Colofon

©2019 Barbara de Beaufort en Aaldrik Pot

Uitgeverij kleine Uil, Groningen
www.kleineuil.nl

Redactie Desiree Moulen
Boekproductie en epub LINE UP boek en media bv
Foto omslag Barbara de Beaufort
Omslagontwerp 247design
Auteursportret Jan Duker
Ontwerp binnenwerk Riëtte van Zwol en Mirjam Kroondijk

ISBN: 9789493170001
ISBN ePub: 9789493170018

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Voorwoord

De onsterfelijke nachtegalen, ons vorige boek, is eigenlijk een oproep aan de lezer om naar buiten te gaan, om anders te kijken, om je te verwonderen over alles dat zich aandient en aan je voorbij trekt. In het jaar dat we het schreven, droegen we ook onszelf op om zoveel mogelijk naar buiten te gaan.

Maar na dat jaar gebeurde er iets vreemds. Het bleek zelfs voor ons best lastig om het vol te houden. Er leek altijd iets anders belangrijker dan buiten zijn.

We bleven elkaar brieven schrijven over onze natuurbelevenissen, vol van een groeiend verlangen om nog meer buiten te kunnen zijn – vaker, langer, vollediger.

Maar het lastige is, tegenwoordig moet binnen het geld worden verdiend.

Misschien is de drang naar buiten ook wel een verlangen om niet altijd maar verantwoordelijkheid te hoeven nemen. Om niet steeds voor de keuzes te staan die nu eenmaal inherent lijken aan het volwassen leven. Willen we eigenlijk gewoon weer kind kunnen zijn? Is de herinnering aan hoe we als kind konden opgaan in de natuur nooit helemaal uit ons bewustzijn verdwenen?

In die zin gaf Minne, het kleinzoontje van Barbara, ons het goede voorbeeld. Minne woont in de stad, maar is een buitenkind. Vol overgave stort hij zich op de aarde, bekijkt alles met aandacht en verwondering. De zintuigelijke manier waarop hij de natuur beleeft, is bijna jaloersmakend. Hij kijkt en luistert niet alleen, maar proeft en voelt de natuur. Meestal letterlijk. En daarna ziet hij eruit als een beest. Hij beleeft de natuur met huid en haar.

Met huid en haar gaat over de poging het buiten zijn op die oorspronkelijke manier te beleven. Over ‘rewilding the human life’, zoals de Britse journalist George Monbiot het noemt in zijn boek Feral.

Maar ‘met huid en haar’ verwijst ook naar onze – gelukkig bijna dagelijkse – ontmoetingen met dieren en de sporen die ze achterlaten. De vragen die ze oproepen. Hun blik, die ons verleidt om hun wereld binnen te gaan.

Kortom, het gaat over het verlangen naar elke dag buiten zijn en de natuur écht beleven, met overgave, ook al is het soms maar heel even. En dit boek gaat ook over de frustratie als dat niet lukt …

December 2017

Barbara

10 december 2017

Zó. Tien dagen onthouding was lang genoeg om te merken dat ik niet zonder dit dagboek kan. Of laten we niet dramatiseren: dat mijn leven er aanzienlijk minder leuk door wordt. Dus ik begin gewoon weer. In elk geval voor jou. Want we missen allebei zowel het schrijven als het lezen.

Nederland is al dagen in de ban van de sneeuw. De bloedstollende voorspellingen, waarschuwingen, codes geel, oranje en zelfs rood maakten dat we vanmorgen bijna teleurgesteld naar de lucht bleven staren. Niets, behalve een enkel vlokje. In de rest van het land schijnt de witte chaos compleet te zijn, maar hier bleef het bij een ragdun dekentje.

Het was moeilijk om dit menselijke wachten niet te projecteren op de tortelduif en de fazant die vanmiddag tegenover ons zaten tijdens de lunch. Fazant als een broedende kip op de grond, tussen de bevroren Oost-Indische kers (door collega Mannie treffend als ‘koude spaghetti’ omschreven), en duif op het voerhok. Compleet roerloos, wel een kwartier. Je zag alleen zo nu en dan hun ene naar ons toegewende oog knipperen. Verder wachtten ze op de dingen die komen gingen. Denk ik. Want wat er werkelijk in die twee sfinxjes omging blijft voor ons, niet-vogels, een raadsel.

11 december

Gisteravond is het sneeuwlaagje wat aangevuld. En vanmorgen durfde ik niet meer op de fiets over de ijsbaan waarin onze betonweg is veranderd. Maar verder windstil hier. Grijs, droog, afwachtend weer.

Ik voel me wat schuldig dat ik zo geniet van alle vogels die nu op het voer afkomen. Een soort ramptoerisme is het toch wel. Maar wat zijn ze prachtig, in hun gloeiend rood en oranje, geel en blauw, als kleine kostbaarheden afstekend tegen het grafische zwart-wit van de tuin.

12 december

Jij schreef ooit dat je J.A. Baker ervan verdenkt dat hij vooral naar buiten ging om wat te schrijven te hebben. Daar denk ik steeds aan. In elk geval kan ik nu proefondervindelijk vaststellen dat het voor het contact met buiten verschil maakt of ik erover ga schrijven of niet. Schrijven vraagt reflectie en selectie, de ervaring wordt er puntiger door en krijgt meer reliëf: sommige dingen komen naar voren, andere verdwijnen naar de achtergrond.

En er is een keerpunt, waarop je gaat beleven om te kunnen schrijven. Soms ligt dat keerpunt al aardig vroeg ook …

13 december

Buitengewoon onherbergzaam weer. Wat laatste resten sneeuw worden weggeregend door vlagen nattigheid, het is nauwelijks twee graden en de wind wakkert aan. Diep respect heb ik voor de dieren die zichzelf nu warm en droog moeten zien te houden. Bijvoorbeeld voor de haas die ik gisteren onbedoeld verjoeg, toen ik tijdens een opklaring een rondje om de akker liep. Ik was als gewoonlijk met mijn laarspunt in de gegraven gootjes aan het prutten (het werk van een waterbouwkundige is nooit af) toen er een paar meter achter me een haas de akker op schoot. Hij verschrikte op zijn beurt een kleine watersnip.

Toen ze allebei uit het zicht waren, zocht ik de plek waar de haas verscholen had gezeten. Een overhangende pol gras langs het pad, achtergelaten als een perfect haasvormige mal. Op de kleibodem stonden nog de afdrukken van zijn voorpoten en achterlijf, het geheel had ongeveer de vorm van een peer: smal toelopend van voren, breder en ronder van achteren. Ik raak er niet op uitgekeken.

15 december

Vaak zit ik de hele dag binnen omdat het er buiten zo onaantrekkelijk uitziet, maar krijg ik vlak voor het slapengaan ineens een onbedwingbare drang om buiten te zijn. Zo ook gisteravond. Even alle lichten uit en in de donkere tuin naar de sterren kijken. Ineens herinnerde ik me dat er meteoren waren beloofd, de Geminiden, en zowaar, het was helder en ik zag er twee. Daarna kreeg ik een te koud gezicht van naar het heelal kijken.

16 december

Een feestelijke bijeenkomst vanmiddag van de Vereniging van Vrienden van Rottumeroog en Rottumerplaat in Noordpolderzijl. We zijn al jaren lid, maar konden er nooit heen, tot vandaag dus.

Als je op zo’n plek bent, net achter de dijk, samen met de mensen die hier soms al geslachten lang thuis zijn en het gaat over de kerstvloed van 1717, dan komt het allemaal heel dichtbij. En ben je opnieuw dankbaar voor de hoge dijken.

In de pauze een diepe teug waddenweidsheid genomen, het kan niet op daar. Behalve noodzakelijk als bescherming tegen de zee zijn dijken merkbaar een stukje dichter bij de hemel.

17 december

Een stille, klare dag. Zo een waarop je niet meer naar binnen wilt. Opnieuw naar de dijk dus, nu achter Westernieland. We waren helemaal alleen met de ganzen, de kieviten, de bergeenden en de kleine drukke piepvogeltjes die ik in dit leven wel nooit meer een naam zal kunnen geven. Iets lichtbruins met gestippelde borst. Soms meen ik een groenige zweem te zien, maar alleen als ze met veel zijn – alsof het groen dan ook vermeerdert.

Een eindje westwaarts gelopen over de dijk, daarna de kwelder op, richting het wad. Geprobeerd de woorden en muziekjes in mijn hoofd uit te zetten en het landschap zijn gang te laten gaan. Op de terugweg bleek mijn hoofd helemaal gekalmeerd.

Thuis de goten leeggehaald en takken gesjouwd, alles om maar buiten te kunnen blijven.

20 december

Ongelooflijk (zo lees ik in het boek over Von Humboldt) dat men tot in de 19e eeuw vaak nog geloofde dat leven uit dode materie kon ontstaan!¹ Maar vanmorgen zag ik de vrouwenvinkjes bewegen tussen het afgevallen blad en vond ik het ineens zo raar niet meer. Er lijkt dan haast geen verschil te zijn: een vink zou zomaar in een herfstblad kunnen veranderen, en vice versa.

21 december

Tot nu toe vielen de donkere dagen voor Kerst me mee, maar gistermiddag en -avond, mede onder invloed van een opkomende verkoudheid, had ik het ineens helemaal gehad met het duister. Onbedwingbaar zwarte gedachten, en nergens anders willen zijn dan in warme vergetelheid (lees ‘bed’).

Wat een timing hè? Want vandaag is het alweer de kortste dag, en dus gaan we daarna de goede kant op.

Later.

Even naar buiten, door de dunnende mist. Meteen al een bonus die me de rest van de dag gelukkig houdt: barmsijsjes in de perenboom! Nog nooit eerder gezien, hier of ergens anders. Jij schreef erover in je ravenbrief, ik zie ze en masse op internet voorbijkomen, maar hier, gewoon in je eigen tuin …! Ze zaten zich uitgebreid te poetsen en op te fluffen. Ik heb er weer een lievelingsvogel bij.

23 december

Ter verpozing een wandeling gemaakt op het Noordsche Veld, zo’n beetje naast jouw voordeur. Hier op het Hogeland waaide het eigenlijk te hard om buiten te zijn, Drenthe leek ons wat gematigder. Blijkbaar waren wij de enigen die daardoor aangetrokken werden, want er was letterlijk niemand te bekennen. (Wat ons altijd weer tevreden stemt – en tegelijk een beetje beschaamt, de mensenhater is geen sympathiek type.) Zo stil, zo grijs, zo levenloos was alles.

En toen ineens, terug bij de bosrand, tinkelden de boomtoppen van leven: staartmezen!

Onder die bomen lagen afgezaagde sparrentakken. Ik heb er een paar meegenomen en eentje hangt nu vol glazen kerstvogels boven de kerststal.

24 december

Het rechter ooghoekgevoel verraadde een muis, die van tussen de bladeren vandaan schoot om wat vogelvoer te scoren. Ik zie eigenlijk best vaak muizen, soms ook gewoon op de weg. Verbazend dat zulke kleine en snelle beestjes zich zomaar laten waarnemen.

27 december

Leven en dood kloppen weer aan. We kregen blij nieuws over een beginnend leventje (waarvan ik de details nog even geheim moet houden). En tegelijk is er de zoon van vrienden, die vecht tegen de dood in het ziekenhuis.

Met dichte ogen zie ik de brede stroom van levens en leventjes waarin ik meezwem. Het even bovenkomende en weer ondergaande leven van een roodborstje met zijn snelle hartslag komt langszij, of dat van een vlinder. Drie broedseizoenen lang, een natte zomer lang … De langere baan die een negentigjarig mens maakt, de kortere van iemand die de dertig niet haalde. En voortdurend zie ik leven opduiken en weer ondergaan. Achter me, voor me, korte flitsen, lange strepen. Daar gaan we met z’n allen, drijven even synchroon, verdwijnen weer. Beschenen door zonnen en sterren die een zoveel tragere cyclus kennen, maar ook zij kwamen ooit op en zullen eens ondergaan.

28 december

Een wandelingetje om de akker, want het is droog, al waait het gemeen. Vannacht het geluid van ijsregen, alsof iemand plotseling met grote takken begon te smijten. En ja, in de luwte van de kas ligt nog een randje hagel. Op de buurakker een troep van wel dertig koperwieken. En onder onze voeten het ene reeënspoor na het andere, soms afgedrukt in de naakte klei, vaak ook in het kletsnatte gras. We zien die reeën vrijwel nooit, maar ze zijn er dus wel. En ook de steenmarter heeft het een en ander op het pad gedeponeerd. Aan zulke levenstekens houden we ons maar vast.

Noot

1
Wulf, A. 2016, The Invention of Nature – The Adventures of Alexander Von Humboldt; The Lost Hero of Science, Hodder & Stoughton.

Januari

Aaldrik

1 januari

Weer begonnen met het bijhouden van mijn natuurdagboek. Ik miste het schrijven (en lezen) net als jij, maar vooral ook de opdracht aan mezelf om dagelijks even bewust buiten te zijn.

Hoe dan ook, vannacht sopten we het nieuwe jaar binnen. Voor zover ik me kan herinneren zijn de zandpaden rond Norg nog nooit zo nat en onbegaanbaar geweest, alhoewel het met laarzen aan prima te doen is natuurlijk. Het loopt alleen wat zwaar.

Het is een fijne traditie dat Nicolette en ik op oudejaarsavond onze nieuwjaarswensen schrijven en daarna rond de klok van elf het huis verlaten om de jaarwisseling ergens in het bos of op de hei af te wachten. Als het maar buiten is. We zaten dit jaar aan de rand van het Schillenveen tussen Langelo en Norg en genoten van de maan die af en toe tussen de haastige wolken door glipte. Jammer dat die artificiële knallen en lichtflitsen het natuurspektakel zo bedierven.

Later vandaag bezochten we onze ouders om live onze nieuwjaarswensen over te brengen. Voordat we aanvielen op de oliebollen liepen we een rondje door de haven van Delfzijl. Ik heb erover geschreven in ons boek dat nagenoeg al het natuurlijke was verdreven uit deze industriële omgeving. Maar ik moet eerlijk zeggen dat ik blij verrast was door het kwelderproject waar ze mee bezig zijn aan de noordkant van de haven. Op een basis van een paar hectare opgespoten zand moet op den duur een min of meer natuurlijk kwelderlandschap ontstaan. Maar al voordat het zover is, hebben honderden wulpen en scholeksters het ontdekt als hoogwatervluchtplaats. Meteen vond ik de haven een stuk minder lelijk.

2 januari

Met oud-collega Jorien liep ik een ‘rondje Slokkert’. Nou ja lopen, het was meer glijden door de blubber. Ik verbaasde me over de hoeveelheid reeënprenten op de zandpaden, want vanochtend kon ik er met René niet een geschikte vinden. We moesten voor ons boek nog het ‘maken van gipsafdrukken’ in beeld brengen en hadden daarvoor een mooie scherpe prent nodig. Maar die prent moet dan wel in een beetje droog zand staan. Uiteindelijk hebben we het kunstje gedaan met de prent van een hond die we bij ons op de es vonden.

En daarna wandelden Jorien en ik dus ruim twaalf kilometer! En dat terwijl ik eerste kerstdag met Nicolette al de magische grens van vijftien kilometer was gepasseerd. Het herstel gaat, na de ziekte van Weil die ik eind vorig jaar opliep, nu echt de goede kant op.

Mijn goede voornemens voor dit jaar. Meer wandelen en vertragen.

3 januari

Storm. Ik zat de hele dag op mijn zolderkamer foto’s te bewerken voor Het Prentenboek. Ook al ben ik erg tevreden met mijn werkruimte, toch verlang ik telkens naar buiten. Naar de kust bijvoorbeeld. Ik weet dat jij steeds weer naar de dijk gaat. Wat vind je daar?

Pas laat op de avond struinde ik met Nicolette een rondje door het dorp. De storm was geluwd, maar de vlagen waren net hard genoeg om de majestueuze beuk op de overgang van ons wijkje naar de es te laten piepen. Die beuk staat daar vlak naast een linde al meer dan honderd jaar mooi te zijn, schat ik. Ik vermoed dat ze ooit deel uitmaakten van de erfbeplanting van een boerderij.

Even verderop gierde de wind om een huis. Het zou voor mij echt een pluspunt zijn in een makelaarsadvertentie: huis met giergarantie vanaf windkracht 6.

4 januari

Ravenrondje rond het Fochteloërveen. In Ravenswoud huist een ravenpaar – what’s in a name – dat je gerust een stabiel koppel kunt noemen. Elk jaar brengen ze jongen groot in een stevig nest in een beuk. Dat is heel anders dan het Veenhuizen-paar. Deze vogels moesten van 2012 tot 2015 elk jaar een nieuw nest bouwen omdat het oude nest zo gammel was dat het na het broedseizoen bij het eerste zuchtje wind meteen uit de boom waaide.

De Ravenswoudraven zelf waren niet thuis, maar ik vond ze even later op een stoppelakker twee kilometer oostwaarts. Toen ik stil bleef staan om te kijken wat ze aan het eten waren, keken ze me wantrouwend aan. Kort daarna gingen ze in een boomtop langs de weg zitten om er vervolgens echt vandoor te gaan. Ze vlogen in een strakke lijn naar het bosje waar het nest zit. Het vrouwtje voorop, gevolgd door het mannetje dat iets groter leek. Dat grootteverschil is wel bekend uit de boekjes, maar het viel me vandaag weer eens op.

Even verderop zat een kraanvogelpaar met een jong dat vleugellam schijnt te zijn. Boven het veen zag ik eerst een blauwe kiekendief en later, aan de andere kant van de weg, een ruigpootbuizerd. Mooie wintervogels zijn dat. Verder is het veen nu uitgestorven. Een herdefiniëring van leegte.

Het regende inmiddels ‘jonge katten’ zoals mijn opa dat zei, maar ik vond het heerlijk. Met een gloeiende kop fietste ik op huis aan.

5 januari

Ik was weer eens op kantoor in Groningen. Tot mijn grote vreugde zag ik vrij snel een van de slechtvalken vliegen rond het Gasuniegebouw en hij – naar mijn oordeel was het de man – had een duif in zijn klauwen. Daarmee vloog hij moeizaam naar de top van het gebouw. Wat een krachtpatser! De prooi was minstens zo groot als hijzelf.

7 januari

Als je de gordijnen opendoet en de zon schijnt, is het toch anders wakker worden. Wat een genot. Ik moest alleen nog wat laatste klusjes voor Het Prentenboek afhandelen voordat we naar buiten konden. De eerste vijf hoofdstukken zijn vandaag naar de vormgever gegaan.

Aan het begin van de middag liepen we van Oudemolen naar Anloo en weer terug. Ruim twaalf kilometer blubberwandelen. Een walhalla voor een sporenzoeker, maar in die twaalf kilometer zagen we niets anders dan prenten van honden. Bizar! Niet één ree of vos bijvoorbeeld. Zelfs geen enkele haas. Dat maak ik niet vaak mee.

Dan maar de oren gespitst, want in die eindeloze hoeveelheid houtwallen miegelde het van de vogeltjes: keep, pimpelmees, koolmees, vink, staartmees, roodborst, boomklever, boomkruiper en ook groter spul zoals merel, koperwiek en kramsvogel. In het gouden licht van de namiddag vloog een torenvalk naar de top van een dode boom. Veel meer dan dit heb ik niet nodig.

9 januari

Hele dag binnen. Bij thuiskomst wandelde ik in de diepe schemer nog een rondje over de es. Heerlijke vrieskou. In het Norgerholt blafte een ree. In de verte riepen ganzen.

11 januari

Aan het eind van de avond fietste ik ondanks de uitputtende kantoordag met verlicht gemoed naar huis. In De Onlanden was de duisternis krakend helder. Overal om me heen geluid, van babbelende kolganzen tot een geluid dat me deed denken aan een otterjong dat contact probeert te maken met zijn moeder. Ik weet niet of het daadwerkelijk een otter was, maar alleen al de associatie is genoeg.

Tussen Roden en Langelo kropen oneindige nevelslierten als één groot kuddedier door het beekdal. En daarboven klonk de ijle roep van koperwieken.

12 januari

Vanaf station Nieuw-Vennep wandelden we naar het pand waar zich een fietsenbouwer heeft verschanst. De eerste vogels die we zagen bij het uitstappen van de trein: drie halsbandparkieten. Het blijft een rare gewaarwording.

13 januari

Meer dan 2,5 uur ben ik in het territorium van het Diever-ravenpaar tijdens een excursie over diersporen. Ik kan dus niet echt naar ze op zoek gaan, maar ik probeer het zo te organiseren dat de tijd die ik buiten doorbreng, ook al gaat het om iets heel anders, in de buurt van de raven is. Maar vandaag hielp het niets. Geen glimp.

Op de terugweg naar huis, door het Fochteloërveen. Ook hier geen teken van leven van het Ravenswoud-paar.

Arjen de Haan, die de raven in Zuidoost-Drenthe volgt, laat weten dat een van ‘zijn’ paren volop aan het baltsen is.

14 januari

Met Nicolette loop ik een rondje Noordsche Veld in het territorium van het ravenpaar van Peest. Het is routkold zoals ze in Groningen zeggen. Ik denk met hevig verlangen aan de lange onderbroek die over mijn stoel in de slaapkamer hangt. Er gebeurt een aantal uren weinig tot niets. Maar hier alleen al te wandelen is ook absoluut geen straf.

We pikken de raven uiteindelijk toch nog op als een van beide, ik vermoed de man, luid roept vanuit het topje van een hoogspanningsmast: crok-crok-crok. Door de verrekijker kan ik zijn prachtige keelveren zien. Maar waar is zijn partner? We wachten een minuut of vijf en dan kondigt ze met een iets hoger crok haar komst aan. Ze vliegt langs de mast en het mannetje zet meteen de achtervolging in. In duet wieken ze naar het zuidoosten.

15 januari

In de trein naar Nijmegen en ik mijmer over mijn eerste natuurherinnering. Ik kom uit bij een beeld dat ik bij mijn moeder achter op de fiets zit. Ze brengt me naar iets van een peuterspeelzaal in Uitwierde, een gehucht even buiten Delfzijl. Er liggen kastanjes onder de enorme boom voor de pastorie. Ik wil al die kastanjes in mijn zak stoppen en mee naar huis nemen. Zou die kastanjeboom er nog staan?

Ja, die kastanje staat er nog. Ik kan het zien op Google Streetview. Je kunt de wereld tegenwoordig verkennen vanachter je bureau. De pastorie, waar de boom naast staat, is nog even mooi als vroeger. Ik zou er wel willen wonen.

17 januari

Het lijkt wel alsof de mussen onze tuin niet meer bezoeken Ook de andere vogels laten zich veel minder zien. Ik snap er niets van.

18 januari

Oef. Vandaag toch weer twee mussen in de tuin, maar het is niet van harte. Het lijkt wel alsof ze veel banger zijn dan anders. Zou een van de buurtkatten ze de stuipen op het lijf hebben gejaagd?

Aha, het is gewoon een kwestie van voer. Ik dacht dat de silo nog vol zat, maar de zaden zitten vastgevroren. Na het bijvullen, is het nu weer een drukte van belang.

Op tv zie ik hoe de storm in grote delen van Nederland heeft huisgehouden. In Drenthe waaide een stevige wind, maar van afwaaiende daken en andere ellende was geen sprake. Hier en daar een omgewaaide boom en wat dikke takken op de weg. Dat was het wel.

19 januari

Wat een spektakel vandaag. De slechtvalken van de Gasunie vlogen minutenlang in duet rond het gebouw. Ze wonnen hoogte, lieten zich weer vallen, zochten elkaar op en lieten elkaar weer los. En ineens was het einde voorstelling, alsof iemand ze had toegeroepen dat het nog lang geen voorjaar is of dat het eten op tafel staat. Het mannetje verdween in westelijke richting, het vrouwtje maakte nog een cirkel rond het gebouw en leek aan de achterkant op een van de pilaren te gaan zitten.

20 januari

Het weer is in een twijfelstemming, het weet niet of het moet kiezen voor droevig of hoopvol. Boven het Molenveld in Exloo, waar ik met Nicolette een rondje loop, sluit de lage bewolking telkens haastig de gelederen als de zon een poging doet door te breken.

Hier en daar ligt nog een laagje suikerhagel, net genoeg om de prenten van dieren vast te leggen, als die er al waren geweest. Op een paar hondenprenten na, vind ik namelijk niets.

Later, in de beschutting van het bos, zijn er wel volop mooie sporen en verhalen. Zoals altijd eigenlijk. Een handpen van een grote lijster in een bosje waar je weet dat er sperwers huishouden, een paar mooie veegboompjes van een ree, wat snuitputjes van een das en nog zo veel meer dat ik alleen daarover wel een boek zou willen schrijven. Alleen moet Het Prentenboek eerst af. En dan het ravenboek, het dassenboek, het natuurfilosofische boek …

Op geringe afstand horen we een zwarte specht op de vlucht gaan. We zien hem helaas niet, maar de met geen andere vogel te verwarren vluchtroep kruu-kruu-kruu-kruu galmt door het bos. Even later vinden we een paar stammetjes waar de specht heftig in heeft zitten hakken op zoek naar keverlarven.

Ik schrijf vaak over dit spoor, realiseer ik me, waarschijnlijk omdat ik het zo mooi vind. De grote spaanders die hij met die dolksnavel uit het hout hakt, zijn bovendien nogal indrukwekkend. Ik vermoed dat het qua prestatie vergelijkbaar is met als wij met onze tanden een stuk hout ter grootte van een honkbalknuppel uit een boom happen.

21 januari

Landgoed Ekenstein. We zijn onderweg naar mijn ouders om de 71e verjaardag van mijn vader te vieren. En omdat verjaardag vieren gelijkstaat aan lang binnen zitten, nemen we het er nog even van.

Op Ekenstein heb ik mijn eerste schreden gezet in het land van de natuur- en milieueducatie. Hier stond een soort bouwkeet die wij trots het Natuur- en Milieueducatief centrum noemden. Ik was er vrijwillig begeleider van de jeugdnatuurwacht, maar was zelf de jeugd eigenlijk nog niet ontgroeid.

De keet is nu verdwenen. Zowel het gebouw als de betaalde medewerker, zijn allang wegbezuinigd. Het landgoed is daarentegen nauwelijks veranderd. De eiken zijn nog even statig, de wilg aan het water nog even verrot als 25 jaar geleden. Ook de roeken zijn er nog. Luid raspend zitten ze in de bomen, in de buurt van hun nest. Blijkbaar is het landjepik alweer begonnen. De reigernesten zijn daarentegen nog winters verlaten. Ik verbaas me erover dat er überhaupt nog blauwe reigers broeden. In mijn beleving zijn al die broedkolonies inmiddels verdwenen, maar dat kan natuurlijk niet. De reigers die je nog ziet, moeten toch ergens hun jongen grootbrengen.

23 januari

Zingende merels! Kippenvel.

26 januari

Met mijn collega’s Hans en Emiel loop ik in de buurt van het Witteveen bij Spier. Hier is ruim tien jaar geleden een lariksbos gekapt en daarna is de waterstand fors verhoogd. In die tien jaar is daardoor een prachtige slenk ontstaan waar op de drogere delen weer wat grove dennen opschieten. Een aantal lariksen die zijn blijven staan, zijn gestorven en staan als geraamtes in het gelid.

Het is de hele dag nevelig, maar aan het eind van de middag barst het muisgrijze hemeldekbed open. In de lariksstaketsels zitten twee raven. De ene roept voortdurend een diep en donker kroh-kroh. Dit moet de man zijn. De andere raaf vliegt van boom naar boom en slaakt af en toe een iets hoger geluid. En dan ineens zie ik door mijn verrekijker dat de raaf die het dichtst bij is, ondersteboven aan een dode tak hangt en zijn hals zo lang mogelijk maakt. Als een omgekeerde kerstboompiek hangt hij daar totdat hij naar beneden valt, draait in de lucht en weer ‘gewoon’ op een tak gaat zitten. Daarna vliegt hij opnieuw naar de eerste tak en herhaalt het acrobatische kunstje nog eens. Ondertussen zit zijn vrouw van een afstandje toe te kijken.

Wat een voorstelling … Maar waarom?

27 januari

Met zicht op een weekje vrij, slaat de onrust in lijf en geest toe. Ik weet niet hoe het precies werkt en het overkomt me altijd weer. Het lijkt alsof ik niet kan accepteren dat ik de dingen waar ik aan werk even moet loslaten. Ik ben immers niet voor niets vrij. Er zijn twee remedies om de onrust te bestrijden, gewoon doorwerken of naar buiten gaan en mijn lijf moe maken. Daarna heeft dat lijf behoefte aan rust en volgt de geest gedwee.

We fietsen daarom voor wat wekelijkse boodschappen via een ommetje langs de Steenbergerplas naar Roden. Die Steenbergerplas, ook wel IJfko’s gat genoemd, is een voormalige zandwinning. Er is niet heel diep gegraven, waardoor er een ideale vogelplas is ontstaan. Het is ook het enige water in de wijde omtrek waar je kans hebt op nonnetjes, grote zaagbekken en brilduikers. En ik had vooral heel erg zin in een nonnetje. Ik heb er eerder ook al eens over geschreven. Dat kleine witte zaagbekje met een betoverend subtiele zwarte aftekening. De naamgevers zagen er de vergelijking met een non in. Ik moet altijd aan een pierrot denken.

30 januari

Na een paar binnendagen loop ik een avondrondje met Nicolette door het dorp. In een van de gegoede buurten van Norg, waar de huizenprijzen beginnen bij 400.000 euro, meende ik even het zachte oe… oe… van een ransuil te horen. In deze buurt was nog geen tien jaar geleden een grote ransuilen-slaapplaats. In de hoogtijdagen telde ik er meer dan veertig roestende uilen.

Maar de huiseigenaren waren al het geschijt en gebraak in hun tuin zat en haalden de roestbomen, een paar doorzichtige fijnsparren, om. Vanwege het gebrek aan licht in huis, was de officiële lezing. Ik was woest en teleurgesteld. Nog steeds eigenlijk.

De ransuilen verhuisden naar een paar fijnsparren een stukje verderop. Maar ook die werden al snel tegen de vlakte gewerkt. Waar de uilen daarna hun heil hebben gezocht weet ik niet. Het gaat sowieso niet zo goed met ransuilen. In de bossen worden ze aardig kort gehouden door haviken en in de dorpen, waar ze veiliger zijn tegen haviken, worden ze dus vanwege hun tweezijdige ontlastingbehoefte niet erg gewaardeerd. Mensen die succesvol broedende ransuilen in hun tuin hebben, klagen vaak over het oorverdovende geschreeuw van naar voedsel bedelende jongen.

Nou ja, ik moest vooral aan ransuilen denken omdat ik een stukje tegenkwam in de biografie over Vasalis. Ik ben mijn Vasalis-wandeling aan het voorbereiden en kwam in een brief aan haar moeder een verwijzing naar een ransuil tegen: ‘(…) uilen helemaal geen oehoe roepen, maar een buikpijnachtig oe …’² Vasalis had dus een roepende ransuil in haar tuin!

We krijgen even later de wind in de rug en Nicolette houdt haar pas in: ‘Stil, ik hoor hem ook.’ En warempel, in de oude spar achter ons klinkt onmiskenbaar de liefdesroep van een ransuil-man.

31 januari

In voorbereiding op de Vasalis-wandeling kom ik een paar interessante passages tegen in haar biografie over natuur en troost. In haar nieuwe huis in Roden heeft Vasalis het midden jaren zestig erg naar haar zin, maar ze heeft er ook zeer donkere momenten. Ze schrijft aan Gerard Reve zelfs dat ze ‘heimwee naar de dood’ heeft. Maar toch, of misschien omdat ze juist haar donkerste kant de vrije loop laat in haar dagboek, kan ze hartstochtelijk genieten van de natuur rondom haar huis.

Later op de avond. Zelfde rondje als gisteren. Weer een roepende ransuil, nu honderd meter verderop. En de kreet van een overvliegende meerkoet. Sinds ik het boek van Remco Daalder over meerkoeten heb gelezen weet ik dat ze enorme afstanden kunnen afleggen en is mijn bewondering voor de soort behoorlijk toegenomen.³ Nieuw bewijs dat meer kennis zorgt voor een hogere waardering. Maar als ik dit voorval aan mijn vriend Willem vertel, denkt hij dat de meerkoet ook een ransuil was. Blijkbaar kan zelfs een ransuil op een meerkoet lijken. Of andersom.

Barbara

3 januari 2018

De eerste storm van het nieuwe jaar, schrijven de kranten. Voor mijn gevoel, dat blijkbaar meer in seizoenen denkt, is het al de vierde op rij. Turend naar de lucht zie ik een duif die zichzelf laat gaan, hij schiet stuurloos op de kolkende wind naar het noordoosten. Ik begrijp nu waar de uitdrukking ‘vliegende storm’ vandaan komt.

We gaan met nichtje Valesca naar de dijk om lekker tegen de wind in te hangen, net voor de schemer invalt. Hoe vaak hebben we die dijk nu al beklommen, en nog steeds is er de gretige benieuwdheid bij de laatste stappen: hoe zal het er aan de andere kant uitzien?

Onwaarschijnlijke tinten violet, bruin en flessengroen op kwelder en water. De westelijke hemel probeert lichtroze wolkjes, voordat alles weer dichtwaait.

4 januari

Interessant gesprek met Valesca over de weidsheid van het land hier, die voor haar als Amsterdammer op den duur een gevoel van eenzaamheid zou oproepen, en voor mij bevrijding betekent. Misschien het verschil tussen leegte en ruimte?

5 januari

Nu het zo zacht is, loop ik hoopvol te speuren naar iets wat al bloeit. Voor in het traditionele vaasje naast het logeerbed knip ik een paar takjes hazelaar-met-katjes af. Aan de oostkant van het huis komen de narcissen boven. En waarachtig, er bloeit al een klein steeltje longkruid. De dappere stokroos die zich tegen de zuidmuur van het huis drukt, houdt zijn bloei al vol vanaf de zomer. Met verfrommelde en verregende crêpepapieren rozetten, maar toch.

6 januari

Een lange autorit heen en weer naar het westen, met binnen zitten tussendoor. Op de terugreis, kijkend naar wat je dan zoal aan narigheid ziet vanaf de snelweg, kwam de licht wanhopige behoefte op een kuil te graven, erin te gaan zitten en afgevallen bladeren over mijn hoofd te strooien, misschien zelfs op te eten. Om maar weer contact te voelen met alles waar je op zo’n snelweg aan voorbij raast.

Eenmaal thuis is die neiging meteen over, misschien ook maar goed, zou waarschijnlijk erg nat, koud en ongezond zijn.

7 januari

Gisteravond konden we door het open slaapkamerraam voelen hoe de wind draaide van zuidwest naar noordoost, hoe de lucht per uur kouder werd en droger. Ik werd vroeg wakker van het maanlicht, dat in zilveren plekken op de vloer viel. Ik wen er nooit aan. Ook maanlicht is altijd nieuw, altijd feller en onwaarschijnlijker dan de vorige keer.

Overdag dooide het, maar aan het einde van de middag knerpte het gras alweer onder mijn voeten. Ik ging even kijken op de akker naar de ondergaande zon. En bleef kijken, naar de onafzienbare, smetteloos azuurblauwe avondhemel, met boven de horizon een baan oranje. Het zwarte schilletje aarde waarop wij wonen, met hier en daar een priegelig boompje of huisje, viel totaal in het niet.

8 januari

Vanmorgen bij de krantenbus een dode haas, stijf bevroren al. Hoe komt hij daar? Gistermiddag lag er nog niets. De kraaien en eksters zijn er zichtbaar blij mee. Ik niet.

9 januari

Het begon gistermiddag met een geluid alsof er een zware machine het erf op kwam rijden. Ik stond af te wassen en de deur van de servieskast stond open. Ineens begonnen alle flessen, kopjes en glazen in de kast te rinkelen. Het duurde tien seconden of zo, maar als Hogelandbewoner weet je dan genoeg: een aardbeving.

Ik was niet bang of geschrokken. Pas later, toen ik achter me een aanzwellend geruis hoorde (de waterketel, die ik aan had gezet en vervolgens was vergeten) merkte ik hoezeer ik op scherp stond. ‘Wat is dat geluid? Begint het opnieuw?’

10 januari

Sinds de wind draaide en het begon te vriezen sloegen de sinds september al zompige akkers wit uit. Oostenwind droogt (‘droogt af’, zeggen ze hier). En dat was hard nodig.

Overal kwamen de landbouwmachines, knipperend tegen het zonlicht, uit hun schuren vandaan. Gisternacht en vannacht waren ze tot ver na bedtijd in de weer, omdat er maar een paar dagen voorspeld waren waarop de grond hard genoeg zou zijn om erop te kunnen rijden en het land om te ploegen. Vanmorgen heel vroeg waren ze alweer present. Overal felle lichtbundels in het donker.

Het is inmiddels grijs en druilerig buiten. Einde oefening.

11 januari

Is het wel eens zó vroeg in het jaar al lente geweest? Het is niet alleen de zon, of het gebrek aan wind, het is niet alleen het doorschijnend blauwe kantwerk van bomen aan de horizon. Het is vooral de geur van de lucht, fris zonder koud te zijn, het ruikt naar meer, naar iets dat komend is.

14 januari

Op de zoveelste lange treinreis, naar Bussum dit keer, herlees ik Sea Room van Adam Nicolson. Een boek dat ik je onmiddellijk cadeau ga doen als je het niet al kent. De meeste boeken die ik lees kan ik daarna wel weer missen, maar dit is zo’n boek dat ik tot mijn dood hoop te herlezen. Het verhaal van de adellijke eigenaar van Sissinghurst, die óók nog een eilandengroep in de Outer Hebrides bezit, en mij toch totaal voor zich in weet te nemen door hoe hij schrijft.⁴

Nog een gevolg van het afgelopen dagboekjaar: ik waardeer de subtiele kunst van het landschapsschrijven veel meer dan daarvoor. De eilandengroep ‘The Shiants’, die hij zo gepassioneerd tot leven roept, zijn zonder dat ik er ooit ben geweest of (vrees ik) zal komen deel geworden van mijn innerlijke toevlucht.

‘Plekken van innerlijke toevlucht’, heb jij die?

15 januari

Blue Monday, niets te veel gezegd. Na de achternamiddaglente van een paar dagen terug is het weer als vanouds grijs, nat, koud en winderig. Maar de koolmezen houden ieders moed erin. De afgelopen dagen hoorde ik overal hun heldere liedje, en ik trek me eraan op als een slapeloze aan het eerste gloren van de morgen.

16 januari

Een dag met nogal woest weer, net nu ik een wandeling-met-gesprek heb afgesproken met iemand in Wetsinge. Van daaruit kun je helemaal binnendoor naar Garnwerd, over een pad dat ik nog nooit belopen heb. Maar de ene na de andere hagelbui rolt binnen, het is steenkoud en het waait hard. Doen of niet doen? De wind waait soms ook een heel stuk hemel schoon. Ik neem voor de zekerheid mijn wandelschoenen mee.

Aangekomen vindt mijn gesprekspartner het toch wijzer om in de warme woonkamer te blijven. En ze heeft gelijk, als het om het gesprek gaat.

Maar die wandeling, die niet gemaakte wandeling … De vergezichten over het Reitdiepgebied, de wolkenluchten en sneeuwbuien, en de ‘sunny spells’ die alles in gloed zetten – ze blijven tot ver in de avond als een oningeloste belofte in mijn hoofd hangen.

En als altijd frappeert me weer de kracht waarmee het afwezige, ongebeurde aanwezig kan zijn.

18 januari

Vanmorgen sneeuw. Dat merkte ik pas toen ik de krant wilde gaan halen. Zonder de aankondiging van op z’n minst code geel verwacht je zoiets niet meer. Het wordt bijna ongepast dat men dan toch maar een eind weg sneeuwt.

Voor de storm daarentegen waren we wel gewaarschuwd, maar die viel dan weer mee, althans hier in het noorden. Nummer vijf van dit seizoen. Ik herinner me de voorspelling van een paar jaar geleden, dat onze winters door de klimaatverandering voortaan nat, zacht en winderig zouden worden. En de zomers trouwens ook.

21 januari

Het is maar een armetierig buitenleven dat ik leid de laatste tijd. Ik zit of achter de computer, of in de auto, of in de trein. Wat is het dan heerlijk om een uur voor het eten nog even oude tuinkleren aan te trekken en met de afgezaagde hazelaartakken te gaan slepen. Ik probeer niet op de doorkomende sneeuwklokjes te treden, al beweerde laatst iemand dat dat geen kwaad kan (‘sneeuwklokjes zijn niet tredgevoelig’). De takkenberg wordt steeds hoger, ik hoop dat de ringmussen zich er nog thuis voelen straks. Ze leveren alvast druk commentaar vanaf de zijlijn.

24 januari

De wind giert om het huis, om dat van jullie hopelijk ook. Ik heb om ’m beter te horen, en om te profiteren van de frisse maar opmerkelijk zachte lucht – al elf graden vanmorgen vroeg! – het raam opengezet. Zo hoor ik de koolmezen ook beter. Ze zingen tegen de klippen op, en tonen al belangstelling voor een nestkastje. Heerlijke, bemoedigende vogels.

25 januari

Een fikse aanval van cultuurpessimisme. In Trouw lees ik een artikel over Leeuwarden als culturele hoofdstad van Europa. Maar de drie Friese kunstenaars die aan het woord worden gelaten – een schrijver, een schilder en een zangeres – hebben het nauwelijks over Leeuwarden. Wat hen alle drie, onafhankelijk van elkaar, zorgen baart is de teloorgang van het Friese landschap. Groen asfalt, noemt een van hen het. Geen weidevogel meer te bekennen, geen ruigtes, geen kruiden, alles van vroeger weg en dood.

Het slaat me op de keel. Wat zijn we toch aan het doen? Nog in geen enkele periode van mijn leven heb ik zo het gevoel gehad dat we de aarde onherstelbaar aan het vernielen zijn. In een noodtempo. Ligt het aan mijn leeftijd, of gaat het echt steeds sneller, maken we werkelijk een soort eindtijd van de natuur mee?

29 januari

De hele dag heb ik me door de harde wind en de regen laten weerhouden om naar buiten te gaan. Het zag er té onaantrekkelijk uit.

En nu is het laat in de avond, de wind is uitgeraasd, de hemel is helder en in de tuin hangt het geheimzinnige, koele, onweerstaanbare licht van de bijna volle maan. Ik draai de haldeur van het slot, stap de schuur in – ook daar hangt dat licht – en loop door de zijdeur naar buiten.

30 januari

De nacht begon met een fluisterkreet van de uil, net buiten ons slaapkamerraam. En vanmorgen hebben Just en ik de stoute schoenen aangetrokken en zijn buiten gaan zitten mediteren. Ondersteund door rieten matjes, foammatjes, dekens, jassen, laarzen en een wollen cape, maar we zaten er. In de zon!

Vaag hoorbaar in de verte het gedram van auto’s en de bouwvakkersradio van de buren. Dichterbij de heldere conversatie van diverse koolmezen, waarvan er eentje naar ons toe kwam vliegen om ons vanaf zijn tak uitvoerig te observeren. Veel commentaar ook. Ik zou er een lief ding voor over hebben om te weten wat hij bedoelde.

Met tegenzin naar binnen, straks om twaalf uur gaan we weer.

Later.

Wat een verademing, een niet-grijze dag. En dat je dan ook weer eens een echte zonsondergang hebt, met veel fanfare van oranje en roze en violet, tadaaa!! En niet dat het toch al nauwelijks aanwezige licht zo’n beetje uit de dag zakt ’s avonds.

Vanmiddag kreeg ik een vogeltje voor de verrekijker waar ik niets anders van kan maken dan een fitis (of een tjiftjaf natuurlijk). Stomverbaasd. Nu al? Tegelijk vliegen er ineens weer troepen kramsvogels over het huis. Ingewikkeld, die seizoenen.

31 januari

Ik heb een ingezonden brief aan Trouw geschreven, over hun artikel ‘De vos als grootste vijand van de weidevogels’ en de termen die daarin gebruikt worden om vossengedrag te beschrijven. Maar mijn stoom is nog niet afgeblazen, dus ik raas nog even door.

Over dit soort framing kan ik me zó opwinden. Waarom, waarom, uit onze krachten gegroeide leegrovers van de aarde die we zijn, bestaan we het om in koelen bloede een simpele vos, die een nest weidevogeleieren dat keurig op een groene-asfaltweide ligt opgediend leegeet, een ‘rover’ te noemen, een ‘dader’ en wat al niet. Wat moet dat dier dan anders doen? Madeliefjes eten? Bescheiden in een hoekje sterven van de honger?

Je kent me, ik kan er absoluut niet tegen om het ene dier het andere te zien doodmaken en opeten. Ik vind een regenworm al zielig. En waarom zou hij dat ook niet zijn. Maar er is sinds onze verdrijving uit het paradijs helaas geen andere modus beschikbaar. Behalve voor de mens, die arrogante veelvraat, die zelf alles uitmoordt wat maar in zijn buurt komt, alles kaalslaat, verwoest, vervuilt, vermorzelt wat er maar leeft en groeit – en dan wijst naar zo’n vos!

Ach, ik moet ook niet te veel in de krant lezen. Berichten als dit, maar ook dat over de boreale bossen die tot zakdoekjes worden vermalen bijvoorbeeld, maken me zó wanhopig.

Kijk, daar heb je het nou, waar ik al bang voor was – dat natuurliefde uitmondt in mensenhaat.

Noten

2 | Meijer, M. 2011. M. Vasalis – Een biografie, Van Oorschot.
3 | Daalder, R. 2017. De meerkoet, Atlas Contact.
4 | Nicholson, A. 2001. Sea Room – An Island Life in the Hebrides, Harper Collins.

Februari

Aaldrik

1 februari

Ha, je brief! Ik kijk er nog steeds net zo naar uit als tijdens het schrijven van De onsterfelijke nachtegalen. En meteen treft een van je zinnen me recht in het hart: dat je gevoel meer in seizoenen denkt dan in jaren. Ik heb daar nooit zo bij stilgestaan, maar ik begrijp nu pas echt goed waarom ik niets met de jaarwisseling heb. Het markeert voor mij geen overgang naar iets anders of iets nieuws. Ik leef in eerste instantie in halfjaren denk ik, het broedseizoen en het winterseizoen. Augustus en maart zijn daarin de overgangsmaanden …

En dan die zin over gretige benieuwdheid als je de dijk beklimt. Dat gevoel herken ik ook zo goed. Ik mis het ook een beetje. Het landschap waar ik nu woon, verandert nauwelijks. Er zit weinig dynamiek in. Bos en veen doen er honderden jaren over om ‘iets’ te worden. In die zin mis ik de woestheid van de kust en de bergen.

Het gevoel van ‘ontbinding’ dat je beschrijft als je over de snelweg rijdt, is ook weer zo herkenbaar. Blijkbaar maken wij dat gevoel heel bewust mee en kunnen we ons pas weer laven als het contact hersteld is. Maar hoe gaat het met mensen die dat contact helemaal niet hebben? Die hebben vast ook minder moeite met snelwegen. En toch is het nog steeds mijn stellige overtuiging, of op zijn minst de hoop, dat ieder mens uiteindelijk die verbinding nodig heeft. Dat een gebrek eraan zich op de een of andere manier manifesteert. Vroeg of laat.

In de opklarende namiddag ga ik op zoek naar de raven van Peest. Na een halve dag studeren in de biografie over Vasalis, snak ik naar buitenlucht en vogels. Eerst fiets ik een stukje in noordoostelijke richting om te checken of ze rondhangen op een van de akkers of in het beekdal van het Oostervoortse diep. Daarna steek ik door naar het Noordsche Veld. Het zwerk boven de heide lijkt wel een toverbal. Het gaat van indigo, via gelig met zwartgrijze regenflarden over naar karmozijnroze. De dunne regen lijkt wel neerdwarrelend bladgoud. Nou je ziet het, ik heb er eigenlijk geen woorden voor.

In dit spektakel zie ik achter op de hei een raaf in een boompje zitten. Bingo! Ja, dat zei ik echt. Zo’n banaal woord voor bij een raaf. Ik schaam me een beetje, terwijl er in de verste verte geen mens was om me erop aan te spreken. De vogel houdt iets vast in een poot. Ik kan alleen niet zien wat. Even later zie ik een tweede raaf die langzaam naar de zuidelijke bosrand wiekt. Hij gaat in de buurt van twee zwarte kraaien zitten en zelfs op deze grote afstand kan ik goed het grootteverschil zien. De tweede raaf voegt zich bij het trio en ik kan ze lange tijd observeren. Maar er gebeurt verder niets. Ze zitten daar doodstil niks te doen.

Ik moet over het fietspad dat door de bosrand loopt en weet dat ik daarmee de vogels ga verjagen. Een van de raven maakt zich al uit de voeten terwijl ik nog minstens honderd meter bij hem vandaan ben. De andere vliegt wat onhandig op als ik tot op een meter of twintig ben genaderd. Crok-crok. De zwarte kraaien blijven daarentegen rustig zitten. Ze kijken naar me alsof ik lucht ben. Terecht. Dit is ook hun wereld.

2 februari – Schiermonnikoog

De boot van half één. Eerst de tassen droppen bij Rijsbergen en dan de rugzak op, de verrekijker om en gaan. De waardin kijkt bij de deur naar onze schoenen en waarschuwt ons: ‘Het is erg nat op het eiland hoor. Ik heb een vlonder moeten bouwen om met droge voeten bij mijn voordeur te kunnen komen.’

De weilanden staan inderdaad blank en de Westerplas staat ver buiten haar oevers. Het pad over het groene deel van het Westerstrand is veranderd in een ondiepe sloot. Maar ik vind het mooi. Ik hou van dit soort niet te stuiten natuurfenomenen.

Op de overgang van het groene strand naar het zand jaagt een slechtvalk. Althans, ik denk dat hij jaagt. Hij draait in ellipsen boven de vegetatie en duikt regelmatig naar de grond. Na een minuut of vijf gaat hij zitten. In al die tijd heeft hij niet een keer een echte uitval naar een prooi gedaan en ook geen vogels opgejaagd voor zover ik dat kon zien.

Wij lopen even later vast op de ‘sloot’ die net te diep is om zonder kletspoot de overkant te halen. We staan wat te dralen en Nicolette wijst op de verse veldmuizenholletjes in de vegetatie aan de overkant. Het lijkt alsof tientallen ogen ons aankijken.