De weddenschap

De weddenschap

José Kruijer

De weddenschap

José Kruijer

1e druk oktober 2020

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Tom Smits

Auteursfoto: Patty Smit | KEYKfotografie

ISBN 978-94-93157-68-2

ISBN E-book 978-94-93157-83-5

NUR 301

©2020 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Als je de waarheid vertelt,

wordt het onderdeel van je verleden.

Als je liegt, wordt het onderdeel van je toekomst.

Proloog

Ik heb er alles voor over om de tijd terug te draaien. Was ik die avond maar naar huis gegaan. Was ik maar…

Welke fouten ik heb gemaakt in mijn leven durf ik niet hardop uit te spreken. In welke categorie deze fout hoort, weet ik niet. Het ging niet bewust, maar ook niet geheel onbewust. Opeens had ik het gedaan. Iedereen was al weg, ik hing nog wat rond. Mijn ogen werden getrokken naar de contactsleutels in het slot. Ik wist dat hij ze er vaker in liet zitten, in dit dorp kon het. Mensen lieten hun huis ook vaak onbeheerd achter, de kratten bier om het hoekje van de schuur, de portemonnee nog in de keukenlade. Vanuit het niets kwam er een kronkel op in mijn gedachten. Waar deze vandaan kwam wist ik niet, hij was er gewoon en ik dacht niet na, ik handelde.

Ik kon de verleiding niet weerstaan en al snel zat ik op de bestuurdersplek, door de rijlessen die ik had gehad ging het starten, achteruitrijden, keren en vol gas vooruitrijden als vanzelf. Ik voelde me vrij en onbezorgd. Een stukje rijden, wat kon er misgaan? De mistige avond maakte het gevaarlijk, hoewel er bijna niemand meer op straat was. Een verdwaalde kat stak over, ik remde op de automatische piloot en zette de radio aan.

Queen schalde uit de speakers, ik zong zachtjes mee. Ik rommelde wat aan mijn panty en reed de brede landweg op. Remmen, optrekken, ik genoot. Ik boog naar voren en tuurde in de nacht; naar de grote boerderijen in de mist, het vage licht van buitenlampen zorgde voor mooie silhouetten. Vanuit het niets dook ze op, ik zag eerst de wandelstok en daarna het grijze haar met de turquoise parelspeld en herkende haar direct. Elke dag kwam ze in de buurtsuper, nooit zonder haar specifieke speld. Ik had geen tijd om na te denken, mijn benen leken verlamd en ik kon de rem pas op het laatste moment vinden. Het was te laat. Een klap volgde. Roerloos bleef ze voor de auto liggen. Bloed sijpelde uit een wond boven haar linkerwenkbrauw. De sproetjes op haar neus lichtten op in het licht van de koplampen. Een paar vage rimpels. De turquoise haarspeld was niet verplaatst. Ik bleef ernaar staren. Vervolgens stapte ik uit.

Ik trok mijn capuchon over mijn hoofd en verborg me achter een sjaal. Uit het dashboardkastje viste ik een zonnebril, duidelijk een mannenmodel, en schudde mijn hoofd. Een zonnebril dragen in de nacht, iets wat sloeg als een tang op een varken.

‘Gaat het, kunt u opstaan?’ vroeg ik.

Er werd wat gemompeld. Iets onverstaanbaars, maar het leek op “niet echt”. Ze gebaarde naar haar hoofd. ‘Bel een...’

Ik keek naar de auto. Een lichtbeschadigde bumper, een koplamp die kapot was, glas op de weg. Het was in de tijd dat niet iedereen een telefoon bij zich had. Ik was wel zo helder om te bedenken dat als ik nu aanbelde bij een van de boerderijen, ik direct herkend werd. “Zij van de buurtsuper”.

‘Ik kom zo terug, ik rijd naar het dorp en haal iemand…’ Ik zette de auto in zijn achteruit en reed met een boog om haar heen. Er zat nog weinig benzine in de auto, maar naar de volgende bestemming moest toch lukken? Ik keek schichtig om me heen. Bewoog er een gordijn bij de boerderij rechts naast me? Ik moest hier snel weg, er was geen tijd te verliezen. Naar het dorp ging ik niet, ik was al op de goede weg. Ik wist precies waar ik heen moest. Het dorp uit, zo snel mogelijk. De schuur waar de auto opgeknapt moest worden, was dichtbij. Ik moest naar hem toe, alleen hij zou me begrijpen. Hij was handig met auto’s en handig met het bewaren van geheimen. Bovendien was hij smoorverliefd op mij. Voor een relatie met mij zou hij alles doen.

Marius sliep al. Het leeftijdsverschil van tien jaar maakte de situatie alleen maar makkelijker. Hij als grote hulp, ik als de onwetende jongvolwassene. Marius kwam met zijn slaperige hoofd bij de voordeur, toen ik al tien keer had aangebeld. Zijn donkerbruine borstelige haar stond alle kanten op. Zijn pafferige gezicht was vlekkerig. In het kort legde ik het verhaal uit. Vervolgens zette ik de auto in de schuur, we zochten de grootste kleden die we konden vinden.

‘Ik weet wat ik nodig heb, dat heb ik hier nog in huis. Je hebt ontzettende mazzel. Maak je niet druk. Van mij hoort niemand iets. Ik ga het nu gelijk fixen. Als je op de uitkijk blijft staan, dan zetten we de auto straks ergens neer, voordat het licht wordt.’ Hij haalde zijn neus op. ‘Je moet snel naar huis daarna. Je moet een alibi hebben. Ik kan je deze verschaffen. We laten je vallen en gewond raken. Ik zal je verbinden en thuisbrengen. Ik help je, nu en ook later. Waarom je gewond bent geraakt, dat verzin ik nog wel.’

Wat een oplossing, ik gaf hem spontaan een zoen op zijn mond.

Hij straalde en ik glimlachte.

Marius zat altijd in geldnood. Hij had veel geld nodig om zijn auto’s op te knappen. De envelop van mijn vader met tientallen biljetten erin, die ik onder een kussen had gevonden, had ik verstopt in mijn kast. Voor een noodgeval, het wegloopscenario spookte al weken door mijn hoofd. Mijn vader zocht er nog elke dag naar. Hij had zelfs al aangifte van inbraak gedaan. Als hij dit eens wist…

Weglopen werd het niet. Marius helpen was een betere oplossing, ook als dat mijn hele leven moest duren. Hij mocht het nooit aan iemand vertellen.

Het plan werkte als een trein. Marius ging als een bezetene door, daarna liet ik me vallen, achterop het erf en Marius verbond me met liefde. Hij zette de auto met mij op een verlaten plek, sporen hadden we op onze eigen manier proberen te wissen, waarbij we beiden dachten dat dat de beste oplossing was. We waren allebei nog nooit in aanraking geweest met de politie, we hoopten dat er geen match mogelijk was. Lopend gingen we terug naar zijn erf. Hij pakte zijn auto en bracht me thuis.

Mijn vader was laaiend, dat ik zo laat nog langs de weg zwierf, maar gaf Marius een klap op zijn schouder voor de goede zorgen. Met veel gebulder werd ik naar mijn slaapkamer gebracht, waar ik niet meer in slaap kon komen.

De volgende dag was het ongeluk het gesprek van de dag, zeker in de buurtsuper. De hechte gemeenschap waar ik woonde, sprak er schande van. Er werd geen link gelegd met mijn verwondingen. De doofpottheorie, ik hoopte er onbewust op.

De lieve mevrouw Talsma, de vrouw waar het hele dorp spullen mocht lenen, die haar hele leven vrijwilligerswerk had gedaan en die onderscheiden was met een lintje van de koningin. Ze was de volgende ochtend pas gevonden, hevig bloedend op een stille landweg. Ze leefde nog. Haar familie was er kapot van, ze zouden niet rusten voordat de waarheid boven tafel kwam. Welke hufter of harteloze trut had dit op zijn of haar geweten? Mevrouw Talsma had geleden, geestelijk en fysiek. Haar leven kwam na het ongeluk weer moeizaam op gang. Haar familie wilde wraak. Elke week begon mijn moeder erover. Ik verhuisde snel daarna voor mijn studie naar het westen van het land. Vanaf die dag, was mijn leven – zeker in mijn gedachten – nooit meer onbezorgd.

1

Als iemand een plek wil in mijn hart, dan denk ik er altijd goed over na of ik wil dat ze daar blijven. Ik ben in het verleden te vaak gekwetst door “vrienden”. Ik vertrouw mijn gezin en enkele vriendinnen. Als iemand onderdeel wil zijn van mijn leven, moeten ze daar veel moeite voor doen, dat is maar voor een paar mensen weggelegd. De paar vriendinnen die ik heb, die zijn me goud waard.

Boze mensen kunnen je pijn doen, fysiek en geestelijk. Uitgesloten worden is voor een groepsdier als de mens het ergste wat je kan overkomen. Ik wilde het niet, uitgesloten worden, zeker niet in de hechte gemeenschap waar ik woonde. Dus ik koos die avond eieren voor mijn geld, ondanks dat ik daar de rest van mijn leven tol voor moest betalen, daar was ik me van bewust. Je niet gezien of gehoord voelen, gebrek aan erkenning, is de nummer één oorzaak van ruzie, las ik vorige week in een magazine. Het rakelde alles op. Mijn jeugd, waarin ik door mijn ouders niet erkend en gehoord was, omdat ze een compleet eigen leven leidden. Ik wilde in die tijd het ideale kind voor mijn ouders zijn, ze hadden het al zo druk, ze mochten me niet als een blok aan hun been ervaren. Bedroefd en bang zijn, daar reageerden mijn ouders op, maar boos zijn werd direct afgestraft. Doordat mijn negatieve emoties er niet mochten zijn in ons gezin, kon ik later niet normaal ruziemaken.

Ik denk dat dat ook de reden is geweest dat Roef en ik uit elkaar dreven, de tweeling liep altijd gedwee – immer samen – als pulletjes achter ons aan. Roef wist niet waar mijn grenzen lagen en kon daar op latere termijn steeds slechter mee omgaan, terwijl een goede ruzie jezelf inzicht kan geven waarom je een grens aangeeft. Ik wilde vaak niet de “wijste” zijn, maar ik wilde mijn gevoelens onder controle hebben. En de tweeling leren hoe je op een normale manier ruziemaakte, om daarna weer gearmd door het dorp te lopen alsof er niets gebeurd was.

Het leven slurpte me steeds meer op; het zorgen voor de tweeling, een baan waarin ik mijn waardering en erkenning steeds minder kon vinden, een man die steeds veeleisender werd en het zorgen voor mijn moeder, terwijl mijn alleenstaande broer vaak in het buitenland verbleef.

Op een gegeven moment stond mijn leven zodanig onder hoogspanning, dat ik geen enkele uitweg meer zag, dan wachten tot de situatie waarin mijn relatie knapte. Het was een artikel in een kookmagazine, dat me als vanzelf die richting opduwde. Een kookstudio in een Portugees landschap, waar een gescheiden vrouw haar roeping had gevonden. Ze gaf haar baan op, verdiepte zich in een ondernemingsplan en begon. Ze zou wel zien hoe het ging. Dat was het. Vervolgens stond het plan voor mijn kookstudio, in grove lijnen dan, binnen een uur op papier.

2

Het is een lot uit de loterij.

Ik heb de afgelopen dagen gespeurd tot ik erbij neerviel. Steeds als ik de laptop weglegde, pakte ik hem even later weer op. Roef werd er gek van en ik heb nog nooit zoveel gewandeld als deze week, zelfs als de regen met bakken uit de hemel viel. Ik wilde zo snel mogelijk een huis voor mezelf, thuis werd een onhoudbare situatie. Hoe het huis eruitzag, maakte me in eerste instantie niet uit.

De gedachte aan mijn gezin bezorgde me de laatste dagen maagpijn en tranen. Roef die niet aan het idee kon wennen, de tweeling die voelde dat er iets op komst was en het feit dat het in hun ogen mijn schuld was dat ons gezin uit elkaar viel. Het was nog niet naar ze uitgesproken, maar ze leken het onheil aan te voelen. In de ene kamer kreeg ik een sneer en in een andere kamer werd ik genegeerd. Soms vroeg iemand mij iets op de boodschappenlijst te zetten of deelde iemand me mee dat er vanavond niet werd meegegeten. Het was fijn dat mijn vriendin een netwerk had, zij had deze situatie vorig jaar meegemaakt en maakte me snel wegwijs in de wereld van de gescheiden mensen.

Ik loop achter de makelaar aan. Hij is druk en joviaal, zoals de meeste makelaars, zijn telefoon kleeft aan zijn oor. Ik laat me meeslepen naar elk vertrek. Roef weigerde mee te gaan en mijn beste vriendin Berdien komt op het laatste moment aanfietsen. Ze bindt haar lange ravenzwarte haar in een rommelige knot en veegt met een tissue het zweet van haar voorhoofd. Haar meisjesachtige uitstraling en bijpassende lijf vallen de makelaar ook op. Hij flirt overduidelijk met haar.

Ik omhels Berdien, ze weet me op de juiste momenten te steunen. Het liefst woon ik aan de Kennemerstraatweg, in dezelfde straat als waar we nu met het gezin wonen en waar ik zo het bos in kan voor mijn geliefde wandelingen. Mijn moeder heeft beloofd om eventueel alvast een deel van mijn erfenis te schenken, mocht het nodig zijn, waarbij mijn broer heeft aangegeven dat dat geen probleem is. Deze twee-onder-een-kapwoning is lekker ruim, de kinderen kunnen hun eigen slaapkamer betrekken en er is een garage. Deze week heb ik een besluit genomen, naast het werken bij de bibliotheek kan ik eindelijk mijn eigen kookstudio opzetten. Mijn culinaire spinsels. Het is iets waar Roef een schijthekel aan heeft, vooral als ik veel rommel maak tijdens het koken. De dubbele garage in de achtertuin lijkt voor een kookstudio gemaakt. Bovendien zit er al een bestemming op voor een onderneming. Wel een heel ander soort bedrijf, maar dat is zo te regelen volgens de makelaar. Vanaf nu heeft Roef er niets meer over te zeggen.

Berdien slaat een arm om me heen en steekt haar duim op. ‘Prima toch, er zitten genoeg huizen tussen Roef en jou, de kinderen kunnen heen en weer fietsen als ze wat moeten ophalen. Ik merk het ook vaak, dat Jolien wat vaker terug moet om bij haar vader wat op te halen. Ik zeg doen.’ Ze stift haar lippen in een wijnrode kleur en maakt een kusbeweging naar me.

De makelaar blijft met haar flirten. ‘Ik zou het wel weten… De prachtige doorzonkamer. Dicht bij de voorzieningen. Let ook op de authentieke details, glas-in-loodramen, paneeldeuren… en…’

Glimlachend kijk ik hem aan. Hij hoeft niets meer te zeggen, de zevenenveertig foto’s op Funda kan ik tot in detail beschrijven als iemand mij hier ter plekke overhoort. De houten keuken, met mozaïektegeltjes in verschillende tinten bruin is zeker niet mijn smaak, maar het kan me op dit moment niet schelen.

Het lijkt alsof Berdien mijn gedachten kan lezen. ‘Ik weet nog een adresje voor een goedkope, maar hippere keuken. Een kennis van mij handelt erin, hij koopt ze groot in. Dat komt wel goed.’ Zonnestralen maken het tot een lichte woning, met de tuin heeft Berdien ook direct plannen en op het balkon ziet ze zichzelf al zitten met een glas rosé en een goed boek. Berdien zet haar zonnebril op.

‘Ik doe het, Berrie,’ hoor ik mezelf zeggen. ‘Ik wil dit huis zo snel mogelijk aanvaarden.’

Berdien klapt in haar handen. ‘Goede beslissing, Dieke,’ beaamt ze. ‘Dan ga ik nu snel langs mijn werk. Tot gauw.’ Ze kust me op mijn wang en geeft de makelaar een hand.

Ik veeg een traan weg. Nu alleen Roef en de kinderen nog overtuigen, hoewel ik weet dat de tweeling er blij mee zal zijn dat we in het dorp blijven en dat Roef in de buurt is. Ik moet snel handelen en bel een bevriende aannemer. Met een tissue wrijf ik de lippenstift van mijn wang.

‘Hoezo geen tijd, Jan? Je zei vorige week dat je wel werk kon gebruiken. Ik heb een huis gekocht, je snapt toch wel dat ik er snel in wil? Hoezo, ik wil even…?’

Jan heeft geen tijd en hangt op.

Ik zucht en ik bel Berdien. ‘Heb jij nog een idee? Jan wil even niets met me te maken hebben. Hij kiest duidelijk de kant van Roef. Het huis moet zo snel mogelijk gestript worden, nieuwe badkamer erin, keuken aanpakken en een schilder er doorheen. Ik kan veel zelf, maar niet het grove werk.’ Ik ratel door. Doordat Roef onze goedlopende zaak een paar jaar geleden met veel winst heeft verkocht, een klap geld heeft belegd en zijn baan als piloot weer heeft opgepakt, is er genoeg.

‘Ik regel wat, ik weet iemand. Ze hebben vast nog wel tijd. Ik bel je morgen terug.’

Nu wil ik eerst een heel stuk door het bos wandelen. Mijn hoofd moet leeg.

3

Nu ik op mijn werk ben en het idee heb dat ik een paar uur lekker aan de slag kan, word ik tijdens mijn bezigheden steeds gestoord. Ik sorteer de nieuwe aanwinsten op de speciale tafel, daarna help ik een jonge moeder bij het zoeken naar een boek voor het vergroten van de woordenschat van haar kleuter. Ik kom niet toe aan het werk dat is blijven liggen. Verlangend kijk ik naar de nieuwe aanwinsten. Mijn aandacht wordt naar het nieuwe boek van mijn favoriete schrijfster getrokken. Vluchtig lees ik de achterflap en besef dat ik voorlopig geen tijd heb om te lezen.

Carly, de collega en vriendin waar ik het meeste mee samenwerk, komt naar me toe. ‘Kom Dieke, even een bakkie koffie. We hebben straks geen tijd meer voor een pauze.’ Ze sluit de deur van de personeelsruimte achter ons en komt dicht bij me zitten. Haar lichtgroene ogen kijken me vragend aan. De zwarte mascara laat haar ogen prachtig uitkomen. Ze gaat bijna met pensioen, maar ze ziet er voor haar leeftijd jeugdig uit en gedraagt zich ook zo. ‘Vertel… nou ja, ik weet het allang. Ik hoorde het gisteren bij de sportschool, ik vind het rot voor je. Dat het verhaal zich nu verspreidt, bedoel ik. Lukt het wel om te werken?’

Mijn benen trillen. Ik wil niet voelen wat ik nu voel. Ook mijn handen krijg ik niet onder controle als ik een zoetje in mijn koffie wil gooien.

‘Het is niet niks, ik vind het een dapper besluit. Ik weet dat je ongelukkig bent, hopelijk gaat het geluk je toelachen. Heb je al een huis?’ Ze haalt een hand door haar rossige halflange haar, waar steeds meer grijze haren doorheen komen.

Ik vertel haar over het bezoek aan de twee-onder-een-kap op de Kennemerstraatweg en dat er een grote kans is dat ik dat huis ga kopen. ‘Ik zie er wel tegenop dat ik nog een paar maanden bij Roef en de kinderen moet blijven. Niet bij de kinderen natuurlijk, die wil ik graag steunen in deze periode. De kinderen weten het nog niet, maar voelen het aan. Roef is heel boos, maar er is echt geen ander in het spel.’

Carly schenkt nog een koffie in. ‘Vanaf volgende week ga ik een paar maanden op reis. Ik neem een soort sabbatical, dat heb ik wel nodig na zoveel jaren mantelzorg voor mijn ouders. Jaap en ik willen niet wachten tot mijn pensioen. Je hoort van zoveel mensen die met pensioen gaan, dat…’

Ik knik.

‘Uit onderzoek is gebleken, dat je jezelf moet afvragen, waarom je een sabbatical wilt nemen. Dat is essentieel. Het zorgt vaak voor een ommekeer in je leven.’ Ze kijkt me doordringend aan.

Nu moet ik natuurlijk vragen wat haar reden is, maar dat wil ik niet. Ik neem een slok. ‘Wat een heerlijk idee, Carly, ik ben jaloers op je.’

‘Ik moet het overleggen met mijn man, maar anders mag je vanaf volgende week in ons huis, dan kun je alles goed op een rijtje zetten. We gaan nu aan de slag. Kom eerdaags even langs. Dan nemen we een en ander door. Een kleine onkostenvergoeding is voldoende, ik ben allang blij dat het huis niet leegstaat.’ Ze ratelt door.

Mijn hart maakt een sprongetje. Wat een oplossing! Carly woont ook aan de Kennemerstraatweg. Na de koffie pak ik fluitend een stapel ingeleverde boeken en leg ze op de verrijdbare kar. In een moordend tempo ruim ik ze op, alsof mijn leven ervan afhangt. Wat kan het geluk je opeens toelachen.

Op de fiets naar huis bedenk ik hoe ik dit tijdens het avondeten aan mijn gezin laat weten. En wat ik over de twee-onder-een-kap vertel. Ik rijd het pad op en zet mijn fiets tegen de garagemuur. Roef zit in de tuin. Hij kijkt niet op van zijn krant. Ik besef dat ons leven nooit meer hetzelfde zal zijn. Ivo is verdiept in het spel op zijn telefoon en Anke belt achter in de tuin met een vriendin. Niemand lijkt mijn thuiskomst op te merken. Ik moet het ijs nu breken en de sfeer goed houden. ‘Zal ik broodjes shoarma maken, met wat salade erbij? Waar hebben jullie trek in?’

Ivo kijkt me glazig aan. ‘Watte?’

Ik loop de keuken in en pak de ingrediënten, voordat ik de andere antwoorden afwacht.

Roef kijkt even op. ‘Ik vind alles best, maar ga je ons nu opeens betrekken bij je kookplannen? Dat heb je nog nooit gedaan.’

Ivo kijkt me aan en schudt zijn hoofd. ‘Ik ga zo werken, ik eet daar.’

Anke loopt op mij af. ‘Ik eet ook niet mee. Ik ga bij een vriendin leren, ik eet daar.’

Alleen met Roef eten. We zitten nooit verlegen om gespreksstof, maar dit kan weleens de eerste keer worden. Aan de andere kant kan ik nu rustig met hem praten over mijn nieuwe huis en het logeren in het huis van Carly. Wie weet kan ik vanavond de ergste woede bij hem wegnemen, zodat we het morgen – als team – aan de kinderen kunnen vertellen.

Ik spuit wat braadboter in de koekenpan en laat het langzaam bruin worden. De kipshoarma ruikt heerlijk en ik gooi de hoeveelheid voor vier personen in de pan. Ze bekijken het maar. Vanavond eet ik me helemaal klem en let ik niet op de lijn.

Roef dekt zwijgzaam de tafel, hij trekt een fles wijn open. Het verbaast me dat hij daar nu zin in heeft.

Op elk bord leg ik twee broodjes en schep er wat salade bij, daarna ga ik tegenover Roef zitten. Er komt een bericht binnen. Ik kan me niet inhouden om op mijn telefoon te kijken, hoewel niemand van ons onder het eten met een telefoon bezig mag zijn. Toen de kinderen jonger waren, heb ik er zelfs een speciaal mandje voor gekocht, die Ivo later in de openhaard heeft gemieterd.

‘Je nieuwe lover?’ zegt Roef cynisch.

De wallen onder zijn lichtblauwe ogen vallen me nu pas op en ik lees het bericht van Berdien. Haar aangeboden bouwvakkers hebben toch geen tijd. Ik baal. Ik ken bijna geen aannemers waarvan ik weet dat ze goed werk leveren. Roef kent er zat.

‘Ik heb geen lover, dat weet je best. We moeten dingen oplossen en regelen. Ik wil normaal contact met je. Roef, ik heb je...’ Mijn tranen dringen zich steeds meer op.

‘Je hebt mijn leven kapot gemaakt deze week. Ik weet niet meer waar ik het zoeken moet. Hoe kan ik vliegen als ik er met mijn gedachten niet bij ben? Ik heb me ziek gemeld. Deze week vlieg ik niet, totdat ik me weer rustig voel.’

Ik schrik ervan. Roef is er nooit onder te krijgen, zelfs niet na het overlijden van zijn beide ouders. In de tijd dat de tweeling klein was – de tropenjaren – bleef hij het zonnetje in huis. Als enig kind heeft hij een dikke erfenis gevangen, maar hij had liever broers en zussen gehad om mee te overleggen en elkaar te troosten.

Ik schraap mijn keel. ‘Ik heb een huis, Roef. Ik heb iets gevonden hier in de straat, maar wel ver genoeg van elkaar. We moeten ons eigen leven vanaf nu opbouwen en ik wil voor de kinderen dat we dicht bij elkaar blijven. Mijn bod is ingediend en het lijkt te lukken.’

Hij kijkt me apathisch aan.

Doodnerveus word ik hiervan. Ik wil dat hij tegen me praat en me niet blijft aanstaren.

‘Dat is fijn voor je. Je hebt gelijk. Ik ben nog steeds boos. Heel boos,’ briest hij. ‘Toch probeer ik me over mijn boosheid heen te zetten. Dat is niet gemakkelijk voor me. Ik ben van de wereld. Je bent alles voor me, Dieke, we zijn al zo lang samen!’ Hij slaat zijn vlakke hand op tafel en neemt een slok wijn. ‘Ik snap je beslissing, maar de waarheid is echt heel hard. Ik moet nu rationeel denken. Ik zal Jan terugbellen, dat hij je moet helpen en zich over zijn principes heen moet zetten. Je laat het verbouwen, tot het een knap huis is, ik wil dat Ivo en Anke er ook fijn kunnen wonen. Je weet waar je recht op hebt, ik werk je niet tegen.’ Hij drinkt zijn glas leeg. ‘Je hebt altijd keihard meegewerkt in de zaak. We hebben het met veel winst verkocht, je hebt recht op de helft. Ook de beleggingen die geweldig gingen, komen je toe.’

Een nieuw inkomend bericht.

Roef kijkt me geïrriteerd aan, maar ik hoop dat dit bericht van Carly is. Vluchtig klik ik het aan. Mijn hart maakt een sprongetje. Ik mag vanaf volgende week in haar huis!

Roef loopt naar de gang en belt zijn vriend. Al snel komt hij terug in de woonkeuken. ‘Hij komt maandag langs, regel met de makelaar en de huidige bewoners dat je er dan in kunt en maak een lijstje met je wensen.’ Hij friemelt aan zijn trouwring. Het maakt me misselijk.

‘Ik mag vanaf volgende week in het huis van Carly wonen, ze gaat een grote reis maken. In die tussentijd is de twee-onder-een-kap wel klaar. Voor een kleine onkostenvergoeding mag ik er wonen, ze is al blij dat er iemand op haar huis past. Ik mag eventueel huisdieren meenemen.’ Onwennig loop ik naar hem toe.

Hij trekt me tegen zich aan en omhelst me. Hij gaat erin berusten, ik voel het. We gaan aan tafel zitten.

Roef schraapt zijn keel. ‘Het is jammer dat het zo is gelopen. Vanaf nu zetten we voor de tweeling alles op alles, dat we normale ouders voor ze zijn en elkaar niet afvallen in hun bijzijn. Morgen praten we ze bij.’

Ik adem diep in. Dit is wat ik wilde. Als vrienden verder. De laatste hap van mijn broodje spoel ik weg met wijn.

Ik knik. ‘Dat is prima. Ik weet dan vast meer.’

‘Jouw moeder belde nog,’ zegt hij achteloos. ‘Ze wil met je naar Friesland, op visite naar een paar kennissen in jullie oude woonplaats. Dan kunnen jullie een paar nachten in jullie zomerhuisje slapen. Ze dacht dat jij dat leuk zou vinden.’

Mijn maag draait om. Voor geen goud ga ik terug naar Friesland. Ik ben nooit meer in ons zomerhuisje geweest. Niemand mag weten waarom ik daar niet meer heen wil. Mijn broer komt er nog wel en mijn vader ging steeds met haar mee als ze bij iemand op bezoek wilde. Nu hij er niet meer is, begint ze er regelmatig over.

‘Morgen vertellen we de kinderen hoe het verdergaat. Het komt goed, laten we ze blijven betrekken bij onze plannen. En als je me nodig hebt, bij je verbouwing of wat anders, ik help je. We blijven vrienden.’ Hij staat op en aait me over mijn bol.

Ik vind het verdacht dat Roef als een blad aan een boom is omgeslagen. Ik weet dat hij niet lang in negatieve gedachten kan hangen, maar deze keer was ik er opeens niet zo zeker meer van.

Allerlei smoezen voor mijn moeder gieren door mijn gedachten, ze proberen allemaal op de voorgrond te dringen. De plek des onheils wil ik nooit meer bezoeken. Ik moet hier onderuit komen. Ik duw mijn handen tegen mijn maag om een misselijk gevoel weg te drukken. De Afsluitdijk wilde ik voor altijd mijden. Dit moet zo blijven. En ik wil Marius niet onder ogen komen.

4

Ik fiets het pad van Carly op. Haar karakteristieke, goed onderhouden jarendertigwoning ligt er stralend bij. Haar man is aan het schoffelen. Ik schud hem de hand. Zijn witte haar schittert in de zon.

‘Wat een gouden aanbod van jullie zeg, ik ben er ontzettend blij mee.’ Ik grinnik verlegen.

Jaap glimlacht. ‘Wij zijn ook blij, de buren gaan ook voor een paar maanden weg. Dat heb je met die pensionado’s die te pas en te onpas de camper pakken. Zij krijgen er ook een tijdelijke huurder in. Ik ben blij dat jij hier een oogje in het zeil houdt. Carly is binnen.’ Hij gebaart naar de achterdeur.

De tuin is prachtig aangelegd. Ik zie mezelf hier volgende week wel barbecueën met Ivo en Anke – vrienden van ze zijn ook welkom – hoewel een stemmetje in mijn achterhoofd zegt, dat ze daar de komende tijd geen zin in hebben.

Carly staat met een schort om bij het aanrecht, ze heeft zweetplekken onder haar oksels. ‘Ik ben de keuken aan het soppen, ik krijg volgende week een logé,’ knipoogt ze.

Ik lach. ‘Dat kan ik toch beter doen, ik heb straks alle tijd in dit huis, als ik vaak alleen ben. We moeten het nog regelen, hoe we het met de kids gaan doen.’

Carly schudt haar hoofd. Haar halflange rossige haar springt op en neer. ‘Het is allemaal wat. Maar goed, je gaat het er hier lekker van nemen. We spreken af, je mag al mijn spullen gebruiken, handdoeken, theedoeken enzovoort. Neem alleen je eigen persoonlijke spullen en kleding mee. Er zijn hier meubels die je gebruikt, roken mogen ze buiten doen. Als er dingen aan het huis moeten gebeuren of er komen rekeningen binnen, even mijn zoon bellen, die regelt dat dan voor je. Hier is zijn nummer.’

Ik grinnik om haar dominante karakter, waar sommige collega’s bij de bibliotheek allergisch voor zijn.

Ze duwt een briefje in mijn hand. Carly snijdt de kwarktaart aan. Ze weet dat ik er dol op ben en dat ik taart nooit zal afslaan. ‘We gaan lekker in de serre zitten, neem dit even mee.’

Een uur later fiets ik jubelend het pad van Carly en Jaap af. Ik zie dit helemaal zitten. Ik stuur Berdien een appje, of ze vanavond een borrel met me wil drinken bij het strand, om het te vieren. Na een gesprek met het gezin, denk ik dat ik daar wel behoefte aan heb.

Roef staat bij het aanrecht, Ivo hangt voor de televisie en Anke maakt haar huiswerk in de woonkeuken. Ze kijken alle drie op, als ik door de achterdeur binnenkom. Ik wil niet stralend kijken, maar onbewust denk ik wel dat ik zo op ze overkom.

Roef voegt de daad bij het woord, hij steunt me. ‘En is het wat… daar bij Carly?’

Ik knik.

Anke kijkt me vreemd aan, Ivo zet de televisie harder. Dreunende basgeluiden vullen de woonkamer, ze zijn van een of andere herrieband waarvan Ivo weet dat ik daar een bloedhekel aan heb.

‘Het eten is klaar, we kunnen aan tafel. Als iedereen zijn eigen bord meeneemt, gaan we lekker onder de veranda zitten,’ zegt Roef opgewekt.

Lekker onder de veranda zitten.

Heeft Roef het niet begrepen? Hij weet toch dat we ons gezin vanavond gaan inlichten over hoe het verder moet? Ik wil niet dat de buren meeluisteren en zeker zij van hiernaast niet. Ik heb haar vanmorgen net kunnen ontwijken bij de supermarkt, toen ze me volgde in alle paden. Fluisteren dan maar of toch binnen zitten? Het is nog veel te fris om buiten te zitten. Maar we houden alle vier zo van het buitenleven, dat we met een plaid om ons heen al snel genieten. Ivo en Anke zitten er al, ik loop ijsberend rond.

‘Heb je die trui nou nog voor me besteld, mam?’

Ik schud mijn hoofd.

‘Waarom niet?’

Ik heb geen zin in een discussie. ‘Je weet het best.’

Ivo gaat staan. Met zijn lengte van bijna twee meter komt hij imponerend dichtbij. Hij buigt naar voren en kijkt me diep in de ogen. ‘Hoezo, is honderdvijftig euro duur voor die trui? De hele klas heeft zo’n trui.’

Ik neem mijn laatste hap, loop weg en besluit hem te negeren.

‘Doe niet zo raar, mam.’ Opeens staat Ivo weer naast me. Zijn lichtbruine ogen rollen. Hij zet wat kommen in de vaatwasser. Een klusje doet hij meestal alleen als hij wat van me gedaan wil krijgen.

Ik ben benieuwd wat hij me gaat vragen. Over mijn lijk dat hier een trui van honderdvijftig euro binnenkomt, dat geef ik voor mezelf niet eens uit, laat staan voor een puber die de trui slechts een paar maanden draagt.

Roef glimlacht naar me en zet de pannen onder water.

‘We zouden toch…’ probeer ik aarzelend.

‘Bij het kopje thee in de woonkamer straks? We blijven allemaal thuis, de training van Ivo gaat niet door.’

Ik denk aan Berdien en het strand. Ik zie wel hoe het loopt. Dit is belangrijker. We dralen om elkaar heen. Roef probeert af en toe nog een onderwerp aan te snijden, maar de tweeling laat duidelijk merken dat ze voelen dat er iets aankomt. En dat is niet het aankondigen van een all-inclusive vakantie. Begrijpelijk. Roef en ik ruimen zwijgzaam de rest van de vaat op.

Ik zet thee en zoek bonbons in de voorraadkast. Ik open de vuilnisbak, die uiteraard altijd vol is als ik deze open, en zie de lege verpakking van de banketbakkerij, waar ik vaste klant ben. Twintig luxe bonbons in een dag opgegeten. Ik kijk naar Ivo, die net de laatste in zijn mond stopt. Hij grinnikt en ik kan mijn lachen ook niet onderdrukken. De gespannen sfeer slaat om.

Ivo wijst naar de vuilniszak in mijn hand.

‘Wat is er nou?’ vraag ik.

‘Het leven is net een vuilniszak, mam. Er kan altijd nog wat bij,’ en hij zet de televisie weer harder.

Er kan altijd nog wat bij.

Er komt duidelijk wat bij in hun leven, ja. Een siddering gaat door mijn lijf.

Anke gaat naast Ivo zitten en Roef kruipt in de oude fauteuil van zijn overleden vader, die we vorig jaar met een moderne stof lieten bekleden. Hij drukt de televisie uit, waarna Ivo direct protesteert.

‘Lieverds,’ begint Roef. ‘Jullie moeder en ik willen met jullie praten. Jullie voelen vast wel aan dat we steeds meer mot hebben. We hebben besloten even wat afstand te nemen van elkaar. Dus niet uit elkaar, maar afstand van elkaar.’ Hij draait aan zijn trouwring.

Mijn misselijke gevoel komt weer boven. Soms begrijp ik niets van mezelf. Terwijl hij dit zegt, weet ik niet of hij de ernst van de situatie wel inziet.

Even wat afstand nemen van elkaar.

Met de nadruk op even.

‘Mama heeft een huis gevonden, waar ze een tijdje op mag passen, ze neemt alleen wat persoonlijke spullen mee. Volgende week verhuist ze ernaartoe. Ze heeft ook een huis gekocht in deze straat. Dat huis wordt ondertussen verbouwd. We laten het huis spoedig aan jullie zien. Jullie mogen zelf beslissen wat jullie willen. Wij zouden graag zien dat…’

Ivo gaat staan en wil weglopen. ‘Wij zouden graag zien dat...’ Hij doet Roef na, ook met dezelfde gebaren. Roef praat altijd met zijn hele lichaam.

‘En Anke en ik zouden graag zien… dat het hier ook anders had…’ Ik zie tranen in zijn lichtbruine ogen.

Anke kijkt bewust de andere kant op.

‘Wij stellen voor, week op week af en dat dan een beetje afhankelijk van mijn rooster op de luchthaven.’ We staren elkaar aan.

‘Voor jullie moeder is het ook lastig en we hebben een afspraak gemaakt om elkaar niet af te vallen in jullie bijzijn. Eigenlijk om als vrienden verder te gaan. We hebben jaren lief en leed gedeeld, dat vergeten we niet. We geven elkaar de ruimte. En wie weet komt het dan nog goed.’

En wie weet komt het dan nog goed.

Mijn misselijke gevoel gaat niet meer weg, ook niet na een slok thee.

‘Dat klinkt allemaal erg poëtisch, prachtig verwoord, we zullen ons eraan houden, toch Ivo?’ zegt Anke stoïcijns. ‘Kan ik dan nu naar Jolien?’

Roef trekt zijn schouders op. ‘Iemand nog thee?’ vraagt hij achteloos.

Ik heb opeens heel veel behoefte aan de borrel met Berdien op het strand, iets wat ik haar eerder vandaag heb aangeboden. Ik schud mijn hoofd en doe zo normaal mogelijk. Daarna scroll ik in de agenda op mijn telefoon. ‘Heb je nog een afspraak gemaakt bij de tandarts, Ivo? Je moet er echt heen.’

‘Morgen, mam. Morgen.’ Ivo stampt naar boven.

Anke heeft het huis inmiddels al verlaten. Ze fietst langs de voorkant van het huis. Het doet me pijn. Heel veel pijn. Hoe kom ik hier weg? ‘Ik ga nog even lopen, mijn hoofd leegmaken.’

Roef knikt en slaat een arm om me heen. Hij drukt een kus op mijn voorhoofd.

Ik moet bijna kotsen. Snel gris ik de autosleutels van tafel en glip de deur uit.

5

Mijn oma is vanmorgen overleden. Ik heb haar lang bij me mogen houden, maar deze week was het voorbij. Na het ongeluk van mijn ouders heb ik nooit meer een zorgeloze jeugd gehad, hoewel ik al vijftien was en mijn zusje dertien. Oma heeft ons de eerste jaren liefdevol opgevangen, samen met opa. Totdat er ook een ongeluk op haar pad kwam. Iemand die haar als oud vuil achterliet. Die haar liet creperen, ze lag daar tot de volgende ochtend. Uiteindelijk werd ze gevonden door een man die ervoor zorgde dat ze hulp kreeg. Mijn oma leefde nog na het ongeluk, al is ze nooit meer de oude geworden. Ik was zo boos en die woede is onder mijn huid blijven zitten. Ik kan nu eindelijk op zoek naar de dader, oma weerhield me ervan. De familie heeft de aangifte ingetrokken toen oma daarop stond, zij wilde het er nooit meer over hebben.

Ik ging al snel met mijn zusje op kamers na de middelbare school, toen ook zij er oud genoeg voor was. Het was voor mijn oma zwaar, het stappen van ons in het weekend. Wij wilden ook door de week steeds later naar bed en ze had zelf steeds meer zorg nodig. Uiteindelijk ging zij naar een verzorgingstehuis en wij naar de “grote stad”, zoals ze dat noemde. We slaagden voor school, kregen allebei een baan in Noord-Holland en we gingen een paar keer per maand naar het Hoge Noorden, waar oma ons altijd met dezelfde Friese zin opwachtte: ‘Bist do my net ferjitten?’

‘Nee, ik ben je niet vergeten!’ zeiden wij dan in koor.

Ik heb het nooit kunnen verwerken. Geen enkele vorm van therapie heeft geholpen. Mijn zusje blijft maar zeggen dat ik het moet laten rusten, maar ik weet dat de dader vrij rondloopt. Iemand uit het Friese dorp waar ik ben opgegroeid, moet weten wat er die avond is gebeurd. Mijn woede heb ik nooit goed onder controle gekregen. Die woede zal mijn lichaam alleen kunnen verlaten als ik de dader tegenover me heb.

Ik voel dat ik nu vrij ben om het op te lossen. Ik rust niet voordat ik hem of haar heb gevonden. De gedachte dat de dader nog steeds vrij rondloopt maakt me hels. Ik ga een week in Friesland logeren, als ik straks vakantie heb.

Het voordeel van mijn baan is, dat ik regelmatig vrij heb. Ik heb het dit jaar nodig. Alle vakantiedagen ga ik besteden aan het speuren. Tot ik erbij neerval.

De dader zal niet weten wat ik met hem of haar ga doen. En dat is maar goed ook. Ik heb maar een doel.

Ik wil de dader raken en tot wanhoop drijven.

6

Als ik buiten sta, bel ik Berdien. Ze belooft dat ze er zo snel mogelijk aankomt. We spreken af op onze vaste plek op het strand. Ik voel me rot. In de auto zing ik luidkeels mee met Ilse de Lange, dat helpt.

In de verte zie ik Berdien al staan. Maar wie heeft ze in hemelsnaam meegenomen? Mijn ogen worden de laatste tijd wat slechter. De jassen herken ik niet direct, ze hebben hun capuchons op, maar ik heb een vermoeden. Als ik mijn auto heb geparkeerd, zwaai ik in hun richting. Als ik dichterbij kom, draait een van de personen direct haar hoofd om. Nu zie ik het.

‘Anke vindt het niks dat je ook komt,’ zegt Jolien op een directe manier die mij het gevoel heeft dat ik een hond ben. ‘Ze is er kapot van wat er allemaal gebeurt.’

Anke draait zich naar mij.

Er razen allerlei emoties door mijn lijf. Juist nu moet ik met Anke om tafel om met haar haar gevoelens te bespreken, maar ik durf het niet. Op dit moment praat ik liever met Berdien, ik voel me een slechte moeder. Ik schrik van haar vlekkerige gezicht en haar betraande ogen. Haar donkerbruine ogen zijn flets, zo flets heb ik ze nog nooit gezien. Ik zoek naar de juiste woorden. Wat voel ik me machteloos.

‘Het is me overkomen, ik kon niet anders. Dat weet je best, Jolien. Ik vind het juist fijn dat we nu even samen zijn, laten we een lekker stuk gaan lopen. Ik loop eerst wel met je moeder.’

Anke blijft me chagrijnig aankijken.

Jolien trekt haar mee en ze rennen vooruit. De lange bruine vlecht van Jolien danst op haar rug. Een gure wind danst om ons heen.

Berdien steekt haar arm door die van mij, het voelt vertrouwd, zo zou het met Roef ook moeten voelen, na zoveel jaar samenzijn. Vroeger dacht ik vaak dat ik alleen gelukkig kon worden als ik bepaalde dingen bereikte. Het gras bij de buren vond ik altijd groener, maar hoe ouder ik werd, hoe meer ik doorkreeg dat dat vaak helemaal niet zo was. Toen Berdien een paar jaar geleden ging scheiden, zag ik veel verdriet en onrust bij haar. Ze moest dingen laten, omdat ze dat simpelweg niet kon betalen. Ze moet Jolien nog steeds veel dingen ontzeggen, omdat dat gewoon niet kan. Punt uit. Gelukkig sta ik er financieel beter voor, maar ik zal mijn toon ook moeten matigen.

Berdien prikt altijd dwars door me heen. Ze pakt mijn gezicht beet tussen haar handen. ‘Rust je wel uit, Dieke? Je ziet helemaal wit.’

‘Ik heb heel slecht geslapen. Ik heb regelmatig nachtmerries, dan ga ik vaak naar beneden en val daarna niet meer in slaap.’

Het verleden blijft me achtervolgen, maar Berdien weet daar niets van. Ze weet niet wat er in Friesland is gebeurd, ik heb het onderwerp steeds vermeden. Ondanks dat ze mijn beste vriendin is, wil ik dit graag zo laten. Als ze mij in mijn slechtste uitvoering tegenkomt, heeft ze me vaak binnen vijf minuten aan het huilen. Vandaag mag haar dat niet lukken, ik wil sterk zijn, zeker met Anke en Jolien erbij.

‘Hoe is het nu echt met je, Dieke?’ vraagt ze voorzichtig.

Glimlachend kijk ik haar aan. ‘Berrie, ik doe maar wat op de automatische piloot. Roef is wonder boven wonder lief voor me. Hij wil alles voor me doen, ik denk dat hij stiekem hoopt dat het weer goedkomt. Dat zegt hij ook, zelfs tegen de kinderen. Hij heeft een aannemer geregeld en de dubbele garage wordt verbouwd tot kookstudio. Je weet dat het mijn grote droom is.’ Ik ga nog iets dichter bij Berdien lopen. ‘Iets wat ik heel graag wil. Roef denkt dat ik de kookstudio kan aanhouden en de woning dan helemaal, of voor een deel, kan verhuren als ik eventueel weer… Hij hoopt erop dat ik over een paar weken weer bij hem intrek.’

Berdien klapt in haar handen. ‘Te gek, een kookstudio! Dit wil je al zo lang! Wow!’ Ze blijft maar jubelen.

Anke en Jolien kijken achterom en schudden hun hoofd. We zijn bijna bij de strandtent.

Ik kijk Berdien aan. ‘Zullen we met de meiden een drankje doen? Denk je dat het kan met Anke?’

Berdien blijft stilstaan. Ze haalt diep adem. Weer pakt ze mijn hoofd tussen haar handen. Ik weet zeker dat ze al met Anke heeft gepraat. Door haar baan als coach op een scholengemeenschap, waar ze vaak dit soort gesprekken voert, is het vast als vanzelf gegaan. Anke is kind aan huis bij Berdien, ik heb zelfs het idee dat ze haar meer vertelt dan mij. Dat wil ik niet. Ik wil terug naar de situatie toen ik nog liefdevol met haar kon praten, toen ze me alles nog vertelde.