© 2023

GrowingStories

Hilversum

Auteur: Marc van Pappelendam

© 2023 Marc van Pappelendam & Uitgeverij GrowingStories

Coverfoto: Liliana Sepulveda Chaustre Hopman

Foto auteur: Monique Vinke

Vormgeving en coverontwerp: Ralf Emmerich, vanStijl

Correctie: Maaike Schneiders

Druk: Bal Media, Schiedam

ISBN: 978-94-93089-80-8

NUR: 765

In dit boek zijn, omwille van privacyredenen, de namen van een aantal personen en locaties veranderd.

Als ik altijd blijf kijken

Zoals ik heb gekeken

Blijf ik denken

Zoals ik altijd heb gedacht

Als ik blijf denken

Zoals ik altijd heb gedacht

Blijf ik geloven

Wat ik altijd heb geloofd

Als ik blijf geloven

Zoals ik altijd heb geloofd

Blijf ik doen

Zoals ik altijd heb gedaan

Als ik blijf doen

Zoals ik altijd heb gedaan

Blijft mij overkomen

Wat mij altijd overkomt

(auteur onbekend)

DAAROM

‘I don’t know where I am going, but I am going, are you coming with me?’ Deze poster met de uitnodiging om te leven staart me aan vanaf de muur in mijn werkkamer. De woorden dagen me uit omdat ik ze spannend vind. Vanachter mijn halfgesloten wimpers gluur ik terug zonder de geringste aanstalten op de ongevraagde verleiding in te gaan. Niet weten was voor mij ongrijpbaar en onverdraaglijk. De cocon van structuur en voorspelbaarheid mijn levensritme. Ik wilde graag alles houden zoals het was, want verandering is beangstigend.

Na een ongewenste geboorte stond mijn biologische moeder mij op éénjarige leeftijd af ter adoptie. Als tweeënhalfjarige werd ik geadopteerd na een tijdje in een kindertehuis te hebben gewoond. De relatie met mijn adoptiemoeder hing in het spinrag van wederzijdse onmacht, onbeantwoorde liefde, onbereikbaarheid en gebrek aan erkenning.

Als vierjarige lummelde ik ’s nachts oeverloos op de badkamer om mijn wereld te ordenen. Als ik de handdoeken op hun rek precies recht had gehangen, gaven ze me met een knikje toestemming om weer terug naar bed te gaan. En als ik het wc-papiertje vanuit zijn opgerolde positie tegen de bovenkant van de verwarming liet aantikken was het goed; ondoenlijk in de winter, wanneer de warme adem van de radiator het papiertje vrolijk omhoog liet fladderen. Ik hield mijn schoenen aan in bed, alert om te vluchten, want niets of niemand was te vertrouwen, en overdag speelde ik met mijn hijskraan omdat ik daarmee alles kon vastgrijpen. De zucht naar de zeldzame zekerheid was mijn weg.

Het leven aangaan zonder het resultaat te kennen was iets voor waaghalzen zonder kompas, die geen bestemming hebben, de stuurlozen en vagebonden van de wereld. Ik las er graag over.

Nadat ik bijna twintig jaar werkzaam was geweest bij Nike als vicepresident en algemeen directeur van verschillende landen, regio’s en businessunits, werd ik ontslagen. In dezelfde periode belandde een van onze dochters in een depressie. Zij was al jong het leven onmachtig, wilde soms niet meer leven en vond in een eetstoornis een metgezel die haar gijzelde. Zij vond het moeilijk in mijn nabijheid te zijn en leek iets te dragen wat niet bij haar hoorde. Op haar initiatief vond ik na een onbewuste zoektocht van meer dan vijftig jaar mijn biologische moeder, waarna een ongewenste ontmoeting mijn ongewenstheid bevestigde. En toen de wind wat leek te luwen vertelde mijn vrouw dat ze niet wist of ze nog met mij verder wilde. Te veel en te vaak was zij geraakt door mijn onvermogen me emotioneel te verbinden, overmand door mijn flip-flopgedrag en mijn verlatingsangst, die mij beperkte ‘to wonder en wander in life’ en te surfen op de golven van het onbekende, wat haar grote verlangen was, maar mijn angst. Zij gooide me in het diepe, zoals ik haar al vaak onbewust had gevraagd, maar waarnaar ik nooit echt had verlangd. Nu was ik er kennelijk klaar voor. Mijn burcht van bescherming donderde in elkaar. Dit heeft mij aangemoedigd in mezelf te duiken dwars door mijn beschermingslagen heen, to finally own my shit en mezelf bloot te geven.

Ik ben jij, jullie en wij. We worden allemaal achtervolgd en op een gegeven moment ingehaald door ons verleden. Meestal vluchten we hiervoor, trekken ons terug achter onzichtbare muren en raken verstrikt in onverklaarbaar gedrag en emoties. Onze intieme relaties zijn de spiegels waarin we onszelf echt kunnen zien. Ik nodig iedereen uit om zich door die spiegels te laten uitdagen en zich laagje voor laagje bloot te geven, want ergens daaronder, in die kwetsbaarheid, leeft de magie van onze ware kleuren.

PROLOOG

Thuis

Het was al laat op de avond van 11 mei 2021 en mijn vrouw zat huilend aan de eettafel in de keuken van ons prachtig verbouwde houten huis. Ze staarde mismoedig door de metershoge ramen naar de tuin waar de bloemen hun gekleurde kelken openden en bijen gulzig de sierlijke stampers bezochten. Het was een uitgeleefde boshut geweest, waar oude kranten uit de Tweede Wereldoorlog dienstdeden als goed bedoelde isolatie. Het had lang te koop gestaan omdat niemand het voormalige ‘Pension Bosch en Heide’ de liefde durfde te geven die het nodig had om weer te stralen.

We zochten een huis dicht bij de natuur met een tuin om in te schoffelen en te verdwijnen in het lommerrijke loof dat het huis in zijn armen had gesloten. Aan de randen van het sociale leven, dichtbij genoeg om mee te kunnen doen en voldoende ver weg om ons ongezien terug te kunnen trekken. Het liefst waren we helemaal buiten de gebaande paden gaan wonen, maar het leven met werk en drie schoolgaande kinderen trok ons nog even terug binnen de grenzen van de bewoonde wereld.

Het pension was genesteld in de commune van Frederik van Eeden. Zijn timmerman had dit Noorse bouwpakket uitgepakt en opgebouwd, maar sinds de vestiging van de commune in 1898 was er weinig meer aan het huis getimmerd en nu oogde het wat troosteloos in het karkas van bruin geoliede lambrisering.

Maar we vielen voor deze plek en zagen de mogelijkheden, Liz iets beter dan ik, zoals ook bij onze vorige huizen en in het leven. Haar gezonde naïviteit en mijn ongezonde achterdocht verbinden was uitdagend en ze stonden vaak schurend met de horens tegen elkaar. Een week voor de overdracht had ik nog met een terugtrekkend mailtje aan de notaris geprobeerd de koop ongedaan te maken, een beweging zoals ik die wel vaker had gemaakt. De foto van ons twee bij de voordeur op die dag toont de strijd tussen haar stralende lach en mijn zeurende kiespijn. Het maakte de verbouwing onnodig ongemakkelijk en knabbelde gulzig aan de randen van het plezier dat zou moeten bruisen bij het maken van nieuwe creaties.

Desondanks manoeuvreerden we behendig langs welstandscommissies en overwonnen we de weerstand van de lokale historische kring, die uit angst dat het huis zou worden gesloopt en er een bungalow zou verrijzen zich snel vastketende aan onze vooruitstrevende plannen. We behoedden het voor de teloorgang en op het fundament van een rijk verleden ontsproot het potentieel van de toekomst.

Haar hoofd hing in haar handen, om de zwaarte van ons onstuimige leven te ondersteunen. Zo moet ze zich vaak hebben gevoeld, ook tijdens die verbouwing als ik plots een stekkerdoos, die zich op een voor mij onwelgevallige positie op de muur bevond, nogal pedant ter discussie stelde, dakpannen liet verwijderen in de overtuiging dat het de verkeerde waren, de gekozen verfkleuren afkeurde of met een pennenstreek de onderkeldering van het nieuwe moderne gedeelte van het huis, dat met zijn constructie van staal en glas verleden, heden en toekomst verbond, uit het bestek verwijderde. ‘Die trein is al lang vertrokken en niet meer te zien,’ gniffelde de architect, die haar wanhoop deelde. Toch bleef ze bijna altijd uiterlijk rustig; voor mij een onmogelijke taak als de rollen zich zouden omdraaien. Maar daarom waren onze rollen zoals ze waren.

Een paar uur geleden was thuis de boel weer op tilt geslagen. Onze jongste dochter Phine wilde weg; niet meer bij ons wonen maar bij een vriendin. Ze kon haar ingehouden woede niet meer aan. Woede die was ontstaan door een tekort aan aandacht die in de afgelopen jaren naar haar zus Puck was gegaan. We dachten dat het wel goed ging met onze jongste, altijd sterk en met een uitgesproken eigen wil. Ze had een druk sociaal leven met veel vrienden met wie ze na school en in het weekend childe. ‘Fijn dat ze zo goed haar weg weet te vinden,’ zeiden Liz en ik vaak tegen elkaar. We waren vergeten dat ze pas veertien was en juist op die leeftijd behoefte had aan ons, ondanks haar beweging naar meer eigenheid en lichte baldadigheid die zich uitte in drankjes doen, peuken roken en af en toe stoned zijn in de wiskundeles. ‘Het maakte de stelling van Pythagoras opeens zo grappig,’ vertelde ze.

Door de schijnvrijheid die we Phine gaven, hadden wij onze handen vrij om Puck te begeleiden in haar proces de anorexia te overwinnen en haar liefde voor het leven te vinden. Al sinds haar jonge jeugd stoeide ze daarmee. Ze voelde zich nooit echt gezien en had het idee in een droomwereld te zijn beland, omgeven door robots die een andere taal spraken dan zij. Ze had weinig of geen vrienden en haar sociale leven speelde zich bij ons thuis af. Eindeloos spelletjes spelen, naar het dorp of de stad gaan en bijna altijd met je ouders zijn helpt niet om een onafhankelijke tiener te worden. Maar ze kon niet anders. De prikkels van wat wij het normale leven noemden, waren haar vaak te veel.

In die wereld kon Puck niet aarden. ‘Hoogsensitiviteit’ en ‘autisme spectrum stoornis’ luidden de diagnoses. We wisten dat ze op een andere manier geaard was, maar probeerden haar toch in het keurslijf van ons leven te duwen, want ze moest normaal zijn. Dit alles culmineerde in een eetstoornis die haar leven overnam, om het jarenlange sentiment van zich buitengesloten voelen niet meer te hoeven ervaren. Met veel liefde en zorgzaamheid zijn we dat proces met elkaar aangegaan, geleid door Liz en met mij als goedwillende bijrijder in onze zijspan.

We waren er niet voor opgeleid, vonden als ouders weinig steun binnen de reguliere zorg en moesten het zelf maar uitvinden. De impact op ons gezin was groot. Veel tijd voor de andere kinderen was er niet, veel tijd voor elkaar als geliefden al helemaal niet. Vooral ik liet dat sloffen. Al mijn aandacht was erop gericht Puck de weg omhoog te laten vinden, al het andere moest wijken en was onbelangrijk. Ik was bang dat ze zou besluiten het leven achter zich te laten en kon de mogelijkheid van zelfmoord niet aanvaarden. Het gevecht tegen haar dood was mijn gevecht met mijn angsten die me verhinderden Liz en de andere kinderen echt te zien en te voelen. Ik kon mijn stress maar moeilijk bij mezelf houden en leefde die regelmatig uit op de rest van ons gezin. Het maakte de situatie thuis vaak onnodig zwaarder. Mijn luchtigheid en lichtvoetigheid, door ons betiteld als ‘laconica’, waren vaak ver te zoeken.

Ik baggerde er lustig op los en de stront van mijn onmacht liet een lang spoor achter. Als vader en man hunkerde ik ernaar de stoere rots in de branding te zijn, maar ik leek meer op een korzelig kiezeltje in een lamlendig stroompje.

Die opgekropte frustratie binnen ons gezin kwam er die avond bij Phine met een enorm krachtige ontlading uit. Met veel bravoure was ze richting de deur gelopen die Liz had geblokkeerd en torpedeerde ze haar moeder op het grindpad naast de voordeur.

Ik hoorde van verre het gegil terwijl ik onze honden uitliet om hun laatste behoefte van de dag met de natuur te delen. Ik spoedde me terug, de viervoeters achter me aan slepend, en op de plaats delict aangekomen lazerde ik traditiegetrouw nog wat liters goed brandbare olie op het vuur in plaats van de situatie met rustige assertiviteit te kalmeren, waardoor Phine nog bozer werd en alles ontplofte.

Na een tijdje hervond ik mezelf en kwam het tumult tot bedaren. Ik besloot haar dan maar naar een vriendin te brengen. In een van spanning kokende Blue Stallion, onze blauwe Tesla, reden we naar Hilversum, waar ik Phine afzette.

Op de terugweg huilde ik om mijn onmacht mezelf en ons gezin bij elkaar te houden. Het losse zand glipte steeds meer door mijn vingers. En ik was de lont in ons vat, niet bij machte om te de-escaleren.

Nu traande Liz’ verdriet door de keuken en waadde ik in haar richting, maar het lukte me niet dichterbij te komen. Ik dreef steeds verder van haar weg. ‘Dat gejank kennen we nu wel,’ snerpte ik haar toe. Ik hoorde mijn woorden niet en liep door naar boven, terwijl ik haar alleen achterliet, voor de zoveelste keer. Omkeren was onmogelijk, zo krachtig was de weerstand tegen deze simpele beweging. Ik had haar weer in mijn sop gaar laten koken, zoals mijn adoptiemoeder me had geleerd en wat ik ongecensureerd doorgaf. Ik was een goede leerling en kon niets anders doen. Ik omarmde mijn onvermogen en ging in het bed van Phine slapen. Het zou de laatste nacht zijn van het leven zoals we dat met elkaar hadden beleefd.

DEEL I

Ontheemd

februari 1966 - juli 2020

AZIJNPISSER

We leerden elkaar kennen bij de volautomatische koffiemachine tijdens onze eerste baan in het bedrijfsleven. Zij was een lange jonge vrouw met een geweldig gevoel voor humor en een galmende lach. Humor als onmisbaar ingrediënt in het liefdeselixer. Ik gedroeg me als een wat hard schreeuwende jonge manager die Pampers verkocht met een hoofd dat de kenmerken droeg van een recent genoten studententijd en waarvan de wangen een uithangbord vormden voor de vele met bitterballen genuttigde biertjes. Op mijn 29e woonde ik nog samen met mijn studentenvrienden om het vrije leven zo lang mogelijk op te rekken totdat het elastiek het gerafeld zou moeten begeven. Er zat nog veel rek in.

Onderweg naar het jaarlijkse bedrijfsvoetbaltoernooi hadden we elkaar gevonden. De vedette en de spelersvrouw zaten als giechelende tieners naast elkaar in de bus. Ik was verliefd, maar had dat niet direct herkend. Met nummer veertien was ik Johan en ik noemde haar Danny. We bezongen en bewierookten elkaar in lange brieven, gedragen door de vrolijkheid, lichtvoetigheid en ongedwongenheid van een leven zonder de verantwoordelijkheden die er later vaak een grauwe sluier over leggen.

Op de dag dat ik was teruggekeerd van drie weken Curaçao, Bonaire en Aruba met ‘de jongens’ snavelden we voor het eerst. ‘Ik wil met je zoenen,’ sprak ze terwijl ik uit de keuken van haar appartement tevoorschijn kwam met een vrolijk versierd plankje met blokjes kaas en stukjes zwetende leverworst dat ik ter gelegenheid van mijn dertigste verjaardag die avond met veel enthousiasme had geprepareerd, afgetopt met twee glaasjes vintage port. Ik liet het van verwarring op de grond vallen. We zoenden die nacht totdat het licht werd. Haar kin had de wrijving met mijn drie weken oude stoppelbaard matig doorstaan en de licht beblaarde afdruk werd de volgende dag als een zonnebankexcuus afgedaan; een nogal plaatselijke verbranding.

Vier maanden later besloten we te gaan samenwonen. Het tekende ons samenzijn: elkaar nog niet echt kennen, maar erop vertrouwen en voelen dat het wel goed zit. Het avontuur aangaan paste eigenlijk niet zo goed bij mij, maar hier wilde ik wel instappen. Huize ‘de Kouwe Tocht’ in Den Haag, het roversnest met mijn vrienden, werd ingeruild voor haar sjieke onderkomen in het centrum van Rotterdam vlak achter de kubuswoningen. We hadden alleen het gezicht van de verliefdheid bij elkaar gezien, iets anders was nog niet aan de oppervlakte verschenen. We zaten op een roze wolk, onvoorbereid op het onverwachte dat altijd zal komen.

‘Met haar ga je trouwen,’ zei mijn broertje dat bij hetzelfde bedrijf werkte. Ik moest lachen om zijn overtuiging. Het voelde voor mij als een aanmoediging een beetje meer mijn best te doen en een aantal maanden later haastte ik me naar de Bijenkorf om een niet al te dure ring te kopen waarmee ik haar zou vragen op het strand van de Wassenaarse Slag, waar ik vroeger zoveel dagen van mijn leven had doorgebracht. Inmiddels wandelden we er samen regelmatig in de wintermaanden als excuus om rozig dronken te worden van de Glühwein die we nuttigden in de beachbar boven op de klip. En als de lichten al lang waren gedoofd, kozen we via het wc-raam ons hazenpad.

Op dat strand viel ik, niet veel later, in het schemerdonker van een grijze kerstavond op mijn knieën. Mijn aanzoek was net zo onhandig als de fles champagne met twee glazen, die ik voor vertrek uit Rotterdam onder mijn winterjas had weggemoffeld en die vanonder mijn jas tegen het dashboard van de auto tikten. Het was ongemakkelijk sturen. Deze opzichtigheid weerhield haar er niet van volmondig ‘ja’ te zeggen tegen mijn met natte ogen geschreeuwde aanzoek dat door de bulderende golven tot gefluister werd gereduceerd. Haar magische ‘ja’ werd versterkt door de noordwestenwind, die het voorbij de duinen tilde en het me nog steeds laat horen, zoals een schelp op je oor voor altijd het geluid van de zee in zich draagt.

We trouwden in Beek Ubbergen aan de voet van Berg en Dal, vanuit haar ouderlijk huis, en spraken de belofte uit elkaar te ondersteunen te ‘worden wie je bent’. Het leek ons een prachtig thema van persoonlijke groei en ontwikkeling. Worden wie we je bent, door ons in elkaar te spiegelen, zoals het woord spiegel zich spiegelt in het woord spiegel, tot voorbij de oneindigheid, omdat we nooit klaar zullen zijn met het ontdekken van onze essentie. Het was een levensmissie, een soort karmische afspraak waarin we iedere dag weer nieuwe dingen bij onszelf en elkaar zouden ontdekken, de grappige, leuke, vervelende, wilde en narrige kanten van ons zijn. Ik realiseerde me toen nog niet echt wat dit betekende, het trouwboekje zag er gewoon mooi uit met een foto voorop van ons twee op een tandem. Nu pas ervaar ik daadwerkelijk wat we elkaar toen beloofden.

Ik leek regelmatig op een trapezeacrobaat die makkelijk slingerde van mijn goedgeluimde en humorvolle karakter naar mijn narrige buien en daarin eindeloos ontspannen kon blijven hangen omdat het lekker was te zwieren in het gezeik van de pietluttigheid. Een kras op de muur, een vlek in de vloer, rondslingerende tassen en schoenen of een echoënde ijskast waren voldoende om uit mijn slof te schieten en er niet meer in terug te stappen. Het was een uitdaging te leven met de schaduwzijde van mijn speelse, vrolijke en frivole ik. Voor haar, maar ook voor mij. Die andere kant die opeens zo allesoverheersend afstandelijk, onaardig of cynisch werd, afwezig en mistig was en zonder haar uitgestoken hand niet de kracht had om daaruit te komen. Het waren twee uitersten die elkaar niet konden zien en met elkaar in gevecht waren in plaats van elkaar te accepteren en vrienden te worden.

“Never a dull moment” of “Jantje lacht en Jantje huilt” zet ik later op je grafsteen,’ grapte ze vaak tegen mij als ik omsluierd was door de nevelen van mijn gedachten. Tijdens een lunch met vrienden waarin we ons twintig jaar samen zijn vierden sprak ze opnieuw haar trouwbelofte naar me uit, omdat ze toen pas begreep waar ze destijds ‘ja’ tegen had gezegd.

Maar het lukte me de laatste jaren steeds minder me echt te verbinden. Ik was afgescheiden, grillig, onrustig en vaak emotioneel ongrijpbaar. Mijn eigen tonen kon ik niet horen, mijn nuances niet zien en mijn liefde niet voelen.

Ik wilde stralen als de warme Italiaanse zon, maar was een gure onstuimige storm die zomaar kon opsteken, waarbij frustraties woest werden uitgeblazen en opgekropte woede overal naar buiten gierde. Het was vaak onzeker welk masker ik op zou hebben, zoveel zaten er in mijn verkleedkist.

‘Wat ben je toch een azijnpisser,’ riep ze regelmatig terwijl ik een mooi plan of idee van haar fileerde en van al zijn vrolijke franje ontdeed. Het slurpte de energie uit haar levenslust.

‘En nu gewoon je kop houden,’ was een mooie uppercut voor mij geweest, maar het lukte haar nooit me deze punch te geven. Ze slikte haar plannen en zichzelf in en deed alsof ik misschien toch wel gelijk had en het aan haar lag, alsof wat ze wilde inderdaad nergens op sloeg en geen goed idee was. Ze kon niet bij zichzelf terecht en niet bij mij.

‘Ik wil Meer Marc,’ schreef ze voorin het boek Intimacy van Osho, dat ze me twee jaar eerder had gegeven. Maar ik was niet bezig met ‘meer Marc’. Ik wist eigenlijk niet eens wie ‘Marc’ was. Tot nu toe had ik met name veel in de ‘carrière-Marc’ geïnvesteerd.

NIKE

Bijna twintig jaar werkte ik met veel plezier bij Nike, de laatste tien jaar als vicepresident en algemeen directeur van verschillende landen, regio’s en businessunits. Een carrière die me veel voldoening en erkenning heeft gegeven. Als sporter had ik nooit de top bereikt en die frustratie kon ik bij de swoosh van me afspelen.

Na zes jaar Procter&Gamble bracht mijn passie voor sport mij bij Nike. Het verkopen van wasmiddelen en luiers was leuk, maar mijn hobby kunnen leven en er ook nog voor betaald krijgen was een stuk aantrekkelijker.

Het hoofdkantoor staat in Portland, Oregon, in de Verenigde Staten. Een geweldige campus omgeven door de groene weelde van prachtige bomen en tuinen. Met gebouwen vernoemd naar wereldberoemde sporters, gyms, tennisbanen, voetbalvelden, een atletiekbaan, restaurants, cafés en een sportbar waar vierentwintig uur per dag sport kan worden gekeken. Door de medewerkers wordt er de hele dag gesport en tussendoor nog wat gewerkt.

In Hilversum is de Europese campus gehuisvest, iets kleiner, maar nog steeds indrukwekkend en met geweldige sportfaciliteiten. Dat werd mijn thuisbasis.

Phil Knight is de oprichter, ik heb hem één keer ontmoet. Ik kan het me goed herinneren, hij zeker niet. Een visionair die begon met het verkopen van hardloopschoenen uit de achterbak van zijn auto, samen met Bill Bowerman, medeoprichter, atletiekcoach en de grote inspirator en initiatiefnemer van vele innovaties. ‘Always listen to the voice of the athlete,’ luidt het mantra.

Ik leefde midden in de wereld van de sport en de sporters, met af en toe het gevoel zelf op het veld te staan. Na een wedstrijd van Barcelona dronk ik biertjes met Ronaldinho in zijn suite van een hotel aldaar, ik rende met Carl Lewis over een strand in Spanje en logeerde in het hotel met het Nederlands elftal aan de vooravond van de finale van het WK voetbal in Zuid-Afrika. De spelers gingen op tijd naar bed, ik ook. En tijdens de Olympische Spelen in Londen zat ik gezellig keuvelend op de tribune naast de blade runner Oscar Pistorius, toen nog een gevierd atleet, om atletiek te kijken. Gedurende een diner met een paar honderd man in stadion Camp Nou na een training met een aantal spelers van het eerste team van Barça, mijn laatste hoop op een contract, stond mijn stoel op de penaltystip. Veel dichter bij een doelpunt ben ik nooit meer gekomen.

‘De vervelendste dag bij Nike, is de beste dag bij ieder ander bedrijf.’ Werken met zo veel jonge gepassioneerde mensen van verschillende nationaliteiten, culturen en achtergronden vond ik het leukst. Ze leerden me de kneepjes van sportmarketing, de digitale wereld en het ongedwongen work hard, play hard tijdens de grote salesmeetings of gewoon in een kroeg.

Een paar keer per jaar presenteerde ik aan een paar duizend collega’s de voortgang van onze strategische plannen en de kwartaalresultaten. Dit was altijd een groot evenement met gigantische schermen en een crew van tientallen mensen om alles goed te organiseren. Daarvoor werd ik gepoederd door een visagiste in de ‘green room’ om mijn rimpels wat weg te werken, werd mijn haar opgeleukt en was er een styliste om me in de juiste Nike-kleding en Air Max- of Jordan-sneakers te hijsen.

Ik begon als salesmanager van Nederland en werd na een paar jaar algemeen directeur van Noord-Europa voordat ik commercieel directeur van Europa werd, verantwoordelijk voor alle sales- en retailactiviteiten. En in 2009 verhuisden we naar Londen, waar ik in de bruisende straten van Soho als algemeen directeur van het Verenigd Koninkrijk in de corner office zat met uitzicht op ‘The George’, een pub die vanaf een uur of twee volstroomde. Ik heb daar heel wat pints gedronken, meestal op een iets later tijdstip.

Deze jaren waren mooi maar intens. We zaten vlak voor de Olympische Spelen van Londen in 2012 en openden veel winkels in de belangrijkste steden met het gerenoveerde Nike Town als het absolute walhalla voor de sport crazy kids. Daarnaast is de Premier League het epicentrum voor voetbal in de wereld. We sponsorden Arsenal en Manchester United en later werden dit Chelsea, Tottenham Hotspur, Manchester City en het Engelse nationale team. Ik heb met onze zoon Pelle heel wat wedstrijdjes bezocht.

We woonden om de hoek bij Twickenham, de Engelse rugbytempel waar we ook regelmatig kwamen. Het stimuleerde hem om van voetbal naar rugby te switchen, een voor mij onbekende sport. Tijdens het 100-jarige bestaan van de Engelse rugbybond zat ik naast Martin Johnson. Hij bleek de aanvoerder van het Engelse team dat in 2003 wereldkampioen werd in Sydney en moest lachen toen ik hem vertelde dat ik dat niet wist. Met een ferme klap op mijn schouder zette hij mij nog wat steviger op mijn plaats.

Dit maakte mijn werk boeiend en uitdagend, maar er bleef weinig tijd over voor andere dingen. Bovendien moest ik iedere dag twee-en-een-half uur commuten. Dat zorgde voor een behoorlijke disbalans waardoor thuis het meeste op het bordje van Liz terechtkwam. De momenten dat ik daar was besteedde ik aan de kinderen; naar voetbal gaan, zwemmen, dansles en gewoon een beetje klooien met elkaar. Daarnaast reed ik heel wat rondjes op mijn racefiets door de prachtige heuvels van Surrey, waar op zondagochtend in de vele kleine dorpjes het wit zag op de ‘greens’ omdat er werd gecricket, terwijl in de aangrenzende beer gardens van de pubs met illustere namen zoals ‘The Fox and Hound’, ‘The Rose and Crown’ en ‘The White Horse’ de tafels werden gedekt voor de Sunday roast die middag.

Ik nam veel ruimte in en heb onderschat hoe weinig ruimte er voor Liz overbleef. Desondanks is ze erin geslaagd tijdens ons verblijf een Msc – Masters – in coaching en gedragsverandering aan de Henley Business School af te ronden. Na vijf jaar Londen werd het tijd voor iets anders. Ik wilde niet naar Nederland terug en nog paar jaar naar Amerika ondanks dat dit voor ons gezin niet realistisch was. Zonder een tijdje in Portland zou het lastig zijn algemeen directeur van Europa te kunnen worden. Iets dat ik eigenlijk niet wilde, want het zou mijn leven nog verder inperken, maar ik sprak mezelf hierin meestal tegen. Ik vond het moeilijk deze ambitie los te laten en meer in dienst van ons elftal thuis te gaan spelen. Liz en ik hebben hier veel over gekibbeld totdat ze me onomwonden in een brief schreef wat een ontzettend slecht idee het was.

We keerden dus terug naar Nederland. De nieuw verkregen vrijheid was een groot gemis geweest in Engeland. De kinderen vlogen opeens alle kanten op, maar moesten wennen aan het fietsen, dat hadden ze daar nauwelijks meer gedaan. Ik werd verantwoordelijk voor Centraal- en Oost-Europa, één van de zes wereldwijde regio’s van Nike. Mijn dagelijkse treinreizen werden ingewisseld voor veel vliegen naar de verschillende landen en vier tot zes keer per jaar naar Portland.

Mijn vrienden zag ik weinig omdat ik in mijn vrije tijd thuis wilde zijn of liever urenlang op de racefiets zwierf. ‘Hoeveel vrienden heb jij nou eigenlijk?’ vroeg Liz vaak. Het raakte me, want daarin zat het oordeel dat ik ze niet zou hebben. Ik investeerde inderdaad te weinig in die vriendschappen en onttrok me er te makkelijk aan of ging vaak als een van de eersten weg na een avondje uit eten of stappen. Het jaarlijkse uitstapje met mijn voetbalgezelschap sloeg ik over omdat ik al zoveel van huis was en het gevoel had het niet te kunnen maken weer weg te zijn. Het kostte me moeite alle ballen in de lucht te houden en uiteindelijk viel er altijd wel één op de grond.

Ik kreeg het minder naar mijn zin bij Nike en men verweet me regelmatig dat ik niet helemaal lekker in de wedstrijd zat. Dit zal wel met elkaar te maken hebben gehad.

Ik probeerde af en toe mijn snor te drukken en in mijn ogen onbelangrijke meetings vroegtijdig te verlaten of eerder het vliegtuig terug te nemen naar huis na weer een te lange reis.

Die trips voegden nooit heel veel toe. We presenteerden aan elkaar hoe goed het allemaal ging in plaats van de waarheid te delen. Het was een grote poppenkast waarbij de meest inspirerende video’s en het mooiste lettertype van de presentaties vaak belangrijker waren dan de inhoud. Meestal zat ik tijdens een verblijf in Portland al om vier uur ’s ochtends aan mijn presentatie te werken met een batterij strategische planners in Hilversum, waar het inmiddels één uur ’s middags was. Wanneer ik presenteerde aan de belangrijkste managers leek ik vaak tegen mezelf te spreken omdat de afleiding van de computerschermen, iPhones en iPads te groot was. De beurskoers die in die jaren loodrecht steeg was interessanter om op de voet te volgen.

De voldoening die ik altijd haalde uit mijn werk vloeide langzaam weg en mijn besef groeide dat de dag waarop Nike en ik uit elkaar zouden gaan dichterbij kwam. Ik ging mijn pensioen niet halen. Achteraf bezien ben ik te lang gebleven. Te trouw aan Nike en te weinig aan mezelf, te bang voor het gat dat zou ontstaan waarvan ik niet wist hoe ik het kon invullen. Mannen meten de vervulling in het leven toch te vaak af aan het werk dat ze doen. Het is meestal het eerste onderwerp op feestjes en ook ik zat daar met een stevig lijntje aan vast.

Terwijl ik na de zomer van 2015 door Bussum fietste, voelde ik dat het wel mooi was geweest. Ik was moe van al het reizen en de stress om het op alle fronten zo goed mogelijk te doen en toch iedere keer het gevoel te hebben op de verkeerde plek te zijn en tekort te schieten.

Ik wilde een leven met veel meer tijd voor thuis en meer verbinding en verdieping met mezelf, met Liz en met onze kinderen. Eindelijk mezelf meer gaan ontdekken en mijn andere talenten het licht laten zien. Ik droomde ervan om Italiaans te gaan studeren en misschien wel filosofie, om een andere richting te kiezen, weg van het bedrijfsleven.

Maar de angst om daadwerkelijk een andere afslag te nemen was te groot, de verstrengeling met Nike te strak en de moed ontbrak. ‘Meer Marc’ moest nog maar even wachten, maar het zaadje was geplant. In die jaren had ik wel wat schetsen gemaakt voor mijn sociaal-maatschappelijke vervolg. Het trok me iets te gaan doen met kinderen die het lastig hebben en ze te ondersteunen hun potentieel te leven. We hadden het erover gehad om in Italië, waar we veel kwamen, een mooie plek te vinden om samen iets nieuws op te bouwen. Liz kon vanuit haar achtergrond als coach de kinderen begeleiden en ik zou met ze mountainbiken, hiken, werken op het land, kampvuur maken en de extravagante gastheer zijn.

Maar de gouden handboeien zaten te strak om mijn polsen. Grote bonussen en optiepakketten waardoor ik eigenlijk niet meer hoefde te werken, maakten me ongewild hebberig. Het lukte me niet ze af te doen, want ik was de enige die de sleutel had.

‘De sterveling dwaalt zolang hij streeft.’ Deze in marmer gebeitelde woorden van Goethe ontdekten we onder het hardboard boven de haard in ons huis. Ik las die woorden vaak, maar was me er niet van bewust dat ik die sterveling zelf was.

Wekelijks telde ik de waarde van mijn opties en het maakte me hondsdol. Ik zat vast en wist niet wat ik moest doen. De waan van de koers van de dag hield gelijke tred met mijn gemoedstoestand hierover. En om er maar vanaf te zijn, verkocht ik op een gegeven moment al mijn opties, waarmee ik de vogelkooi wijd openzette, maar bevend op mijn stokje bleef zitten. Ik kon nachten niet slapen en lag zwetend te trillen omdat ik nog zoveel meer had kunnen verdienen. Ik had me vastgeklampt aan de schijnzekerheid van zoveel geld en kon het niet loslaten.

Een week later werd ik gebeld door de HR-directeur met de vraag of ik wegging. Ze wisten dat ik alles had verkocht. Ik loog dat ik onze hypotheek wilde afbetalen.

De maanden erna controleerde ik iedere dag meerdere keren de beurskoers en berekende hoeveel ik nog extra had kunnen verdienen, terwijl ik de paniek diep in mijn buik voelde. En als de koers lager stond dan waarop ik had verkocht, haalde ik opgelucht adem en voelde ik me goed over mijn verstandige keuze.

Maandenlang zat ik vast in deze jojo-beweging, terwijl het leven aan me voorbij wandelde. Ik doolde, voelde me slecht en was misschien wel licht depressief.

Mijn schoonvader schreef me in die periode een brief waarin hij vertelde dat Pelle zich zorgen maakte over mij.

‘Misschien is het een goed idee contact te zoeken met een psycholoog. Ik heb zelf ook rond mijn vijftigste zo’n periode in niemandsland gezeten.’ Hij raadde me aan daar niet te lang te wonen. Inmiddels voelde ik me wel thuis in dat land. Ik had geen hulp nodig want ik had geleerd altijd alles zelf op te lossen en hulp vragen was een zwakte. Het lukte me toen niet bij mijn gevoel te blijven en afscheid te nemen van het Nike-comfort met de zekerheid van een groot salaris en een nog grotere bonus. En nadat ik in de zomer van 2016 bij de Olympische Spelen in Rio was geweest en eigenlijk besloten had weg te gaan, kwam ik terug met het gevoel er nog een paar jaar aan vast te plakken, het was toch best nog wel leuk. Tegen die tijd zou ik vijfenvijftig zijn en was de vertrekregeling zeer aantrekkelijk. Het was een mooie manier om mezelf nog wat langer gevangen te houden.

Totdat een nieuwe reorganisatie zich in de zomer van 2017 aankondigde, waarin er veel mensen op een onfatsoenlijke manier uit werden gegooid. Ik moest een aantal van hen, met wie ik jaren had samengewerkt, vertellen dat er voor hen geen baan meer was. In de meeste gevallen was ik het niet eens met de keuzes, die niet door mij waren gemaakt, maar op het hoofdkantoor in de Verenigde Staten, zonder enige ruggespraak. We zijn uiteindelijk allemaal nummers die makkelijk weggestreept kunnen worden. Ik werkte als trouwe voetsoldaat netjes mee aan dit proces en volgde braaf de marsorders. Maar toen ik die avond na tien gesprekken thuiskwam en bijna mijn hele managementteam de wacht had aangezegd, dacht ik: dit nooit meer. Het woord NSB’er kwam in me op.

Zelf werd ik algemeen directeur van de Europese Voetbal Divisie, voor mij werd nog wel gezorgd. Terwijl ik diezelfde dagen druk bezig was de begrafenis van mijn adoptiemoeder te organiseren, werd ik verzocht toch even vanachter haar kist vandaan te komen om over deze baan te praten. Ik voelde weinig voor de positie, ondanks mijn enorme passie voor voetbal, maar bleef toch. En in de maanden hierna straalde ik als een uitgebluste ster die de dampkring binnenkomt, de vedette die te lang is doorgegaan. Mijn energie was weg, het einde in zicht.

Begin 2018 moest ik op audiëntie komen. ‘It is not working with you anymore.’ De ontslagbrief, in de vorm van een mutual agreement, werd in mijn handen gedrukt met de vraag of ik meteen kon tekenen en ook maar direct mijn team wilde informeren. Ik was in zekere zin voorbereid op dit moment, maar niet op deze manier. Mijn laptop en badge werden direct ingenomen en als een crimineel werd ik begeleid naar de parkeergarage, waar mijn auto stond.

Bijna twintig jaar had ik mijn ziel en zaligheid in Nike gestopt, heel veel geleerd en meestal plezier gehad, maar te veel concessies gedaan aan mijn vrijheid en die van ons gezin.

Normaal reed ik met piepende banden die garage uit, maar nu slakte ik met stomheid geslagen in een lullig gangetje voor de laatste keer weg.

Met een diepe zucht zag ik de automatische poort opengaan en voor de laatste keer achter me sluiten. Opluchting en boosheid vochten een robbertje, maar ik mocht eindelijk thuis zijn, wat ik al zo lang wilde maar niet had gedurfd.

Ik belde Liz op: ‘Je hebt je zin gekregen, ik ben ontslagen.’ Een cryptische boodschap waarmee ik het mezelf kwalijk nam dat ik het zover had laten komen. Ze had me regelmatig gevraagd of het niet tijd werd iets anders te doen.