Een zwarte roos op het plein

Een zwarte roos

op het plein

Een zwarte roos op het plein

1e druk: november 2020

Uitgever: Godijn Publishing

Redactie: Ronald van Assen

Omslagontwerp: Jeroen Mies

De verhalenbundel “Een zwarte roos op het plein” is het resultaat van een schrijfwedstrijd. De beste vijfentwintig verhalen zijn gekozen door een vakkundige jury:

Elly Godijn, Alice Bakker en Germ Bot.

ISBN 978-94-93157-82-8

ISBN E-book 978-94-93157-85-9

NUR 303

©2020 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Inhoud

1 | Mark de Groot

In de schaduw van Venus

2 | Mark Groenen

Hildernisse

3| Annemarie Ros

Het bankje

4 | J. van Praag

Hassebassie

5 | Rick Vermunt

De tango dans je met je hart

6 | Cecile Koops

Schoolstrijd

7 | Lotje Steins Bisschop

Uitgroeisels van de bast

8 | Bruno Lowagie

Omwille van Melrose

9 | Pascal Lamberigts

Inspiratie

10 | Mark de Groot

Verlossing

11 | Joris Totté

Morowa

12 | Marjanne Sevenant

Tijd voor rood

13 | Auke Miedema

Oesters

14 | Michiel Richards

De Man van de Markt

15 | Ineke van Stempvoort

Bloem des Levens

16 | Yvette Bruijnen

De zilveren hanger

17 | Anne-Rose Hermer

Je eigen herinneringsmuseum

18 | Anita Kroef

De rechtvaardige rechter

19 | Erik van der Velden

Glazen waarheid

20 | Jacob Dens

Loop niet weg

21 | Emanuel Claessens

Ultramar

22 | Christel Boon

De beproeving van de leerling

23 | Ben Dekkers

Michel

24 | Anneke de Jong

Mijn laatste boek

BONUSVERHALEN

Alice Bakker

Nachtkoningin

Elly Godijn

Bordeaux

In de schaduw van Venus

‘Is dit het?’

Een door mensenhanden geschapen vorm maakt zich los uit de omringende schaduwen, oeroud, donker eikenhout; gezaagd, geschaafd en getimmerd tot een blokhut.

‘Ja,’ zeg ik en ik laat met een vermoeide zucht de rugzak van mijn verstijfde schouders glijden. ‘Dit is het.’

We beschouwen onze nieuwe bewoning. De blokhout staat overduidelijk al een tijd leeg, de eerste tekenen van verwaarlozing worden zichtbaar. Kale plekken komen tevoorschijn waar het lak verweerd is, balken versplinteren, het dak ligt bezaaid met blaadjes en takjes en de aarde rondom heeft zich tegen de blokhut opgehoopt. Geef het een paar jaar en de natuur grijpt terug wat oorspronkelijk van haar is. Zoals ze altijd doet, zoals het hoort.

De blokhut is tegen de helling gebouwd, maar lijkt zich uit de bergwand te manifesteren, en wordt beschermend omzoomd door hoge dennen, espen en sparren. Ik draai me om, loop naar de rand van het plateau, laat mijn blik dwalen door de schijnbaar eindeloze luchten, over de besneeuwde bergtoppen, de kruinen van de bomen, groeiend tegen de hellingen als een langzaam optrekkend leger. Gewend aan de compactheid van de stad voelt het bevreemdend om geen houvast te vinden, het panorama is te wijds, te groots. Een mens kan zichzelf verliezen in zoveel oneindigheid.

De vallei kronkelt als een vaalgroene rivier tussen de bergen. De zomers zijn droog, maar de eerste sneeuw valt hier vroeg, in het najaar, en blijft vallen tot diep in maart. Soms tot in april. De winters snijden elke band met de rest van de wereld door. De weg naar de blokhut wordt onberijdbaar dan, en dat is precies zoals ik het wil.

‘Kun je ergens thuiskomen waar je nooit eerder bent geweest?’ vraag ik stilletjes, maar niet stil genoeg.

‘Ja, natuurlijk,’ antwoordt ze en pakt mijn hand. ‘Hier gaat het toch om? Hier heeft de weg je gebracht.’

Tijdens onze trektocht omhoog was ik gaan fluiten, ondanks de inspanning. Een wild deuntje. Ik floot nooit, herkende de melodie niet.

In deze late nazomeravond, met zijn zacht koperen gloed, lijkt de winter een boze droom aan de horizon. Vogels zingen – ik kan een lijster nog niet van een merel onderscheiden – en de temperatuur liep met elke honderd meter op waar ik verwachtte dat het zou afkoelen. Ik draag mijn naïviteit als een slechte vermomming.

John, de eigenaar van de kampeerspullenwinkel beneden in de vallei, doorzag mij dan ook onmiddellijk.

Ik had vooraf via het internet mijn bestelling doorgegeven. Toen ik zijn winkel binnenliep – een winkel precies zoals je die kan verwachten in de wildernis; houten lambrisering, houten vloeren, houten toonbank, een eigenaar met een gezicht uit eikenhout gebeiteld – lagen mijn aankopen uitgestald.

‘U weet zeker dat u niet meer wenst?’ vroeg hij, toen ik mijn rugzak vollaadde.

‘Ja,’ antwoordde ik met een gespeelde zelfverzekerdheid waarmee ik mijzelf evenmin overtuigde. ‘Nou ja, tenzij u nog tips heeft?’ En daarmee verraadde ik mijn gebrekkige kennis en onervarenheid, voor zover hij dat nog niet gezien had aan mijn eeltloze vingers en de wijze waarop ik de potjes, pannetjes en gevoerde kleding door mijn handen liet glijden alsof het exotische waren betrof.

Hij trok een borstelige wenkbrauw op. ‘Ja, ik kan u nog wel tips geven. Uw blokhut heeft maanden leeggestaan, wie weet wat zich daarin bevindt, wat zich die blokhut als thuis heeft toegeëigend.’ Hij wierp een blik op het grote raam aan de voorkant, op het door de zon overgoten plein. ‘U verblijft alleen en in dit deel van de wereld voeren de winters een bezettingsoorlog. U heeft veel meer nodig, als u wilt overleven.’

Hij had zijn mouwen opgestroopt en een getatoeëerd hertenkop op zijn arm leek spottend te knipogen wanneer zijn armspieren zich aanspanden.

‘Ik verblijf daar niet alleen.’ Ik wees naar buiten, naar het plein. ‘Mijn vrouw is …’ Maar ik wist mijn zin niet goed af te maken.

‘Het maakt geen verschil,’ zei John en pakte een voorraadlijst die hij samen met mij begon af te strepen.

Morgen komt John met zijn bestelbus met extra voorraden voedsel en drinken. En berenvallen, ongedierte gif, lucifers, gekartelde messen en drie geweren van verschillend kaliber met dozen patronen. Ik heb van mijn leven geen geweer in mijn handen gehad.

Een godsvermogen, alles bij elkaar, maar ik bedacht me dat ik geld niet meer nodig had.

‘Goed,’ zeg ik en kijk mijn vrouw bemoedigend aan. ‘Alles of niets.’

Ik open de rugzak en pak de glanzende hamer. De ramen van de blokhut zijn afgedekt met dikke, houten platen, die op hun beurt weer zijn vastgezet met roestige spijkers. Ik begin met het lostrekken, de hamer zwaar en onwennig in mijn hand. Eén voor één komen de ruiten tevoorschijn, waarin de zwembadblauwe lucht wordt weerspiegeld. Er waait een wind, hoog boven ons plateau, majestueuze valken wervelen in de luchtstromingen, maar het is windstil hier, halverwege de berghelling. Zweet prikt in mijn ogen. Mijn lichaam is niet gewend aan het zwoegen door de bergen, aan het wrikken aan onwrikbare platen, maar mijn vastbeslotenheid wint het van mijn lichamelijke zwakte.

‘Til je mij over de drempel?’ vraagt mijn vrouw lachend, wanneer de deur krakend openvalt en een vaal, stoffig licht toont.

‘Vooruit dan. Stapt u in mijn armen, jonkvrouw.’ Ze is vederlicht, mijn vrouw, een gewicht dat ik draag als de lucht om ons heen.

We nemen het interieur in ogenschouw.

‘Het kan wel een poetsbeurt gebruiken,’ zegt ze.

Dikke lagen stof op de planken van een lege boekenkast, op de kozijnen, op het aanrecht. We kunnen het woongedeelte in één blik overzien. Een gangetje achterin leidt naar de enige slaap- en badkamer.

Tot onze opluchting vinden we dode kevertjes, torren en vliegen, maar geen sporen van mensonvriendelijke bewoners.

Ik werp de ramen open, ze glijden soepel in hun uitgezette kozijnen, en verdrijf de drukkende bedomptheid.

Mijn vrouw komt voor mij staan, pakt mijn gezicht tussen mijn handen. ‘Het is perfect hier.’

‘Luister,’ zeg ik. We staan stokstijf, onze oren gespitst. De vogels zijn stilgevallen, misschien geschrokken van onze onverwachte, plotselinge aanwezigheid, hun rust ruw verstoord. ‘De stilte. John zei dat de wind fluistert, maar soms moet ze huilen.’

Ze geeft me een vluchtige, droge kus. ‘Aan de slag,’ en ze klapt in haar handen.

Ik vind een emmer zonder hengsel in het gootsteenkastje. De keukenkraan protesteert roestig, braakt eerst bruin water uit, maar dat vindt gelukkig al snel zijn doorzichtigheid. Wanneer de blokhut redelijk schoon is, sleep ik de rugzak naar binnen, vul de planken en keukenkastjes, maak het bed op en geef ons nieuwe leven een plaats.

Ik kocht de blokhut in een opwelling.

Op de verkoopsite stonden twee foto’s, één foto van de buitenkant en één foto van het uitzicht, meer niet, maar het was genoeg. Het ging mij immers om de locatie. Ik heb niet eens onderhandeld, bood de vraagprijs. De papieren en de sleutels werden naar mijn notaris gestuurd, ik heb de voormalige eigenaren niet ontmoet noch gesproken.

Het was beklonken in een oogwenk. En toen was er geen weg meer terug.

In de nevelige ochtend nadert een manke bestelbus ons plateau als een aankomend onweer; een gehakkel sleept zich puffend en grommend omhoog. Doorbreekt een stilte die me ‘s nachts had overrompeld en wakker gehouden. Een duistere, haast kathedrale stilte die door mijn zenuwen trok en slapen onmogelijk maakte. Ik rilde onder de te dunne dekens. Vreesde een onverbiddelijke stem te horen vanuit de bergen, de stem die mij zou manen verder te trekken, ergens anders mijn onderkomen te vinden. ‘Wat doe jij hier? Ga heen.’

Wat doe jij hier? is de vraag die ik mijzelf ook stel, al is dat een valse vraag. Ik heb het antwoord en ik was vastbesloten mij niet te laten intimideren.

Ik opende mijn ogen, sloot mijn ogen, maar er was niets dat ik kon onderscheiden, met de gordijnen dicht was de duisternis ondoordringbaar. Mijn slaapkamer een mausoleum, een vergeten tombe.

Uit arren moede was ik opgestaan, had een deken omgeslagen – het beeld van een pioniersvrouw op de prairie die hoopvol wacht op de terugkeer van haar cowboyman drong zich aan me op, maar voor wie moest ik me schamen? – en schuifelde naar buiten. Een glanzend licht legde een zilveren gloed over het plateau en een hemel laag uitgespannen, nevelig en duister tegelijkertijd, hing boven mij. Als ik mijn armen uitstrekte, wist ik zeker dat ik haar kon aanraken. Mijn adem hing voor mij in kleine wolkjes en loste dan op. Ik zocht de volle maan, maar er was geen maan te bekennen, misschien was ze al gezakt achter de bergen. Al dat fonkelende licht kwam van Venus dat als een baken aan de westelijke hemel stond en zo mijn schaduw voor mij uit wierp.

Ze kwam in mijn schaduw staan. ‘Er is leven.’

En inderdaad, het gemurmel van de Gekleurde Rivier fluisterde tegen de berghellingen op, een eenzame uil riep verloren, blaadjes ritselden en die wind die hen in beweging bracht droeg haar naam. Soraya.

Ik geloof dat ik even huilde. Een verbondenheid omsloot me, kapselde een eenzaamheid in en vulde een leegte.

‘Dankjewel,’ mompelde ik.

‘Kom terug naar bed.’

Ik kroop zo dicht mogelijk tegen haar aan en viel eindelijk in een diepe, droomloze slaap.

‘Waar wilt u dat ik de spullen laat?’ John toont mijn voorraad in zijn bestelwagen, die tot het dak is gevuld en door zijn banden staat gezakt als een oude, vermoeide pakezel. ‘Ik wil u best helpen dragen.’

‘Graag,’ zeg ik opgelucht. ‘De keuken is ruim genoeg. Het uitpakken doe ik straks zelf wel.’

We sjouwen zwijgend de dozen en kisten de blokhut in. Als we de bestelbus uitgeladen hebben, bied ik John een biertje aan. We leunen tegen het aanrecht en hij beschouwt zijn omgeving met een geveinsde onverschilligheid, maar de afkeuring, of de zorgen, ik kan het verschil niet onderscheiden, tekenen zijn gegroefde gezicht.

Hij neemt flinke slokken uit de fles, hij had een glas afgeslagen. ‘Uw vrouw maakt een ommetje?’

‘Ze komt zo terug.’

John kijkt me onderzoekend aan. ‘U weet zeker dat u dit wilt? Ik kan de spullen kosteloos mee terugnemen. De winters hier zijn barbaars. U kunt het zich niet voorstellen als u het nog nooit hebt meegemaakt.’

Barbaars is wat ik zoek en hoop te vinden. Ik maak een zwaaiende, allesomvattende beweging. ‘Dit moet genoeg zijn om mij door de winter te helpen,’ lieg ik.

John pikt de leugen niet op, of kiest ervoor om hem niet te horen. ‘Het zal u helpen, zeker, maar of het genoeg is …’

Tot mijn ergernis zet John zijn flesje op het aanrecht, er vormt zich daar direct een kring, en loopt naar zijn bestelbus. Als hij achter het stuur plaatsneemt, draait hij een krakend raampje naar beneden. ‘Ik kom nog wel een keer langs, zolang de weg berijdbaar is.’

‘Dank u wel,’ en ik ben John ook erkentelijk, maar ik wil hem weg hebben. Ik wil de berg voor mijzelf.

Nadat het geronk is weggestorven en de bruine rookpluimen zijn opgelost, begin ik met uitpakken. Het is allemaal veel te veel, ik heb me laten beïnvloeden door een onbestemde angst en ik vul een afgelegen blokhut in de bergen met een hoeveelheid spullen die ik niet nodig heb. Paniekerige dwaasheid, Soraya liet me vannacht zien dat er zich leven bevindt in de stille leegte. De blokhut is te vol.

‘Sorry,’ zeg ik tegen haar.

‘Het geeft niet,’ zegt ze, haar ogen berustend. ‘Dingen gebeuren, dat weet je.’

De geweren gaan in de kast tegen de achterwand die afgesloten kan worden. Ik ben niet van plan ooit een geweer te gaan gebruiken, werp de sleutel naar buiten. Hij verdwijnt in de varens en het mos. En in de zwarte rozen. Die waren me nog niet opgevallen. Rosa negra. Ik weet dat ze zeldzaam zijn, zeker hier, in dit onherbergzame gebied. Hun kopjes dansen in een onverwachte windvlaag.

De vlagen rijgen zich aaneen. Onder in de wind stroomt de belofte van sneeuwkou. Ik sluit glimlachend de deur.

John is trouw aan zijn woord, zoals deze valleibewoners dat allemaal zijn, en komt nog een keer op bezoek. We zitten in ongemakkelijke, harde stoelen die ik voor de gelegenheid buiten heb gezet en drinken hete koffie, ingepakt in onze winterjassen, voeten gestoken in met bont gevoerde laarzen, terwijl we uitkijken over de vallei en de bomen, die nu kale takken vertonen als stakerige armen. De straffe wind ruikt naar vochtig hout en rottende bladeren.

‘Bent u een religieus mens?’ vraagt hij.

Ik weet dat de meeste inwoners van deze wildernis gelovig zijn, de geharde mannen en vrouwen van de bergen. Ik stoot hem voor het hoofd als ik eerlijk antwoord, maar bedenk me ook dat dit geen verschil maakt. We zullen elkaar na dit bezoek niet meer zien.

‘Nee,’ zeg ik beslist. ‘God bestaat niet.’

‘Daar bent u zeker van?’

‘Zo zeker als dat wij hier zitten.’

‘Ook als u dit allemaal voor u ziet?’

Hij bedoelt alles wat zichtbaar is; de bergen, de bossen, de overkoepelende, wolkenloze lucht, de zingende vogels en al wat onzichtbaar is; de verscholen dieren, het microscopische kleine leven onder de rotsen, in het mos, ingegraven in de harde aarde en ondergedoken in het blauwwitte water van de Gekleurde Rivier ver beneden ons.

‘Ja,’ zeg ik volhardend, ‘ook dan.’

Hij buigt zijn hoofd, alsof hij een pijnlijke teleurstelling moet verwerken. Zou hij spijt hebben dat hij zijn diensten aan een ongelovige heeft aangeboden?

‘Het leven heeft u een rotschop gegeven, denk ik zo.’

‘Noem het maar gerust een doodschop,’ besluit ik ons gesprek.

Hij steekt zijn hand uit het raampje als hij weer de berg afrijdt. Een laatste afscheidsgroet.

De beloofde sneeuw volgt spoedig en houdt vijf dagen onafgebroken aan. Volrijpe vlokken leggen een gewatteerd deken, die mijn wereld bedekt tot een witte eenvormigheid. De zwarte rozen strekken hun kopjes, maar moeten het uiteindelijk opgeven, en verdwijnen. Daarna is er een verblindend licht en lijkt mijn blokhut zijn adem in te houden en zich schrap te zetten voor wat er komen gaat. Het dak kraakt onder zijn nieuwe last.

Een ijsstorm zet aan vanuit het noorden, werpt zich op de blokhut als een getergde wolf, maar mijn blokhut houdt manmoedig stand. En hoewel de ijskoude wind ongezien door de kieren vloeit, ben ik in staat om een haardvuur op gang te krijgen. De vlammen dansen grillig in een kille tocht.

Tweeëneenhalve week luisteren we naar het huilen, gieren en brullen, totdat de storm de moed verliest en na een laatste teleurgestelde zucht zich terugtrekt naar waar het ook is dat stormen hun wonden likken.

Wat volgt is een nieuw soort stilte. Een peilloze, roerloze stilte die haast tastbaar lijkt. De temperatuur maakt een vrije val.

‘Het is tijd,’ zeg ik.

Soraya knikt.

Ik doof het vuur, doe de afwas, maak het bed op, kleed me uit, open de deur en stap onder een duizelingwekkend schitterende nachthemel. In het westen staat Venus, in haar licht bevindt zich Soraya.

‘Tot straks,’ zegt ze. Ze werpt een handkus, keert zich van het licht en lost op in de nacht.

Ik ga in mijn schaduw zitten.

De Gekleurde Rivier zwijgt berustend, geen uil verstoort deze gewijde sereniteit.

Dingen gebeuren, de seizoenen moeten veranderen en wat eerst was, wordt gewist, en wat nu moet gebeuren, is voorbij in een oogwenk.

‘Tot snel, lieverd.’

Ik sluit mijn ogen en laat een bevroren hart bevriezen, totdat het net als de wereld om mij heen geruisloos stilvalt.

Hildernisse

Freek de Voorste, voormalig burgemeester van Hildernisse:

Ik had nooit gedacht dat ons dorpje wereldnieuws zou worden. Tot de Roos kwam, had niemand ooit van ons dorp gehoord. Dat is ook precies de reden dat het hier zo uit de hand heeft kunnen lopen. In een stad als Amsterdam of zelfs Amersfoort had het nooit kunnen uitgroeien tot de proporties die het hier kreeg.

Jessie Greeve, economiestudente:

Ik weet niet of ik de eerste was die de Roos zag, maar ik was wel de eerste die een foto ervan online plaatste. Geloof me, veel hashtags met Hildernisse zijn er niet, dus het is eenvoudig te controleren. Het was toen niets meer dan gewoon een mooi beeld. Ik liep over het marktplein naar de bushalte, om naar school te gaan toen ik haar zag. Ondanks dat ik haast had, stopte ik toen ik de bloem zag, alsof ze me riep.

De Roos was nog maar klein toen. Haar bloembladeren waren diepzwart en zacht als fluweel. De vroege lentezon viel perfect op de dauwdruppels die haar sierden als parels. Kijk hoe het licht breekt in talloze regenboogkleuren. Ik zakte neer op mijn knieën voor de perfecte hoek, nam de foto en sprintte voor mijn bus. Eenmaal in het voertuig zette ik de foto online. Het kreeg een handvol likes, meer niet.

Bob Hoekstra, marktkoopman:

Toen ik mijn kraam wilde opzetten voor de weekmarkt viel de Roos me meteen op. Ze stond precies op de plek van mijn viskraam. Ze was al helemaal volgroeid. Een week eerder was er nog niets, dat weet ik zeker. Ik ben niet zo’n planten- of bloemenman, maar ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om deze prachtige roos te verwijderen. Ik plaatste mijn kraam zo dat ik mijn werk kon doen, maar ook zo dat klanten hem niet konden pletten.

Jessie Greeve:

Elke dag op weg naar de bushalte zag ik de Roos weer. Ik maakte niet telkens een nieuwe foto, maar stopte elke keer met lopen om naar de bloem te kijken. Ik kan het niet uitleggen, maar iets aan de Roos riep naar me. In die eerste week miste ik de bus twee keer omdat ik te lang staarde.

Eline Boekmeester, ober:

Vanaf het terras – het was een warme lente – had ik een uitstekend zicht op de Roos, wiens zwarte bloembladeren niet te missen waren op het verder grijze plein. Steeds meer mensen spraken er over. Niet even, maar soms hun hele bezoek lang. Wanneer ik hen voor het eerst aansprak voor hun bestelling onderbrak ik hun gesprek over de Roos, en wanneer ze tenslotte vroegen om de bon hadden ze het er nog steeds over. Het beperkte zich niet tot de klanten, maar ook onder mijn collega’s werd nergens anders meer over gesproken. Het lijkt nu absurd, eindeloos praten over een bloem, maar toch was het zo.

Jessie Greeve:

In het weekend bleef ik thuis en kwam pas voor het eerst weer op het marktplein op maandagochtend. Ik zag meteen dat de Roos veel groter was geworden. Niet alleen dat, maar ook het zwart leek zwarter. Het was alsof de bloembladeren al het licht wegnamen. Ik kan niet uitleggen waarom, maar die dag liep ik voor het eerst niet naar de bus. In plaats daarvan ging ik voor de Roos zitten. Pas toen mijn maag begon te rommelen, rond het middaguur, was ik me ervan bewust dat ik al die tijd naar de bloem had zitten staren.

Jochem Jansen, Rooskerkvolgeling:

Jessie en ik hadden ooit verkering met elkaar. Ik zat toen in de brugklas en zij in de tweede. Het stelde niets voor, maar ik bleef altijd een beetje verliefd op haar. Van honderden meters afstand zou ik haar nog herkennen. Ik zag haar voordat ik de roos zag. Ik vond het vreemd dat ze op de grond zat op het plein, en liep op haar af om te vragen wat er aan de hand was. Voor ik het door had, zat ik naast haar.

Jeanette Linssen, marktkoopvrouw:

Ik kan me nog herinneren hoe Bob, die altijd naast me staat in Hildernisse, me voor de eerste keer wees op de Roos. Hij had zijn viskraam een klein beetje opzij geplaatst en ik, om hem te helpen, had hetzelfde gedaan met mijn notenkraam.

Een week later begonnen de problemen. Toen ik aankwam op het plein stond Bob schaapachtig te kijken naar een viertal jongeren, elk in de kleermakerszit voor de Roos. Ze grijnsden van oor tot oor en hadden hun ogen wijd open, maar reageerden nergens op. Ik vermoedde dat ze aan de wiet zaten, en wilde ze weg hebben. Bob, daarentegen, liet ze onder de tafel van zijn kraam zitten.

Freek de Vorste:

Het gemeentehuis kijkt uit over het marktplein. Alle ambtenaren zagen hoe er steeds meer mensen verzamelden voor de Roos. We vonden het vreemd, maar er was niets dat we eraan konden doen. We wisten niet eens zeker of we er wel iets aan wilden doen. In het begin was het allemaal nog best onschuldig. Mensen zaten, staarden naar de bloem, en gingen op het einde van de dag weer naar huis. Niemand maakte lawaai of rotzooi. Sterker nog, het was doodstil op het plein.

Eline Boekmeester:

Mijn baas klaagde eindeloos over de Roos. In plaats van op ons terras te zitten om te eten en te drinken, zat iedereen op de harde tegels. Het werd steeds leger bij ons, terwijl het op het plein steeds drukker werd. Hoewel ik het nooit tegen hem zou zeggen, wilde ik diep vanbinnen niets liever dan me bij de massa aansluiten.

Iris Haesse, biologe:

In de natuur komt het voor dat planten andere organismen beïnvloeden. De zonnedauw, bijvoorbeeld, maakt een kleverige afscheiding aan die insecten doet denken aan dauwdruppels. Wanneer een insect op de plant landt om zijn dorst te lessen, komt deze vast te zitten en wordt uiteindelijk verzwolgen. Het is niet ondenkbaar dat deze “roos” op een bepaalde manier de mensen van Hildernisse beïnvloedde, wellicht door het verspreiden van allelochemische stoffen. Denk aan hormonen, maar dan voor andere soorten dan je eigen. Waar ik echter tot op heden nog geen antwoord op het kunnen vinden, is de motivatie van de plant om dit te doen. Niemand werd opgegeten en niemand droeg zaden.

Tim Meeters, slager:

Toen ik aansloot bij de groep was deze al zeker vijftig mensen groot. Tot die tijd had ik me afzijdig gehouden van het hele verhaal. Mijn winkel was aan de andere kant van het centrum, en ik had slechts de verhalen gehoord. De dag dat ik ging kijken, was echter ook de dag dat ik er niet meer wegging.

Jessie Greeve:

In de week dat ik voor het eerst voor de Roos ging zitten, werd hij hoger dan twee meter en zijn stam dikker dan mijn arm. Wanneer ik daar zat en mezelf liet verdrinken in de diepzwarte kleur van haar bloem was ik zo intens gelukkig dat het afscheid steeds zwaarder werd. Op het einde van die week besloot ik dat ik de roos niet meer zou verlaten.

Freek de Vorste:

De groep mensen voor de Roos werd alsmaar groter, net als de bloem zelf trouwens. Vanuit mijn kantoor zag ik het plein net zo zwart kleuren als de beruchte Roos. Het zat me niet lekker, maar ze vielen nog steeds niemand lastig. Wat me nog de meeste zorgen baarde, was dat de mensen niet meer van hun plek kwamen. Toen ik mijn mensen stuurde om het van dichtbij te bekijken, zag ik door mijn ramen hoe ze stopten met lopen, naar de Roos staarden en op de grond neerzakten. Alsof ik een glas water in de zee gooide gingen ze op in de massa. Vanaf die dag meed ik het plein.

Iris Haesse:

Ik was niet de eerste bioloog die benaderd werd. Twee anderen waren voor mij gestuurd, maar zij kwamen niet meer terug. Ik wilde het fenomeen bekijken, maar alleen wanneer ik een beschermend pak kreeg.

Zelf kom ik niet uit Hildernisse. Ik had zelfs nog nooit van het dorp gehoord. Toen ik het binnenreed met mijn team was het alsof ik een spookstad betrad. De straten waren leeg, net als de huizen. Er reed niet één auto en elk geluid van menselijke activiteit ontbrak.

De burgemeester wachtte op mij aan de rand van het centrum. Hij had zijn gezin het dorp uitgestuurd, vertelde hij mij.

Met mijn hazmat-pak liep ik het plein op. Iedereen van het dorp leek hier te zijn, zittend op de grijze stenen. Freek vertelde me dat sommige van hen hier al twee weken zaten zonder eten of drinken. Dat was onmogelijk, maar bij nadere inspectie van de mensen (die me niet eens leken te zien) zag ik kleine uitstulpingen onder hun huid, alsof ze vol zaten met puisten. Bij de voorste rij van de roosaanbidders zag ik wat er met hen aan de hand was: er groeiden doorns.

Jessie Greeve:

Ze vertelden me dat de doorns moeilijk te verwijderen waren, maar eerlijk gezegd weet ik er niets meer van.

Ik draag de littekens nog wel, zie je? Over mijn hele armen. Misschien trekken ze nog weg, misschien niet. Het maakt me niet zoveel uit, eigenlijk. Het is het enige aandenken dat ik nog heb van die tijd.

Jochem Jansen:

De doorns waren giften van de Roos. Het bracht ons dichter tot haar.

Ik voel ze nog steeds prikken onderhuids, alsof ze elk moment terug kunnen komen. Dat zullen ze ook doen, ik weet het zeker. Tot dan loopt er een rechtszaak tussen onze kerk en de artsen, die ons van deze zegening hebben beroofd.

Freek de Vorste:

Vanaf het moment dat mevrouw Haesse terugkwam met de foto’s van de vergroeiingen op de mensen wist ik dat er meer aan de hand was dan alleen maar een vreemde fascinatie met de bloem. De gezondheid van de mensen werd aangetast, en het was mijn taak als burgemeester om hen hiervoor te beschermen.

Iris Haesse:

De Roos groeide ondertussen bijna boven de gebouwen uit en wierp de mensen in een inktzwarte schaduw. Zelfs in mijn beschermende pak voelde ik hoe koud het was in die duisternis, maar de mensen leken zich er niets van aan te trekken. Mijn aanvankelijke hypothese was dat ze, met hun toenemende planteigenschappen, zich voedden door een soort fotosynthese, maar nu zonlicht hen ontbrak, werd dit ontkracht.

De burgemeester wilde met harde hand ingrijpen, maar ik waarschuwde hem dat brute kracht nadelige effecten kon hebben op een parasitaire relatie als deze. Denk aan het onvoorzichtig verwijderen van een teek; je kan het beestje met je blote vingers wegkrabben, maar als de hypostoom – de steeksnuit – blijft zitten, loopt de gastheer kans op de ziekte van Lyme.

Raoul Peters, gepensioneerde:

Ik ben niet heel actief op het internet, maar het nieuws van de vreemde Roos bereikte uiteindelijk ook de dorpen om Hildernisse heen. Samen met mijn vrouw ging ik kijken. Veel meer herinner ik me er niet van, eerlijk gezegd. Behalve dat ze prachtig was.

Freek de Vorste:

We hadden het lang klein kunnen houden. Zoals ik eerder al zei: Hildernisse staat amper op de kaart. Toch was het onvermijdelijk dat de informatie buiten ons dorp terecht kwam. Iemand van de onderzoekers of handhavers moet het hebben gelekt, want iedereen die bij de Roos kwam, ging niet meer weg. Met het groeien van de Roos groeide ook zijn invloed. Toen het nog een kleine bloem was waren het alleen de mensen die er dichtbij kwamen, maar uiteindelijk viel het hele plein onder haar domein. Ik kon niet meer naar mijn eigen kantoor.

Iris Haesse:

Door alle geruchten duurde het niet lang voordat het provinciebestuur en de media zich ermee gingen bemoeien. Freek werd steeds ongeduldiger en eiste snel resultaten. Hij stuurde me het veld in om een monster te bemachtigen.

Eline Boekmeester:

Van mijn aanval op mevrouw Haesse kan ik me niets herinneren, maar het moment staat me wel bij. Het was alsof ik al weken in een kristalheldere zee lag, starend naar een prachtige zomerzon. Alle andere mensen op het plein waren bij me in de buurt, dobberend zoals ik. Ik zag ze niet, maar ik voelde ze wel. We deelden deze harmonie, ondanks dat niemand een woord met elkaar sprak.

Ze noemen het de Rooshemel.

Ineens kleurde de zee bloedrood, voordat hij begon te rimpelen en tenslotte sissend verdampte. Op de droge en gebroken aarde zochten we naar de dader.

Iris Haesse:

Het was doodeng. Net als altijd negeerde iedereen me op het plein. Ze hadden hun ogen open, maar staarden in extatische adoratie naar de Roos. Niemand leek door te hebben dat ik er was. Maar toen ik mijn scalpel in de stam zette, stond iedereen op met een blik vol haat in hun ogen. Ik wist meteen dat ik in de problemen zat. Ik liet al mijn spullen vallen en rende voor mijn leven. Ze sloegen naar me met hun gedoornde armen en handen. Binnen enkele meters was mijn pak weinig meer dan rafels.

Freek de Vorste:

Het was moeilijk te zien door onze verrekijkers, maar het was duidelijk dat de scheuren in het pak haar vatbaar maakte voor de invloed van de Roos. We waren Iris, onze onderzoeksleider, kwijt.

Karel König, kolonel:

De Roos was al een poosje landelijk nieuws toen ik werd ingeschakeld. Na het verliezen van mevrouw Haesse werden de wetenschappers opzij gezet. Niemand wist hoe groot de Roos zou worden en wat voor schade ze zou kunnen aanrichten.

Freek de Vorste:

De tijd van praten was voorbij, er moest worden ingegrepen.

Tim Horst, Horst Hoveniers:

Meneer König zocht contact met ons. Hij was vastbesloten de plant uit te schakelen, maar wist niet hoe. Het was te druk op het plein om de roos te bombarderen of te verbranden. Een aantal soldaten met bijlen zou het eenvoudig neer kunnen halen, maar ook hier waren de inwoners een risico. Aan ons de vraag om een middel te maken dat de Roos kon uitschakelen zonder de mensen in gevaar te brengen.

Karel König:

Het was onconventioneel, maar uiteindelijk heel eenvoudig. Meneer Horst maakte een gif waar geen enkele plant tegen bestand zou zijn. Wij maakten een viertal enorme injectienaalden om het direct in de plant toe te dienen. Met behulp van helikopters spoten we alles in de stam.

Jessie Greeve:

Toen ze het inspoten, was het aanvankelijk net als die keer dat mevrouw Haesse een monster wilde afnemen. Onze euforie verdween en we werden boos en rusteloos, maar in tegenstelling tot die andere keer kregen we de dader niet gevonden. Terwijl het gif zijn werk deed in de Roos, werden wij ook ziek.

Raoul Peters:

Mijn vrouw en ik wisten niet waar ik was of waarom we daar waren. Het was alsof onze zalige droom ineens een woeste nachtmerrie werd van dood en verderf.

Iris Haesse:

Toen ik weer bij bewustzijn kwam, lag ik in een plas van mijn eigen braaksel. Het leek echter niet op normaal braaksel, maar had een harsachtige structuur.

Jessie Greeve:

Nog steeds ben ik er boos over. Wie waren zij om ons weg te halen uit die wereld? Het is nu drie jaar later en nog steeds heb ik heimwee. Ik weet niet of ik ooit nog gelukkig kan worden. In ieder geval niet zo gelukkig als toen.

Jochem Jansen:

Jezus stierf voor zijn volgelingen. Ik weet zeker dat de Roos voor ons is gestorven, en net als Christus zal ze terugkeren.

Iris Haesse:

Mijn tijd onder invloed van de Roos was een van de kortste, maar ook ik merk dat ik moeite heb met het normale leven. Er is zeker sprake van collectieve PTSS onder alle mensen op het plein.

Eline Boekmeester:

Niet alleen mis ik mijn tijd bij de Roos, maar ik mis Hildernisse net zo erg.

Tim Horst:

De Roos reageerde op het gif zoals we hadden verwacht. Hij verschrompelde, werd bruin en toen zwart. De bloembladeren vielen uit. Waar we niet op hadden gerekend was de bodemvergiftiging. Elke bloem, elke plant en elke boom in de gemeente volgde hetzelfde lot.

Drie jaar later wil er nog steeds geen grasspriet groeien.

Karel König:

Ik heb geen spijt van mijn handelen. Ik ben nog steeds ervan overtuigd dat de bevolking in gevaar was en moest worden beschermd.

Freek de Vorste:

Alles moest worden ontruimd.

Het is een spookdorp nu. Het is hermetisch afgesloten en niemand mag er komen. Een klein-Tsjernobyl. Op papier ben ik nog steeds burgemeester, maar het dorp is dood.

Bob Hoekstra en Jeanette Linssen:

We kwamen slechts een keer per week in Hildernisse, dus voor ons was het verlies niet zo groot. We hebben onze dag elders kunnen opvullen.

Tim Meeters:

Mijn nieuwe slagerij doet het goed, maar de Roos houdt me nog steeds bezig. Ik denk dat het een experiment van de Roden was. China, Rusland of Noord-Korea.

Jessie Greeve:

Ik heb ontzettende studievertraging. Ik kan me niet meer concentreren. Studeren lijkt onmogelijk. Voortdurend denk ik aan de Roos. Volgens mij was ze buitenaards.

Jochem Jansen:

Bidden, tuinieren, rozen kweken. Ons kerkgenootschap doet er alles aan weer terug in de Rooshemel te komen.

Iris Haesse:

Het enige dat we hebben van de Roos zijn haar overblijfselen, maar die monsters zijn zwaar verontreinigd met het gif van meneer Horst. Daarnaast hebben we dozen vol doorns die van de mensen werden verwijderd. De mijne draag ik nog steeds. Ik heb ze niet laten weghalen.

De Roos kwam net zo snel als ze verdween. Er was vrede en de mensen waren gelukkig. Niemand leed. Er was geen honger, geen stress en geen ziekte in de schaduw van de bloem. Hoe kon het kwaadaardig zijn? Mijn aanvankelijke vergelijking met een teek is wellicht onjuist. Wat als het niet parasitair van aard was, maar symbiotisch? Het samenleven van meerdere organismen van verschillende soorten, waarbij beiden profiteren?

Ik ben de Roos blijven onderzoeken en heb nog steeds geen aantoonbaar nadeel kunnen vinden.

Mijn doel voor de toekomst? Ik ben driftig op zoek naar een manier om de Roos terug te krijgen of een nieuwe te vinden.

Het bankje

Ik veeg een beetje zweet van mijn bovenlip, terwijl ik mijn tred iets aanzet. Uitgerekend vandaag heb ik me verslapen, hoe krijg ik het voor elkaar. Is het misschien een teken van bovenaf? Ik hoop het niet.

Gehaast loop ik het zebrapad over, nadat ik eerst goed uitkijk. Dat automatisme is tenminste nog niet verdwenen.

Mijn blik valt op het bankje, mijn bankje. Het is leeg. Ik kijk op mijn horloge en een diepe zucht ontsnapt. Gelukkig, ik ben nog op tijd. Ruim op tijd zelfs. Langzaam laat ik me zakken totdat mijn billen het harde hout raken. Het is nog een beetje vochtig. Dat wordt een koude kont straks. Als ik mijn handen om de rand van het bankje iets verplaats, glijden mijn vingertoppen over een stuk vergeten kauwgom. In een flits trek ik ze terug. Het duurt lang voordat de adrenaline mijn lijf verlaat. Er zit te veel drukte in mijn hoofd.

De hele reis hier naartoe was ik bang dat me hetzelfde overkwam als een paar jaar geleden. Toen was er onderweg een ongeluk gebeurd en kwam ik vijf minuten voor tijd aan om te constateren dat een groep jongeren zich meester had gemaakt van mijn bankje.

De ene helft kauwde op een broodje frikandel, de andere op flink gesuikerde donuts.

Door intens naar ze te staren hoopte ik dat ze weggingen, maar dat had geen enkel effect. Ik was lucht voor ze. De tijd tikte genadeloos door, net zolang tot de tranen over mijn wangen stroomden. Ik zag heus wel dat een jong meisje, de hand voor haar mond, met een vriendinnetje fluisterde en met haar hoofd naar mij wees. Waarop prompt die vriendin in lachen uitbarstte, net zolang totdat de hele groep meedeed. Een voorbijganger merkte mijn tranen op en sprak me aan.

Beschaamd en niet in staat om het uit te leggen was ik het dichtstbijzijnde koffietentje in gelopen en spoelde ik mijn verdriet weg met de meest bittere koffie. Ik had er nog drie weken last van gehad.

Sindsdien kom ik steevast een uur te vroeg. Vandaag heb ik nog een kwartier over.

Als ik terugdenk aan dat voorval, voel ik de machteloosheid in mijn lijf razen. Ik haal een keer of vijf diep adem om het weg te drukken. Dit is niet het moment om boosheid te voelen. Mijn ogen zoeken het koffietentje waar ik toen naartoe vluchtte, links aan het plein. Het bordje met “Gesloten” hangt scheef voor de toegangsdeur. Rode rolgordijntjes hangen halverwege. Als ik nog eens goed kijk, zie ik dat de kozijnen zijn verweerd, de twee grote stenen plantenbakken leeg en gescheurd. De aarde ligt er verspreid naast. Niemand neemt de moeite het op te vegen. De twee vrolijk gekleurde bankjes die altijd voor de ramen stonden, zijn weggehaald.

Twee korte tikjes van mijn sporthorloge geven aan dat het vijf voor drie is. Het is bijna tijd. Ik wil nog niet naar die plek kijken. Dat komt straks. Mijn ogen glijden verder en rusten achtereenvolgens op de Miss Etam en Promiss. Op de meeste ramen hangen allerlei posters in felle kleuren met tien, vijfentwintig of zelfs vijftig procent korting. Schuin over de ramen geplakt schreeuwt een bord “Opheffingsuitverkoop”.

Dit waren favoriete kledingwinkels van mijn dochter. Ik weet het, een beetje oubollig, maar dat was ze ook. Dat had ze van mij. Ik weet nog dat ik echt moest bijkomen van het nieuws dat de Vroom en Dreesman failliet ging. Daar dronken we altijd koffie met zo’n roomkaasbroodje bij La Place op de bovenste verdieping. Of een taartje. Inmiddels mijd ik La Place alsof er een besmettelijke ziekte heerst.

Ondanks dat vandaag de hele dag in het teken van dat tijdstip staat, schrik ik toch op van de kerkklokken als die de eerste van drie slagen slaan, ten teken van het hele uur. Mijn hoofd draait als vanzelf naar de rechterkant. Naar het zebrapad dat de drukke winkelstraat met het eens zo mooie plein aan elkaar verbindt.

Het stoplicht staat op rood, maar toch steekt een jongeman over zonder op of om te kijken.

Mijn hart slaat op hol en ik open mijn mond al om hem te waarschuwen of om hem uit te schelden, ik weet het niet precies. Godzijdank komt er geen geluid uit mijn keel. Tranen springen in mijn ogen.

De jongeman bereikt veilig de overkant en stapt nietsvermoedend van alle onrust die hij bij mij heeft veroorzaakt richting een horecazaakje aan de overkant.

Ik sluit mijn ogen en verzet me niet tegen de beelden die mij nog steeds iedere nacht kwellen.

Het is inmiddels acht jaar geleden. We hadden afgesproken bij het bankje, midden op het plein, om daarna gezellig koffie te gaan drinken en zo’n heerlijk taartje te eten. Natuurlijk was ik te vroeg, ik ben altijd te vroeg.

Mijn dochter was stipt op tijd. Althans, klokslag drie uur stond ze aan de overkant van de weg, bij het stoplicht en het zebrapad.

We zagen elkaar tegelijkertijd en enthousiast zwaaide ik naar haar, juist op het moment dat ze net haar voet op het eerste witte vlak plaatste. Ik stond al op om haar tegemoet te lopen, terwijl ik uit mijn ooghoeken een auto razendsnel zag optrekken richting de oversteekplaats. Ik keek naar zijn stoplicht en schrok dat hij groen had. Liep mijn dochter door rood? Mijn hand maakte een soort halve koker om mijn lippen toen ik haar naam schreeuwde. Vrolijk zwaaide ze nogmaals naar mij en ik zie nog haar zonnige gezicht, haar prachtige donkere haren die wapperden in de wind, op het moment dat de auto met volle snelheid tegen haar aan knalde. Haar lichaam klapte tegen de bumper, terwijl de banden zwarte sporen op het asfalt achterlieten. De bestuurder had de rem niet overtuigend genoeg ingetrapt, aangezien hij pas tot stilstand kwam nadat hij met de voorwielen over mijn meisje gereden was. Daar lag ze, onder de auto, met haar hand en onderarm uitgestrekt eronder uit, in een vreemde hoek, vol bloed en schaafwonden. Het overige verkeer was tot stilstand gekomen en de omstanders vormden al gauw een dikke rij om het ongeluk en trokken mijn dochter uit het zicht. Sommigen hadden hun mobiel in de aanslag en maakten foto’s. Had iemand al het alarmnummer gebeld? In de verte hoorde ik een sirene. De wereld om mij heen ging intens snel en tegelijkertijd tergend langzaam. Mijn hersenen vertelden mijn benen om naar haar toe te gaan, maar ze weigerden dienst. Alsof ze al wisten wat ze zouden aantreffen.

Zodra de politie en ambulance aankwamen, verliep alles in een roes. De mensen werden naar achteren geduwd zodat de hulpverleners hun werk konden doen. Maar er was geen werk meer. Althans, niet voor haar. Eindelijk hervond ik mezelf en maakte ik mij bekend aan een politieman.

‘Ik wil haar zien.’

‘Mevrouw, u kunt het beste met mij meegaan.’

In plaats van dat ik mijn dochter kon zien, nam hij me mee naar een politieauto. Hij stelde me allerlei vragen, maar ik kon alleen maar door de achteruit kijken, naar hoe de broeders haar onder de auto vandaan haalden en afvoerden. Waar ging ze heen?

‘Mevrouw Meijering?’

De jongeman van zo-even doet me opschrikken.

‘Sorry, ik wou u niet laten schrikken. Maar u bent toch mevrouw Meijering? Rosa? De moeder van Elsa?’

Ik veeg gauw mijn tranen weg en knik.

‘Mag ik naast u komen zitten?’

God nee, alsjeblieft niet. Wie is deze jongen? Wat moet hij hier?

‘U vraagt zich natuurlijk af wie ik ben. Ik ben David, ik, eh …’

Mijn hand vliegt naar mijn mond. ‘David! Nu pas zie ik het. Tuurlijk, kom naast me zitten.’ Ik klop naast me op de bank. ‘Het hout is nog wat vochtig.’

Het is even stil, alsof we allebei niet weten wat te zeggen.

‘Ben jij hier ook vanwege …?’

‘Ja, eigenlijk wel. Als ik de gelegenheid heb, ga ik meestal naar het graf. Maar vandaag trok iets me hiernaartoe.’

Ach, die lieve David toch. Hij gedenkt haar nog. Het idee verwarmt me. ‘Ik kom hier ieder jaar, om drie uur, het tijdstip van het ongeluk. We hadden die dag hier afgesproken.’

‘Ja, dat kan ik me nog herinneren. Ze was van plan het die dag te vertellen.’ Hij kijkt naar zijn handen in zijn schoot.

Ik ben niet de enige die een groot verlies geleden heeft, realiseer ik me. Hoe komt het dat ik David uit het oog ben verloren? ‘Hoe gaat het eigenlijk met je? Geef je nog steeds les op de middelbare school?’