Krassels

Krassels

Jos Govaarts

Krassels

Jos Govaarts

1e druk mei 2019

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Jen Minkman

Coverfoto: Depositphotos

Auteursfoto: Ruud Janse Fotografie

ISBN 978-94-92115-87-4

ISBN E-book 978-94-93157-07-1

NUR 301

© 2019 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Deel 1

21 oktober

Marcus beseft dat als hij nu het hek openduwt er geen weg terug is. Hij voelt een koude rilling over zijn rug, een tinteling om zijn mond, en als hij de klink wil vastpakken, trillen zijn handen. Hij kan een kuch onderdrukken en doet snel een stap opzij achter de struik. Stel je voor dat ze hem zien.

De overgebleven bladeren aan de struiken langs het pad blinken als pas opgepoetst koper. De zon, die al in het zuidoosten staat, geeft het huis een uitnodigende warmwitte kleur. In zijn hand heeft hij een foto. Het huis is precies als op de foto, alleen de struiken zijn groter en de bomen hoger, veel hoger. Naast het huis staat een hoogwerker. Op het oranje gevaarte staat in zwarte letters: Boom vellen? Bos bellen! Bezorgd kijkt hij naar de bomen die nog in het blad staan. Dit wordt hun laatste herfst.

Hij gaat weer voor het witte houten hek staan. Dan pakt hij de zwarte smeedijzeren klink van het rechterdeel en duwt hem omlaag. Het ijzer is nat en koud.

Plukken lang gras, afgewisseld met gele plekken, zijn her en der verspreid over het grasveld. In de verte is het ruisen van de zee hoorbaar en daarbovenuit krijsen onzichtbare meeuwen. Hij weet dat de voordeur aan de zijkant is. Als kind vond hij die deur zo mooi, met een halfronde bovenkant en aan weerszijde geel gebobbeld glas tussen het grijze lood. In het rechterkozijn zit een klep, uit de tijd dat de postbode de post thuisbezorgde en niet in die groene plastic bak propte aan de kant van de weg.

Marcus trekt aan de knop links naast de voordeur. De schelle bel galmt door het huis. In gedachten ziet hij de lange ijzerdraad door het geboorde gat in het kozijn van de tussendeur verdwijnen en hij stelt zich voor hoe het langs de muur van de gang uiteindelijk aan de bel aan een krullende veer trekt. Dit mechanisme wist Marcus als kind al te boeien, zonder dat hij snapte hoe het precies werkte. Zou de muur nog steeds gele tegels hebben?

Het ziet ernaar uit dat er niemand thuis is. Dan klinken trage, holle voetstappen door de gang, ze komen steeds dichterbij. Hij hoort een ketting, een grendel wordt verschoven. De deur gaat open, eerst op een kier, dan verder. Het gezicht dat hij ziet, komt hem helemaal niet bekend voor. Grijze steile haren maken het smaller dan het al is. De vrouw draagt een vale broek en een trui, die lang geleden lijkt te zijn gewassen. Ze kijkt hem aan, vanuit een zwarte diepte. Marcus voelt het kippenvel over zijn armen naar zijn schouders trekken. Dan neemt hij bedachtzaam zijn lederen stetsonhoed af.

De vrouw kijkt omhoog naar zijn kale hoofd. Zij trekt haar wenkbrauwen op. ‘Ja?’ De harde groeven om haar mond bewegen nauwelijks.

‘Goedemiddag mevrouw, ik ben Marcus Halen. Mijn excuses dat ik u zo overval, ik ben op zoek naar Hendrik Tavenier. Woont die hier?’

Achter de vrouw ziet Marcus de vertrouwde gele tegeltjes.

‘Halen, zei u?’ Haar ogen vernauwen waardoor de glanzende pupillen hem als twee lichtgevende priemen aankijken. Ze aarzelt kort. ‘Nee, Tavenier woont hier niet.’

‘In hotel Bommeljé vertelde de receptioniste dat Hendrik Tavenier hier woont.’

‘Ze zeggen daar zoveel. Waarom wilt u dat weten?’

‘Ik ben vroeger hier op vakantie geweest. Samen met mijn vader en moeder. Dit was vroeger toch een vakantiepension?’

Hij laat de foto zien die hij nog steeds in zijn hand heeft.

De vrouw kijkt naar de foto. ‘Dat klopt, en verder weet ik hier niets van. Gaat u weg.’

‘Maar, eh, kunt u mij verder helpen? Kent u Hendrik Tavenier? Weet u misschien waar ik hem kan vinden? Ik wil hem graag spreken.’

‘Gaat u weg, meneer!’

Voor hij het weet, zijn de vrouw en de gele tegeltjes verdwenen. Marcus stopt de foto in zijn binnenzak, zet zijn hoed weer op en loopt langzaam over het pad, richting de weg. Hij kijkt naar het gazon. In gedachten ziet hij zichzelf spelen, samen met de andere kinderen die er toen waren. Met zijn vader maakte hij op het grasveld een vlieger. De volgende dag zouden ze die oplaten op het strand achter het bos. Rennen, Marcus. Zo hard je kunt. Pap laat de vlieger los, mam lacht naar hem.

‘Hé, hallo. Stop ’ns even. Wacht.’

Marcus draait zich om. Van achter het huis ziet hij een man energiek over het gazon naar hem toe komen. Marcus schat hem ongeveer zeventig jaar, even oud als zijn vader is geworden. Het valt hem op dat de man er verzorgd uitziet in zijn blauwe blazer, heel anders dan die vrouw van daarnet. Boven het witte overhemd met een opvallende, rode stropdas beweegt prominent zijn adamsappel. Met een snel gebaar strijkt de man door zijn krullende grijze haar.

Marcus zet zijn hoed weer af. Zijn hoofd glimt.

De ogen van de man blijven rusten op zijn kale hoofd. Dan kijkt hij hem aan. ‘Hoorde ik u zeggen dat u Hendrik Tavenier zoekt?’

‘Ja. Kent u hem?’

‘Ik ben Hendrik! Ik woon hier.’

‘Uw vrouw zei, dat…’

‘Ze is mijn zus, Helena. Ze is niet altijd even tactisch sinds ze…’

Hendrik stopt abrupt. Hij gaat met zijn rug naar het huis toe staan. Zijn adamsappel danst als een zenuwachtig pingpongballetje net boven de knoop van zijn stropdas op en neer. In tegenstelling tot het gezicht van zijn zus komt dat van Hendrik hem vaag bekend voor, vooral zijn droevige bruine ogen, die om begrip lijken te vragen.

‘Waarom zoekt u mij eigenlijk?’

Marcus stottert: ‘M-mijn vader vroeg o-of ik u wilde zoeken.’

‘Wie is uw vader dan?’ Hendrik vraagt het alsof hij bang is voor het antwoord.

‘Mijn vader heette Hans Halen.’

In de stilte die volgt, klinkt het gekrijs van een afgedwaalde meeuw. Zo blijven ze staan op het pad voor het huis.

‘Heette?’ De man staart hem aan. ‘Ben jij dan Marcus?’ vraagt hij eindelijk.

‘Ja, mijn vader is vijf maanden geleden overleden en ja, ik ben Marcus, Marcus Halen.’

Marcus ziet hoe Tavenier met zijn beide handen door zijn haar strijkt. ‘Hans… dood?’ Zijn ogen staren naar het gezicht van Marcus. ‘Marcus.’ Zijn blik zakt langzaam naar beneden. Hij herpakt zich. ‘Hans heeft me veel over je verteld. Hij was altijd zo trots op jou.’

Marcus fronst zijn wenkbrauwen, hij wordt ineens met “jou” aangesproken.

‘Hoezo kende u mijn vader, meneer Tavenier?’ vraagt Marcus.

‘Zeg toch Hendrik.’

Marcus weet niet wat te zeggen. Hij hakkelt. ‘Mijn vader wilde graag…’ Hij hapt naar adem alsof hij in zee duikt. ‘… dat zijn as in het bos achter het huis verstrooid wordt. Kennelijk was dit een belangrijke plek voor hem.’

Hendrik zegt niets. Marcus ziet de vitrage achter het raam van de serre bewegen. De ogen van Helena prikken scherp. Hij wil weg van hier, weg van dit grasveld, weg van die vrouw. Tegelijkertijd voelt hij zich verbonden met deze man, die zo vertwijfeld voor hem staat. Alle energie lijkt nu uit hem te zijn gestroomd.

Hendrik draait zich om en kijkt naar de villa. Helena staat er nog. ‘Kunnen we later op de dag afspreken? Ergens rustig. Ze beginnen vanmiddag met het rooien van de bomen hier. Dat geeft veel lawaai.’

Als hij merkt dat Marcus niet meteen antwoordt, draait hij zich weer om. ‘Ik wil graag zoveel weten… over Hans, over jou. Hoe het met jou is gegaan. Laten we zeggen vanmiddag rond twee uur in de brasserie recht tegenover de kerk op de markt? Kan niet missen, er is er maar een.’

‘Uw, je zus…’

‘Helena? Ik vertel het haar wel. Ga maar, ik zie je vanmiddag.’

Marcus loopt over het pad, opent het witte hek en slaat rechtsaf. Hij vraagt zich af waarom Hendrik van alles wil weten. Hij kijkt om, Hendrik is verdwenen. De gordijnen in de serre hangen nu recht naar beneden.

Er komt een tractor aanrijden, het ronkende en grommende gevaarte stopt voor het huis. Hij heeft dezelfde kleur als de hoogwerker. Een man springt eruit, doet de beide helften van het witte hek open en loopt dwars over het grasveld naar de villa. De chauffeur van de tractor geeft gas en rijdt door de opening van het hek, het gras op.

De nevel van die ochtend is helemaal opgetrokken en het is bijna windstil. Marcus is de enige klant in de brasserie. Hij is zo gaan zitten dat hij goed zicht heeft op de straat. Hij kijkt uit het raam, dan weer op zijn horloge, het is bijna twee uur. Hij houdt er niet van te moeten wachten.

Hendrik Tavenier komt de markt op lopen. In zijn lichtgrijze pantalon met de blauwe blazer ziet Hendrik eruit als een dandy op leeftijd, uit de vorige eeuw. Helena dribbelt achter Hendrik aan. Ineens, zonder waarschuwing lijkt het, trekt ze aan zijn mouw. Er volgt een bonkige pas de deux in een film zonder geluid. Marcus ziet hoe Hendrik boos de arm van Helena van zich afslaat en door wil lopen. Helena blijft staan als een verstard bronzen beeld met de handen gebald zwevend in de lucht. Haar mond gaat open en ze roept iets. Marcus kan het niet horen. Voorbijgangers kijken verschrikt hun kant op.

Hendrik draait zich langzaam om en schudt zijn hoofd. De kwieke man van zonet loopt met een licht gebogen hoofd verder. Met zijn zakdoek wrijft hij in zijn ogen.

Hendrik komt binnen en kijkt zoekend rond. Marcus staat op ter begroeting.

‘Fijn dat je er bent, Hendrik.’

‘Sorry voor mijn rode ogen, die verrekte zandkorreltjes ook.’

Marcus wil hem vragen over wat hij zojuist zag, waarover er ruzie was. Hendrik wenkt de serveerster al voor een kop koffie.

Langzaam legt hij zijn jas over de rugleuning en pas als hij zit, richt hij zich op Marcus. ‘Ze zijn begonnen, vanmiddag. In een busje kwamen ze aanrijden, vijf stoere mannen.’

Marcus kijkt hem verbaasd aan.

Hendrik grinnikt. ‘Ze zijn begonnen met de bomen, ze moeten eruit. Schimmel weet je, als je dat niet totaal verwijdert, woekert het voort en valt de boom bij het kleinste briesje op je dak.’

Hij stopt met praten als het meisje van de brasserie met Zeeuwse elegantie de kopjes op tafel zet. Het suikerzakje en het cupje melk vallen van het schoteltje af. Als ze is weggelopen vraagt Hendrik zacht: ‘Hoe is hij gestorven, heeft Hans veel geleden?’

Marcus buigt zich naar Hendrik toe om hem te kunnen verstaan. Het geeft hem ook de tijd voor hij antwoordt. ‘Ze zeggen van niet.’

21 mei, 5 maanden eerder

Om vijf voor zeven ging de wekker. Op deze speciale dag bleef Marcus nog even liggen om naar het nieuws te luisteren. Het weerbericht was maar net voorbij of hij sprong uit bed. Vandaag was het zijn verjaardag.

In de spiegel boven de wastafel bekeek hij zijn hoofd, vooral zijn haar. Het zat er, het kale plekje aan de rechterzijkant van zijn hoofd, goed zichtbaar tussen de korte donkerbruine krullen. Gisteren was hij bij de kapper. Eddy knipte niet zomaar, Eddy creëerde een identiteit; zowat elke identiteit die je wilde hebben. ‘Waar kijken mensen als eerste naar als je met ze praat?’ zei Eddy altijd. ‘Naar je haar!’ En heel vaak voegde hij er dan aan toe: ‘Niet voor niets zeggen ze, als je haar maar goed zit.’

Gisteren zei Eddy toen hij tussen zijn vingers een plukje haar van Marcus vasthad: ‘Dit voelt niet goed.’ En wat later na voorzichtig wassen, knippen en kammen: ‘Je moet hier echt mee naar de dokter. Dit is niet normaal.’

Marcus wreef over zijn hoofd, op dat kale plekje. Ineens ging zijn mobiel. Op het scherm verscheen een fotootje van Luuk, zijn negenjarige zoon.

Sinds Lisanne en Marcus uit elkaar waren, enkele maanden geleden, was het contact tussen hen beiden goed gebleven. De reden van de scheiding lag helemaal bij hem. Marcus had ruimte nodig, wilde alleen zijn, tijd voor zichzelf om na te denken over wie hij was. Er klopte iets niet in zijn leven, hij kon er maar geen vinger op leggen. Hij huurde via een kennis een etage aan de Laan van Meerdervoort, in het gedeelte van de straat met de herenhuizen die een klein tuintje aan de straatkant hadden. In het begin was het moeilijk. Avonden, nachtenlang zat hij voor zich uit te staren. Of hij zette zijn hoofdtelefoon op, dan was hij alleen met de muziek. Laatst draaide hij Sibelius’ Op. 17, No 1. Somber werd hij ervan. Zo vond hij nooit een antwoord. Nee, nooit meer Sibelius voor hem.

Een paar keer fietste hij naar hun huis en in de veiligheid van het donker keek hij naar het verlichte raam. Hij had gezien hoe Luuk bij Lisanne op schoot zat; met haar hand streek ze door zijn haar. Het leek of ze hem troostte.

De enige die een beetje op hem lette, was Pascal Groen, zijn vriend sinds de middelbare school. Hij had een paar keer verteld over zijn gevoel, dat hij een toeschouwer was in zijn eigen leven. Pascal had hem niet-begrijpend aangekeken, dat Marcus het er maar bij had gelaten. Hij wist dat Pascal het zou onthouden en erop zou terugkomen. Als de tijd daarvoor rijp was. Hij had er vaak over nagedacht: wat als… En ineens had hij besloten weg te gaan bij zijn vrouw en zijn zoon. Hij wilde met zichzelf in het reine komen. Hij en Lisanne hadden hun leven gedeeld en later ook een leven gemaakt. Luuk. Het was tijdelijk en dan kon de draad van hun huwelijk weer opgepakt worden. Misschien binnenkort.

Negen jaar geleden overleed zijn moeder. Daar begon het mee. Ineens was het er, de onrust, die steeds weer terugkerende onrust. Die kraste als een weerhaak in zijn ziel. Er klopte iets niet. Het was alsof hij niet was die hij dacht te zijn. Hij had er zo graag met zijn moeder over willen praten, daar was het te laat voor. Zijn vader werd steeds stiller. Pap had nog steeds verdriet. Pap had het overlijden van mam niet verwerkt en kon niet wennen aan het alleen zijn.

Hij nam zijn telefoon op.

‘Dag p-papa, hartelijk gefeli… uh, ge-f-felisiciteerd met je v-verjaardag!’ riep Luuk heel hard. ‘Lang zal-t-ie leven, hieperdepiep.’

Op de achtergrond hoorde hij Lisanne fluisteren. ‘Cadeautje.’

‘Dank je wel, jongen, wat leuk dat je me zo vroeg belt. Ik kom je straks halen, dat ben je toch niet vergeten? Dan trakteer ik je op het lekkerste ijsje van heel Den Haag. Geef mama maar, goed?’

‘Ja, p-papa, en ik, ik h-heb samen met mama een heel mooi ca-cadeau voor je gekocht. Ik zeg het je niet hoor, wa-hant het is een verrassing.’

‘O, nu ben ik heel erg benieuwd, wil je het me niet stiekem zeggen? Ik moet zeker een grote tas meenemen?’

‘Nee, p-p-papa, dan is het geen verrassing meer. Ik geef je m-mama, want ik m-m-moet zo meteen naar school. D-d-doei.’

Marcus sprak met Lisanne af dat hij Luuk van school zou halen en hem ’s avonds voor zes uur weer zou thuisbrengen. Zeker eens per week was de afspraak en als het kon vaker, soms minder vaak. Niet meer elke dag. ‘Vazotijd’ noemden ze dat, tijd die ze samen doorbrachten, om naar opa te gaan, of zomaar bij elkaar te zitten. Hij was een keer met Luuk gaan vliegeren op het strand. Het was bij die ene keer gebleven, tot verdriet van zijn zoon.

Marcus kleedde zich aan. Hij koos zijn donkergrijze pak, met een hagelwit shirt, zonder stropdas. Hij had alleen een vergadering. Hij kon echter de verleiding niet weerstaan om zijn Mickey Mousesokken aan te trekken. Het leek hem altijd leuk net iets anders te doen dan wat men verwachtte.

In de spiegel zag hij een man die er goed uitzag voor zijn negenendertig jaar. Hij wilde vandaag niet dat zijn onrust grip op hem kreeg. Hij kamde zorgvuldig zijn bruine krullen over het kale plekje, niemand zou het zien. Hoopte hij.

Hij deed een elastiek om zijn rechterbroekspijp om te voorkomen dat deze bij het fietsen tussen de ketting kwam.

Onderweg kocht Marcus bij Plasman op de Frederik Hendriklaan een aantal taarten voor zijn collega’s en medewerkers. In een poging het havengebied van Scheveningen te upgraden waren er twee moderne kantoorpanden neergezet, beide met een werkelijk schitterend uitzicht op de haven. Het bedrijf waar Marcus werkte, was in het rechtergebouw gevestigd. Het was gespecialiseerd in juridische afwikkelingen van faillissementen. Marcus was een van de juristen: bedrijfsrecht en arbeidsrecht. En hij was een van de twee partners. Het gaf hem onafhankelijkheid.

Voorzichtig stapte hij van zijn fiets af. Hij kon nog net voorkomen dat hij een van de taarten liet vallen. Hij liep de etage op. Meteen dwarrelden de secretaresses en vrouwelijke stagiaires naar hem toe in een poging hem te feliciteren. In de wetenschap dat het toch niet zou lukken zich te onttrekken aan de sociale verplichtingen die jarig-zijn nu eenmaal met zich meebracht, onderging Marcus de zoenen en handdrukken. Hij keek onrustig om zich heen. Sinds die flexwerkplekken waren ingevoerd kon hij zich toch al niet goed meer afzonderen van de rest.

Hij gaf de dozen met taarten aan Wilma, zijn secretaresse, en zei dat ze aan iedereen op kantoor een stukje moest geven. Hijzelf wilde snel naar de vergadering. Wilma keek hem weer eens aan op een wijze waardoor hij moest blozen. Wilma liet hem vaker blozen. Of stotteren. Of beide. Sinds Marcus haar verteld had dat hij alleen woonde, gebeurde dat regelmatig.

‘Marcus, hartelijk gefeliciteerd met je verjaardag. Weet je dat de vrouwen hier jou het best gekleed vinden van alle mannen? Altijd een mooi pak, precies passend om je slanke lijf. Laatst zaten we op een vrijdagmiddag met elkaar bij Blue Lagoon op het strand te fantaseren: je kwam uit het water, in de avondzon twinkelden de waterdruppels op je gebronsde lijf… Met een brede glimlach lachte je naar ons. We zagen het helemaal voor ons. Nou ja, hier is een cadeautje van ons vieren.’ Wilma lachte en ze werd ineens omringd door Patries, Wanda en Chantal. Ze duwde het pakje zowat in zijn handen.

Onhandig maakte hij het open. Tot zijn verbazing zag hij de zwembroek, waar hij altijd in de Bijenkorf naar keek. Veel te duur voor zo weinig stof. Hij had het nooit durven passen, hij wist gewoon dat het hem goed zou staan.

‘Is de maat goed, Marcus?’ vroeg Wilma. ‘Hij moet wel mooi aansluiten.’ Ze voegde er snel aan toe: ‘Om je heupen.’

‘Lekker strak,’ kweelde Patries.

Wanda deed er een schepje bovenop: ‘We willen je graag in deze zwembroek uit het water zien komen. Je schudt het water uit je haar, je kijkt ons ondeugend aan. Wanneer spreken we af?’

De vier dames van het kantoor lachten luid.

Marcus bloosde weer en trok zijn nek wat verder in. Hij stamelde zijn ‘d-dank-je-wel.’ Hij voelde zich altijd ongemakkelijk bij die dames. Nu helemaal. Hij wist zeker dat ze hem plaagden. Zo atletisch was hij nu ook niet.

‘Hé, is dit alles? We willen dat je ons allemaal apart bedankt. We willen ieder een knuffel van je.’

Dus begon Marcus de vier vrouwen te bedanken. Iedere keer kon hij telkens net op tijd zijn wang naar hun lippen draaien. Toen hij Wilma wilde bedanken, fluisterde hij glimlachend: ‘Wacht maar tot jouw verjaardag!’ Wilma knipoogde en draaide zich om.

Zo snel als sociaal verantwoord was, rende hij de trap op. Bovenaan hijgde hij opgelucht, liep naar de vergadering, mompelde bij binnenkomst een snelle ‘Sorry, de dames hielden mij op.’ Zijn mede-partner wierp hem een veelbetekenende glimlach toe en hij ging op zijn vaste plek zitten. Het was een belangrijke vergadering over de toekomst van zijn kantoor: wel of niet verhuizen naar Zoetermeer.

Na de vergadering bleef hij even alleen zitten. Vanaf de vergaderzaal had hij een mooi uitzicht op de haven. In de verte lag restaurant Lemongrass, waar hij over een goed uur had afgesproken met Pascal. Na de middelbare school waren ze bevriend gebleven. Later, ze studeerden allebei al, hadden ze tijdens hun eerste vakantie tegelijkertijd verkering gekregen. Marcus met Lisanne en Pascal met… wie was het ook alweer? Pascal had zoveel andere vriendinnen gehad. Hij moest het maar eens aan Lisanne vragen, die wist dat vast wel.

Marcus reed langs de haven naar het restaurant. Beneden op de steiger probeerde een dikkige man zijn boot voorzichtig tussen twee andere aan te meren. Hij gesticuleerde druk naar een blonde vrouw in een lichtlila trainingspak; het lukte haar niet om een touw om de bolder te leggen. Uiteindelijk stapte de man zelf van boord en legde de boot met geagiteerde gebaren vast. De vrouw lachte verlegen toen ze Marcus zag kijken.

Hij kwam net aanfietsen toen Pascal uit zijn auto stapte.

‘Hé, Marcus, gefeliciteerd met je verjaardag. Negenendertig toch?’

‘Negenendertig.’

‘Je weet het, het leven begint pas na je veertigste.’

‘Dan is het voor jou al begonnen,’ lachte Marcus.

‘Ik blijf natuurlijk jeugdig, hoewel ik daarvoor geen Mickey Mouse-sokken hoef te dragen, zoals jij. Uitstraling hè, ze kijken naar mij. Vrouwen op de fiets, zelfs in hun auto zie ik ze omkijken.’

Ze liepen naar binnen. Een jong meisje met een paardenstaart nam hun jassen aan.

Pascal keek naar haar op een manier zoals hij altijd naar vrouwen keek. Tijdens hun schooltijd kon Pascal al zo naar een meisje kijken dat ze zich aantrekkelijk voelde, ook al had ze een beugel. Marcus had zich altijd afgevraagd wat dat toch was. Was het de blik, waren het de uitwaaierende feromonen met hun onzichtbare invloed? Pascal zag vrouwen als prooi.

De vragende blik van het meisje trok hem uit zijn gedachten. ‘Ik heb gereserveerd, tafeltje vier, aan het raam.’

Het meisje liep voor hen uit. ‘Ze worden steeds jonger, vind je niet?’ fluisterde Pascal.

Tegelijkertijd schoven ze de stoelen naar achteren en gingen bijna synchroon zitten als een bejaard stelletje in blauwe ANWB-jacks. Ze moesten er beiden om lachen.

Het meisje vroeg of de heren wat wilden drinken.

‘Heb je een pilsje voor mij?’ zei Pascal. ‘En jij, Marcus? Ik trakteer. Voor je verjaardag.’

‘Droge, witte wijn.’

Ze knikte en de paardenstaart zwiepte vrolijk heen en weer richting de bar. Marcus streek met zijn hand door zijn haar, waardoor het kale plekje zichtbaar werd.

‘Wat is dat plekje in je haar?’ vroeg Pascal.

‘Geen idee. Ik ga een afspraak met de dokter maken.’

Hij wreef met zijn hand over het plekje en zag dat er weer wat haren aan zijn handen bleven plakken. Hij blies ze er geïrriteerd vanaf. Hij moest nu toch echt die afspraak maken.

Het meisje bracht de drankjes.

‘Proost, Marcus. Op je verjaardag.’

‘Proost, Pascal.’

‘We doen dit al vijfentwintig jaar.’

‘Al zo lang?’

‘Nou, denk eens na, jij werd die dag veertien toen ik bij je in de klas kwam.’

Pascal was in Delft komen wonen. Zijn vader had een baan aan de Technische Universiteit gekregen op de afdeling elektromechanica. Marcus trakteerde in zijn klas en ’s avonds zou hij een feestje geven. Pascal had hij ook uitgenodigd. ‘Dan leer je mijn vrienden kennen,’ had Marcus gezegd. Sindsdien waren hij en Pascal onafscheidelijk. Het volgend schooljaar zaten ze naast elkaar in de klas, achter twee meisjes die ze voortdurend plaagden. Het opstormende testosteron deed zijn werk.

‘Hoe heetten ze ook alweer?’ vroeg Pascal. ‘O ja, Sonja enne… kom, ze had van dat rode kroeshaar.’

‘Madeleine.’

‘Maddie ja.’

‘Madeleine Pracke,’ zei Marcus kort en hij draaide zijn hoofd weg. Jarenlang, ook toen hij Lisanne al kende, had hij elke dag aan haar gedacht. Ze was plots uit zijn leven vertrokken en het ‘waarom’ had zich in hem genesteld. Af en toe kwam het naar boven en dan voelde hij weer die pijn. Hij had het pas na jaren in kunnen kapselen, wetend dat het er was. En nu kwam ze door dit gesprek weer in zijn gedachten. Hij wist nu al dat de splinter van het verdriet door het kapsel ging dringen. Er waren geen Lisanne en Luuk die de pijn konden verzachten.

‘Jullie hadden toch wat samen, zeker een jaar lang.’

‘Moeten we het over haar hebben?’

De deur van het restaurant werd ruw opengeduwd. Er kwamen een man en een vrouw binnen. Ze gingen enkele tafeltjes verderop zitten. Marcus herkende meteen het lila trainingspak. Het blonde haar van de vrouw leek licht te geven.

‘Het is ze zeker gelukt om de boot vast te leggen,’ zei Marcus. Hij zag Pascal verbaasd kijken en hij ging lachend verder. ‘Die man en vrouw, ik zag ze net hun boot aanmeren. Niet alleen hun boot heeft een deuk opgelopen. Zie ze eens elkaars blikken ontwijken.’

Marcus keek van het stel naar zijn vriend. Hij zette zijn glas neer, met een hardere klap dan hij bedoelde, waardoor Pascal abrupt weer zijn kant op keek. ‘Deuken oplopen, dat blijft mij bespaard.’

‘Je weet nooit. Jij ontmoet wel een leuke vrouw, Marcus. Zit er bij je secretaresses niet een leuke tussen?’

Marcus antwoordde niet. Pascal ging verder. ‘Ik heb je op school vaak geholpen, als je te verlegen was, een meisje mee uit te vragen. Weet je nog, dat je …’

Marcus onderbrak zijn vriend lachend. ‘Nee, ik ben niet zoals jij. Ik was jaloers op jou, hoe gemakkelijk jij dat deed. Wie heb je nu, Pascal?’

Marcus had het opgegeven om bij te houden hoeveel relaties zijn vriend had gehad. Het ene moment had hij een Heidi, ‘mmm’ in bed, maar dan ze kon niet goed koken. Dan was er een Thelma, ‘mmm’ aan het fornuis helaas een ‘mwah-mwah’ in bed. Pascal had voor deze twee eigenschappen drie categorieën: mmm, mwah en mwah-mhaw.

‘Niemand,’ hij boog zich naar Marcus, ‘de dokter zei dat ik beter moet oppassen, na de derde soa. Ik wil kinderen, ik ben alleen nog geen goede moeder tegengekomen.’

Marcus was wel wat van Pascal gewend, dat van die kinderen was nieuw voor hem.

‘Ik zie Luuk niet meer zo vaak, hij is ineens gaan stotteren. Daar maak ik me zorgen over.’

Hij dronk van de witte wijn. Het koude vocht kietelde langzaam door zijn slokdarm naar beneden.

‘En Lisanne?’

‘Die maakt zich ook zorgen. Ik voel me schuldig tegenover haar. Ik ben bij haar weggegaan, omdat ik… wat is er toch met mij aan de hand?’ Hij staarde voor zich uit. Hij voelde zich machteloos en onzeker, bovenal voelde hij verdriet.

‘Ik mis Luuk… Ik wil hem om me heen, samen vliegeren op het strand of zo. Spontaan, zonder afspraak, zonder eerst te moeten overleggen. Ik ga hem zo dadelijk van school ophalen en dan gaan we ijs eten in de Torenstraat. Onvoorstelbaar welke kleuren ijs hij weet te combineren. Zijn ogen schitteren altijd van plezier als hij van de bolletjes likt. Vanmorgen belde hij om me te feliciteren, hij had een cadeautje voor me gekocht.’

Marcus keek naar buiten. Hij aarzelde.

‘Ik schaam me dat ik zo ongeduldig word van zijn gestotter.’ Marcus probeerde de laatste druppel uit zijn glas te krijgen. ‘En ik mis haar.’

De soep werd gebracht. Zijn favoriet: tomatensoep. Vroeger maakte mam speciaal voor hem die soep als pap weer eens een paar dagen weg was voor zijn werk. Helderrode soep met stukjes tomaat en in het midden dreef een heel klein wolkje room. Marcus en Pascal zwegen tot ze de soep op hadden. De lege koppen werden weggehaald.

Pascal vertelde over zijn werk en Marcus luisterde. De zalm werd gebracht. Midden op het ovale bord lag de moot, een plukje groene sla aan de linkerkant en een drolletje aardappelpuree aan de rechterkant. Het sausje was er zogenaamd nonchalant overheen gegoten, omringd door vers gesneden peterselie. Dikke frieten in de schil werden in één grote schaal gebracht. Ze probeerden tegelijkertijd de schaal te pakken. Marcus won.

‘We lijken echt op een oud stel, Pascal? We gaan op dezelfde manier zitten, we willen op hetzelfde moment opscheppen en zo dadelijk steggelen we wie de laatste patat mag nemen. Wat zijn we voorspelbaar geworden.’

‘Hopelijk blijf ik onvoorspelbaar en weet ik mezelf te verrassen. En anderen.’ Bij die laatste twee woorden knipoogde hij lachend.

Marcus schepte friet op het bord van Pascal. En daarna op zijn eigen bord. De meeste frieten vielen ernaast.

‘Je moet het mij ook laten doen, Marcus.’

Tijdens het eten vertelde Pascal dat hij naar Duitsland op vakantie wilde, wandeltochten in de Harz maken. Toen ze studeerden, trokken ze er vaak samen op uit. Op vrijdag met de oude Fiat 600 van Pascal naar Duitsland voor wandelingen in de Eiffel of Sauerland en zondagnacht weer terug. In de vakanties trokken ze wekenlang door Noorwegen, wildkamperen om zo veel mogelijk de berghutten met gezinnen te vermijden. Dat was vroeger, Pascal was wat dat betreft rustiger geworden en huurde steeds vaker een B&B. Een keer had hij zelfs een bungalow gehuurd, met een jacuzzi en een sauna.

‘Heb je zin om mee te gaan, Marcus?’

‘Nee, ik wil hier in Nederland blijven. Als het mooi weer is, kan ik eigenlijk elke dag naar het strand. Ik heb een zwembroek gekregen van de dames van kantoor.’ Hij glimlachte, meteen daarop keek hij somber: ‘En, eh… ik wil pap niet alleen laten.’

‘Ja, dat kan ik me voorstellen.’

‘Vooral na het overlijden van mam is hij niet meer de oude. Hij heeft verdriet.’

‘Ik zou ook verdriet hebben, denk ik.’

‘Na negen jaar? Nee, er is wat anders.’

Vier maanden geleden had hij zijn vader met zijn ogen dicht in een stoel aangetroffen. Toen zijn vader zijn ogen opende, was Marcus opgelucht, maar de opluchting maakte vervolgens plaatst voor ongerustheid. Zijn vader had om zich heen gekeken alsof hij iemand had gezien die hij niet had willen zien. Hij zag paniek in zijn ogen.

‘Alles heb ik verkeerd gedaan, Marcus, echt alles. Verkeerde beslissingen.’

Zijn vader had gehuild, tranen van spijt en verder alleen voor zich uit gestaard. Hij was er niet meer op teruggekomen en Marcus had er niet meer naar gevraagd.

‘Ik weet het niet, ik heb er geen goed gevoel bij. Hij zegt dat er niets aan de hand is. Als Luuk bij hem is, dan is hij heel enthousiast.’ Marcus stopte, lachte vertederd en ging verder: ‘Samen zitten ze uren te knutselen met meccano. Dat is toch echt niet meer van deze tijd. Luuk vindt het prachtig als hij samen met zijn opa iets in elkaar kan zetten en mijn vader hem uitlegt hoe een tandwiel werkt…’ Hij aarzelt, alsof hij ineens aan iets moet denken. ‘Ik ga vanavond bij hem langs, ik wil met hem praten, hem vragen of hij weet waarom ik me zo voel. Het is alsof ik in een ander leven zit. Ik krijg er maar geen vat op.’

Pascal pakte het laatste frietje uit de schaal en legde het op het bord van Marcus. Hij lachte. ‘Alles komt goed, Marcus, vertrouw erop. Ik ben er voor jou.’

Tegen twee uur namen Marcus en Pascal afscheid van elkaar. Het was te vroeg om Luuk van school te halen. Hij overwoog langs kantoor te rijden, maar hij had behoefte om alleen te zijn. Hij wreef over zijn hoofd en keek naar de haren die weer aan zijn handen bleven zitten.

Via de duinen fietste hij richting Kijkduin. Halverwege stond een bankje, zijn bankje, hij zat daar vaker, om naar de verte te kijken, hopend op troost. Het water was kalm, opkomend tij.

Wat moet ik doen, dacht hij, met dat haar? Zou het ernstig zijn? Hij nam zich voor morgen een afspraak te maken met de huisarts. Zou die temende assistente daar nog werken?

Pascal bofte toch maar, hij had altijd wel iemand om zich heen. Is het niet de ene vriendin, dan wel een andere. Hij had alleen de dames van kantoor en van hen kreeg hij een zwembroek, wat moet hij daar nu weer van denken?

Wel of geen verjaardag, op dit soort momenten, alleen, op het bankje met zicht op zee, kreeg Marcus vaker een sombere bui. Wat was er van zijn idealen terechtgekomen? Wat had hij bereikt, wat niet? Toen hij pas weg was bij Lisanne en Luuk had hij er met zijn vader over gesproken, dat hij het zo vreselijk vond Luuk niet meer zo vaak te zien, dat hij niet met zijn gevoel van eenzaamheid kon omgaan. Eenzaamheid door een gemis. Zijn vader had eerst helemaal niet gereageerd en toen Marcus, om de stilte op te vullen net iets wilde zeggen, had hij ineens geantwoord dat hij zich erg alleen had gevoeld na de dood van mam en dat de nachtmerries weer terug waren gekomen.

‘Je maakt keuzes in je leven, waardoor er altijd wel iemand pijn heeft,’ zei zijn vader. ‘Je kunt het niet ontlopen, wat je ook doet. Als ik andere keuzes had gemaakt, tsja wat dan? Mijn moeder, jouw oma, Marcus, heeft ook keuzes gemaakt.’ Hij zuchtte. ‘Ik heb nooit geweten waarom.’

Dat laatste had hem erg verbaasd. Zijn vader had het bijna nooit over wat hij dacht of waar hij mee zat en al helemaal niet over de oma die hij nooit gekend had. Ze bestond gewoon niet voor hem.

Een eindje verderop op het duinpad liep een man. Op het strand beneden zag hij een jongetje met zijn vader. Het lukte hen niet een vlieger op te laten. Het jongetje rende na een kreet van zijn vader hard naar links. Ondanks de aanmoedigingen, stortte de vlieger meteen naar beneden. De rollen werden omgedraaid. De jongen liet de vlieger los, de vader liep nu heel hard vooruit, trok aan het touw, totdat de vlieger na twee meter omhoog te zijn gegaan ineens het zand in dook. Ergens boven hen lachten de meeuwen krijsend. Uiteindelijk pakte de man de hand van het jongetje en de vlieger en samen liepen ze weg.

‘Geen wind, geen wonder dat het niet lukt.’

Marcus schrok. De man die hij net op het duinpad had zien lopen, was naast hem komen staan.

‘Er moet wind zijn, anders gaat die vlieger niet omhoog. En je moet heel hard rennen.’

Marcus gaf geen antwoord.

‘Vroeger kwam ik hier vaak met mijn zoon vliegeren. Hij zal net zo oud zijn geweest als dat jongetje daar op het strand. Ik zie hem nooit meer. Ik zou er alles voor overhebben om weer met mijn zoon te vliegeren.’ Zuchtend keek de man voor zich uit naar het strand, de zee.

Marcus wist niets te antwoorden op deze openhartigheid. Hij wilde zeggen dat hij zometeen zijn zoon ging ophalen van school. In plaats daarvan stond hij op. ‘Sterkte, daag,’ en hij reed het duin af, via de Laan van Poot naar de school van Luuk.

De toonbank was als een spiegelpaleis, blinkende bakken met gekleurd ijs, erbovenop lagen grote vruchten of er waren noten over verspreid. Zo veel smaken en kleuren. Luuk wees dan die kleur aan, dan weer een andere. Uiteindelijk wist hij het toch: blauw smurfenijs, geel banaanijs en oranje meloenijs met nootjes. Hij glunderde helemaal toen het ijs werd gebracht. In een glas, met bovenop de bollen ijs slagroom en nootjes. Het meisje had er twee parapluutjes op gedaan. Bij iedere hap verdween het gezicht van Marcus’ zoon achter de beker, daarna kwamen de pretoogjes weer tevoorschijn om de volgende hap te nemen. Marcus moest glimlachen. Als Luuk het naar zijn zin had, dan had hij het ook.

Het cadeau dat Luuk voor zijn vader had gekocht was een boekje: Vliegeren, een gids voor stoere jongens en hun vaders.

Luuk keek zijn vader verwachtingsvol aan: ‘P-papa, opa v-vertelde dat je v-vroeger met hem vliegerde op het stra-hand.’

Marcus keek verbaasd.

‘D-d-dat w-wil ik ook graag met j-jou, papa.’

Luuk vertelde dat zijn moeder hem had ingefluisterd dat als hij ook wilde vliegeren met zijn vader, hij hem dat boekje moest geven. Over een paar weken begon de grote vakantie. Dan konden ze samen vliegeren op het strand. Luuk lachte zo hoopvol naar Marcus, dat hij zijn zoon een aai door zijn haar gaf. ‘Dat doen we, Luuk.’

Na het ijsavontuur zette hij Luuk weer bij Lisanne af. Ze had pannenkoeken gemaakt. Verrassing voor Luuk en voor Marcus.

‘Gefeliciteerd met je verjaardag, Marc.’ Lisanne sloeg haar arm om Marcus’ nek en gaf hem een kus.

‘Heb je het leuk gehad, Luuk, met papa? Was het ijsje lekker?’

Geduldig luisterde ze naar haar zoon toen hij begon te vertellen over het grote ijsje.

‘Zo groot h-heb ik h-het nog n-nooit gehad, m-mama.’

‘Ben je niet misselijk met al dat ijs? Je lust zeker geen pannenkoek meer?’

Ze draaide zich naar Marcus. ‘Blijf je met ons mee-eten, Marc?’

Marcus deed zogenaamd of hij moest nadenken.

Luuk keek hoopvol naar zijn vader. ‘Je b-blijft toch wel p-pannenkoeken eten, p-papa?’

Marcus aarzelde en knikte toen met een brede glimlach.

Lisanne was de enige die Marcus aansprak met Marc. Hoewel, ook zijn moeder had hem vaak Marc genoemd. Soms noemde pap hem zo. In feite waren zij ook de enigen van wie hij dat kon hebben. Als kind al was Marcus er erg op gebrand dat hij bij zijn volledige naam werd genoemd Ik heet Marcus. Marcús! Als zijn moeder ‘Marcus’ zei, nou, dan wist hij dat er iets speciaals aan de hand was.

Marcus had Luuk net naar bed gebracht toen zijn telefoon ging. Het was zijn vader. ‘Hoi, pap, gefeliciteerd met je jarige zoon,’ grapte Marcus.

Het bleef stil aan de andere kant van de lijn.

‘U spreekt met Van Heerwaarden, dienstdoend huisarts, van de huisartsenpost in Delft. Ik zit bij uw vader thuis, hij belde ons op met klachten op zijn borst. Nu wil ik hem voor observatie in het ziekenhuis laten opnemen. Uw vader wil u even spreken. Wilt u zo spoedig mogelijk naar het ziekenhuis komen? Meldt u zich bij de eerste hulp, daar wijzen ze u verder. Maar, eh… ik wil u zeggen, meneer Halen, kom zo snel mogelijk.’

‘Eh, ja, eh… dank u wel, dat u mij belt. Gaat hij naar het ziekenhuis in Delft? Kan ik hem spreken?’

‘Ja, in Delft. Hier is uw vader.’

Marcus hoorde na wat gestommel de zachte stem van zijn vader: ‘Ja…’

‘Pap, hoe gaat het?’

‘Gefeliciteerd… met je… verjaardag, Marc. Ik… ben… zo… benauwd. Het… gaat… niet… goed met me.’

‘Doe kalm aan, pap, ik ben zo bij je. Het komt, eh, allemaal goed, de dokter is nu bij je.’

Op de achtergrond hoorde hij steeds luidere sirenes. De verbinding werd verbroken. Marcus zette zijn telefoon uit en bleef naar het apparaat staren. Zo bleef hij enkele seconden zitten… of waren het minuten?

‘Wat is er, Marc?’

‘Pap is ziek. Zijn hart. Hoe kan dat nou? Ze brengen hem naar het ziekenhuis. Ik moet meteen naar hem toe. Kan ik jouw auto lenen?’

‘Natuurlijk, wil je dat ik met je meega?’

‘Nee, ik red me wel. Blijf maar bij Luuk.’

Op de eerste hulp werd hij opgewacht door het avondhoofd. Op de blauw-witte badge was zijn naam te lezen: Bastiaan Vandervelde. Hij hoorde een Belgisch accent.

‘Komt u met mij mee, meneer Halen? De heren doctoren zijn met uw vader bezig, u kunt zo bij hem.’

Marcus werd vakkundig een familiewachtkamer ingeloodst. Aan de muur hing een foto van een ruïne in de avondzon. Als je al niet ongerust was, dan werd je het hier.

Marcus ging zitten, waardoor zijn Mickey Mousesokken zichtbaar werden. Toen hij zag dat de Belg ernaar keek, vond hij ze ineens erg kinderachtig.

‘Waarom kan ik niet meteen naar mijn vader? Is er iets ernstigs aan de hand?’ Zijn woorden klonken droog.

‘Uw vader wordt op dit moment onderzocht, meneer Halen. Wilt u een taske koffie? Of iets anders misschien?’

‘Water graag.’

Een vrouw bracht hem een plastic bekertje waarna ze meteen weer de kamer uit liep.

Langzaam dronk Marcus van het water. Hij keek op zijn horloge. Het was al over negenen. Hij nipte en bleef voorover zitten met zijn ellebogen op zijn knieën. Hij keek weer op zijn horloge. Bastiaan Vandervelde kwam binnenlopen. Van schrik kneep hij in het bekertje waardoor er water op de grond morste.

‘Meneer Halen, u kunt naar uw vader. Hij heeft weliswaar een myocardinfarct gehad, in een groot gebied, maar hij maakt het naar omstandigheden redelijk goed. Hij krijgt extra medicijnen via een infuus.’

‘Wat is een myo…’

‘Ik bedoel hartinfarct. Hij is bij ons in goede handen en we houden hem continu in de gaten via een monitor. Zal ik even met u meegaan naar de hartbewaking? Daar is uw vader zojuist naartoe gebracht.’ Dat klinkt al minder erg, dacht Marcus hoopvol, of kwam dat door dat Belgische accent?

Hij liet zich door de gangen van het ziekenhuis leiden.

De broeder duwde de deur naar de hartbewaking open. Piepjes en andere geluiden drongen tot Marcus door. Hij zag witte jassen haastig achter een lichtblauw gordijn verdwijnen. Hij keek rond, in de bedden zag hij alleen angstige, onbekende gezichten. Achter het gordijn hoorde hij een stem ‘Bed los’ en vervolgens een dofklinkend kaboem. En nog een keer en weer een keer en… het werd stil, hij hoorde niets, geen stemmen, geen piepjes.

Het gordijn bewoog. Een witte mouw kwam tevoorschijn. Een gezicht. Gespannen ogen keken de zaal in en bleven rusten op Marcus.

22 mei

Marcus zat alleen in de wachtruimte van de hartbewaking. In gedachten verzonken volgde Marcus een pluisje over de vloer. Het pluisje bleef vastzitten in een gevallen traan. Hartstilstand, reanimeren, injecties, stroomstoten. Marcus had het allemaal met verbijstering aangehoord. Op de overlijdensverklaring was 23.46 uur als tijdstip van overlijden ingevuld. Hij werd opgehaald door broeder Bastiaan. Hij mocht zijn vader zien.

‘Blijft u maar zo lang als u wilt.’

Hij ging op de stoel naast het bed zitten. Het gordijn werd dichtgeschoven.

‘Verdomme, pap. Hoe kun je?’ mompelde hij voor zich uit. ‘Net op mijn verjaardag. Hoe moet ik aan Luuk vertellen dat zijn opa dood is?’

Het gezicht van zijn vader was grauwwit, zijn neus stak spits boven het laken uit. Een opgerolde handdoek zat onder zijn kin. Hij daalde af naar de herinneringen uit zijn jeugd, hoe pap kon kijken als hij iets ondeugends had gedaan, hoe ze samen de vlieger hadden opgelaten tijdens de vakantie, het verdriet van pap toen mam overleed. Ineens kwam de afdeling weer tot leven. Hoelang had hij bij zijn vader gezeten, een kwartier, een half uur, een uur? Hij keek nog even om bij het weggaan.

Broeder Bastiaan gaf een witte plastic zak. ‘Hier zijn de spullen van uw vader, meneer Halen. Uw vader wordt zo naar het mortuarium gebracht. U kunt mee als u wilt.’

Marcus schudde zijn hoofd. Boven op de corduroybroek van zijn vader lagen zijn bril en zijn portemonnee, de huissleutels en zijn horloge. Een gouden horloge met een leren band; pap had het gekregen van mam op hun huwelijksdag. Marcus zag dat het twee minuten over half twee was, de datum stond op tweeëntwintig. De secondewijzer tikte verder.

Hij reed naar Lisanne om de auto terug te brengen.

‘Als je wilt kun je hier slapen,’ zei ze, ‘dan ben je er morgenvroeg als Luuk wakker wordt. Ik maak het bed op in de logeerkamer.’

21 oktober

In de brasserie dringt het geluid van buiten nauwelijks door. Af en toe is de zee te horen met het gekrijs van meeuwen als de deur opengaat. Het meisje dat hen eerst bediende is vervangen door een mannelijke collega. Hij heeft al een paar keer koffie gebracht.

Marcus stopt met praten om een slok te nemen. Hij ziet hoe Hendrik zijn gezicht zo ver mogelijk van Marcus afgewend heeft. Zijn adamsappel beweegt weer onrustig op en neer.

‘Hans was dus alleen toen hij stierf.’ Hij kijkt naar Marcus. ‘Ik bedoel… je hebt niet meer met hem kunnen praten. Wat moet dat eenzaam zijn geweest.’

‘Hij heeft niet geleden. Dat zei de dokter.’

‘Dat zeggen ze altijd, alsof dat troost geeft. Ik bedoel eenzaam voor jou, Marcus.’

Marcus zwijgt en ziet weer de lichtblauwe openschuivende gordijnen en de ogen van de dokter; ogen die zeiden dat pap dood was. De penetrante lucht van alcohol, medicijnen en oude koffie uit het ziekenhuis vult weer zijn adem. Hij schrikt van een kaboem als de deur van de brasserie opengaat om nieuwe gasten te verwelkomen. De voetstappen van de ober klinken hol door de ruimte, alsof broeder Bastiaan Vandervelde naast hem loopt op weg naar de wachtruimte van de hartbewaking. Weer ziet hij de gespannen blik van achter het gordijn tevoorschijn komen. De blik die zo veel zei en die hij nooit vergeet. Het witte vermoeide gezicht van zijn vader, die spitse neus waar hij minutenlang naar had zitten kijken. Hij lag stil onder de deken, het laken was strak om hem heen geslagen. Zijn vader had een blauw ziekenhuishemd aan, de drukknopjes op de schouders staken boven het laken uit. Hij had hem willen vasthouden, kussen, door elkaar schudden, willen roepen: ‘Pap, word eens wakker!’ Hij had zijn hoofd aangeraakt en over zijn wang geaaid. Het schuurde.

Hij voelt tranen opwellen, tranen die hij al zo vaak heeft weggeslikt de afgelopen vijf maanden.

Hendrik legt zijn hand op zijn arm. ‘Gaat het?’

Marcus knikt. Dan legt hij zijn hand op die van Hendrik. Lange tijd zeggen beide mannen niets.

‘Waarom ben je hier gekomen, Marcus?’

‘Pap heeft dat aan mij gevraagd. Dat wil zeggen, ik heb dat pas later gehoord via zijn notaris. Het was een flinke zoektocht, want je bent niet te vinden, niet via Google of social media.’

‘Nee, dat is helemaal niets voor mij. Ik heb zelfs geen computer. Helena heeft er een. Ze regelt alles voor mij.’

‘Waarover hadden jullie daarstraks ruzie?’ De vraag klinkt hard en abrupt.

Hendrik trekt zijn hand terug. ‘Gewoon een verschil van mening.’

‘Doen jullie dat vaker, naar elkaar schreeuwen en slaan?’

Nu is het Hendrik die door het raam naar buiten kijkt, alsof hij op zoek is naar Helena. Hij antwoordt niet.

‘Sorry, het gaat me ook niets aan.’

‘Ze wil me beschermen.’

26 mei

Vijf dagen geleden zat Marcus nog onhandig aan het kille ziekenhuisbed waarop het magere lichaam van zijn vader lag. Hij kon zich bijna niet meer herinneren hoe zijn gezicht was geweest. Hij voelde zich die nacht overvallen door de vraag of hij mee wilde naar het mortuarium. Hij had nee geschud, bang dat hij was voor de vraag of hij mee wilde helpen zijn vader te verzorgen, af te leggen. Hij huiverde van het woord en huiverde van de gedachte het dode lichaam aan te raken. Hij zou zijn vader moeten wassen en aankleden. Hij had hem zelfs nooit onder de douche zien staan.

Het was vier dagen geleden dat hij Luuk had verteld dat zijn opa was gestorven. Zijn zoon was bijna niet te troosten. Marcus moest die ochtend beslissen in welke kist pap werd gelegd. Na lang wikken en wegen was het een kersenhouten kist geworden met koperen handvaten. Later die dag had hij in zijn eentje in het huis van zijn vader gezeten en Charlotte, de zus van zijn vader, gebeld om te zeggen dat pap was overleden.