Colofon

© Eric de Rooij, 2022

Uitgeverij kleine Uil, Groningen
www.kleineuil.nl

Omslagfoto: Alfred Oosterman

Omslagontwerp: 247Design

Redactie: Astrid Werumeus Buning

Boekproductie en epub: LINE UP boek en media bv

ISBN: 9789493170773

ISBN eBook: 9789493170780

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Citaten

Maar hij ging voorbij, en zie, hij was er niet meer;
ik zocht hem, maar hij was niet te vinden.

Psalm 37

And flourish in the summer sun.

The Communards, La Dolarosa

Inhoud

Citaten

I Some are a melody and some are the beat

II Sooner or later they all will be gone

III Why don't they stay young?

IV Forever young

I
Some are a melody and some are the beat

2

Hij wachtte voor het Kurhaus, woedend. ‘Ik dacht die komt niet!’ riep hij toen hij mij aan zag komen lopen. Drie uur in de middag. De zon was achter een grijze wolk verdwenen. Omdat we elkaar in de tussentijd niet konden bereiken – hij reisde met de trein vanuit Hilversum, ik vanuit Maastricht – hadden we afgesproken om op elk heel uur midden op het Gevers Deynootplein te wachten. Was de ander er niet, dan keerde je na een uur weer terug.

‘En verder?’ vroeg ik.

‘Jij moet de overnachting betalen, ik heb geen geld meer.’

Onder invloed van Maurits had ik op de middelbare school spijkerbroeken afgezworen. Geen Lois, geen Levi’s of Wrangler, maar rib- en ruitbroeken. En geen slobbertruien tot de knieën. Met een natuurlijke elegantie, het was voor hem een tweede huid, droeg Maurits giletjes, strakke witte of lichtroze overhemden van een duur Italiaans merk, lakschoenen. Alle dagen gladgeschoren, op stoppels stond een ban.

Maurits durfde in het examenjaar eyeliner te gebruiken net als de popidolen op MTV. Toen ik hem ernaar vroeg, zei hij, zichzelf kort over de wang aaiend, dat ik de eerste was die het zag, dat het nauwelijks opviel door de kleur van zijn huid.

‘Ik doe ook mijn wenkbrauwen, dat valt helemaal niet op.’

Zijn kuifje doopte hij in blond sinds hij diskjockey was bij een piratenzender.

We hielden allebei van Italodisco.

In een telefooncel, niet ver van het Kurhaus, belde Maurits op mijn kwartjes met hotels in de buurt. Nog een kwartje, gebaarde hij toen een gesprek uitliep en de man meer van ons wilde weten. Leeftijd? Paspoort mee? Contant betalen. Tweepersoonsbed of twee eenpersoonsbedden?

‘Twee eenpersoons.’ En tegen mij: ‘Vijftig gulden zonder ontbijt.’

Ik knikte.

‘Afgesproken. We komen meteen.’

Het hotel rook naar vocht, schimmel en oude mensen. In een ontvangsthalletje waar je je kont niet kon keren, taxeerde een echtpaar met een marathon aan huwelijksjaren achter de kiezen ons met onverholen achterdocht. Twee jongens. Een met puisten op de wangen, de ander met een kuifje. Boven de balie hing een fittinglamp die af en toe knetterde. Een bordje: Only cash. Girobetaalkaarten worden niet geaccepteerd.

‘We hebben net gebeld,’ zei Maurits.

De man klapte een langwerpig opschrijfboek open, staarde naar enkele handgeschreven regels: ‘Poelman en Hoffman?’

‘Klopt,’ zei Maurits, hij overhandigde zijn paspoort.

‘Maurits Theodorus Hoffman. Geboren 10 juni 1966. Kom je uit Den Haag? Je lijkt me Indisch.’

‘Dat ziet u goed, meneer. M’n vader komt uit Indonesië, m’n moeder uit Heerenveen,’ antwoordde Maurits op een toon alsof hij door de politie werd ondervraagd.

‘Ach zo.’ De vrouw nam zwijgend het boek van de man over en schreef een kleine notitie bij onze namen.

‘Ze hebben elkaar ontmoet op de boot naar Nederland, na de onafhankelijkheidsstrijd.’

De man schoof het boek weer voorzichtig zijn eigen kant op. Hij keek Maurits recht aan. ‘Misschien was ik ook wel op die boot. De Waterman?’

‘Heeft u gevochten in Indonesië?’ vroeg ik.

Hij negeerde mijn vraag, legde, een tikje theatraal, zijn hand tegen de kin en wreef met duim en vingers door zijn vlassige baardje, wat zijn vrouw gelegenheid gaf om het boek weer in haar eigen richting te schuiven. Op zijn beurt knoopte Maurits zijn jas al los, helemaal in zijn element gekomen door de aandacht van de man.

‘Ik weet niet of ze op die boot zaten. Ze vertellen weinig over die tijd. Mijn moeder was toen minderjarig, net aan acht. Ze moesten halsoverkop Indonesië uit.’

‘Vertel mij wat,’ zei de vrouw. ‘We weten er alles van.’

‘Was u ook in Indonesië?’ vroeg ik in de hoop bij haar wel aanknoping te vinden.

‘Ik niet. Hij wel. Actief in alle politionele acties. Hij heeft heel wat apen uit de boom geschoten. Dat mag je tegenwoordig niet meer zeggen, maar toen wel en hij deed het uit liefde voor het vaderland.’

‘Mijn vaders hele familie is door de Jappen uitgemoord. Mijn vader zat bij het KNIL. Bij een van zijn laatste acties is bij hem een oor afgeschoten. Zijn linker.’

‘Zo zo, dat is heel wat,’ zei de man die inmiddels het boek weer voor zich had en hij rommelde wat met carbonpapier en een ander, kleiner opschrijfboekje.

‘Hij hoort er nog goed mee,’ antwoordde Maurits laconiek.

‘En je moeder was toen acht?’ vroeg de vrouw. ‘En je vader zat bij het KNIL?’

Tot nu toe had ik bij alles wat Maurits vertelde vriendelijk, een beetje afwezig, geknikt, alsof ik van alles goed op de hoogte was, maar door haar interventie besefte ik het gebrek aan logica in zijn verhaal en dat ik door gewoonweg mee te knikken onderdeel was geworden van een verzinsel. Een kind van acht! Een soldaat! Op een boot! Ik prevelde iets van dat het andere tijden waren, en andere zeden, en dat ik dat kon weten omdat ik geschiedenis studeerde, maar niemand hoorde mijn gestamel. Konden we niet meteen naar die hotelkamer toe?

‘Hij heeft mijn moeder op die boot leren schaken,’ vertelde Maurits onverstoorbaar.

‘Schaken?’ Ze vroegen het allebei tegelijk.

‘Mijn moeder verslaat hem nu met gemak. Herdersmatje en zo. Ik begin er niet eens aan.’

‘Ja ja. Dat is dan vijftig gulden. Vooruitbetalen.’ Hij overhandigde het origineel aan ons en prikte de doorslag op een pin. En zij, afgemeten: ‘Cash.’

Maurits stootte me aan. ‘Hij gaat over het geld.’

Ik viste een briefje van vijftig uit mijn portemonnee en legde het naast de receptiebel. ‘Wilt u ook mijn paspoort zien?’

‘Dank je wel,’ zei de vrouw en toen ik zoekend mijn hand in mijn binnenzak stak, ‘Het is wel goed zo.’

De vrouw ging ons voor, zei: ‘We nemen de trap’ alsof er ook een lift was. We volgden haar, met onze rugzakken in de hand. De treden kraakten bij elke stap. Naarmate we hoger in het pand kwamen, werd de schimmellucht sterker, de kalkmuur zwarter.

‘Dus als uw moeder acht was en uw vader vocht bij het KNIL…’ Ze nam ons op, over haar schouder, kort en peilend. We bleven onder haar blik stilstaan op de trap, ik afwachtend en bereid stuntelend iets te zeggen, Maurits met de grimas van een colporteur: ‘U bedoelt het is een groot leeftijdsverschil? Dat klopt.’

‘En uw moeders ouders, waren die erbij? Zij vonden dat goed? Hier naar links.’

Ze drukte op een knop. In de gang verdween de duisternis met een klik, bleef een grafstilte. Drie deuren. Voor één ervan stonden twee pantoffels, voor een andere lag een plastic matje. De gedeelde badkamer.

‘Het was oorlogstijd,’ zei Maurits zonder aarzeling.

Nu niet een schepje erbovenop doen, dan voelt ze zich in de maling genomen en moeten we op zoek naar een ander goedkoop hotel.

‘Oorlogstijd?’ riep ze. ‘Hemeltjelief! Een kind van acht!’

‘Mijn moeder was met haar ouders.’

Nu niet het verhaal van kinderprostitutie dat hij een keer in een opstel had geïntroduceerd tot woede van onze leraar Nederlands. ‘Wat een ranzigheid. Je bent ziek!’

‘Mijn opa en oma waren onder de indruk van mijn vaders intelligentie, ze konden het goed met hem vinden en ze hadden erg met hem te doen: een jongeman, soldaat, alleen en verweesd. Dat vonden ze heel erg voor hem, en dat is erg, vindt u ook niet?’

Ze schopte de pantoffels opzij en opende de deur naar wat onze kamer zou worden.

‘Op de boot spraken ze veel over mystieke ervaringen op Java. Tafeldansen, goenagoena, zegt u niets? En hij had het over martelingen. Ondergaan en uitgevoerd. In de jungle, op de kampong. Hij mocht met hen mee naar Heerenveen.’ Alsof het een sprookje was dat hem begon te vervelen, rondde hij zijn verhaal snel af: ‘En veel en veel later is hij met mijn moeder getrouwd, en werd ik geboren, netjes binnen het huwelijk.’

De kamer had een asgrijs behang, een smal dakraam en drie eenpersoonsbedden.

‘Als jullie ook dat derde bed in gebruik nemen kost dat 25 gulden extra.’

We keken onwennig om ons heen. Er hing een muffe lucht: shag, sigaren, pijptabak, alles door elkaar. Ik verlangde meteen naar het geruis van de zee, meeuwen, Scheveningse buitenlucht.

Ze gaf Maurits twee sleutels aan een plastic label. ‘De één is van de voordeur, als jullie na twaalven thuiskomen.’

Maurits ging op het bed onder het dakraam zitten en schudde met zijn schouders zijn jas van zich af. Het late daglicht trok achter zijn rug een dunne streep in zijn kussen. Ik ging tegenover hem zitten, op het andere bed. Onder mijn gewicht zakte het matras diep, piepte de vering. Het kussen rook muf, het matras vast net zo oud als het hotel zelf, een broedplaats voor ongedierte. Straks krabden we ons een ongeluk.

Hoe noemde moeder dat? Pietjes. Zei ze niet dat haar moeder in de oorlog die beestjes lopend roos noemde?

‘Waar heb je me naartoe gebracht! Jezus, Erik!’

Toen we voor het Kurhaus stonden, ieder met onze rugzak aan een schouder, had ik me een andere voorstelling gemaakt. Hij in zijn zijden overhemd, kakibroek, glimmende schoenen, in deze armoede. Eenzelfde ongemakkelijk gevoel kreeg ik als ik op televisie iemand van het koningshuis zag die zich mengde onder bezoekers van een gaarkeuken en op geaffecteerde toon interesse veinsde.

‘Wat een teringzooi! Wat een lucht! Dat gaat helemaal in mijn kleding zitten. Ik doe even dat raam open.’

‘Het spijt me.’

‘Het is je geraden. Help eens even.’

Ik ging op mijn knieën naast hem op bed zitten, moeizaam, want ook dit matras zakte diep weg, en we duwden samen het raampje naar buiten. Zijn hand schoof op en neer langs de rug van mijn hand, zijn elleboog drukte in mijn zij – zoveel en zolang huidcontact hadden we nog nooit gehad. Stadsgeluiden drongen de kamer binnen.

Terwijl ik op klagelijk roepen van zeemeeuwen had gerekend, ronkten onder ons alleen maar auto’s.

‘Wat moest je in godsnaam in Maastricht?’ vroeg hij. ‘Vertel me dat later maar. Laten we eerst maken dat we hier wegkomen, ik krijg al honger, jij?’

Ik vertrouwde erop dat Maurits Den Haag als zijn broekzak kende, zoals hij ook, de keren dat ik met hem mee was, zonder plattegrond zijn weg vond in de binnenstad van Utrecht en Amsterdam. We hadden de deur van het hotel nog niet achter ons dichtgetrokken of hij sprak een man aan in een leren broek die aan de overkant van de straat zijn chihuahua uitliet. Eerst leek het alsof de man er tussenuit wilde knijpen, de hond snel van de stoep gegrist en tegen de borst gedrukt, toen Maurits recht op hem afliep. Vervolgens peilde hij Maurits van top tot teen, gleed zijn blik van zijn donkere krullen naar zijn glimmende schoenen en verscheen er een minzame glimlach op zijn gezicht. Ondertussen peilde hij mij heel kort. Koud. Vanwege de rode gloed op mijn wangen. De acné waarmee ik oud werd.

Maurits riep wat bestemmingen. Herengracht? Plein? Lange Poten? Hij speelde Monopoly.

De glimlach kreeg iets spottends: ‘Wat wil je?’

‘Er is daar een discotheek, ken je die?’

‘Er zijn zoveel discotheken, jongeman.’

‘In deze wordt veel Italodisco gedraaid. Funfun, Valerie Dore.’

‘Daar hou ik niet van. Ik kan je niet helpen.’

‘Er komen daar veel mannen, begrijpt u?’

Maurits rekte zich uit naar het hondje, dat als zijn baasje, eerst achteruitdeinsde en daarna voorzichtig aan hem begon te snuffelen. Van je was Maurits op u overgeschakeld, het viel ons alle drie op. Misschien zelfs dat hondje ook.

‘De jongeman bedoelt een gay disco? Zeg dat dan meteen in plaats van eromheen te draaien.’

Ik stond wat opzij, luisterde half naar de uitleg van de man. Het hoge woord was eruit. Eerst de tram, hoorde ik, dan een stuk lopen.

‘Jullie mogen met mij en kleine Sebas mee, we hebben een knus huisje. Met speeltjes.’

‘Dank je wel. We zijn hetero,’ antwoordde Maurits kalm.

Dat was ons geheim. Twee hetero’s die homodisco’s bezochten.

3

Enkele jaren daarvoor. De examens afgesloten, onze hoogtijdagen braken aan. Bloeitijd van lichaamscellen, van zaadcellen. Onze huid, pezen en spieren schitterden in de zomergloed. De claxon van zijn auto schalde over het Oosterspoorplein. Ramen open. Zijn elleboog hing losjes naar buiten, Ryan Paris zong We’re living like in the dolce vita, gonna dream tonight. De belofte van plezier en overmoed, iedereen mocht het weten. Achttien en we konden alle kanten op.

‘Kom nou! Wat duurt het lang!’

Ik frommelde gehaast mijn fietssleuteltje in mijn broekzak en holde naar hem toe.

‘Waar gaan we naartoe?’ Ik klikte de veiligheidsgordel om mijn middel dicht.

‘Where the fun is!’ zei hij. Hij zette een zonnebril op en drukte het gaspedaal in. Hoe harder we reden, hoe jonger en onsterflijker we ons voelden. Natuurlijk wees een braverik naar zijn voorhoofd toen we de Zuiderweg opstoven. We lachten, omdat we verkeerd reden, toen nog een keer, en daarna, als bij een gelukkig toeval, wel op de Hilversumseweg naar Laren terechtkwamen voor de afslag naar Amsterdam.

We konden alle kanten op, maar we gingen naar Amsterdam.

‘Spoel het bandje even door,’ zei Maurits, toen Baltimora over Tarzan boy zong. ‘Ik wil Spagna horen.’ Op Call me zwaaide hij met zijn armen en zongen we allebei mee. Alles onder controle. ‘Hou jij de borden in de gaten, ik heb mijn lenzen niet in.’ We naderden heel dicht de bumper van een Volvo. Een grapje. Overmoed. Mijn benen strekten zich alsof ik het rempedaal intrapte. In de snelheid van de auto veranderde niets. Vuisten. Ik zette me schrap.

‘Let eens even op, let eens even op, die auto.’

‘O, shit!’

Remmen, uitwijken naar links, zonder in zijn spiegel te kijken, getoeter – een motorrijder zoefde voorbij. ‘Je moet me wel op tijd waarschuwen!’

Nijdig klikte ik de cassette uit.

‘Opletten nu!’

‘Ouwe lul,’ schold hij.

Na vijf minuten klikte hij Spagna weer aan, met een verleidelijke blik naar mij. De muziek klonk anders.

Hij parkeerde zijn auto aan een gracht, trok de sleutel uit het contactslot en bekeek zichzelf in de spiegel. ‘Ik zie er goed uit,’ zei hij en hij streelde met zijn vingertoppen zijn wangen. ‘Stoere jukbeenderen, fijne krullen, gave huid. Ik ben blij met de kleur van mijn ogen, die zijn lichter bruin dan die van jou, maar ze passen perfect bij mijn donkere haar. Alleen die oren.’

‘Daar mankeert toch niets aan?’

Deze oren hoorden bij hem, zoals het hoge voorhoofd bij hem hoorde, de verzorgde kleding.

‘Je kijkt niet goed. Het zijn wat je flappers noemt.’

‘Het zijn de oren van een faun.’

‘Lul!’ Hij stak in de spiegel zijn tong naar mij uit.

We bleven naar elkaar kijken. De bosgod had het harige onderlijf van een bok, geen voeten maar hoeven. Ik schatte in dat Maurits, met zijn gymnasiale achtergrond, het onderscheid kende tussen een faun, een sater en een centaur. Had hij bokkenpoten gehad, dan had ik ook, uit gemakzucht, gezegd dat er niets aan hem mankeerde. Stond hij thuis, als zijn ouders er niet waren, ook naakt voor een staande spiegel zichzelf kritisch te bestuderen?

De koele, objectiverende blik die het begin is van ellende. Vlekkerige huid, acné? Ja. Lui ooglid, neus met couperose, haar uit oren. Nee. Vetrandje boven de billen.

‘Wat heb je op je wangen?’ Maurits kneep zijn ogen tot spleetjes. ‘Het lijkt wel rouge. Bruine rouge?’

Ik deinsde naar achter toen hij vooroverboog en een vinger naar mijn gezicht uitstak.

‘Dat lijkt maar zo. Kom! Waar gaan we naartoe?’

We stapten een droge warmte in. In de verte speelde het carillon van de Westertoren. Een jongen en een meisje naderden, ze bleven staan toen een man hen een barrel van een fiets aanbood en naar hun bakjes patat leek te vragen. Ondertussen krabde hij met zijn vrije hand aan zijn ene half ontblote bil.

We liepen onbekende straatjes en een steegje door. Ik volgde Maurits die, alsof hij haast had, een paar stappen vooruitliep, de lucht van wiet, shoarma, pis tegemoet. Geneurie en gezang, roze en oranje gewaden. Ze bestonden echt. Een man trapte een vuilniszak voor zich uit, scheldend naar voorbijgangers. Het was een droom, ik moest Maurits niet kwijtraken, want ik zou de auto nooit meer terugvinden. Ik zou nooit meer thuiskomen.

Een kwartier later liepen we via het Koningsplein de Reguliersdwarsstraat in.

‘Niet schrikken,’ zei hij. ‘Hier komen allemaal homo’s.’

Ik was wel geschrokken. De straat stond bomvol mannen. Ze stonden in groepjes bij elkaar, hingen aan statafels, praatten en lachten luidruchtig, dronken en bewogen met hun bovenlichaam op de harde beat van de muziek, namen ons nieuwsgierig op. Een donkere man in een driedelig kostuum, vlinderdasje, zwaaide met zijn drankje. Twee jongens van onze leeftijd schuurden aan tegen een oude vent met een knijpbrilletje. Er was een man gekleed als pastor die het allemaal met een ironische glimlach bestudeerde. Het was te veel, er gebeurde te veel. Van het nagenoeg stille Koningsplein, waar alleen de tram voor rumoer zorgde, belandden we in een straatfeest van uitsluitend mannen. Echte mannen, dat was zo verwarrend. Geen collectief van slappe handjes en handtasjes.

‘Als je het eng vindt, lopen we gewoon door naar het Rembrandtplein.’ Maurits lachte. ‘Maar ook daar barst het van de homo’s.’

Hij kende de cafés en disco’s in de straat op zijn duimpje, maar de mannen ontweek hij, althans hij groette niemand, keek niemand aan. Bij April bestelden we rode wijn. ‘Het fijne is de muziek,’ schreeuwde hij uit boven I feel love, Jimmy Somerville en Marc Almond in duet. ‘Daarom ga ik naar Amsterdam. Hilversum is saai. Altijd die klote rockmuziek. Cartouche. Felix II. Niks voor mij. Hier kun je dansen.’

We liepen terug naar buiten. Ik zette mijn glas op een lege statafel.

‘Wel je wijn in de gaten houden, ze mikken er zo iets in.’ In zijn ogen zag ik waakzaamheid opvlammen en weer doven.

‘En jij komt hier voor de muziek? Alleen voor de muziek?’

‘Alleen voor de muziek,’ antwoordde hij. ‘Dit is het begin. We gaan straks naar De Viking, DOK, Gay life. We gaan de nacht door. Je gaat het allemaal zien. Nerveus?’

Achter ons kreten alsof er iemand met ijzeren stangen gefolterd werd. Een glas brak onder gejoel. Een hand op mijn schouder, een dragqueen die een kop boven mij uittorende en me zachtjes opzijduwde om bij April binnen te gaan, haar donkere stem in mijn oor: ‘Dag kleine meid, schuif es wat op voor de echte ster.’ Daarna zingend: ‘Een vogel vliegt uit… Morgen ben je de bruid.’ Mijn hand trilde.

‘Ik heb beloofd op tijd thuis te zijn.’

Sindsdien bezochten we eens per maand op zaterdagavond de gaycafés en -disco’s in Amsterdam. Soms met zijn auto, soms met de trein. We leidden een druk uitgaansleven zonder vrienden te maken. Nachtvlinders noemde Maurits ons. We dartelden van het ene naar het andere zonder ons aan een plek of aan mensen te hechten. Verveelde De Viking, een enorme discotheek met verschillende verdiepingen en nisjes waarin we niet durfden te komen, dan gingen we snel naar Gay Life waar betere muziek werd gedraaid en je op een rond podium zo gek kon dansen als je wilde. We hingen over de balustrade en becommentarieerden wat er om ons heen gebeurde. Minder chagrijnig dan Statler en Waldorf, de oude mannetjes op het balkon van de Muppetshow, maar even vilein. Aan iedereen mankeerde wel iets. We maakten vooral onderscheid op leeftijd, haardracht en kleding. De opa’s hoorden hier niet thuis. Spijkerbroeken vielen af. Kale mannen, mannen met een buik, mannen met een haarstukje, mannen die niet konden dansen. Wat doen die sukkels hier? Kijk eens wat zielig, die vent met zijn armpjes in de lucht. Denkt bij de Village People te zitten! Go west? Go home! Daar heb je de lelijke broer van Jimmy Somerville. En daar de nog lelijkere broer van Jimmy Somerville. En die daar laat zich door iedereen in zijn kont neuken, wedden, met die wijvenheupen. We slaakten kreetjes naar elkaar. In je kont laten neuken, we moesten er niet aan denken.

Jongens waren we, maar geen aardige jongens.

Toen een blonde danser een pirouette voor mij maakte en als een kozak door zijn knieën ging en naar me begon te wijzen met getuite lippen, trok Maurits me weg van de dansvloer en duwde me richting de bar. ‘Die jongen zit de hele tijd achter je aan. Hij heeft vast iets onder de leden, dat zie ik gewoon.’

Nerveus sloeg ik de laatste slokken wijn achterover, knoeide druppels op mijn overhemd. Dat iets was elke avond en nacht in Amsterdam aanwezig. Het wandelde mee, in de Reguliersdwarsstraat, bij het DOK aan het Singel, vergezelde me naar de andere cafés en disco’s in het centrum waar mannen kwamen, en waar wij dus ook kwamen. Het kon me elk moment aanraken.

Alert hield ik afstand. Ik zag alles, ontweek alles. Een spettertje spuug dat in een gesprek oversprong. Zweetdruppels in handpalmen en op voorhoofden. Een enkele bloedspetter aan de rand van een wasbak. En plakte de wc-deurknop van het zaad? En al die gezichten. Ze vroegen je mee. Ze verleidden je. Ze verzwegen, ze verbloemden. Ze vormden een gevaar. Kijk. Hij, hij of hij. Hij lacht naar je. Trap er niet in.

Bij het ophalen van onze jassen in de garderobe stond in de rij voor ons een opa te wachten, een man van midden dertig. Hij sprak tegen een nog oudere man met een glimmende koppelriem om zijn middel en draaide zijn hoofd heel even om naar ons. Rode puntjes van verschillende grootte waren als hagelinslagen over zijn gezicht verspreid. Over zijn pupillen hing een grauwe sluier. Toen hij weer voor zich keek, knikten we woordeloos naar elkaar, ingenomen met onze gedeelde diagnose. Vanzelf hielden we meer afstand, waardoor een slangachtige jongen tussen ons in sprong en eerder zijn nummertje afgaf voor het leren jack dat hem in een zwaai werd overhandigd.

Gelukkig waren wij niet van de mannen, zoals Maurits zei, en liepen we minder risico. Soms baarde de acné op mijn wangen me zorgen, die wilde maar niet weggaan.

4

Op een gegeven moment zoende hij met Carlijn. Zoenen, zo noemde hij dat. Een meisje vroeg in het radioprogramma Noche Amigo, dat live op de vrijdagavond tussen 20:00 en 21:30 uur werd uitgezonden op de lokale Hilversumse piratenzender, een nummer aan van Silver Pozzoli en toen Maurits, die dat programma presenteerde onder de schuilnaam Valentino, haar vroeg waarom zij voor Around my dream had gekozen, bekende ze dat ze elke week naar hem luisterde, erg van zijn stem hield en zeker gek was op zijn verfijnde muziekkeuze.

‘Italodisco wordt onderschat,’ zei ze. ‘Vandaar.’

Hij was even stilgevallen, zette toen zijn radiostem weer op en stelde een vraag die hij die week op een landelijke zender had gehoord: ‘Heeft het nummer een speciale betekenis voor jou?’

‘Ja jij,’ had ze geantwoord.

Toen Johannes en ik de City-bioscoop verlieten – we hadden na een middag sjokken door de winkelstraten en na een patatje op de Zeedijk gekozen voor een dertien-in-een-dozijnfilm van Bud Spencer en Terence Hill – stond Maurits aan de overkant van de Heerenstraat op het buitenterras van Felix II. Glas wijn in de hand, gespannen.

Johannes wees me op hem: ‘Is dat niet die kakker? Of verbeeld ik het me?’

‘Wat toevallig,’ zei ik. Ik zwaaide en zag dat Maurits onze trui droeg, die met ruitjes als Wybertjes. Hij bruin, ik zwart. We staken de straat schuin over, maar Maurits vermeed mijn blik en mijn gebaar: tussen duim en wijsvinger trok ik ter hoogte van mijn borst de stof van mijn trui op.

‘Nu niet,’ zei hij. ‘Ik heb een afspraak. O, daar is ze.’

Een meisje met het uiterlijk en de kledingstijl van de Dolly Dots toen ze bij Toppop Hela-di-ladi-lo zongen, stapte kordaat op hem af.

‘Ik ben Carlijn,’ zei ze. ‘Zijn dat je vrienden?’

‘Ze gaan net weg,’ antwoordde hij.

‘Wat een lul is dat.’

Johannes en ik liepen de Groest op waar onze fietsen voor een reisbureau stonden. Ik rook geroosterd vlees vanuit het Joegoslavisch restaurant aan de overkant. Nadat Johannes zijn fiets van het slot had gehaald, zei hij: ‘Jullie hadden dezelfde trui aan?’

‘Een gek toeval,’ antwoordde ik.

‘Net als vroeger? In het examenjaar hadden jullie ook dezelfde trui.’

Hij zag niet dat het nog steeds om dezelfde trui ging of hij wilde het niet zien.

‘Wat moet een poot met een date?’

‘Maurits is geen homo.’

‘Hij is een ander slag mens. Ik was ook bang voor jou.’

‘Voor mij?’

‘Je ging je anders gedragen.’ En bijna verlegen: ‘Ik heb voor je gebeden.’

‘Echt?’

‘Zie je hem nog weleens?’

‘Zelden.’

Om mensen gerust te stellen loog ik gemakkelijk. Confrontaties vermijden was mijn tweede natuur.

De volgende avond zaten Maurits en ik in de trein naar Amsterdam. In een plastic tasje had ik een fles rode wijn meegesmokkeld waaruit Maurits en ik om beurten stiekem een slok namen. We wreven de opening van de fles uitvoerig droog voor we hem aan onze mond zetten en stopten hem weg als een medepassagier voorbijliep of achter ons de deur open werd getrokken en we de conducteur verwachtten.

‘Het viel me wel tegen,’ zei hij.

‘Dat ik naar de film was en niet naar je radioprogramma luisterde?’

‘Nee, lul.’

‘Dat we gisteren dezelfde trui droegen en vandaag niet?’

‘Nee, zeikerd. Nou ja, het was naar Carlijn toe wel gênant geweest, ik was als de dood dat ze het zou zien.’

‘Wat dan?’

‘Dat jij die gek nog ziet.’

Met mijn vingers aaide ik de ronde instulping in de bodem van de fles.

‘Weet je dat deze holte de ziel van de fles wordt genoemd?’

Op het Damrak klokte Maurits de laatste slokken weg en zette de lege fles aan de voet van een overvolle afvalbak. Het was nog drukkend warm. In de lucht hing de vertrouwde walm van patat, verschaald bier en het parfum van het uitgaanspubliek. Mijn huid gloeide van de prikken van ’s middags voor de spiegel.

Nauwgezet had ik met een naaldje uit mijn moeders naaidoos zoveel mogelijk witte of nog net niet witte kopjes geëlimineerd. Ik begon bij mijn linkerslaap en cirkelde zo mijn gezicht om: kaaklijn, kin, rond de mond, via de rechterkaak omhoog naar rechterslaap en voorhoofd. De grote felrode zwellingen op mijn schouders nam ik zoveel mogelijk mee, maar daarin was ik slordiger. Waarom zou ik, de kleding bleef toch aan. Al gaf de kracht waarmee pus naar buiten kon spatten, soms tegen de spiegel aan, bijna een orgastisch genoegen. Vaak bevoelde ik de ribbels van de gebutste huid, een dun velletje dat eerst strak van de spanning stond en nu de druk was verdwenen, een hopeloze indruk maakte, zoals ook mijn pik een zielig velletje werd na een zaadlozing.

Na elke prik hield ik het naaldje kort onder de hete kraan voor de hygiëne.

De pijn bestreed ik met alcohol, waardoor de steken eerst opvlamden om daarna, bijna weldadig, te doven. Vlak voor vertrek bepoederde ik, zo dun mogelijk, mijn wangen, slapen en voorhoofd, schoof daarna het poederdoosje terug op dezelfde plek, een zijvak van mijn moeders beautycase. Maskerade. Ik vermeed daarbij mijn ogen in de spiegel, luisterde naar het geluid in de huiskamer beneden, het applaus en de opwinding van een quiz op televisie, soms de stem van mijn vader die aan mijn moeder om een biertje of iets hartigs vroeg.

Vaker klonken slechts televisiestemmen, dan was mijn moeder alleen.

Ik bekeek het bruin op mijn vingertoppen en waste dat zorgvuldig af. Diepe ademhaling. Let’s go.

Ter hoogte van De Bijenkorf doken we een overvolle tram in.

‘Carlijn heet ze? Een luisteraar van jou dus.’

Maurits kneep zijn ogen tot spleetjes: ‘Ze kan zoenen, man. Echt diep met haar tong tegen mijn huig. Ik stikte zowat. Bij onze eerste cola-tic duwde ze haar been al in mijn kruis. Wat is dit! Ze voelde meteen dat ik, je begrijpt wel. Ze woont op zichzelf, op de Huygensstraat, bij een of andere buitenlander die kamers verhuurt.’

‘Dat is toch vlak bij het station?’

‘Klopt. Ik was net nog bij haar. Maar ze wil niet dat ik blijf slapen. Er was iets, ik weet niet wat, maar ze keek er heel gek bij. Mij best. Ik wil me ook nog niet binden. Jij wel dan?’

‘Je kent haar pas! En je drinkt toch nooit een cola-tic?’

‘Maar het voelt goed, echt heel goed. Fantastisch gewoon. Ik ben echt in love.’

Het klonk onnozel. Klef.

‘Geen zorg, wij blijven gewoon naar Utrecht en Amsterdam gaan,’ zei hij snel.

Voor ons liep een kale man van middelbare leeftijd de Reguliersdwarsstraat in. Uit de cafés weergalmde muziek. Mi ami o no? Mi ami o no? zong Antonella Ruggiero, de zangeres van Matia Bazar. Ti sento, een nummer waarbij ik gemakkelijk melancholisch en zwaar op de hand kon worden als ik het thuis alleen op mijn kamer beluisterde, maar dat me hier in de zomerse buitenlucht uitnodigde tot uitbundigheid. Van mij mocht Ti sento opnieuw ingezet worden en nog een keer en nog een keer omdat ik alleen maar haar wilde horen, bombastisch ondersteund door een woud aan synthesizers.

‘Als je goed luistert, hoor je dat ze in dat liedje drie keer klaarkomt. Dit is haar tweede!’

Maurits stootte me aan, lachte hard: ‘Jij bent echt gek! We slaan April over, we gaan meteen naar Gay Life. Er komen hier toch alleen ouwe lullen!’ We draaiden ons abrupt om. Jeugdige lenigheid, flexibele geesten.

Het werd onze meest uitbundige nacht in Amsterdam. Toen we moe waren van het dansen, doorweekt van het zweet tegen een pilaar leunden, bestelde Maurits, om eens gek te doen, twee glazen champagne. Het was inmiddels drie uur geweest en we moesten het gat overbruggen tussen de laatste nachttrein en de eerste ochtendtrein. We proostten. ‘Doe nog eens die zangeres die klaarkomt,’ schreeuwde Maurits in mijn oor. Ik nam een slok, schudde met mijn hoofd en schreeuwde en kreunde net zolang tot we allebei bijna stikten van het lachen. Onze gezichten werden afwisselend in het licht en in het donker gezet door de lasershow. Sluitingstijd nog ver weg, de terugreis ook.

‘Als ik een meisje was…’ schreeuwde Maurits.

‘Wat?’ schreeuwde ik terug.

‘Als ik een meisje was, wist ik het wel!’

‘Wat wist je wel?’

Hij tikte zijn glas tegen dat van mij. ‘Dan nam ik jou. Jij bent zo grappig!’

‘Maar je bent geen meisje.’

‘Nee, ik ben geen meisje.’

De muziek nam ons gesprek over, de dwingende lokroep van synthesizers, drums en zangstemmen.

Mijn mond was droog van de drank. Ik rook zijn zweet meer dan het kruidige van zijn aftershave. We lieten de tram schieten en wandelden in het eerste daglicht naar het Rokin en het Centraal Station. In mijn linkerjaszak betastte ik door het papier de geribbelde contouren van een Donald Duck-kauwgom. Ik voelde dat hij naar mij keek.

‘Je bent toch niet jaloers, op mij en Carlijn?’

‘Natuurlijk niet. Ik vind het juist leuk voor jou. Ik ben blij dat we gewoon uit blijven gaan.’

‘Het wordt tijd dat jij ook een meisje vindt. Ik vroeg het me af. Toen al, toen ik met Frederique was. Waarom heb jij nooit een vriendin?’

‘Ik? Ik kom nu al niet met mijn geld uit.’

Maurits lachte hard: ‘Daar zeg je me iets. Een vriendin hebben kost je bakken met geld.’

Drie weken later was het uit met Carlijn. Vijf weken daarna weer aan – en zo is het een poosje doorgegaan, zonder dat ik het bijhield of hem over haar bevroeg als we elkaar zagen.

5

‘Ik ga mezelf verwennen, een ander doet het niet.’

We zaten op een buitenterras in het centrum van Hilversum. Achter Maurits het oude raadhuis, de Grote Kerk van de Hervormde Gemeente, en links van mij, aan de overkant van de weg, achter een rij doffe ramen het Hof van Holland. De bediening droeg lange schorten, sprak ons met u aan en serveerde op exclusief servies appelgebak met slagroom. Een gewone doordeweekse dag in juni, behalve dan dat om kwart over vijf het Nederlands elftal tegen Engeland speelde op het EK in West-Duitsland. De wedstrijd die achteraf gezien een kantelmoment was met de drie goals van Marco van Basten. We waren te nuffig om ons daarvoor te interesseren.

We hadden een heel uur homo’s geteld, zoals we dat ook op het Rembrandtplein deden waar we binnen 20 minuten met gemak de honderd haalden. Nu kreeg het tellen iets geforceerds. Het was zonder drank ook minder grappig. Onze teller stokte bij twee handen vol en een man die op Olaf J. de Landell leek, een schrijver die ik weleens in het centrum zag wandelen met zijn hondje. Het had een wat verveelde middag kunnen blijven met te veel zoetigheid en te veel koffie. Geregeld tikte Maurits een ritme op ons tafeltje, zo’n discodeuntje van Lime of Divine. ‘Daar is er weer eentje,’ zei ik met een knikje naar een willekeurige voorbijganger, een lange man met een bril en een dun snorretje. ‘Alleen die weet het nog niet van zichzelf.’ Dat was een oude grap van het Rembrandtplein. De man ging aan een tafeltje vlak bij ons zitten en haalde een boek uit zijn leren schooltas. Hij bekeek ons kritisch en peilend voor hij met een luide stem, die toch wat nerveus klonk, een cappuccino bestelde. Die blik. Alsof hij had gehoord dat we het zojuist over hem hadden gehad. Alsof hij me doorzag. En toen zei Maurits dus, terwijl bij mij ongemak groeide door de observerende ogen van de man met dat snorretje, dat hij zichzelf ging verwennen omdat een ander dat niet deed.

‘Nieuwe schoenen?’ vroeg ik, half luisterend. ‘Dat we zo naar Hilvertshof gaan?’

‘Ik ga je iets vertellen,’ zei Maurits. ‘Hou het geheim. Echt tegen niemand, hè! Ik wil een interessant leven, geen saai leven. Kijk om je heen: saai! Ik heb daarom, luister even, ik heb een contactadvertentie gezet. In De Telegraaf. Je hebt dan het grootste bereik. Misschien niet meteen het meest hippe volk, maar goed, bijna iedereen leest die krant. Mijn ouders ook, kon ik gewoon op de zaterdag zien of ze die advertentie zagen, of niet, wel een kick! Luister!’ Maurits kreeg het op zijn heupen, het viel de man met het snorretje ook op die eerst zijn boek bij de bladwijzer had opengeslagen, nu weer dichtsloeg om, wat meer onderuitgezakt, zo nonchalant mogelijk ons gesprek te kunnen volgen. Hij knipoogde naar de jongen in de bediening die hem wel heel snel een cappuccino bracht.

‘Contactadvertentie? Zo. En Carlijn dan? Dat is definitief?’

‘Carlijn heeft een ander geloof ik. Of niet. Ik ben haar zat, dat weet ik wel. Lieve meid hoor daar niet van. Ze deed altijd zo moeilijk. Ik mocht nooit blijven slapen en ze wilde niet bij mij slapen. Misschien had ze iets met haar huisbaas? Ach, laat ook! Ik heb een advertentie gezet, een nieuwe stap in mijn leven – moet je ook eens doen. Raad eens hoeveel reacties ik heb gekregen? Vijftig!’

De man achter hem draaide zijn hoofd, alsof hij met zijn linkeroor scherper kon luisteren.

‘Ik heb ze mee, alle vijftig. Ze kwamen vanochtend binnen en ik kon ze nog net van de mat vissen voordat m’n vader de post kwam halen. Die had zeker wat gezegd als hij die grote envelop van De Telegraaf had gevonden. Net op tijd dus!’ Het laatste zei hij fluisterend, samenzweerderig zachtjes.

‘Vijftig vrouwen. Daar moet wel iets voor jou tussen zitten?’

Ik staarde naar de laatste kruimels appeltaart op mijn schoteltje. Vijftig namen. Vijftig beloftes van een ander leven. Vijftig keer antwoord geven. En dan aan mensen blijven hangen waar je niet aan wilt blijven hangen, die je niet durft teleur te stellen. In een fractie wist ik dat ik nooit zo’n envelop met brieven zou durven ontvangen.

‘Het gekke is,’ zei Maurits, ‘het zijn alleen maar mannen! Er zit geen enkele vrouw tussen. Ik had het in mijn advertentietekst juist opengelaten, zodat vrouwen én eventueel een enkele man konden reageren: Kuifje (21) zoekt knuffelbeer.’

‘Meer niet? Alleen dat?’ Ik herhaalde nog een keer zijn eenregelige advertentie.

‘Meer niet. Nou ja met tussen twee komma’s dat ik er zeer goed uitzie, maar wel wat timide in de omgang ben door mijn hoge intelligentie.’

Hij maakte een grapje.

Hij maakte geen grapje.

‘En daar reageerden alleen maar mannen op, vreemd, niet?’

Uit het linnen tasje dat als een opgerold huisdier aan zijn voet lag, haalde hij een dubbelgevouwen grote envelop tevoorschijn.

‘En nu?’

‘We gaan samen de brieven lezen en we gaan op de paar leukste reageren.’