent, maar niet de man voor mij. Hoe ging ik hem dat vertellen?

We liepen door de stad op weg naar de bioscoop. Alles was op loopafstand, we woonden immers allebei in de binnenstad. We liepen het verlengde deel van de winkelstraat uit en kwamen in het laatste stuk straat, dat doorliep naar de bioscoop. Links en rechts lonkten de restaurantjes gezellig, maar vanbinnen nam mijn ongemak toe. De bioscoop doemde al op, recht voor ons. Het idee om zo meteen een paar uur vast te zitten en te doen alsof, greep me naar de keel. Ik stamelde wat en gooide het eruit: ‘Eh … ik zie het eigenlijk helemaal niet meer zitten tussen ons.’

Matthijs keek me met grote, overdonderde ogen aan. Hij stond stil, draaide zich naar me toe en pakte mijn arm vast. ‘Wat?’

Ik weet zijn woorden niet meer precies, maar hij zou iets gezegd kunnen hebben als ‘ach meisje toch …’ en hij gaf me het gevoel dat hij met me te doen had. Hij besloot resoluut dat we dan niet naar de bioscoop zouden gaan, nee natuurlijk niet. Hier moesten we over praten.

We draaiden om en liepen het hele eind terug om in de Korte Put een kroeg binnen te gaan. Het werd een urenlang gesprek. Het was duidelijk: Matthijs zag het wel zitten, hij was gek op me, we pasten goed bij elkaar en er lag een gouden toekomst voor ons. Hij was het totaal niet eens met mijn visie en hield een heel betoog waarin hij het tegendeel beweerde. Stel je voor, wij samen, wat zouden we wel niet allemaal kunnen bereiken? Hij legde uit hoe goed we juist door onze verschillen bij elkaar pasten. Ik voerde mijn argumenten aan om mijn gevoel te onderbouwen. Maar ja, geef maar eens goed woorden aan je onderbuikgevoel. Bij alles wat ik opperde had hij een weerwoord. Het duurde me veel te lang. Ik wilde eigenlijk allang naar huis. Aan het eind stemde ik in. Goed, we gingen het nog eens proberen. We gingen ervoor.

Van mijn vastberadenheid om er een punt achter te zetten was niets over. Ik liet me meevoeren, ompraten, overtuigen. Misschien was ik gewoon murw. Wat ik wel nog precies weet, is dat ik die avond gevoelsmatig door een poort ging. Zo een die maar één kant op scharniert en hard achter je dichtklapt. De weg terug voorgoed afgesloten. Ik had het zelf gedaan, mijn intuïtie genegeerd.

De eerste klap

De plannen die we maakten volgden elkaar in rap tempo op. Zo’n drie maanden na het feest werd de prille liefde bezegeld met een officiële verkeringsdatum. Er kwamen gouden vriendschapsringen die wel trouwringen leken. Het was menens. Matthijs was attent en charmant, het was fijn dat iemand zo’n aandacht voor me had. Zijn voorkomen, met zijn brede glimlach en vlotte babbel, was aantrekkelijk. Hij was het type man dat zich hartstochtelijk over je ontfermt en je laat voelen dat hij voor je wil zorgen. Na mijn turbulente studententijd was ik op mijn vierentwintigste wel toe aan wat rust en stabiliteit.

Ik haalde mijn rijbewijs en kocht van mijn spaargeld mijn eerste auto. Ik was trots op mijn koekblik, een witte Suzuki Alto. Nu had ik het echt op orde met een afgeronde studie, een goede baan en mijn eigen plek in de binnenstad. Alles op eigen kracht voor elkaar gebokst en zonder studieschuld, daar was ik echt trots op. Matthijs maakte kennis met mijn dagelijkse leven, dat naast werken vooral uit volleybal bestond.

Volleybal was mijn uitlaatklep en houvast. Altijd al. Als klein meisje stond ik joelend langs de kant bij mijn vader en op mijn zevende mocht ik zelf beginnen. Geen training of wedstrijd liet ik verstek gaan, nooit. Op mijn vijftiende speelde ik bij de dames. In moeilijke tijden had volleybal me op de been gehouden, zowel in Venray als in Den Bosch. Het bepaalde een groot deel van mijn sociaal leven. Op zaterdag hing ik de hele dag in de sporthal om ’s avonds met een vaste kliek nog op stap te gaan.

In Den Bosch was ik eerst niet gaan volleyballen, ik moest immers werken in het weekend. Maar op een gegeven moment kon ik er niet langer omheen. Zonder volleybal kon ik niet. Dus ging ik op zondag werken in plaats van zaterdag en kon ik weer divisie spelen bij dames 1. Naast de sociale contacten kon ik er mijn fanatisme en vuur in kwijt. Alles wat in me zat kon ik van me af spelen. We trainden twee keer in de week en steevast was de donderdagavond onze kantine-avond en zaten we tot een uur of half twee aan de bar. Met zes speelsters vormden we de harde kern, samen met een aantal mannen van de twee herenteams die naast ons trainden.

De vriendin met wie ik het meest omging was Monique. We zagen elkaar door het volleybal al drie keer in de week en trokken daarnaast veel met elkaar op. Op vrijdagavond gingen we op stap en belandden we laat in bed, om de volgende dag toch weer in het veld te staan. We waren conditioneel sterk en hadden genoeg reserves. Bijslapen deed ik op andere momenten. Als het competitieseizoen in de zaal voorbij was, pikten we van mei tot augustus her en der wat grasvolleybaltoernooien mee.

Matthijs was helemaal niet van de sport. Ja, hij had ooit gevoetbald, totdat hij een fikse blessure had opgelopen, maar verder was hij vooral van de muziek. Hij was een begenadigd muzikant en bespeelde allerlei blaasinstrumenten en net zo makkelijk piano of drum. Hij had gevoel voor ritme en speelde uit het hoofd allerlei muziek na. Hij zat nog in een band met zijn jeugdvrienden en had lange tijd in een orkest gespeeld.

We spraken over samenwonen en Matthijs had de route snel uitgestippeld. Hij aasde op een woning van een collega die zou gaan verhuizen, in Nijmegen, dicht bij zijn werk. Vijf dagen per week op en neer filerijden over de provinciale weg vol stoplichten was hem tegen gaan staan. Ik vond het een goed plan, we waren jong en ongebonden en het was een avontuur om gewoon te vertrekken en wel te zien hoe het zou gaan. Samen zijn en het fijn hebben was een lonkend perspectief. Samen stonden we sterk. Het betekende wel mijn laatste seizoen bij Den Bosch. Met weemoed nam ik afscheid van mijn team.

Ook dat jaar was de toernooikalender gevuld. We hadden er al een toernooi op zitten in Geffen en er stonden nog wat andere toernooien op de planning, onder meer in Essen, België. Daar kregen we niet genoeg dames voor op de been, dus zouden Monique en ik meespelen bij de heren. Zo’n weekendtoernooi was helemaal het summum. Op vrijdag heen om twee dagen te feesten en te volleyballen. Gouden momenten. Monique en ik mochten dan de enige dames zijn, we deden wat volleyballen, feesten en drinken betreft niet voor de heren onder.

Dat toernooi in Geffen had nog wel een staartje gehad. Na afloop zouden we met zijn allen terugfietsen naar Den Bosch. Maar eerst doken we in het dorp nog een kroeg in om de dag af te sluiten. Een andere volleyballer was flink aangeschoten en werd op een irritante manier opdringerig. Ik had al een paar keer laten weten dat ik er niet van gediend was, maar hij bleef maar aanhouden. Eenmaal thuis was ik nog behoorlijk verontwaardigd. Dat deed je toch niet? Matthijs had bij me thuis op me gewacht en hoorde alles aan. Hij was gelijk totaal overstuur. Zijn reactie was een mengeling van beschermingsdrang en jaloezie. Hij liet blijken dat hij het allemaal maar niks vond, ik daar tussen de mannen – en dat ze dan ook nog wat van me wilden. Dat vond ik dan weer wat overdreven. Ik was weliswaar ontdaan over dit voorval, maar daarmee hoefde hij niet ineens al mijn volleybalmaten af te serveren. En van jaloers gedoe hield ik al helemaal niet.

Van de drie serieuze verkeringen in mijn studententijd was er maar eentje goed jaloers geweest. Ik was altijd al een vrij type dat zich niet gauw door een ander liet voorschrijven hoe zich te gedragen. Dat was zelfs mijn vader niet gelukt. Op de middelbare school trok ik al veel met jongens op. Toen ik het na een jaar uitmaakte met die jaloerse vriend, gaf mijn vader er een metafoor aan die ik nooit ben vergeten. ‘Ester is geen vogel die je in een kooitje moet stoppen. Dan gaat het mis. Een vrije vogel moet kunnen vliegen.’ Het was het enige positieve dat ik mijn vader ooit over mij heb horen zeggen. Althans, ik vond het een compliment.

Toch kreeg Matthijs zijn zin. Ik liet Monique weten dat ik niet mee zou gaan naar België.

Die zomer hadden we ieder onze vakantie al gepland. Matthijs zou met zijn ouders en zus twee weken naar Italië gaan en ik had met Monique twee weken Turkije geboekt. Het zou mijn tweede eigen vakantie zijn. Na mijn afstuderen was ik pas voor het eerst in tien jaar weer op vakantie geweest. Een dubbele mijlpaal. Niet alleen omdat ik er toen geld voor had, vooral ook omdat er sinds de scheiding geen vakanties meer waren geweest.

Matthijs wilde zo graag dat ik met hem mee zou gaan naar Italië. Zijn ouders vonden het goed en we kregen het geregeld dat ik nog een week vrij had van mijn werk en dat ik met het vliegtuig zou komen in zijn tweede week. Hij haalde me van het vliegveld en zo hadden we toch een weekje samen onder de Italiaanse zon.

Zijn familie was voor mij een warm bad; hecht, vriendelijk en met oprechte belangstelling voor iedereen. We zaten met z’n allen in een groot huis aan een meer: zijn ouders, zijn zus met haar man en wij. Een oom en tante woonden iets verderop in hun tweede huis.

’s Ochtends liepen we zo naar het strand. Het was een idylle.

Matthijs en ik trokken er veel op uit. De bergen in om te wandelen, met de auto op pad om stadjes te verkennen, met een bootje dobberen op het meer. In de avonden tafelden we met elkaar als een grote Italiaanse familie. Ik was ook nog jarig die week en werd volop in het zonnetje gezet. Het was voor mij ongewoon, bijna ongemakkelijk, die familiare gezelligheid en zo opgenomen worden in het gezin.

Voor mijn verjaardag gaf Matthijs me een beautycase. Geen simpel ding, maar zo’n hele luxe, een Samsonite, zo’n klein koffertje. Een hartstikke duur cadeau. Dat was wel iets anders dan het vele tweedehands dat ik gewend was. Die kon ik mooi meenemen op vakantie naar Turkije.

Matthijs bracht ons naar het vliegveld. Het was best raar om weg te gaan met een vriendin terwijl we zo verliefd waren. Op vakantie voelde ik me soms schuldig als ik niet zo’n behoefte had om de hele nacht op stap te gaan. Evengoed hadden we een leuke tijd, trokken we veel op met twee andere meiden en kwam Monique qua stappen aan haar trekken. Twee weken later, eind augustus, haalde Matthijs ons weer op van het vliegveld en thuis stond een imposante bos rode rozen formaat XL op mijn eettafel. Wat een thuiskomst! De romanticus.

Kort daarna kregen we bericht dat de woning in Nijmegen aan ons was toegewezen. Het ging nu snel. In november konden we erin. Ik werd aangenomen in het Radboud UMC als stafmedewerker Financiën en Economie, zegde mijn baan bij de groothandel op en trof voorbereidingen voor de verhuizing. We regelden dat onze ouders elkaar zouden ontmoeten voordat we de sleutel kregen. Mijn vader en Reiny, zijn tweede vrouw, hadden een goede klik met Matthijs’ ouders. Het was het begin van een warme onderlinge band. Een paar dagen later stonden we met z’n allen te poetsen en de muren te latexen.

Het was een grote particuliere huurwoning, wel tien meter diep met een ruime vierkante woonkamer aan de tuinkant en vijf slaapkamers. Een rijkdom om daar als jonge mensen in terecht te komen als eerste huis. Natuurlijk werkten we allebei, maar ik vond het heel wat. Alsof het grotemensenleven nu pas echt begon. Het enige nieuwe dat we kochten was zachtroze hoogpolige vloerbedekking voor in de woonkamer. Verder kwam het vol te staan met onze studentenspullen, een allegaartje van tweedehands meubels. We voelden ons de koning te rijk.

Ons geld ging samen in de pot. Onze situaties waren tenslotte vergelijkbaar, beiden net werkend, weinig bezit. Die en/of-rekening luidde misschien het einde van mijn financiële vrijheid in, maar ‘samen’ was het credo, vanaf nu deelden we alles. Samen waren we sterk.

Naast de uitgaven voor het huishouden betaalden we aan de aflossing van Matthijs’ aanzienlijke studieschuld.

Had ik goed genoeg nagedacht over dat hele samenwonen? Of was het de vaart waarmee het ging? Of vrijheid blijheid, stappen zetten in het leven omdat je durft? Of verlangde ik zo naar rust en samen? Ik zal het nooit weten. En als ik er al antwoorden op zou vinden, dan verandert dat niks aan de geschiedenis. Je hebt het leven te nemen zoals het was en zoals het is.

Op het jaarlijkse personeelsfeest van Matthijs’ werk waren ook de partners uitgenodigd. Het was mijn eerste kennismaking met zijn baas en collega’s. In een zalencentrum zaten we aan ronde tafels, er was een diner en om ons heen werd er amusement opgevoerd. We vervolgden de avond aan de bar. Hoewel ik niemand kende vermaakte ik me goed. Contact maken met vreemden was aan mij wel besteed. Zo raakte ik aan de praat met een mannelijke collega van Matthijs en kwam ik mijn tijd goed door.

Plotsklaps gebeurde het. Matthijs kwam op me af en was not amused. Het was duidelijk dat hij te veel gedronken had. Een dreigende blik in zijn ogen. Ik moest mee naar buiten, waar hij volledig door het lint ging. Hij schold en tierde, werd emotioneel, trok zijn vriendschapsring af en gooide die in het gras. Toen draaide hij daar weer over door, waar was die ring gebleven? Met zijn betraande brillenglazen tastte hij in het wilde weg, maar vond niets. Wanhopig kroop ook ik door het gras op zoek naar die ring.

Ik was me van geen kwaad bewust. Wat gebeurde hier allemaal? Ik had geprobeerd om de avond goed door te komen en had niets gedaan wat ik anders ook niet deed. Ik was gewoon iemand die makkelijker met mannen stond te ouwehoeren dan met vrouwen. Ook in mijn studententijd had ik meer vrienden dan vriendinnen gehad. Het was mijn leven lang al zo.

We vonden de ring en namen een taxi. Thuis was Matthijs nog altijd woedend. Het vuur kwam uit zijn ogen. Wat maakte ik mee? Wat moesten de buren denken midden in de nacht, met al dat geschreeuw? Na een paar pogingen durfde ik niets meer te zeggen, alles wat ik zei was olie op het vuur. Ineens pakte hij de telefoon en smeet die door de kamer. Als een bang haasje kroop ik door de huiskamer heen. Het antwoordapparaat vloog erachteraan. Pats, tegen het raamkozijn. Het spatte in stukken uit elkaar. Ik dook weg achter de bank.

Voor het eerst in onze relatie was ik bang. Ik bevroor en probeerde het maar te verduren. Om er zo goed mogelijk doorheen te komen, hield ik me sterk. Incasseren. Bang voor wat er zou gebeuren, knikte ik en zei dat ik me misschien niet zo handig had gedragen. Alles om ervoor te zorgen dat dit zo snel mogelijk ophield en hij stopte met schreeuwen.

Mijn telefoon. Van mijn zuurverdiende centen van mijn eerste baan had ik mezelf die telefoon en dat antwoordapparaat cadeau gedaan voor in mijn hat’je. Een speciale uitvoering in houtdesign.

Klojo.

Wie a zegt, moet ook b zeggen

Dat jaar was onze eerste kerst samen. We hadden zeven maanden verkering en vierden eerste kerstdag bij zijn ouders en tweede kerstdag bij mijn vader en Reiny met alle vier de kinderen met aanhang.

We waren een ‘naderhand’ samengesteld gezin. Goddank. Ik had al genoeg moeten wennen aan de nieuwe relatie van mijn vader. Niet omdat ze een onaardige vrouw was, integendeel. Meer omdat ik bij alles voelde: je bent niet mijn moeder. Al deden mijn vader en Reiny hun best, het samengestelde gezin met vier volwassen kinderen die niet echt een band hadden met elkaar voelde kunstmatig. De vorm, een groot gezin gezellig bij elkaar met verjaardagen of kerst, was oké, maar de essentie, echte connectie, ontbrak. En wat was nu stieffamilie? Het was toch raar om te zeggen dat ik een stiefbroer en een stiefzus had? Want op die manier had ik er eigenlijk nog twee. Twee stiefzussen aan moederskant, van haar nieuwe man. Maar ja, dat hele stuk deed in mijn leven sowieso niet mee. Voor mij was er eigenlijk maar één ding dat gevoelsmatig telde. Ik had een vader en ik had een zus. Mijn eigen zus.

Matthijs had een goede klik met iedereen en zeker met mijn zwager. Die twee konden er allebei wat van, gepassioneerd discussiëren. Mijn vader genoot daarvan, die was net zo. Mijn zus had al elf jaar verkering en nadat ik twee keer eerder met een vriend thuis was gekomen, zat ik nu voor het eerst met mijn toekomstige levenspartner aan tafel.

De band met mijn zus ontwikkelde zich pas goed toen ik ging studeren. Door het leeftijdsverschil van vijf jaar hadden we in onze jeugd niet veel aan elkaar gehad. Onze rolverdeling was erop gericht dat als mijn zus iets niet durfde, ze haar kleine zusje naar voren schoof. Toch was er wel een ondergronds lijntje tussen ons. Hoewel mijn zus totaal anders omging met de situatie met mijn moeder en conflicten met mijn vader het liefst meed, steunde ze mij bij mijn worstelingen en mijn ruzies met hem. Niet op de voorgrond, maar ze was er en had begrip voor mijn gevoel. Ook toen ik besloot naar Den Bosch te vertrekken, ging ze met me mee om een kamer te zoeken. Het waren deze stille momenten van support die ertoe deden.

Ergens in die dagen rond kerst en oud en nieuw moet Matthijs me ten huwelijk hebben gevraagd. Ik weet niet meer hoe het gegaan is. Nog geen jaar na het bewuste feest in de soos vertelden we onze ouders dat we zouden gaan trouwen, het jaar daarop. Twee jonge ambitieuze mensen die iets moois van hun leven wilden maken. Verknocht aan elkaar en dromend van een sprookje. Trouwen en een gezin stichten. Om alvast te beginnen met de uitbreiding haalden we twee katten in huis. En dan waren er nog Buffel, mijn dwerghangoorkonijn, en de kuifparkiet van Matthijs.

Bij het Radboud hield ik het niet lang vol. Het was op z’n zachtst gezegd verschrikkelijk, een desillusie. Van een droom om te werken in een ziekenhuis naar vastlopen in de taaie stroperigheid omdat je als medewerker maar een minuscuul radertje bent in het grote geheel. Als jonge hond moest ik samenwerken met een dame van boven de zestig, die er vastgeroeste werk- en zienswijzen op na hield. Het ontnam me alle energie en bovendien deed het mijn kennis en ideeën tekort. Nog binnen mijn proeftijd zegde ik op. Mijn leidinggevende vond het getuigen van lef – dit had hij nog nooit meegemaakt – en prompt bood hij aan mij een goede referentie mee te geven.

Vlot daarna vond ik een nieuwe baan. Ik kwam weer terecht bij een technische groothandel, dit keer in elektrodraad en -kabel, en werd financial controller. Meteen onder Hiebo, de directeur, als rechterhand en financieel geweten. Daar zat ik beter op mijn plek. Een overzichtelijk bedrijf met leuke en jonge collega’s, veel meer hands-on. Ik paste goed in de sfeer en tussen de mannen van het magazijn en de verkoop. De enige andere vrouwen waren de secretaresse en de schoonmaakster. En de vrouw van de baas dan.

Thuis maakten we plannen om de bovenverdieping te verbouwen. Naast een nieuwe badkamer wilden we van twee slaapkamers één grote maken, over de volle breedte van het huis. We spaarden zoveel we konden. Gelukkig kreeg ik in die periode nog een flinke smak smartengeld van een letselschadezaak die al zeven jaar speelde.

Die zaak had te maken met een ongeluk aan het begin van mijn studie. Bij de shoarmatent was het buffelen geweest voor een karig loontje. Twee dagen van drie uur ’s middags tot drie uur ’s nachts om de kost te verdienen. Ik werkte binnen. Pizza’s bakken of shoarma snijden vond ik interessanter dan als hulpje bestellingen inpakken. Er werkte nog een andere jonge vrouw, zij reed meestal de bestellingen. Twee Hollandse meiden tussen de Turkse mannen, dat deed het voor de klandizie wel goed.

Op een avond reed ik met haar mee om een bestelling weg te brengen. In het schemerdonker doorkruisten we met de bestelwagen de binnenstad. Langs het station, onder de stationstunnel door. Boven op de kruising gebeurde het. Ik keek naar links en in een rush schoot het door mijn hoofd – ongeluk – om luttele seconden later vol in de flank geraakt te worden. Heen en weer stuiterend kwamen we tot stilstand. Driekwartslag gedraaid, een hoge trottoirband opgeklapt en rechts naast mijn portier een dikke stoplichtpaal. Verdwaasd kwamen we uit de auto. We hadden voorrang.

Eerst leek het goed met ons te gaan, maar de volgende dag was ik behoorlijk beroerd. Duizelig, stijf en misselijk. De huisarts stelde een posttraumatische whiplash vast. Het kostte me een halfjaar school omdat ik veel in bed lag, moeite had met concentratie en amper boeken kon lezen.

Een pittige letselschadezaak met veel medische onderzoeken moest de gevolgschade in kaart brengen, wat lastig was omdat ik een student was. Aan mijn toekomstige tekortkomingen moest een prijskaartje komen te hangen en dat vroeg om bewijslast. De verzekeraar van de tegenpartij deed juist erg zijn best om alles te ontkrachten en lichtte zelfs mijn huisartsdossier door om aan te tonen dat ik als kind heus al eens last van hoofd- en rugpijn had gehad. Maar met de keuringsuitslagen van de KMA had ik stevig bewijs dat ik sterk en gezond was geweest nog geen anderhalf jaar voor het ongeluk.

Na zeven jaar kwam er een einde aan de zaak. Hoewel bepaalde pijnklachten en lichamelijke beperkingen chronisch zijn gebleken, gaf de afronding zowel mentaal als fysiek een hele opluchting.

Het geld dat vrijkwam, was bovendien een welkome aanvulling in onze pot. Het was weliswaar mijn geld, maar het gaf ruimte om ons huis van een nieuwe inrichting te voorzien en de bruiloft te betalen. We kochten nieuwe banken, een salontafel en een riante eettafel met rotanstoelen. Grote meubelstukken die door het donkere hout goed combineerden met de antieke toogkast, een familiestuk dat we kregen van Matthijs’ ouders.

Het nieuwe werk beviel me goed. Hiebo was wel gecharmeerd van mijn manier van aanpakken. Ik bracht verbeteringen aan in administratie en processen en kreeg de ruimte met mijn analytische en kritische blik in het hele bedrijf dingen onder de loep te nemen. Mijn persoonlijke prestigeproject werd een groot automatiseringsproject dat ik samen met een collega erbij deed en waar heel wat extra uren in gingen zitten. Matthijs had er meestal commentaar op als ik laat thuiskwam van het werk. Terwijl het bij hem net zo goed voorkwam. Hij werkte in de bouw en dat betekende dat er zomaar ineens hele avonden en nachten of zelfs hele weekenden doorgerekend moest worden voor een aanbesteding van een groot bouwproject. Het was meten met twee maten.

Dat ging wel vaker zo, ook met de vrijetijdsbesteding. Matthijs maakte nog muziek met zijn band en was dan vaak zaterdag of zondag de hele dag op pad. Ik was in Nijmegen weer begonnen met volleyballen. Maar Matthijs wilde niet dat ik elke zaterdag weg zou zijn. Gelukkig kon ik doordeweeks competitie spelen en was dat issue overboord. Het was een compromis, want doordeweeks betekende dat ik geen divisie meer kon spelen. Maar iedere week gezeik was het ook niet waard. De weekenden waren bedoeld voor ons samen. Als er geen feest of bezoek van vrienden of familie was, genoten we van het thuis zijn. Op zondag hingen we zowat de hele dag op de bank, kijkend naar sport of films.

Soms waren er ruzies om de kleinste dingen. Matthijs kon de dingen moeilijk ‘laten zijn’. Als ik het niet met hem eens was, kon hij zomaar flippen. Ik kon hem dan maar moeilijk volgen. Andersom zal hij last hebben gehad van mijn opstelling. Ik gaf niet zomaar toe en kon ook principieel zijn. Neem bijvoorbeeld die katten; hij initieerde dat ze kwamen, maar de kattenbak verschonen deed hij nooit. Omdat hij al zoveel kluste, moest ik maar schoonmaken thuis. Ik zag dat heel anders, we werkten allebei evenveel, dus het huishouden samen doen was heel normaal. Gelijkwaardigheid, dat was mijn uitgangspunt.

We fantaseerden over een grootse bruiloft en kozen ervoor in Venray te gaan trouwen. Het zou immers raar zijn terug te gaan naar Den Bosch terwijl we daar niet meer woonden en met Nijmegen hadden we ook te weinig binding. Voor mij voelde Venray vertrouwd, de plek waar ik geboren en getogen was. We zochten naar sfeervolle, kasteelachtige trouwlocaties. Dat feest moest en zou een knaller worden.

Door Matthijs en mijn schoonfamilie maakte ik kennis met de watersport, waar ik tot dat moment totaal geen affiniteit mee had. Matthijs had een zeilboot en zijn ouders een luxe motorjacht en een caravan. Alles op dezelfde camping met jachthaven. Weekenden als Hemelvaart en Pinksteren waren familieweekenden waarop we voltallig aanwezig waren. Op het grote jacht van veertien meter konden wel acht mensen slapen. Alles spik en span. Matthijs was er zeer behendig mee en kon door smalle bruggen varen met de ogen dicht. Die zomer mochten we zelfs op vakantie met de boot. We nodigden eerst Ronnie, mijn beste vriend, en zijn vrouw uit een week mee te varen en daarna mijn vader en Reiny. Twee twintigers op een boot in een tropische broeierige zomer; we hadden het goed voor elkaar.

We betrokken de ouders uitvoerig bij onze trouwplannen. Gingen met Matthijs’ ouders op bezoek bij mijn vader en Reiny en andersom, spraken de ideeën voor de bruiloft door en gaven hun een stem bij keuzes die we maakten. Ook oud en nieuw vierden we met z’n zessen. Ze logeerden bij ons in Nijmegen, we dronken borrels en discussieerden tot diep in de nacht. Ik vond het fijn dat onze ouders het zo goed met elkaar konden vinden.

Het nieuwe jaar startte met de zoektocht naar een jurk. Met Reiny en mijn schoonmoeder bezocht ik een bruidsmodeshow en in verschillende plaatsen gingen we bruidswinkels af, om uiteindelijk in een klein zaakje te belanden in een kerkdorp van Venray. Ik viel voor een stijlvolle halterjurk met een strak lijfje, een blote rug en uitlopende voile. Met mijn slanke figuur kon ik het goed hebben en ik voelde me zowel vrouwelijk als stoer, precies zoals het bij me paste.

Ik schikte me in de wens van mijn schoonmoeder om er twee extra banden aan te zetten op mijn rug om de tatoeage op mijn schouderblad te verbergen: een klein beertje van nog geen drie centimeter. Op mijn eenentwintigste liet ik die zetten als symbool voor het onschuldige meisje dat ik was tot mijn veertiende. Mijn schoonmoeder wist het overigens subtiel te brengen, ‘het maakt de jurk nog mooier’, terwijl ik wist dat het meer ging om wat de familie wel niet moest denken.

Ik heb regelmatig getwijfeld of ik het huwelijk wel door moest laten gaan. De vele ruzies waren een slechte voorbode. En ook verwarrend. Hoe konden we nou zo bezig zijn met ons levensplan en het tegelijkertijd zo vaak zo gruwelijk oneens zijn met elkaar? Naast de plofsessies over futiliteiten ging het ook wel degelijk over wezenlijke verschillen in levensvisie. De verschillen die ik al gevoeld had tijdens het daten. Maar ja, wat moest ik dan?

Alles en iedereen was betrokken, wat zou dat wel niet voor consequenties hebben? Durfde ik dat allemaal wel overhoop te trekken? Het was niet alleen Matthijs die met de vinger naar mij wees bij ruzies, in mijn achterhoofd galmde net zo goed de stem van mijn vader, ‘dat het dan weer Ester zou zijn die de boel verstierde’. Wat dat betreft waren Matthijs en hij wel bondgenoten. En zijn ouders dan? De boel ontmantelen zou het hele decorum omverwerpen. Ik zat aan alle kanten vast.

Dan had ik op die bewuste avond maar niet moeten instemmen om het alsnog te proberen. Nu was het daar te laat voor. Bovendien wist ik dat het leven uit doorzetten bestond. Zo was het na de scheiding al geweest, tijdens mijn studie en ook na het ongeluk. Wie a zegt, moet ook b zeggen. Een andere optie was er voor mij simpelweg niet.

Kiezen is verliezen

In die tijd hadden mijn moeder en ik wat los contact nadat ze per brief toenadering had gezocht. Mijn adres had ze van haar broer en zijn vrouw, mijn peetoom en peettante. Dat was wel een ander ingewikkeld ding. Niet zozeer voor mij, maar wel voor hen en voor haar. Ik was altijd dol geweest op mijn lieve tante en oom. Zij hadden zelf geen kinderen kunnen krijgen en ik had daar als kind veel gelogeerd in de vakanties. Al mijn familie woonde in Zuid-Limburg, toch anderhalf uur rijden, dus bezoekjes waren nooit zomaar spontaan. Maar na de scheiding was er ook een breuk met de familie van mijn moeder ontstaan. Ze hadden afstand van ons gedaan, althans zo voelde dat, alsof mijn zus en ik er niet meer bij hoorden omdat we bij mijn vader waren gebleven. Ik heb mijn opa en oma nooit meer gezien. De enigen die contact met ons hielden waren mijn peetoom en -tante. Zonder onderscheid. Ook mijn vader en mijn zus kregen gewoon nog verjaardagspost.

Waar ik worstelde met mijn vader en moeder, voelde ik me door mijn tante enorm gezien. Haar liefde voelde onvoorwaardelijk en ze trok haar eigen plan. Ze liet zich niet tegenhouden om contact met mij te hebben, ook niet door de emoties van mijn moeder. Om gedoe te voorkomen haalde ze na verloop van tijd wel steeds mijn foto weg als mijn moeder bij hen op bezoek kwam, zo vertelde ze eens. Ik vond dat even begrijpelijk als pijnlijk.

Met mijn moeder was het aftasten en ik vond het lastig. Ik was veertien toen ze uit mijn leven verdween. In de jaren erna, van meisje naar jonge vrouw, was er veel met mij gebeurd. Een heel andere levensfase dan waar mijn moeder in zat. Wie was zij eigenlijk? Ik miste een moeder, maar was zij het die ik miste? Ik was nieuwsgierig maar ook bang. Wat als dit niks werd? Durfde ik dit wel aan? Aan geen contact was ik gewend, dat was ingepast in mijn leven. Nieuw contact met haar zette alles op losse schroeven.

Matthijs moedigde me aan, zei dat het goed voor me zou zijn en ging met me mee toen ik toch besloot mijn moeder te bezoeken. Samen gingen we naar Venray, waar ze woonde met haar man. Het was heel onwennig, we hadden elkaar meer dan tien jaar niet gezien en ik voelde me niet op mijn gemak in het huis vol kitscherige snuisterijen.

In de maanden daarna was ik in ongemakkelijke telefoongesprekken vooral op zoek naar diepgang en herkenning, maar ik vond het tegenovergestelde. Ik was een totaal andere vrouw dan mijn moeder. Zij was stil, geen prater en veel zachter dan ik. Ze vertelde dat ze in haar leven bij mijn vader alles alleen had moeten doen en dat ze nu niets meer alleen deed. Mijn moeder wilde gewoon gezellig koffiedrinken met z’n vieren.

Ik was meer nieuwsgierig naar alleen wij tweeën, zij en ik. Allerlei vragen spookten door mijn hoofd. Hoe zat dat dan met die moeder-dochterband? Wie waren wij als moeder en dochter? Wat was er tussen ons? En ik twijfelde nog hoe ik haar man in moest passen in mijn leven.

De man tegen wie ik altijd oom had gezegd. Zo lang ik bestond, waren ze goede vrienden van mijn ouders. Albert had een paar maanden bij ons in huis gewoond toen zijn vrouw en hij in scheiding lagen. Mijn vader had hun de helpende hand toegestoken door hem onze logeerkamer aan te bieden. Toen hij een flat kreeg, vertrok mijn moeder gauw daarna. Dat had geleid tot al die wrokgevoelens bij ons drieën.

Was ik er al aan toe om over alles wat er was gebeurd heen te stappen? Het was niet iets waar ik bewuste, rationele afwegingen in kon maken. Mijn lijf blokkeerde als vanzelf alle toegangen als ik me probeerde te zetten tot dat ‘gewoon gezellig met z’n vieren’. Ik was blij dat er weer contact was, maar ik kon er nog niet vol voor gaan. Met de bruiloft in het vooruitzicht stond ik extra onder druk.

Mijn leven bestond uit kiezen; samen ging het niet. De scheiding van mijn ouders had niet alleen een brute breuklijn veroorzaakt tussen het leven voor en het leven na de scheiding, ook ik was verscheurd geraakt. Al was mijn primaire emotie altijd geweest dat mijn moeder ons in de steek had gelaten, het was maar de vraag of dat uit beeld verdwijnen van haar een bewuste keuze was, van haar en van mij. Als ik, toen ik nog thuis woonde, ter sprake bracht dat ik mijn moeder miste, dan zei mijn vader dingen als: ‘Hoe kun je iemand die haar kinderen in de steek laat nou een moeder noemen?’ Of ‘Ik ben haar vergeten, dat moet jij ook maar doen.’

En de allerergste keer was toen ik naar mijn moeder wilde gaan. We woonden net in het nieuwe huis, het was vlak na mijn vijftiende verjaardag. We stonden in de woonkamer, hij bij de tafel en ik op de doorloop tussen de gangdeur en de keukendeur, op weg naar buiten. Toen hij vroeg waar ik heen ging en ik zei dat ik naar mijn moeder ging, gebeurde het. Woest werd hij. Als gebeten door een slang keek hij me aan en verhief zijn stem: ‘En als je denkt dat je het daar beter hebt, pak je koffers dan maar en vertrek! Dan hoef je niet meer terug te komen.’ Hij strekte resoluut zijn arm uit en wees naar de deur om zijn woorden kracht bij te zetten. Mijn ogen schoten naar die van mijn zus, op de bank. Ik stond als aan de grond genageld. We barstten in huilen uit, hier konden we niet tegenop.

Het was een dolksteek in mijn hart. Niet laf van achteren, nee gewoon recht van voren. Terwijl ik ernaar stond te kijken stak hij toe. Ik durfde niet meer te gaan. Het risico om alles te verspelen was te groot.

Kiezen was verliezen.

Hoe ging ik dat doen met de bruiloft? Was het mogelijk om mijn beide ouders daar te krijgen? Een halfjaar van tevoren ging ik samen met Matthijs in gesprek met mijn vader om erover te praten. Het was fijn dat Matthijs me daarin steunde, in mijn eentje had ik dat gesprek niet willen voeren. Al snel liet mijn vader duidelijk weten dat hij het ‘niet op prijs stelde’ als mijn moeder ook op de bruiloft zou komen. Hij maakte ‘zijn zienswijze kenbaar’. Hij was altijd goed in staat zijn woorden ambtelijk te kiezen en de afstand en hiërarchie tussen vader en dochter nog maar eens te benadrukken. Daar kon ik het mee doen, een duidelijke no-go.

Weer had ik geen keus. Samen kon het niet; kiezen voor de een was kiezen tegen de ander. Soms voelde ik me verloren in al dat familiegedoe. Bij Matthijs was alles traditioneel, een warme hartelijke familie. Soms zo warm dat ik me er ongemakkelijk bij voelde, maar het was fijn dat het zo ging en dat de banden tussen ouders en schoonouders ook goed waren. Mijn vader kluste graag en ging meer dan eens samen met Matthijs helpen schilderen op de boot van Matthijs’ ouders. Zo begonnen ook de weekenden op de camping en hun gezamenlijke vakanties aan boord.

Thuis begonnen we aan de verbouwing van de bovenverdieping. Matthijs was een goede klusser. Hij kon alles zelf. Met zijn technische opleidingen en werk in de aannemerij had hij kennis van zaken. Hij had er enorm zin in voor ons een mooi paleisje te maken. Mijn vader kwam regelmatig helpen. Toch gaf die hele verbouwing nogal eens onenigheid en was het stressvol om dit naast het werk allemaal zelf te willen doen. Over de stomste dingen ontstond heibel. Het uitzoeken van materiaal, kleuren en nieuwe slaapkamermeubels.

Waar ik het meest last van had, was dat Matthijs me als zijn hulpje zag. Hij dirigeerde me in het rond, stuurde me op pad om klusmateriaal te halen en riep om de haverklap dat ik koffie moest zetten. Ik wilde de verbouwing graag samen doen, maar had dan wel graag van tevoren doorgesproken hoe we het gingen doen die dag. En niet dat ik op grond van zijn impulsen de opdrachten kreeg doorgespeeld. Van die koffie kreeg ik helemaal genoeg. Als ik dacht ‘huppakee uit bed en starten maar, we moeten meters maken’, was Matthijs’ motto steevast ‘eerst koffie’ en waren we zo anderhalf uur, een paar mokken en evenveel sigaretten verder. Als ik soms van een afstandje naar de vorderingen keek en opmerkte dat iets scheef zat, kreeg ik de wind van voren.

In de zomer was de verbouwing boven klaar en maakte Matthijs nog een vijver in de tuin. Het was prachtig geworden. Een balzaal van een slaapkamer waarin de combinatie van kleuren en materiaal en de nieuw gekochte lits-jumeaux, driedeurs kledingkast en het bijpassende dressoir de luxe van een bruidssuite uitstraalde. Het zitje met twee stoelen en de gedrapeerde gordijnen maakten het helemaal af.

We leefden het ogenschijnlijk perfecte leven. Twee ambitieuze mensen met een mooi huis, goede banen, flinke salarissen, twee katten en een bruiloft op komst.

De relatie met mijn vader was sterk verbeterd sinds ik was afgestudeerd. En helemaal nu ik Matthijs kende en mijn leven op orde leek. Niet dat hij het zo expliciet uitsprak, maar tijdens mijn studententijd leek hij zich altijd zorgen te maken. Waarom hadden we anders steeds ruzie? Op het atheneum vond ik al dat hij geen recht van spreken had. Dat ik een jaar was blijven zitten rond de scheiding zei niets over mijn capaciteiten. Ik was een slimme meid en deed het op eigen kracht. Op de heao net zo.

In mijn studententijd hunkerde ik, net als in mijn jeugd, naar de trots van mijn vader, maar die kreeg ik nooit. Het scheelde niks of hij was niet eens op mijn diploma-uitreiking geweest omdat hij de weg niet kon vinden en vol ergernis rechtsomkeert wilde maken. Het was mijn zwager die ervoor zorgde dat ze alsnog doorreden naar Den Bosch. Van een ander moment herinner ik me zijn glunderende blik toen ik vertelde dat ik zonder studieschuld mijn opleiding had bekostigd. Hij zei: ‘Dat heb ik dan maar mooi voor elkaar gekregen.’ Mijn zelfstandigheid als het resultaat van zijn opvoeding. Hij bedoelde het vast niet kwaad, maar zijn manier van kijken vond ik moeilijk te bevatten.

Samen met mijn vader op pad gaan voor zijn pak voor onze trouwdag was dan ook fijn. Eindelijk kwam er weer iets terug van de innige vader-dochterband die er tot mijn veertiende altijd was geweest. We genoten van het dagje uit, hadden lol en leuke gesprekken. Misschien dat ik met die traditionele toestanden iets rechttrok uit het verleden? Mijn vader zou me weggeven in de kerk. Een symbolische daad die veel betekenis voor me had. En ik was trots op onze originele trouwkaart met een pentekening van zijn hand. Hij had de kerk magnifiek nagetekend.

Aan de vooravond van de zomer, zo’n tien weken voor de bruiloft, kregen we te horen dat onze feestlocatie was afgebrand. We maakten ons niet druk, want alles zou geregeld worden met een grote tent op dezelfde plek. We leefden ontspannen naar de bruiloft toe, waren druk met de laatste minutieuze voorbereidingen en rolden zo de zomer in. Trouwen was die zomer het thema. Mijn zus kondigde aan te gaan trouwen, mijn stiefbroer trouwde en op de bruiloft van mijn nicht zetten Matthijs en mijn zwager de boel op stelten. De toon was gezet.

Mijn moeder liet ik de dag voor de bruiloft een boeket bezorgen met dezelfde bloemen als in het bruidsboeket. Ik hoopte haar daarmee iets van troost te bieden dat ze niet vol aanwezig mocht zijn op de grote dag van mijn leven.

We trouwden in september en kozen voor traditie; ik vertrok een dag van tevoren naar mijn vader. Ik ging naar de kapper, uit eten met mijn zus en ’s avonds borrelden we met z’n allen. Ik danste met mijn vader door de kamer en we oefenden het loopje in de kerk. De volgende dag zou hij me weggeven. De jongste dochter het eerste getrouwd. Niet dat het een wedstrijd was, maar iets van prestigedrang zat wel in Matthijs en mij. Het eerste, het snelste, het grootste, het best betaald. Hoewel het ook gewoon de loop van het leven was. We zagen vrienden om ons heen ook samenwonen, verhuizen en trouwen.

De volgende morgen stond ik als een prinses boven aan het slaapkamerraam in het huis van mijn vader. Beneden op straat klonk trompetgeschal. Daar stond Matthijs, die mij met de zachte klanken van zijn bugel de liefde betuigde. De tranen biggelden over mijn wangen terwijl iedereen vanaf de straat toekeek en genoot. Het was ouderwetse romantiek die helemaal paste bij hoe we het bedacht hadden. In de Rolls-Royce Silver Shadow met chauffeur reden we naar het stadhuis.

Daarna trouwden we in de kerk. Kosten noch moeite waren gespaard. Je kon het maar eens in je leven onvergetelijk doen. De hele kerk was versierd met witte bloemen. Het altaar was groots en bijpassend opgetuigd, aan de kerkbanken hingen linten met bloemen en de organist met een groot zangkoor luisterde de boel muzikaal op. Een neef van Matthijs speelde trompet.

Toen het koor het ‘Ave Maria’ zong was ik in tranen, geknield zat ik voor het Maria-altaar. Het had natuurlijk alles te maken met mijn moeder, die overigens samen met haar zus in de kerk zat. Gelukkig kon ze mij toch nog als bruid zien en een deel van de trouwerij meemaken.

We hadden onze beste vrienden en ooms en tantes als daggasten, genoten van een luxe diner en gaven ’s avonds een groot feest voor wel tweehonderd man. Familie, collega’s, vrienden, volleybal, muziek, echt iedereen hadden we uitgenodigd. Het klapstuk vormde de bigband met twintig muzikanten. Als de bruidegom zelf muzikant is, kom je natuurlijk niet weg met een lullig bandje. Het was ongekend hoe groot de feestvreugde was. Die band zweepte de hele boel op.

Op het eind werden we nog onverwachts toegezongen door Edy, een volleybalvriend, die ‘You’ll never walk alone’ vertolkte als een echte artiest. Matthijs en ik vielen elkaar huilend in de armen. Mensen hebben het er nog altijd over hoe waanzinnig die bruiloft was.

De volgende ochtend ontbeten we met z’n allen, haalden de eerste foto’s en de video op en gingen met onze ouders naar Nijmegen. Die bleven met z’n vieren slapen en zo verlengden we de bruiloft nog met een tweede intieme dag. Ik straalde van geluk, het spatte van de foto’s af. Weggegeven door mijn vader, getrouwd in mijn geboorteplaats, in de kerk waar ik gedoopt en gevormd was, een onvergetelijk feest. Het complete plaatje.

Op zondagmiddag waren we weer alleen. De volgende dag zouden we naar Venezuela vliegen voor de huwelijksreis. We hadden nog het nodige in te pakken. Het bruidsboeket legde ik op de voorzolder boven op de schuifkast. Het was een hangend boeket en een waar kunstwerk. Een soort waterval van witte bloemen met strengen groen. Ik wilde het laten drogen om te bewaren. Toen we op zolder bezig waren om de koffers te pakken ontstond er een woordenwisseling. Het ging weer eens nergens over. Het ontaardde in geschreeuw van Matthijs. En toen kwam het. Ik was op de bruiloft te weinig met hem bezig geweest. Hoe vaak had ik dit nu al niet gehoord?

Niet weer! Ik kon er niet tegen, ik wilde het niet, genoeg had ik ervan. Hij werd steeds kwader, sloeg dreigende taal naar me uit en greep me vast. Ik rukte me los, gilde en rende de trap af. Op de overloop bleef ik wachten.

‘Je komt NU terug naar boven’, zei hij op intimiderende toon. ‘Ester …’

Ik deed het niet, ik vertikte het. Ik had ruimte, hij was boven en ik hier, er zat een paar meter tussen ons. Wat waren mijn kansen? ‘Nee!’ riep ik, ‘je bekijkt het maar … doe normaal man.’

Nu ontvlamde hij helemaal. Ik weifelde maar was toch onderaan de trap gaan staan zodat hij me kon zien. Misschien bedaarde hij dan wat, want als ik niet in beeld was, kon dat de boel verergeren.

Het overrompelde me. Hij smeet het bruidsboeket zo van de zoldertrap naar beneden. Ik stond geschokt te kijken. Daar lag het, onderaan de trap. Mijn bruidsboeket. Ik begon te huilen, de klootzak. Hoe kon het, dit, we waren net getrouwd … Mijn hoofd voelde dof en verward. Ik greep het aan flarden gescheurde boeket en zakte op de overloop tegen de muur omlaag. Al het moois van anderhalf jaar voorbereiding was in één klap vervaagd.

Matthijs stond inmiddels op de overloop en keek me schuldbewust aan. ‘Moptie, sorry … duizendmaal sorry.’

Nooit genoeg

Het hotel was precies zoals op de plaatjes. Zandkleurig steen met witte bogen en grote roze en oranje bloemen in de borders. De wuivende takken met heldergroen blad zwaaiden ons toe. ‘Hello to the married couple,’ zei de receptionist breed lachend.

Het ruime appartement op de begane grond had een hemelsblauwe houten deur als entree. Aan de rand van het zwembad. Slechts een paar passen verwijderd van een frisse duik in het water. Wat een droomreis. En dit was nog maar het begin. Voor de deur van het hotel stonden weliswaar bewakers met geweren, maar binnen voelde ik me een prinses in een weelderig paleis.

Na een dag raakte ik al aan de diarree. In no time was ik flink beroerd en lag als een trillend rietje in bed. Ik vroeg Matthijs wat medicijnen te regelen en me verder maar te laten. Wat kon ik anders dan mezelf rust gunnen? Na een paar uur werd hij al ongedurig. Hij baalde natuurlijk, wat ik wel begreep. Dan liep hij haastig in en uit om te informeren of het al beter ging, maar ik zag het ongenoegen in zijn blik. De volgende dag mopperde hij dat hij door mijn ziek-zijn de hele dag alleen zat. Het was nota bene onze huwelijksreis.

Dat was wel de kern van onze ruzies. Hij vond altijd dat ik hem niet begreep. Want zijn baalgevoel bedoelde hij goed. Het was niet zozeer tegen mij gericht, nee, hij drukte er juist mee uit hoe graag hij bij me was, samen wilde zijn. En als dat niet lukte, frustreerde dat hem. Zijn ongenoegen was eigenlijk een daad van liefde. Zijn cirkelredenering kon ik moeilijk volgen. Als het issue maar weer voorbij was, dan was er geen vuiltje aan de lucht.

We ontmoetten een ander stel uit Nederland, Tukkers met wie we direct een klik hadden. Samen vulden we de tijd aan het zwembad, volleybalden in het water en klaverjasten ’s avonds met bier tot in de late uurtjes. Ik hield van dat soort gezelligheid. En het was fijn om samen met anderen te zijn, dan was Matthijs minder op mij alleen gericht. Het tij was gelukkig gekeerd nadat ik beter was geworden.

We zaten op Isla Margarita en deden alles wat je op zo’n vakantie deed. We verkenden het eiland met een jeep, lagen op de bounty-stranden, snorkelden en gingen de zee op met een waterscooter. Het hoogtepunt voor mij was een vaartocht door de mangroven, zo dicht bij de wonderschone natuur was ik helemaal in mijn element. In een gammel houten bootje laag boven het water met die gigantische boomwortels om je heen. Op de laatste avond genoten we van een romantisch diner op het strand bij de ondergaande zon. We fantaseerden uitvoerig over het gezin dat we wilden stichten. Het hoefde niet te wachten voor ons. Jong moeder worden vond ik geen probleem. De gangbare norm van hoogopgeleide vrouwen was dat je eerst carrière maakte en pas ruim na je dertigste aan kinderen begon. Dat zag ik niet zitten. Eerst carrière maken en dan je hele leven overhoophalen omdat er een kind komt? Dan konden we er maar beter meteen mee beginnen. Een oude moeder wilde ik ook niet zijn. Na de huwelijksreis stopte ik met de pil.

Na thuiskomst maakten we met onze trouwfoto’s een rondgang bij vrienden. Zo sliepen we bij Ronnie. Ik kende hem van de heao en was jaren intens met hem opgetrokken. Hij was mijn getuige geweest bij het huwelijk. Het was een en al gezelligheid: roken, drinken en ouwehoeren tot diep in de nacht. De nasleep van het studentenleven. We lagen in de woonkamer op de slaapbank en Matthijs wilde seks. Ik hoopte altijd dat hij genoeg zou hebben gedronken waardoor hij snel in slaap viel, maar dat gebeurde dan weer net niet. Ik wilde geen seks bij anderen in huis. Maar als Matthijs had gedronken was er niet veel tegen hem in te brengen. Dat had ik me van tevoren wel anders voorgesteld.

Met mijn vorige vriendjes had ik een goed seksleven gehad, samen genieten. Was ik misschien verwend geraakt omdat mannen het fijn vonden mij naar een hoogtepunt te brengen? Bij Matthijs ging het totaal anders. Hij kwam altijd binnen een paar minuten klaar. Hij leek niet eens z’n best te doen. ‘Ik kan gewoon niet anders,’ zei hij dan. ‘Jij maakt dat bij me los. Ik kan het niet tegenhouden.’ Toch vond ik het geen compliment. Seks werd daardoor steevast een vluggertje waarbij hij snel klaarkwam, sorry zei en mij nog graag wilde bevredigen als genoegdoening. Maar dat hoefde ik dan niet meer, de jeu was er wel af dan. Dat vond hij dan weer oneerlijk. Het ging zo subtiel steeds. Hij wist het zo te draaien dat de pijl altijd weer naar mij wees.

Op die slaapbank werd hij al gauw dwingend en wilde ook nog anale seks, maar dat wilde ik absoluut niet. Niet alleen omdat we bij vrienden sliepen, ik wilde dat gewoon niet, er was niets liefdevols aan, ik vond het eerder denigrerend. Bang dat hij stampij zou maken en mijn vrienden het zouden horen onderging ik het maar. Het anale deel wist ik van me af te houden.

’s Ochtends kletsten we verder waar we de avond ervoor waren gebleven. Na het ontbijt en de koffie ging de rondtoer door en bezochten we andere vrienden. Ik zag die nacht als een incident en richtte me weer op de leuke dingen. We waren heel knuffelig samen. Dat was het leven dat ik wilde, geborgenheid, dat we het fijn hadden. Het was een bijkomstigheid. In ieder huis ging het nou eenmaal niet altijd goed, dat was ook normaal.

Het laatste weekend van oktober haalden we op de camping de zeilboot uit het water. De boel weer ontmantelen en opruimen was de jaarlijkse eindeseizoensriedel. Normaal gesproken deden we het afbouwen en schoonmaken met de hele familie, maar dit keer waren we met z’n tweeën. Mijn schoonouders zaten in Verweggistan bij familie en mijn schoonzus was net bevallen van haar jongste. Ook wel een keer fijn, nu deden we het op onze manier. Het gebeuren op de camping en in de jachthaven stond bol van de rituelen. Eerste weekend april camping open, schoonmaken. Dan Hemelvaart, Pinksteren. Allemaal weekenden waarin min of meer verwacht werd dat we er waren. Zomervakantie, het jaarlijkse dorpsfestijn, herfstvakantie. Laatste weekend oktober, camping dicht, opruimen en schoonmaken. Aan de ene kant was het genieten om daar te zijn. Het water, de natuur, het zwemmen en varen, de gezelligheid samen. De ouders van Matthijs waren schatten van mensen die anderen volop lieten meegenieten van hun welvaart. Altijd alles goed verzorgd met eten, hapjes en drankjes. Aan de andere kant riep het verplichtingen op. En moesten de dingen op een bepaalde manier gaan. Of het nu de manier van schoonmaken was of de volgorde van opruimen. Dat stond me tegen. Ik nam nooit zomaar iets aan.

Op de lagere school zat ik al steeds met de vinger in de lucht. Wat was de logica der dingen? Hoezo? Waarom kon het niet anders? Wat ging er dan mis? Dat soort vragen stelde ik mezelf altijd. Zo keek ik ook naar de gebeurtenissen thuis. De scheiding van mijn ouders. Het verdwijnen van mijn moeder. De relatie met mijn vader die op slag veranderde. Oké, misschien was het lastig voor hem, ineens alleen met twee dochters in huis. Maar waar was het misgegaan?

Alleen kreeg ik niet zo makkelijk antwoorden. Iedereen vertelde een andere waarheid. Wilde me iets anders doen geloven. Waar vond ik houvast? Ik had al snel door dat die nergens te vinden was. Niemand praatte echt met me. Ik was toeschouwer van een slecht toneelstuk. De acteurs gingen alleen maar op in hun eigen spel, ik zat eigenlijk voor nop in de zaal.

Mijn vader spuwde zijn gal over mijn moeder als een harteloze vrouw. De zus van mijn moeder stuurde mijn zus een brief waarin ze uit de doeken deed wat de waarheid was en wat mijn vader mijn moeder allemaal had aangedaan door het haar thuis onmogelijk te maken. Maar de zus van mijn vader zei juist, toen ik ernaar vroeg, dat ze mijn moeder toch altijd gekend had als een lieve vrouw. Iedereen een andere werkelijkheid. Daartussenin stond ik. Waar kon ik op vertrouwen? Wie had gelijk? Beter kon ik afgaan op mijn eigen waarheid. Maar ja, wat was mijn waarheid dan? Hoe zuiver was die? Hoe beïnvloedden al die waarheden van anderen mijn perspectief? Bestond de ultieme waarheid eigenlijk wel?

Die brief van mijn tante was overigens een reactie op het feit dat mijn zus de verjaardagskaart van mijn oma en opa, met geld erin, terugstuurde. Dat moest ze van mijn vader. Ze waren allebei jarig op dezelfde dag en nu, de eerste keer na de scheiding, had alleen mijn zus een kaart gehad. Ik vond het zielig voor mijn vader. En zoals ik wel vaker de kastanjes uit het vuur haalde voor mijn zus schreef ik mijn tante een brief met mijn verweer om een paar misverstanden recht te zetten. Ik leek wel een advocaat.

Die hele tombola van meningen had me gesterkt in mijn aversie van ‘iets moeten van een ander op een bepaalde manier’. Ik wilde baas zijn over mijn eigen leven.

Matthijs was op zoek naar een andere baan. Hij wilde nieuwe stappen zetten, vooruitkomen in zijn werk. Hij solliciteerde bij een aannemer in Brabant. Tijdens het opruimen op de camping hadden we het erover dat we dan ook weer in Den Bosch konden gaan wonen. En wie weet hadden we nog een reden: ik was overtijd. Amper zes weken na de huwelijksreis gingen we met twee kleine sokjes op pad naar mijn vader en Reiny om te vertellen dat ze opa en oma werden. Mijn schoonouders zaten nog aan de andere kant van de wereld dus wachtten we met vertellen tot ze thuis waren. Dolblij waren we. Zo snel zwanger, wat een geschenk.

Ik kon mijn ambities voorlopig goed kwijt in het automatiseringsproject op mijn werk. Het was omvangrijk en risicovol, alles werd vervangen en het vroeg een andere manier van werken. De verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat alles vlekkeloos zou verlopen was koren op mijn molen. Bovendien was het een toffe plek. Jonge collega’s en een goede werksfeer, veel humor en no-nonsense. Geen blabla maar rechtdoorzee.

Matthijs liet zijn baas weten dat hij aan het solliciteren was. Prompt kwamen daar nieuwe plannen op tafel. Het bedrijf kon misschien een groot bouwproject gaan doen in de buurt van Matthijs’ geboortegrond. Zo’n project kon wel jaren duren. Zouden we dan toch niet teruggaan naar Den Bosch? Gingen we misschien wel anderhalf uur een andere kant op? Gingen we vlak bij zijn ouders wonen?

Met deze nieuwe wending tolde het aan alle kanten. Matthijs en de onzekerheid van de nieuwe plannen, ik met de gebruikelijke zwangerschapskwaaltjes en weinig energie. Lange cursusdagen voor het project. De volle weekenden met vrienden. De meeste vrienden die we vertelden over het goede nieuws reageerden overdonderd. Zo snel zwanger, dat hadden ze niet verwacht. Iedereen zat in de fase van net een jaar of twee na het afstuderen aan het werk. We liepen voorop.

Na wat gesprekken met zijn baas besloot Matthijs om toch bij het bedrijf te blijven. Er ging een streep door ons plan Den Bosch en we begonnen aan de verbouwing van de badkamer. Net als bij de slaapkamers deed hij alles zelf en mijn vader kwam regelmatig helpen. Daarna was de bovenverdieping gedaan en met wat laatste klusjes beneden was het huis eind december klaar. Dat hadden we mooi gefikst. Ons huis tiptop op orde en ik dertien weken zwanger.

Het projectplan van zijn baas ging uiteindelijk toch niet door. In mijn ogen was het meer een lokkertje geweest om hem daar te houden. En op exact het juiste moment werd Matthijs opnieuw gebeld door het bedrijf waar hij eerder had gesolliciteerd. Binnen no time waren ze rond. Dat maakte me hoopvol. Zouden we dan toch teruggaan naar Den Bosch?

Het was in die tijd dat ik steeds vaker te maken kreeg met het ‘nooit genoeg’ van Matthijs. Na een personeelsweekend van zijn werk kwam hij zo versleten terug dat we het afscheid van vrienden die gingen emigreren moesten afzeggen. Daarna vierden we carnaval in Den Bosch. Na drie dagen vieren moest ik op dinsdag weer aan het werk. Liever ging ik samen naar huis, maar die laatste dag moest en zou gevierd worden. Het was nooit genoeg. Niet qua uren en al helemaal niet qua drank. Was ik de zeikerd die hem niets gunde? Of was hij degene die nooit eens gewoon kon stoppen? Hoe dan ook, er zat geen enkele rem op.

Vlak na carnaval was alles geregeld met zijn nieuwe baan. We zochten een mooie stationwagen uit als nieuwe leasebak. Ik was zo blij dat we terug zouden gaan naar Den Bosch. Ik pinde me erop vast. Het was alleen wel schrikken met de huizenprijzen. Daar moest een klap geld bij, wilden we vergelijkbare ruimte krijgen als in Nijmegen. Hoe meer we rondkeken, hoe meer de verhuisplannen in de koelkast kwamen te staan.

Jammer, maar ik had ook even genoeg aan mijn roze wolk, schreef ik in mijn dagboek. Ik voel me rozig en heel gelukkig. De wereld mag instorten. Ik heb Matthijs en ik heb mijn baby.