Het vierde trimester

Copyright © 2017 Kimberly Ann Johnson
Copyright © 2020 Nederlandse uitgave, uitgeverij Samsara, Amsterdam
Oorspronkelijke titel: The Fourth Trimester, a postpartum guide to healing your body, balancing your emotions & restoring your vitality, verschenen bij Shambhala Publications, Inc.
Vertaald uit het Engels door: Minou op den Velde
Inhoudelijk eindredacteur: Annemiek Verbeek
Vormgeving omslag en binnenwerk: Erik Thé, erikthedesign.com

ISBN 978 94 93228 19 1

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van uitgeverij Samsara, Amsterdam.
www.samsarabooks.com

Voor Cecilia, het zoetste antwoord
op mijn levenslange gebed om moeder te mogen zijn.
Voor mama, met jou erbij zou de bevalling anders zijn geweest.
Salve Iemanja, santa da minha cabeça e moradora do meu coração.

Het lichaam van een moeder tegen het lichaam van een kind schept een ruimte. Het vertelt je dat je er bent. Zonder dit lichaam bestaat die ruimte niet.

— EVE ENSLER uit In the Body of the World

Omdat je ‘een’ begrijpt denk je dat je ook ‘twee’ begrijpt, omdat een plus een twee is. Maar je moet ook ‘en’ begrijpen.

— RUMI

voorwoord

Zorg dat je je lichaam terugkrijgt na de bevalling. Lukt wel, toch? Dat is wat we horen van andere moeders, en wat we zien in de media – perfecte beelden van prachtige zwangere beroemdheden die een paar weken na hun bevalling op een of andere manier weer hun onwaarschijnlijke lichamen van voor de zwangerschap hebben teruggekregen. Met alle verwarring over wat we na onze bevalling moeten verwachten, maken we onszelf zelfs dingen wijs als ‘als ik gewoon weer zo word als toen, komt alles wel goed’. De sociale druk om terug te keren naar ons verleidelijke, sexy niet-moederlijke zelf is gigantisch. De turbulentie die ontstaat door de overgang naar het moederschap is serieus, en toch moeten we zonder enige leidraad maar zien hoe we herstellen na zo’n waanzinnige omwenteling in ons lichaam en ons leven.

Als je terugdenkt aan wat je hebt geleerd over hoe je je lichaam kunt voorbereiden op het herstel na de bevalling, wat heb je dan te horen gekregen? Is dit een onderwerp dat je huisarts met je heeft besproken? Hebben je moeder, zussen, tantes of vriendinnen op een helpende en positieve manier verhalen met je gedeeld die duidelijk maakten hoe je plan eruit moest zien? Heeft iemand je perspectief geboden op wat je moet verwachten in de periode direct na de bevalling ten aanzien van je lichaam, je hormonen, je seksleven, en je relatie? Als er al een gesprek heeft plaatsgevonden, weerspiegelde dat waarschijnlijk de conversatie rond je eerste menstruatie: verwacht en accepteer een onvermijdelijke negatieve lichamelijke ervaring waar je niets aan kunt veranderen.

We besteden tijdens de zwangerschap veel tijd aan het inrichten van de babykamer, het organiseren van de babyshower, en het vinden van kleding die past bij ons veranderende lichaam. Ondertussen moeten we zien om te gaan met alle onverwachte dingen die er kunnen gebeuren met ons lichaam, onze gezondheid en onze stemming tijdens de zwangerschap, terwijl we zo goed mogelijk proberen te eten en voor onszelf te zorgen omwille van onze baby. Het wordt ons allemaal voorgespiegeld als een eindig avontuur (en heel veel shoppen), dat voorbij is na de bevalling. We worden aangemoedigd om zorgvuldig na te denken over de babyshower, de babykamer en het geboorteplan. Maar we krijgen geen enkele hulp bij hoe we ons zouden moeten voorbereiden op het zorgen voor het lichaam van de moeder, dat de bovenmenselijke taak heeft volbracht om negen maanden lang een minimensje in 3D te printen!

Eerst beleven we de intense, fysieke ervaring van het veilig een kind ter wereld brengen. Vervolgens blijven we al even intensief en doelgericht met ons eigen lichaam dat nieuwe persoontje voeden en koesteren. Alles bij elkaar put dit je opgeslagen micronutriënten uit, en dat beïnvloedt de organen, weefsels en het bindweefsel van de buik, de rug, en het urogenitaal stelsel. En toch voelen we ons vaak overvallen en kwetsbaar als onze gezondheid en ons lichaam onder dat alles gaan lijden.

Het gebrek aan een gesprek hierover bagatelliseert niet alleen de grootsheid van deze ervaring voor vrouwen, maar ondermijnt ook onze kans op een goed herstel. Moederschap is een proces van worden, transformeren en reageren, dat zich in de loop der tijd ontwikkelt en begint tijdens de zwangerschap. Het moment van de bevalling is slechts een deel van deze transformatie, die doorgaat tijdens het vierde trimester en daarna. Toch laten de beschikbare steun, toegang tot informatie en verwachtingen over wat er na de bevalling nu echt nodig is, veel te wensen over. Hoe zou het zijn als jou in plaats daarvan werd verteld dat je zwangerschap je al emotioneel, spiritueel en fysiek voorbereidt op je transformatie naar het moederschap, en dat er in de dagen direct na de bevalling specifieke zorg nodig is voor het herstel van je hormoonbalans, je emotionele en lichamelijke welzijn op de korte en lange termijn, en van je vermogen om bewust te genieten van het geschenk van het moederschap? Als deskundige op het gebied van voeding en hormonen heb ik de afgelopen 17 jaar vrouwen geholpen met hun hormoonbalans door middel van voedsel, en geholpen om te herstellen van frustrerende en slopende ontregelingen van de menstruatie zoals het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), vleesbomen, endometriose en PMS. Daarnaast heb ik ze geholpen bij het verbeteren van hun vruchtbaarheid zodat ze de moeders kunnen worden die ze willen zijn. Iedere vrouw met wie ik ooit heb gesproken, die lang heeft geleden onder symptomen en onder de falende conventionele aanpak daarvan middels medicijnen, operaties en synthetische hormoonvervangers, zou willen dat haar was geleerd hoe haar lichaam werkt en hoe ze op een natuurlijke manier kan omgaan met de onvermijdelijke fluctuaties in haar hormoonspiegel. Aangezien ik zelf heb geleden onder een hormonale disbalans, weet ik hoe het terugwinnen van hormonale gezondheid ieder aspect van je leven totaal kan veranderen. Daarom schreef ik WomanCode. Ik wilde dat er een gids zou zijn waarmee vrouwen de hormonale onrust zouden kunnen hanteren die gepaard gaat met de puberteit, menstruatie, zwangerschap, kraamtijd en overgang. Zodat vrouwen overal ter wereld zouden weten wat ik tijdens mijn onderzoek ontdekte, namelijk dat voeding, in plaats van geneesmiddelen, de manier is waarop balans kan worden hersteld en vitaliteit kan worden herwonnen. Een gids die duidelijk zou maken dat een blijvende relatie met je lichaam en het afstemmen van de zorg voor jezelf op de natuurlijke cyclische patronen van je biochemie, de enige manier voor vrouwen is om hun meest gezonde en gelukkige leven te kunnen leiden.

Kimberly Johnson gebruikte het protocol uit WomanCode om haar hormoonbalans terug te krijgen tijdens haar herstelproces na de bevalling. In dit boek deelt zij nu haar uitgebreide kennis als doula en bekkenbodemdeskundige om vrouwen te laten begrijpen hoe zij de kraamtijd kunnen benutten als een periode om in samenhang met hun lichaam weer gezond te worden en te beginnen aan een leven lang welzijn als moeder. Ze zal je stimuleren om te luisteren naar je intuïtie die je vertelt dat je wel degelijk meer steun hoeft en dat je eigen lichaam na de bevalling aandacht verdient omdat een gezonde moeder het beste is dat je een baby kan bieden.

Toen ik mij voorbereidde op mijn eigen zwangerschap en kraamtijd wist ik vanwege mijn professionele opleiding dat ik een hulpteam moest samenstellen, dat ik mijn vriezer en voorraadkast moest vullen, binnen mijn carrière ruimte moest creëren voor rust en dat ik mijzelf en de signalen van mijn lichaam goed in de gaten moest houden. Ik besteedde het grootste gedeelte van het derde trimester hieraan en ik bereidde mij emotioneel en fysiek voor op de epische reis die voor mij lag. Dit is geen standaardmanier om naar dit proces te kijken, omdat we al vanaf het allereerste begin een aantal geloofsovertuigingen krijgen aangereikt over ons lichaam; we geloven dat we het slachtoffer zijn van ons lichaam, dat er niets aan kan worden gedaan als dingen verkeerd lopen, en dat lijden deel uitmaakt van ons lot als vrouw. Deze overtuigingen verstikken ons natuurlijk instinct om te handelen en houden ons gevangen in een passieve relatie met ons lichaam, waarbij we ons een slachtoffer voelen in plaats van de leiders die we horen te zijn.

Het vierde trimester is een belangrijk boek en een bijdrage aan de collectieve bibliotheek voor de vrouwengezondheid. Het is een essentieel werk voor iedere vrouw die van plan is om moeder te worden. We beschikken niet over de juiste terminologie om de dingen die ons overkomen te beschrijven. Zelfs terwijl ik dit schrijf herkent autocorrect het begrip ‘post partum’ niet – overal waar ik het intyp komt er een rood gegolfd lijntje onder! Kimberly maakt dit gesprek over het bestaan van de term ‘het vierde trimester’ officieel, nadat het bij de alternatieve geneeswijzen wat in de marge is gebleven. Eigenlijk is het ongelooflijk dat het geen deel uitmaakt van onze normale woordenschat. Zie dit boek als een ‘Wat je kunt verwachten, als je niets meer verwacht.’ Het zal je helpen om om te gaan met de mogelijke fysieke gevolgen van een bevalling, en je hulpbronnen bieden om je de weg te wijzen bij je herstel. Tegenwoordig horen we vrouwen steeds vaker de wens uiten om natuurlijkere manieren van bevallen mee te maken, en het is niet meer dan logisch dat we hetzelfde zelfbewustzijn en die op welzijn gestoelde benadering willen meenemen naar de periode net na de bevalling. Dit boek zal je daarmee helpen.

Kimberly weet uit ervaring wat er gebeurt als we geen toegang hebben tot deze discussie, dit perspectief, en deze praktische aanpak. Na de bevalling van haar eigen dochter worstelde ze met allerlei aspecten van haar gezondheid en leven. Ze doorstond dit in haar eentje en vond het lastig om hulp en steun te vinden. Maar haar moeizame reis naar lichamelijk herstel opende haar ogen voor de strijd die we als vrouwen allemaal voeren om de verwarrende symptomen van ons lichaam te begrijpen, uit te vinden welke specialisten de juiste zorg kunnen bieden, of zelfs maar te weten dat er zorg nodig is, én natuurlijk om echt te herstellen. Kimberly vertelt dapper hoe haar vierde trimester haar van dit alles bewust maakte, en haar een nieuwe identiteit gaf als vrouw, echtgenote en moeder, maar ook als patiënt, student en gids voor andere vrouwen – zij is als een verloskundige die kersverse moeders tijdens hun vierde trimester begeleidt.

Op een heel praktische en toegankelijke manier zul je worden gegidst langs alle overwegingen die van belang zijn na de bevalling, zodat het gevoel van stress en overweldiging vermindert. Er zijn grafieken, lijsten, en oefeningen om je te helpen alles te organiseren, van eten en huishoudelijke taken, tot je wensen en ideeën over hoe je het thuis, met je partner en als moeder het liefst zou willen inrichten. Kimberly zal je vakkundig begeleiden bij het maken van je optimale kraamplan. Zij vertelt eerlijk wat je kunt verwachten bij het lichamelijk herstel van je zwangerschap en bevalling. Deze openhartigheid strekt zich uit tot hoe je je kunt instellen op de impact van de bevalling op je emoties, seksleven en relatie, en hoe je daar het best mee om kunt gaan. Hoe verder je komt in dit boek, hoe meer je zult voelen dat je in staat bent om jezelf en je gezin door deze overgang te loodsen. Dat is echt wat het moederschap van je vraagt: om een leider te worden.

Kimberly zet zich in voor jouw welzijn als vrouw en moeder. Dit boek is het resultaat van die toewijding en liefde. Het komt voort uit haar eigen streven genoeg van zichzelf te houden om goed voor zichzelf te zorgen en meer te durven verwachten van haar eigen gezondheid en leven. Zij heeft dit pad voor jou vrijgemaakt en helder verlicht, en heeft onderweg overal snacks voor je achtergelaten zodat je kunt doorgaan met je reis. Dat betekent dat je niet terugkeert naar je oude zelf, maar jezelf op een nieuwe manier leert kennen en de wereld van het moederschap verkent, geaard in je eigen lichaam en met een nieuw en groter vertrouwen in jezelf en je vrouwelijke kracht.

We vinden het tegenwoordig allemaal vanzelfsprekend dat iedere vrouw een geboorteplan maakt. Ik geloof dat je je ook moet voorbereiden op je kraamplan voor de kostbare en fundamentele eerste dagen van het moederschap. Met dit boek heeft Kimberly een gids ontwikkeld die je zal helpen je lichaam te herstellen en te groeien in de rol van je leven.

— ALISA VITTI, HHC, auteur van WomanCode, oprichter van het FLO Living Hormone Center, bedenker van de MyFLO App

inleiding

Veel vrouwen verwachten dat de bevalling een afrekening wordt.

Dus bereiden we ons daarop voor. We spreken met doula’s, wonen zwangerschapscursussen bij, kiezen onze zorgverleners zorgvuldig, stoppen met het eten van sushi, en zorgen beter voor onszelf dan ooit. Er bestaan eindeloos veel boeken, en er is een eindeloze stroom aan meningen, over hoe je het best een baby kunt baren; en hoewel het overweldigend kan zijn om alle informatie, kennis en persoonlijke anekdotes uit te pluizen die iedereen te bieden heeft, van artsen tot goed bedoelende buren en volkomen vreemden, we doen het allemaal enthousiast – of in ieder geval grondig.

Vervolgens wordt de baby geboren. En zodra we thuiskomen uit het ziekenhuis of onze verloskundige het huis verlaat, is er een nieuwe levensfase begonnen.

Doorgaans heeft niemand ons verteld dat de kraamperiode op zichzelf al een afrekening is, en daarom zijn we er niet op voorbereid. Onze bevallingsboeken bevatten misschien hooguit een oppervlakkig hoofdstuk dat het eind van de kraamtijd beschrijft, maar meestal richten onze bibliotheken en daarmee onze voorbereiding op wat we kunnen verwachten van de bevalling zich pijlsnel op hoe we een baby kunnen opvoeden, zonder enige richtlijn of leidraad voor deze cruciale tijd in ons vrouwenleven.

Op dit moment veranderen onze lichamen nog steeds en, belangrijker, herstellen zich. We smeden een band met onze nieuwe baby’s en beseffen dat onze voeding net zo belangrijk is, maar dan op een nieuwe manier. Om een of andere reden wordt er gezwegen over bevallingsletsel en hoe we in deze periode echt voor onszelf kunnen zorgen. De meeste vrouwen weten wel dat ze moeten letten op symptomen van postnatale depressie, maar daar houdt het meestal wel mee op.

Dit boek wil die leemte vullen.

WAT IS HET VIERDE TRIMESTER?

Het vierde trimester is een begrip dat de drie maanden na de geboorte van je baby beschrijft. Iedereen weet dat het lichaam van een vrouw tijdens elk trimester van de zwangerschap snel en significant verandert, en dat er een symbiotische relatie bestaat tussen moeder en baby. Wat veel vrouwen niet weten is dat de drie maanden na de bevalling van je baby net zo belangrijk zijn als de eerdere drie trimesters. Je moet hier net zoveel, zo niet meer aandacht en zorg aan besteden als aan de tijd dat je baby nog in je buik zat. Zodra we onze wezenlijke en unieke behoeften tijdens het vierde trimester respecteren, maken we de terugkeer naar een stralende gezondheid mogelijk. Helaas geldt het tegendeel ook. Zolang we niet beschikken over de juiste informatie en steun, lopen we het risico ziek te worden en kunnen we een lange weg naar herstel verwachten.

Ook ik had deze informatie niet tijdens mijn reis naar het moederschap: ik had me voorbereid op mijn ideale bevalling, maar had niets gepland voor de tijd daarna. Het kwam gewoon niet in me op dat ik iets anders nodig zou hebben dan mijn borsten en een paar huispakken. Maar ik kwam met flink letsel uit mijn bevalling, en hoewel ik was gewapend met mijn kennis als lichaamswerker en yogaleraar, en deel uitmaakte van een bloeiende internationale holistische gemeenschap, was ik geshockeerd. Ik worstelde met het vinden van bronnen om te begrijpen wat me overkwam. Zoekopdrachten op Google – nooit een goed idee als je gezondheidsproblemen hebt – leverden tienduizenden hits op over postnatale depressie, maar niets over hoe je die kon voorkomen of wat daartoe zou kunnen leiden. Eerlijk gezegd voelde ik me ook gedeprimeerd, maar ik wist dat dat kwam omdat ik zoveel pijn had en zo weinig steun, en het niet werd veroorzaakt door een probleem met mijn geestelijke gezondheid. Toen ik te horen kreeg dat ik een operatie nodig had om mijn bekkenbodem te herstellen, beloofde ik mezelf om niet alleen mezelf te helen zonder een operatie, maar ook om andere vrouwen te helpen nadat me dat was gelukt.

Ik bleef maar denken dat als het zo moeilijk was voor mij om de puzzelstukjes van mijn eigen herstelproces bij elkaar te leggen, hoe vrouwen die amper wisten waar ze de benodigde informatie konden vinden dat dan voor elkaar zouden kunnen krijgen. Die vraag, en mijn reis naar het antwoord, was waarom ik me schoolde tot geboortedoula en nu in mijn praktijk voor vrouwenzorg gebruikmaak van Structural Integration (dit staat ook wel bekend als ‘Rolfing’ en is een lichaamsgerichte therapie en bewegingseducatie die het bindweefsel (fascia) reorganiseert), Sexological Bodywork (seksuologisch lichaamswerk) en Somatic Experiencing (lichaamsgerichte traumatherapie) – de onmisbare oplossingen voor mijn eigen herstel. Ik ben gespecialiseerd in vrouwen helpen om zich voor te bereiden op het herstellen van hun bevalling, en heb met honderden vrouwen en geboortezorgprofessionals wereldwijd gewerkt om ze te helpen zichzelf te helen, en alle stukjes van hun rijkgeschakeerde kraamherstel tot een geheel te smeden.

Zorg in het vierde trimester: een revolutie

Net zo goed als zwangerschapscursussen standaard zijn geworden voor de meeste vrouwen en stellen bij de zwangerschap, moet kraamzorg (waaronder zelfzorg en gemeenschapszorg) ook buiten Nederland de praktijk worden. Andere culturen begrijpen het belang van het vierde trimester. In landen wereldwijd, van India tot Korea en van Turkije tot Brazilië, bestaan rituelen om vrouwen te steunen, en daarmee ook relaties en de gemeenschap tijdens de kraamperiode. Nog maar 100 jaar geleden kenden de Verenigde Staten de gewoonte om het kraambed te houden, wat gewoon inhield dat vrouwen werden ondersteund terwijl zij uitrustten in de maanden na de bevalling.

De kennis over de speciale vereisten voor kraamherstel is niet nieuw – het is alleen grotendeels in de vergetelheid geraakt. Tegenwoordig zien we wat noodzaak is als luxe, en het is hoog tijd dat we deze inzichten terugwinnen voor onszelf en voor elkaar, zodat vrouwen zich niet leeg, uitgeput en zwak voelen, maar juist sterker, gelukkiger en completer uit de kraamtijd komen.

We leven in opwindende tijden. We bevinden ons midden in de ontwaking van het belang van het steunen van vrouwen en stellen bij de overgang naar moederschap en gezinsleven. Bij de presidentsverkiezing van 2016 werden zwangerschapsverlof en vaderschapsverlof voor het eerst benoemd als belangrijke campagnekwesties. Invloedrijke bedrijven zoals Facebook en Microsoft bieden ouderschapsverlof tot wel vier maanden, waarmee het standaard zwangerschapsverlof van zes weken voor vrouwen wordt vervangen en het belang van partnerverlof wordt erkend. Tien jaar geleden had nog niemand van een doula gehoord; nu zouden veel vrouwen niet meer zonder willen bevallen.

Ik verheug me op een tijd, hopelijk in de nabije toekomst, waarin vrouwen en de eenheid van moeder en baby vanzelfsprekend met zorg en eerbied worden omringd. Tot die tijd is het voor iedere vrouw van belang om haar autoriteit te claimen: er is geen juiste manier om zwanger te zijn, te baren of moeder te zijn. Er zijn net zoveel manieren om dit pad te belopen als er vrouwen zijn. Maar als we worden omringd door een web van steun en informatie, zijn we vrij om te verkennen wat werkt voor onszelf, onze baby’s en onze gezinnen.

Daarom wilde ik dit boek schrijven – om meer vrouwen de kennis, het gereedschap en zelfs de toestemming te geven om voor zichzelf het beste kraampad te vinden. We hoeven niet te wachten op bedrijfsbeleid en overheidsmandaten om te veranderen. Zwangere vrouwen kunnen de kraamervaring die ze wensen en verdienen zelf organiseren. Jonge moeders kunnen een context vinden waarbinnen ze begrijpen waarom ze voelen wat ze voelen, en ze kunnen zich informeren over verstandige richtlijnen waarmee ze hun ervaring kunnen optimaliseren; en vrouwen die in deze levensfase voor andere vrouwen zorgen zullen in dit boek een gelaagd hulpmiddel vinden om hun expertise mee aan te vullen.

HOE JE DIT BOEK KUNT GEBRUIKEN

Dit boek is zo ontworpen dat je snel kunt bladeren naar een oefening van vijf of tien minuten, het verhaal van een andere vrouw kunt lezen, of het antwoord kan vinden op een vraag waar je al een tijdje mee zit.

Maak je geen zorgen – je hoeft geen eerdere ervaring te hebben met yoga, meditatie of lichaamswerk om de oefeningen te kunnen doen. Als je wel ervaring hebt met yoga, sla dan de ‘eenvoudigere’ houdingen niet over. Zelfs als je daarmee vertrouwd bent of als ze te makkelijk lijken, zul je sneller en blijvender herstellen als je bereid bent om in de eerste maanden na de bevalling langzaam, stap voor stap te gaan bewegen.

Ieder hoofdstuk sluit af met een samenvatting die de belangrijkste ideeën weergeeft; zodra je ze weer nodig hebt pak je ze er zo bij. Elk hoofdstuk biedt overwegingen, vragen en oefeningen zodat je actief iets kunt doen met de inhoud, zodat het zo bruikbaar en relevant mogelijk wordt. Dit boek is een gids, dus als je de opgedane kennis niet gebruikt kom je niet heel ver. Kleine dagelijkse tijdsinvesteringen zullen een zegen zijn voor je kraamherstel en de integratie van het moederschap en je identiteit.

Deel 1: voorbereiden op het vierde trimester

Begin als je zwanger bent met het eerste deel van dit boek, ‘voorbereiden op het vierde trimester’. In dit deel vertel ik over manieren waarop je jezelf, je huishouden en je relatie kunt voorbereiden zodat je kraamtijd zo rustig en fijn mogelijk verloopt. Je zult een kraamplan samenstellen dat je helpt te anticiperen op je lichamelijke, emotionele en relationele behoeften na de bevalling en je verzamelt je hulpteam, zodat je weet hoe en op wie je zo nodig een beroep kunt doen.

Deel 1 bevat ook lichamelijke oefeningen die je door de bevalling heen zullen helpen, en je bewust zullen maken van sensaties en referentiepunten waar je na je bevalling op terug kunt vallen. Door je zenuwstelsel te trainen zul je leren hoe je weerbaar kunt worden en stress kunt hanteren. Een investering van slechts vijf of tien minuten per dag levert al enorme voordelen op.

Deel 2: genieten van het vierde trimester

Als je onlangs een kind hebt gekregen kun je als je wilt direct naar dit onderdeel gaan. Het begint met een verkenning van de grondbeginselen van de kraamgezondheid, die in hoofdstuk 2 diepgravender aan de orde zijn gekomen. (Als je het volledige overzicht wilt of wilt worden opgefrist omtrent de noodzaak voor kraamzorg, kun je gerust terugbladeren naar hoofdstuk 1.)

‘Genieten van het vierde trimester’ biedt je een gids om aangenaam deze belangrijke overgang in het leven van de nieuwe moeder te doorlopen. Veel culturen beschermen in deze periode de eenheid van moeder en kind, die in ayurveda, India’s traditionele geneeskunst, de heilige tijd wordt genoemd. Het is een kans om het immuunsysteem te versterken van zowel moeder als baby, en de toon te zetten voor je gezondheid en herstel daarna. Dit deel biedt handvatten om te genieten van deze heilige tijd en je te verzekeren van steun, zodat je nu al kunt helen in plaats van dat je later alles nog eens moet oplossen.

Ik stel een bewegingsschema voor van week tot week waarmee dagelijks kan worden geoefend tot aan het kraambezoek aan je arts of verloskundige, zes weken na je bevalling. Ik geef uitleg over de hormonen die een rol spelen na de bevalling, en vertel hoe je jezelf kunt helpen bij de onvermijdelijke golven van emoties en verandering die op je af zullen denderen. Ik kies voornamelijk voor een holistisch perspectief en deel wijsheden uit de Chinese geneeskunst en ayurveda, aangevuld met inzichten uit op wetenschappelijk bewijs gestoelde fysiotherapie en conventionele westerse geneeskunst. Deze sectie bevat ook informatie over medische feiten bij complicaties tijdens de bevalling of bij het herstel daarna, en hoe je deze kunt toepassen om je gezondheid op de korte en lange termijn te verbeteren. Ik bied praktische oplossingen voor het verkennen van je bevallingsverhaal, het verbonden blijven met je partner en manieren om de weg vrij te maken voor een diepere intimiteit. Tussendoor strooi ik telkens met verhalen van vrouwen, oefeningen en informatieve kaders.

Als je het gevoel hebt dat het je te veel wordt en je onvoldoende hulp krijgt, kun je terugbladeren naar hoofdstuk 3, ‘Een kraamplan maken’. Jazeker, zelfs als je al in je kraamtijd zit kunnen het maken van zo’n plan en het uitvoeren van een aantal onderdelen bijdragen aan het terugwinnen van je gezondheid en vitaliteit.

Deel 3: voorbij het vierde trimester

Het vierde trimester verstrijkt, maar het proces van moeder worden gaat door. Deel 3 helpt je bij de terugkeer naar je nieuwe normaal. We kunnen nooit meer de persoon worden die we ooit waren, maar we kunnen onze diepere waarden wel identificeren en eren. Op dat moment ontdekken we wat voor moeder we zijn, los van de manier waarop onze eigen moeder voor ons zorgde. Hierbij zien we onder ogen wat onze idealen zijn, erkennen we hoe die er in de praktijk uitzien, en leren wat het betekent om een moeder te zijn die ‘goed genoeg’ is. Omdat vrouwen te maken krijgen met zoveel lichamelijke veranderingen en nieuwe identiteiten, helpt deze sectie vrouwen ook bij de mysterieuze processen die een rol spelen bij een nieuwe benadering van hun wensen en seksualiteit.

Om dit proces te vervolmaken, vertel ik hoe vrouwen hun eigen kraamritueel kunnen ontwerpen, een gemeenschap om zich heen kunnen vormen, en de rijkdom van hun bevallingsreis kunnen delen; ze worden ook gestimuleerd om hun eigen kind een brief te schrijven, waarmee ze alle kennis die ze tot dan toe hebben opgedaan naar voren kunnen brengen en deze overgangsfase passend kunnen documenteren.

ONZE REIS NAAR HET MOEDERSCHAP

Dit boek is mijn handreiking aan iedere vrouw die moeder wordt. Het is het boek dat ik zelf graag had willen hebben. Ik hoop dat het je het gereedschap, de informatie, de bemoediging en de troost biedt om deze waardevolle overgang soepeler te laten verlopen. Als je in de war bent of je gedeprimeerd, ontworteld of verdrietig voelt, hoop ik dat dit boek je oase in de woestijn kan zijn. Ik heb in jouw schoenen gestaan, en ik hoop oprecht dat je in deze gids iets zinvols vindt. De verhalen van andere vrouwen kunnen misschien troost en bemoediging bieden, en wat kracht geven om stap voor stap wat lichtpunten te vinden, zodat je een optimale en rijke reis kunt maken. Hoewel je soms zult worstelen, en doodmoe zal zijn, hoop ik dat je jezelf toch zult gaan verrassen met een onvermoede innerlijke schat, door de kracht van de liefde die in jou tot leven is gewekt.

Mijn eigen ervaring met bevallen en de kraamtijd

Ik weet niet hoeveel tijd er verstreken is. Het wordt alweer donker en ik ben alleen. De weeën worden sterker, en ik snap niet dat er niemand bij me is nu ik aan het bevallen ben. Ik ben naakt en heb mijn bril niet op. Ik ijsbeer door mijn appartement om te zorgen dat ieder hoekje veilig is. Net als een dier dat zijn prooi beloert, wil ik zeker weten waar alles en iedereen zich bevindt. Ik ben me extreem bewust van elke geur en ieder geluid dat deze ruimte binnendringt, maar er is hier helemaal niemand.

De verloskundige is rond lunchtijd vertrokken, en nu gaat de zon onder. Vier uur later is ze eindelijk terug, en verontschuldigt zich dat ze mij in de steek heeft gelaten. Maar ik bevind me al in een andere schemerwereld, een ver land vol verdragen tussen mij en mijn kind. Wij doen dit met z’n tweeën, heb ik besloten. Wij zijn een team – samen tegen de wereld. Wij kunnen dit.

Na nog vier uur persen beviel ik van mijn dochter, puur op vastberadenheid. Ik ontspande niet voordat zij eruit was gegleden. Na een lange 42 weken en vijf dagen zwangerschap, en een bevalling die zo lang duurde dat de zon weer opkwam, onderging en al bijna weer tevoorschijn piepte, was mijn geduld opgeraakt. Ik beleefde geen orgastische bevalling of foetale ejectiereflex. Ik bevond me in mijn ideale baar-omgeving, en toch was de ervaring niet ideaal. In plaats daarvan duwde ik met kracht mijn dochter eruit en scheurde ernstig in, zonder dat op dat moment te voelen.

Mijn eerste vermoeden dat het niet helemaal goed zat, kwam toen ik besefte dat de verloskundigen nog steeds tussen mijn benen zaten nadat ik was bevallen van de placenta. Al snel voelde ik het prikje van een lokale verdoving en het trekkende gevoel van hechtingen terwijl zij mijn bekkenbodem repareerden. Een gevoel van weerzin overviel mij: ik was me terdege bewust van de lichamelijke, structurele en energetische functie van de bekkenbodem, en nu de mijne ernstig was beschadigd maakte me dat vatbaar voor allerlei vormen van instabiliteit, zwakte en disfunctie waar ik misschien een leven lang van zou moeten herstellen. Misschien was ik nu onherstelbaar misvormd en gehavend.

Wat ik toen niet wist was dat dit het begin zou zijn van een van de grootste en belangrijkste genezingstrajecten van mijn hele leven.

DE BEKLIMMING VOOR DE BEVALLING

In het jaar voor mijn bevalling had ik een droombaan gekregen als yogaleraar bij een detox-kuuroord op een eiland in Brazilië. Het eilandleven voelde alsof ik in een reusachtige baarmoeder woonde vol pulserende levenskracht en zout water. Toen ik aankwam op Ilha Grande, het Grote Eiland, 112 kilometer ten zuiden van Rio de Janeiro, had ik geen sterk idee over wat vrouwelijkheid inhield, maar het eiland maakte dit in mij wakker. Blootsvoets en soms naakt maakte ik wandelingen. Elke dag zwom ik in de oceaan. Mijn haar was continu nat van watervallen of door het zweet van intense yogaoefeningen en gepassioneerde vrijpartijen – het eiland had een manier gevonden om bij mij binnen te sijpelen. De wilde vrouw in mij was ontwaakt.

Natuurlijk werd ik dolverliefd op een geweldige Braziliaanse man die daar woonde. Ik bad tot Iemanja, de godin van de zee, om mij te tonen wat mijn pad was met deze man en met Brazilië. Binnen twee maanden was ik tot mijn blijdschap zwanger.

Ongetwijfeld was ik het middelpunt van een wervelwind aan radicale veranderingen, maar ik ben altijd een klifduiker geweest, dus bereidde ik me onvermoeibaar voor op de bevalling. Ik had eerbied voor het baren, net als voor de oceaan – ik wist dat het groter en sterker was dan ik me ooit kon voorstellen. En toen ik aankwam bij het altaar van het baren hechtte ik geen geloof aan de goedbedoelende vrienden en studenten (opvallend genoeg geen moeders) die in koor riepen dat ‘bevallen voor jou makkelijk zal zijn omdat je zo in verbinding staat met je lichaam. Jij bent een yogi! Je weet hoe je moet ademen.’ Ik gaf yogales, waaronder zwangerschapsyoga, maar ik wist intuïtief dat de woorden bevallen en makkelijk niet in dezelfde zin thuishoorden.

Maar ook al stond ik nederig en vol eerbied aan het altaar van het baren, net als veel vrouwen was ik naïef over wat er na afloop zou gebeuren. Ik was me totaal onbewust van wat het vierde trimester van mij zou vragen of hoe diepgaand ik door mijn kraamtijd zou worden veranderd.

Ik was als langdurig beoefenaar van yoga, trainer van leraren en Structural Integration-lichaamswerker al deskundig op het gebied van de bekkenbodem, zowel die van mijzelf als die van anderen, dus ik kon me niet voorstellen waarom die mij nu in de steek zou laten.

Na jaren gulzig de band tussen lichaam en geest te hebben verkend middels dans, yoga, Rolfing, Feldenkrais (een methode voor bewegingseducatie) en allerlei andere vormen van therapie, had ik een absoluut vertrouwen in de ingebakken wijsheid en veerkracht van mijn lichaam.

Als jonge danser had ik gewerkt aan mijn problemen met mijn ingebeelde lelijkheid, of body dysmorphic disorder, dus ik verwachtte geen enkele vervreemding te voelen bij de veranderende vorm en functie van mijn lichaam tijdens iets wat zo natuurlijk was als moeder worden. Ik had altijd veel tijd doorgebracht met baby’s en kinderen, dus ik vertrouwde erop dat ik voor een pasgeborene kon zorgen. Ik maakte me er niet druk over dat mijn echtgenoot ’s nachts werkte en overdag sliep. Ik maakte me geen zorgen dat de enige hulp na de geboorte van mijn baby zou bestaan uit een week met mijn moeder en een week met mijn schoonmoeder. Net als veel andere nieuwe moeders was ik volkomen onvoorbereid, blind voor de andere geboorte die ondertussen ook plaatsvond: de geboorte van mijzelf als moeder.

Mijn val – van de hoogten van deze extatische eilandliefde naar een eenzaam stadsappartement waar ik uiteindelijk zou bevallen – was lang. Ik had nooit gedacht dat ik na het vervullen van zoveel hartenwensen uiteindelijk een bevalling zou krijgen waar ik van moest herstellen. Het was moeilijk om in te zien dat het idee dat bevallen, dat elke dag bijna 400.000 keer plaatsvindt, zo’n enorme tol zou vragen van mijn lichaam, geest en ziel.

DE VAL

Na mijn bevalling veranderde mijn situatie dramatisch. Iets eenvoudigs als lopen was zo pijnlijk dat ik maandenlang niet naar de supermarkt kon komen. Ik at gewoon niet totdat iemand voor mij naar de winkel ging. Twee maanden lang was ik niet in staat om te zitten. Het kostte me meer dan twee jaar voordat de aanhoudende pijn in mijn lage rug, mijn aambeien en verzengende pijn tijdens seks verzachtten. Het stond heel ver af van de onoverwinnelijke moeders die ik meteen terug zag veren – de vrouw bij het zwembad met haar vijf jaar oude baby, de CEO’s die een paar dagen na de bevalling terugkeren naar hun werk, de collega-yogaleraren die een maand na hun bevalling alweer in de studio stonden, om nog maar niet te spreken over mijn zelfbeeld als uitblinker, jonge yogaleraar en lichaamswerker.

Ik had ook geen enkel idee dat het feit dat ik ver was verwijderd van mijn wortels, de vrouwen in mijn familie – zus, moeder, oma, en dierbare vertrouwde vrienden – zo’n impact zou hebben op mijn vermogen om na de bevalling te herstellen. Ik had ook niet bedacht wat het betekende voor mijn herstelvermogen om drie weken na mijn uitgerekende datum te bevallen, zo lang te persen en een ernstige ruptuur te krijgen. Om van een van deze zaken bij te komen zou al aanzienlijk veel tijd hebben gekost, maar bij elkaar opgeteld verdriedubbelde het mijn hersteltijd.

Hoe ontmoedigend mijn symptomen ook waren, ik stond nog meer versteld van het gebrek aan beschikbare hulpmiddelen voor mijn herstel. Mijn verloskundigen waren of te druk om me echt te helpen, of wisten niet hoe ze me konden helpen of ontkenden de ernst van mijn situatie.

Op het internet vond ik duizenden vermeldingen van hoe ik postnatale depressie kon herkennen. Maar mijn omstandigheden leken veel complexer dan zo’n simpel label kon verklaren. Het was niet verrassend dat ik depressief was na 10 maanden van aanhoudende lichamelijke, emotionele en spirituele problemen, om nog maar niet te spreken over de praktische en culturele hindernissen waar ik dagelijks mee te maken had. Ik was beperkt in mijn taalvaardigheid en allerlei culturele misverstanden, en wist niet zeker of er simpelweg geen kraamhulp beschikbaar was in Brazilië, of dat ik alleen niet wist waar ik die moest zoeken. Het voelde alsof mijn lichaam uit elkaar aan het vallen was, en ik had geen middelen om mezelf te helpen. Bovendien had ik mijn spaargeld opgebruikt om een verloskundige in te huren die ik vertrouwde zodat ik de bevalling kon krijgen die ik wilde. Ik had geen mogelijkheid om kinderopvang te krijgen, waardoor ik niet kon werken. Mijn partner bedoelde het goed maar was net zo onvoorbereid als ik, en vaak afwezig.

DE ZOEKTOCHT

Mijn vertrouwde genezers, acupuncturisten, osteopaten en bekkenbodemtherapeuten bevonden zich allemaal in de Verenigde Staten. Ik was in tweestrijd of ik Brazilië moest verlaten zonder mijn echtgenoot, die een papierwinkel van byzantijnse proporties zou moeten doorlopen om in het land toegelaten te worden, maar ik had geen andere opties meer.

Dus liet ik mijn echtgenoot achter in Rio en vloog met mijn dochter naar Boulder, Colorado, waar veel van mijn contacten zaten. Mijn eerste halte was een gynaecoloog voor een bekkenbodemonderzoek. Hoewel ik doorgaans voorzichtig ben als het gaat om conventionele medische protocollen, wilde ik een eerlijke beoordeling van iemand die geen zoete broodjes zou bakken. Ik vond nog steeds feces in mijn ondergoed zonder dat ik aandrang had gevoeld, tijdens seks voelde ik ondraaglijke pijn, en ik had aanhoudende problemen met mijn heiligbeen en lage rug waardoor ik telkens als ik opstond of ging zitten mijn rug moest ondersteunen.

Na het horen van mijn lange lijst symptomen – maar zonder mij te onderzoeken – raadde de gynaecoloog mij een volledige bekkenbodemreconstructie aan. Wetend dat de bekkenbodem de basis is voor de gezondheid van de wervelkolom, de organen en de energetische verbinding met de aarde, was opengesneden en weer aan elkaar genaaid worden met lichaamsvreemde materialen wel het laatste wat ik wilde. Ik wist maar al te goed dat operaties problemen niet altijd oplossen, en soms zelfs compliceren. Dit was niet louter een bekkenbodem – dit was een heilige opening en doorgang. Mijn antwoord was: no way.

Toen ik het kantoor verliet, was ik nog meer vastbesloten om te begrijpen wat ik doormaakte. Als ik, met al mijn lichaamswerk en yoga-ervaring, niet de hulpmiddelen kon vinden die ik nodig had om zonder operaties volledig van mijn bevalling te herstellen, hoe kon de gemiddelde vrouw dan de benodigde hulp krijgen? Ik zocht een brede benadering van heling die rekening zou houden met al deze ervaring bij mijn serieuze en complexe transitie naar het moederschap.

Zo begon mijn overgang van vrije geest naar zoeker met beide benen op de grond. Ik was vastberaden. Ik maakte een afspraak met Michele Kreisberg, mijn holistisch zorgverlener die is gespecialiseerd in de bekkenbodem, en toen het bijna zover was ging ik ervan uit dat ik meer slecht nieuws te horen zou krijgen. Gelukkig vertelde Michele mij dat er volop genezing mogelijk was voordat ik mijn toevlucht zou moeten nemen tot een operatie. En alleen al de wetenschap dat ik geen hopeloos geval was, gaf me de energie om verder te streven naar natuurlijke genezing.

Na een aantal maanden wonen in Boulder, had ik de steun van mijn familie nodig. Ik keerde terug naar San Diego om bij mijn ouders te gaan wonen, zodat ik fulltime voor mijn dochter kon blijven zorgen. Ik hoopte dat mijn echtgenoot ons snel zou vergezellen. Ik zocht mijn oude yogaleraren en collega’s op, maar telkens als ik oefende – zelfs op basisniveau – werden mijn rugpijn, incontinentie en aambeien erger. Ik ging door met oefentherapie en experimenteerde met lichamelijke oefeningen die ik wel kon doen en mij versterkten in plaats van verzwakten.

Zes maanden later, enigszins hersteld dankzij aanhoudende behoedzame oefeningen, en eindelijk in staat om les te geven, kreeg ik een aanbod om samen met een andere leraar een yogatraining te leiden in Thailand. Ik had zin om onderzoek te doen naar eeuwenoude Aziatische tradities voor het beschermen en verzorgen van vrouwen in de eerste maanden na een bevalling. Ik wist ook dat ik me in Thailand fulltime kinderzorg zou kunnen veroorloven en mijn vrije tijd zou kunnen besteden aan mijn eigen genezingsproces. Tot dat moment had ik zoals veel nieuwe moeders de neiging gehad om mijn eigen basisbehoeften op te offeren zodat ik alle aandacht kon besteden aan mijn dochter.

Nadat ik een jaar lang zonder mijn echtgenoot in de Verenigde Staten had gewoond, vertrok ik met mijn inmiddels bijna tweejarige dochter richting Azië.

LESSEN IN HELEN

Bij de lerarentraining zond het universum mij een engel in de vorm van Ellen Heed, een seksuologisch lichaamswerker die het anatomiegedeelte van het programma verzorgde. Seksuologisch lichaamswerk is een progressief en holistisch werkveld dat onder meer de behandeling van seksuele en reproductieve anatomie omvat. Toen ik de moed had gevonden om haar te vertellen over mijn symptomen, nodigde ze mij uit om deel te nemen aan een baanbrekend onderzoek rond het herstel van littekenweefsel dat zij uitvoerde onder moeders in de kraamtijd. Door mijn sessies met haar genazen mijn incontinentie, aambeien en rectus-diastase (een uiteenwijking in mijn buikwand) – de aandoeningen die volgens de arts in Boulder absoluut een uitgebreide operatie vereisten. Het leek een wonder.

Nu ik mijn aandacht richtte op mijn eigen genezing, nam ik ook de tijd om terug te blikken op alles wat er in de afgelopen twee jaar was gebeurd. Ik maakte er een project van om stil te staan bij de teleurstelling en het berouw over het verlies van mijn yogapraktijk zoals ik die kende, mijn heerschappij over mijn lichaam en mijn droom van een traditioneel gezin. Mijn huwelijk, zo gaf ik uiteindelijk toe aan mezelf, was uit elkaar aan het vallen.

Ik zag nu in dat ik was getrouwd met een man van wie ik altijd had geweten dat hij niet echt bij me paste. We hadden niets gemeen – niet de taal, noch een sociaaleconomische achtergrond of een levenspad. We hadden een pure, onschuldige band waarvan ik had gehoopt dat deze voldoende zou blijken voor een leven samen, in harmonie met de ritmes van het regenwoud. Na een jaar wachten zag ik mijn intuïtie tijdens onze eerste ontmoeting bevestigd dat hij in zijn hart een eilandjongen was, die Brazilië nooit zou verlaten.

Toen de lerarentraining na een maand was voltooid besloot ik in Thailand te blijven om te genieten van de lagere kosten van levensonderhoud en het langzamere levenstempo. Elke dag ging ik, nadat ik mijn dochter naar school had gebracht, liggen op de koude tegels van ons kleine pension en liet toe dat mijn emoties opborrelden, mij overspoelden en indaalden. Daarna deed ik een korte yinyogaoefening en bad. ’s Avonds laat wijdde ik mijn volledige aandacht aan het bouwen van een website, een levensvatbaar bedrijf, en het bedenken van een toekomstplan voor mij en mijn dochter.

Bevallen en moeder worden had mij hervormd. Ik wilde niet dat andere vrouwen zouden lijden onder eenzelfde gebrek aan hulpmiddelen en kennis waar ik na mijn bevalling mee had geworsteld. Mijn diepste wonden zijn altijd mijn grootste leermomenten gebleken, en dit was geen uitzondering. Ik begon een roeping te voelen om nieuwe moeders van dienst te zijn en te proberen te vullen wat een zwart gat in de vrouwenzorg leek – de kraamtijd.

Vastbesloten om mijn blik op vrouwengezondheid te verbreden en de leemtes in mijn begrip van holistisch kraamherstel te vullen tijdens mijn verblijf in Azië, zocht ik naar perspectieven van zoveel mogelijk denkwijzen en culturen.

Thailand is sterk beïnvloed door de Chinese cultuur en geneeskunst, dus besloot ik mijn onderzoek te beginnen op de plek waar ik mij bevond. Ik sprak met vrouwen en de genezers over hoe er voor vrouwen werd gezorgd in de kraamtijd. Ik vond zelfs een centrum dat massagetherapeuten en kruidendokters verhuurde aan nieuwe moeders. De genezers bezochten vrouwen veertig dagen lang thuis met speciale recepten, kruiden en lichaamspakkingen om ze bij te staan bij de overgang naar het moederschap. Vrienden uit Korea en Hongkong spraken van een ‘afzonderingsperiode’ waarin nieuwe moeders werden verzorgd en speciale soepen geserveerd kregen voor een gezond herstel.

Ik dacht terug aan India, waar nieuwe moeders na hun bevalling terugkeren naar de woning van hun eigen moeders om te worden gevoed, gewassen en tot rust te komen terwijl ze hun baby leerden kennen. Ik voelde het belang van de matriarchale wijsheidstradities – generaties aan helpende vrouwen – en de uitgebreide familie, en begreep voor het eerst de impact van mijn keus om buiten mijn moederland te bevallen, weg van mijn bloedlijn. Ik was onbeschermd geweest in een tijd waarin ik beschut en omringd had moeten zijn. Ik had geen troosteten gekregen, geen bekende geuren geroken, geen geruststellende omgeving of metgezellen gezien. Ik had het zelf moeten rooien terwijl ik had moeten leunen op de steun van mijn vrienden en familie.

EEN OPROEP OM ANDEREN TE HELPEN BIJ HUN HERSTEL

Toen mijn dochter en ik uiteindelijk terugkeerden naar Californië, besloot ik me op te laten leiden tot geboortedoula, zodat ik andere vrouwen kon helpen bij hun overgang van de conceptie door de bevalling en naar het moederschap. Terwijl ik wat ik had geleerd over een gezonde bekkenbodem en littekenweefsel verwerkte in mijn lichaamswerkbeoefening, namen sommige vrouwen contact met mij op vanwege gezondheidsproblemen die verband hielden met hun bevalling. In sommige gevallen waren hun problemen tijdens de bevalling begonnen en vervolgens tot wel twintig jaar daarna niet opgelost. Een paar van die kwesties konden we in slechts één sessie oplossen.

Op dat moment was ik al anderhalf jaar niet in Brazilië geweest. Mijn dochter sprak geen Portugees meer. Haar vader sprak geen Engels. Om haar een band te kunnen laten krijgen met haar vader en haar wortels, moest ik haar mee terug nemen naar Brazilië. Ik was het mijn dochter verschuldigd om haar afkomst eer te betonen en haar een kans te geven op contact met haar geboorteplaats en haar vader.

Zo kwam het dat mijn dochter en ik in november 2009 terugkeerden naar Brazilië. Ik wilde in mijn werk vrouwen helpen om om te gaan met hun bevallingservaringen in Brazilië en wilde een verschil maken binnen de gemeenschap van pleitbezorgers voor veilige, gezonde en vrouwgerichte bevallingen, aangeduid als ‘humane bevallingen’. Brazilië kent het hoogste percentage keizersneden ter wereld, in sommige klinieken loopt dat op tot 80%, dus ik wist dat er aardig wat werk aan de winkel was.

In de jaren die volgden begeleidde ik in Rio tientallen vrouwen, afkomstig uit verre landen, variërend van Kaapverdië tot Australië, bij allerlei vormen van conceptie, miskramen, zwangerschappen, bevallingen en kraamperiodes. De rollen die ik speelde waren al even divers: van yogaleraar, medisch vertaler, zwangerschapsdocent en geboortedoula tot uiteindelijk beoefenaar van Somatic Experiencing, een vorm van therapie die draait om de impact van trauma op het zenuwstelsel en een perfecte aanvulling is op hands-on-genezing.

MAGAMAMA

Door al mijn trainingen, pleitbezorging en hands-on-werk kreeg ik in Santa Teresa, mijn kunstzinnige buurtje in Rio, het koosnaampje maga, wat in het Portugees ‘tovenares’ betekent. Maar het was vooral mijn werk met deze inspirerende vrouwen dat me duidelijk maakte dat alle vrouwen maga’s zijn, en dat moeder worden betekent dat je een alchemist wordt, omdat je talloze rollen en identiteiten in evenwicht houdt, en vaak afdaalt in de onderwereld om vervolgens weer terug te keren. De verhalen die ik hoorde en meemaakte onthulden de verborgen kracht, macht en magie van vrouwen, tot leven gewekt door de transformatie van de energie van het baren.

Tegenwoordig nemen vrouwen op allerlei plekken ter wereld – van Zweden tot Spanje en Korea – contact met mij op voor online advies en live-helingsessies van hun bevallingsverhalen, bevallingsletsel, trauma en genezing. Verhalen van vrouwen versterken mijn overtuiging dat mijn kraamperiode niet alleen moeilijk was omdat ik toevallig een Amerikaanse was die in het buitenland een onconventionele relatie had. Overal vinden vrouwen het moeilijk om te wennen aan het moederschap. Volgens het New York State Department of Health zegt maar liefst 80% van de vrouwen dat zij na hun bevalling de ‘babyblues’ voelen. En zoals ik maar al te goed wist, is een postnatale depressie in sommige gevallen het gevolg van de samenloop van complexe persoonlijke en culturele omstandigheden, in plaats van louter een geestelijk gezondheidsprobleem van vrouwen.

In 2014 verhuisden mijn dochter en ik terug naar mijn geboorteplaats San Diego, waar ik een privépraktijk begon. Het had bijna zeven jaar gekost, maar ik kon weer putten uit mijn volledige levenskracht en kon mijn lichaam gebruiken zonder bang te hoeven zijn voor blessures. Ik keerde terug naar een diepgaand hulpnetwerk dat onder meer bestond uit mijn ouders en mijn zus, op wie ik kon leunen. Ik rondde een opleiding in Sexological Bodywork af. In mijn kliniek combineer ik het werken met mijn handen met Birth Story Medicine (waarbij mentoren luisteren naar bevallingsverhalen met als doel de gezondheid van vrouwen te bevorderen) en lichaamsgerichte therapie om vrouwen zich weer een met zichzelf te laten voelen na hun bevalling. Ik sla een brug tussen de werelden van het baren, seks en trauma. Elke dag stel ik vrouwen gerust dat wat zij voelen normaal is, dat ze niet ‘achterlopen’ in hun genezingsproces, en dat ze er niet alleen voor staan.

Na jarenlang aan dit boekproject te hebben gewerkt had ik eindelijk de diepgaande steun die ik nodig had om het te laten groeien en te baren! Dit boek is mijn cadeau aan jou – het boek dat ik zelf graag had gehad toen ik moeder werd. Het moederschap heeft mij als geen andere levenservaring duidelijk en grondig laten inzien hoezeer onze fysieke, mentale, emotionele en spirituele gezondheid onderling verbonden zijn.

Dit was mijn heldinnenreis. Het was lang en zwaar – langer en zwaarder dan andere reizen. Ik ben niet meer de persoon die ik ooit was. Ik ben een nieuw mens geworden. Misschien zijn de omstandigheden van jouw leven minder extreem dan die van mij destijds waren (en ik hoop echt dat dat zo is!), Maar ik hoop dat mijn verhaal je zal bijlichten tijdens jouw eigen reis. Als je bevalt wordt niet alleen jouw baby geboren; op een bepaalde manier word jij ook zelf geboren. Het is een ingrijpende en glorieuze geboorte – jouw geboorte als moeder. Alle geboorten verdienen viering, koestering en intense zorg. De tijdelijke ruimte tussen levensstadia is teer. Iedere nieuwe moeder krijgt te maken met moeilijkheden en uitdagingen, en als ons pad wordt verlicht door de vrouwen die ons voorgingen, is het zeker mogelijk om deze overgang aangenaam en makkelijk te doorlopen.

Ik hoop dat je reis naar het moederschap vervuld zal zijn van rijkdom, diepgang en inzicht!

Deel 1

VOORBEREIDEN OP HET VIERDE TRIMESTER

Vergeet de liefde niet; het zal alle gekte met zich meebrengen
die je nodig hebt om jezelf te ontplooien binnen het universum.

— MIRABAI

Je hebt je vast voorbereid op de geboorte van je baby door het lezen van boeken, het volgen van zwangerschapscursussen, en het gereedmaken van je huis, maar misschien heb je je niet ingesteld op de veranderingen die je zelf zult doormaken. Waarschijnlijk heb je zorgvuldig nagedacht over wie je tijdens je bevalling gaat ondersteunen, hoe je wilt dat je bevallingsomgeving zal aanvoelen, en hoe je al het nodige kunt krijgen voor de bevalling dat je wilt. Maar als je een beetje op mij lijkt, heb je er vermoedelijk niet lang bij stilgestaan hoe het daadwerkelijk zal zijn als de bevalling voorbij is.

Misschien heb je wel bedacht hoe je wilt gaan zorgen voor je baby. Veel vrouwen denken na over het soort voeding dat ze hun baby’s willen gaan geven (borstvoeding, kunstvoeding, flesvoeding met gekolfde melk, enzovoorts), onderzoeken allerlei slaapfilosofieën, of volgen een cursus babyverzorging. We maken plaats in ons leven voor onze baby’s – thuis, in onze dagelijkse gewoonten en in ons werk – en op een of andere manier vergeten we daarbij hoeveel en hoe snel ons lichaam en identiteit gaan veranderen.

Als je bijna gaat bevallen helpt deze sectie je om je voor te bereiden, niet op de bevalling zelf – daar heb je vast genoeg hulpmiddelen voor en steun bij – maar op wat er direct daarna gaat gebeuren. Deze reis is een uitnodiging om je innerlijke wereld op een dieper niveau te leren kennen – je sterke punten, je kwetsbaarheden, je overtuigingen. Welkom bij deze heilige reis naar het moederschap.

· · · 1 · · ·

de Kraamrevolutie

Dit is een van de meest complexe en interessante tijdperken in de geschiedenis om vrouw en moeder te zijn. We komen om in de keuzes, en worden daar zelfs door overspoeld. We kunnen ons eigen leven vormgeven. We kunnen kostverdieners zijn terwijl onze partners thuisblijven. We kunnen astronauten zijn of thuisblijfmoeders. We kunnen thuiswerken. Nog even en we worden president. We zitten niet vast aan een enkele locatie. We kunnen ver van onze families en ons werk wonen. We kunnen midden in de winter ananas en mango eten. Binnen twee dagen kunnen we overal ter wereld belanden. Vrijwel overal kunnen we mensen bellen en hun gezicht zien op video. Sociale media geven ons een gevoel van nabijheid en verbinding. Enerzijds hebben we de ultieme vrijheid. Anderzijds lijden we meer dan ooit.

Wat natuurlijk is, is een tegencultuur geworden. Noodzaak wordt nu gezien als luxe. Luxe wordt gezien als noodzaak. Instincten komen ons vreemd voor. Wat aangeboren zou moeten zijn moet opnieuw worden geleerd.

We zijn gaan geloven dat technologie op allerlei manieren betrouwbaarder is dan de natuur. We zijn gewend geraakt aan een niveau van gemak dat ieder ongemak abnormaal doet lijken. We worden geconditioneerd om enorme hoeveelheden input en stimuli te verwerken, waardoor het ritme van de natuur pijnlijk traag aandoet. We zijn gewend om alles wat we willen meteen te krijgen.

Het idee van het vierde trimester waarin we veertig dagen rusten, onszelf voeden en anderen voor ons laten zorgen, daagt onze diepgewortelde culturele clichés van individualisme en zelfvoorziening uit, een aantal van onze feministische idealen, en onze persoonlijke verwachtingen dat we onstuitbare supervrouwen zijn. Het vierde trimester wordt niet herkend als een belangrijk onderdeel van de vrouwenzorg.

In al mijn jaren van spirituele oefening heb ik nooit iets meegemaakt dat mij zo de onderlinge verbondenheid toonde van alles wat ons menselijk maakt en zorgt voor stralend welzijn, als wat ik ervoer tijdens de kraamtijd. Ik moest aandacht besteden aan ieder aspect van mezelf – lichamelijk, mentaal, emotioneel, seksueel en spiritueel – om weer helemaal gezond te worden.

Ondanks de potentiële kracht die ervan uitgaat, wordt deze periode over het hoofd gezien. Artsen en verloskundigen geven weinig informatie. Na zich systematisch op de bevalling te hebben voorbereid moeten vrouwen zelf maar uitzoeken hoe ze in hun eentje de enorme overgang naar het moederschap maken. Juist wanneer vrouwen meer dan ooit steun behoeven, raken we geïsoleerd en vragen ons af wat er is gebeurd, wie we zijn en wat we daaraan kunnen doen.

Niet zo gek dus dat maar liefst 15 tot 20% van de vrouwen een postnatale depressie krijgt. Bij gebrek aan een gesprek over hoe we voor onszelf kunnen zorgen en verzorgd kunnen worden als we moeder worden, en bij gebrek aan dialoog over vrouwengezondheid een leven lang, wordt deze kwestie vaak gereduceerd tot louter een psychisch probleem van vrouwen.

De kraamtijd is een levensfase – een geweldige en wonderbaarlijke transformatieperiode in het leven van een nieuwe moeder die niet tot depressie hoeft te leiden. Hoewel het landschap soms grimmig kan ogen, is het goede nieuws dat culturen wereldwijd een stappenplan kennen om vrouwen bij deze overgang te steunen, en gelukkig is dat vrij eenvoudig. Maar laten we bij het begin beginnen. Wat is het vierde trimester nu precies?

WAT IS DE KRAAMTIJD NU PRECIES ?

‘Hoelang gaat dit duren?’ is de vraag die mij het meest wordt gesteld door vrouwen die naar mijn kantoor komen. Ook ik had die vraag. Is het negen dagen? Zes weken? Drie maanden? Negen maanden? Twee jaar? Duurt het eeuwig?

Ongeveer een jaar na de geboorte van mijn dochter, nog volop worstelend met mijn eigen problemen (zoals hierboven beschreven in het verhaal over mijn bevalling en mijn kraamtijd), vroeg ik een van mijn wijze vriendinnen die ook moeder zijn hoelang ‘dit allemaal’ nog zou duren, bedoelend dat ik me lichamelijk, emotioneel en spiritueel zo totaal anders voelde. Wanneer zou ik me weer één met mezelf voelen? Wanneer kon ik erop rekenen dat ik mezelf weer zou herkennen?

Haar antwoord luidde: tien jaar.

Op dat moment voelde ik me totaal uit het veld geslagen. Terugkijkend denk ik dat haar woorden een van de meest eerlijke, realistische en uiteindelijk troostrijke stukjes gezond verstand waren die ik kreeg. Hoe kon ik iets anders verwachten van zo’n aanzienlijke omwenteling, waarmee ik levenskracht had overgedragen, mijn identiteit totaal had zien verschuiven, en mijn lichaam overhoop was gehaald?

Tien jaar was in ieder geval iets heel anders dan ik had gelezen in tijdschriftartikelen over actrices en machtige managers die na twee weken weer aan het werk gingen. Ook bevriende yogaleraren stonden een tot twee maanden na hun bevalling alweer in de studio. Een kennis die ik dagelijks bij het zwembad tegenkwam zwom tot de dag van haar bevalling, en toen ik haar vijf dagen later opnieuw in het zwembad zag kon ik mijn ogen niet geloven. Waar was haar baby? Hoe kon het dat ze nu alweer ging zwemmen?

Overal om ons heen regeert de dwingende boodschap: Zorg dat je je lichaam terugkrijgt. Pak je dagelijkse bezigheden op. En doe zo snel mogelijk die oude jeans van voor je zwangerschap weer aan. En dat zijn alleen nog maar de openlijke boodschappen, die zo gangbaar zijn voor nieuwe moeders. De onderliggende boodschap is om zo snel mogelijk door deze periode heen te komen; terugkeren naar het vertrouwde; teruggaan naar wat je kent en weet.

Denkend aan de langere termijn – de veel langere termijn – maakte dat ik de druk van de ketel kon halen. Ik hoefde niet meer het gevoel te hebben dat er iets mis was met me omdat ik me niet sneller normaal voelde. Voor de honderden nieuwe moeders met wie ik binnen mijn praktijk heb gewerkt en aan wie ik workshops heb gegeven zijn de prangende vragen: Waarom praat niemand hierover? Wanneer voel ik me weer mezelf? Wanneer is de kraamtijd voorbij?

Kraamtijd gedefinieerd

De betekenis van het Latijnse woord post partum is letterlijk ‘voortbrengen’ of ‘na de bevalling’. Alleen al deze definitie onderstreept het punt dat we als vrouwen na het krijgen van een kind permanent post partum zijn. We kunnen nooit meer terugkeren naar wie en wat we waren voordat we bevielen. Dit bredere besef kan je helpen om volledig door te laten dringen hoeveel tijd het kan kosten om alle veranderingen te verwerken die je doormaakt bij het baren en moeder worden.

Afgezien van deze algemene definitie kan de kraamtijd op allerlei manieren worden omschreven. Sommige definities beperken de kraamtijd tot negen à elf dagen, wanneer de baarmoeder terugkeert naar haar formaat van voor de zwangerschap. Veel culturen kennen het idee van een gouden maand, of periode van afzondering, die varieert van 20 tot 60 dagen, en meestal zo’n veertig dagen duurt.

In India en Japan keert een nieuwe moeder zes weken lang terug naar het huis van haar eigen moeder, zodat ze wordt ontheven van alle huishoudelijke taken – koken, schoonmaken en zorgen voor haar echtgenoot. In China worden de taken verdeeld tussen de moeder en schoonmoeder; nieuwe moeders worden gesteund bij het ‘uitzitten’ van de maand, zodat ze hun lichamelijke vitaliteit en kracht weer kunnen terugkrijgen. Een cliënte van mij vertelde dat haar schoonmoeder uit El Salvador helemaal van de Oostkust naar Californië kwam voor de geboorte van haar beide kinderen, en eiste dat zij de eerste veertig dagen na haar bevalling respecteerde.

Het gemiddelde zwangerschapsverlof in de Verenigde Staten

De Family and Medical Leave Act (FMLA) is een wet die stelt dat sommige bedrijven (alle overheidsinstanties, alle basis- en middelbare scholen, zowel openbaar als privé en bedrijven met meer dan vijftig werknemers) in aanmerking komende werknemers elk jaar tot twaalf weken onbetaald verlof moeten geven voor de bevalling en de zorg voor een pasgeboren kind. Maar volgens het Bureau of Labor Statistics heeft slechts 12% van de Amerikanen toegang tot betaald ouderschapsverlof, wat betekent dat veel mensen niet in aanmerking komen voor betaald verlof. Volgens het Center for Economic and Policy Research komen twee op de vijf vrouwen niet in aanmerking, en het Department of Labor ontdekte dat 64% van de vrouwen die in aanmerking komen en 36% van de mannen die in aanmerking komen het verlof niet opnemen.

Wat betekent dit? Allereerst dat de meeste Amerikanen niet in staat zijn vrij te nemen van hun werk nadat ze een kind hebben gekregen. Zo’n 25% van de Amerikaanse vrouwen keert tien dagen na hun bevalling terug naar het werk.

Volgens cijfers van het National Center for Health Statistics is ongeveer twee derde van de Amerikaanse vrouwen werknemer tijdens de zwangerschap, en zo’n 70% van deze vrouwen geeft aan dat zij wat tijd vrij nemen. Hoeveel tijd? Nou, het gemiddelde zwangerschapsverlof voor Amerikaanse vrouwen telt ongeveer tien weken, terwijl ongeveer de helft van de nieuwe moeders ten minste vijf weken verlof opnam en ongeveer een kwart van de vrouwen negen weken of meer.

Sommige definities van de post-partumperiode omvatten het complete vierde trimester. Andere definities zien het als een periode van negen maanden, de leeftijd waarop mensenbaby’s het ontwikkelingsstadium bereiken dat andere baby’s van zoogdieren al kennen bij hun geboorte. In weer een andere definitie markeert twee jaar het einde van de kraamfase, namelijk de tijd waarop wordt aangeraden om de borstvoeding af te bouwen.

In de Verenigde Staten wordt de kraamtijd van veel vrouwen gemarkeerd door het doktersbezoek zes weken na de bevalling. Deze timing weerspiegelt de oude wijsheid van de onmiddellijke kraamtijd, maar dit bezoek is doorgaans zo kort en oppervlakkig dat vrouwen daarna denken: Is dit het nu? Een kort onderzoekje en ik mag weer sporten en werken. Oké, maar HOE DAN? Alles is ‘normaal’, maar ik voel me niet echt normaal.

Er is geen duidelijke consensus over hoelang de kraamtijd duurt, wat logisch is, omdat het proces dat een vrouw na haar bevalling doorloopt, voor iedereen uniek is. De duur van de kraamtijd is voor elke vrouw anders, maar het duurt vrijwel overal langer dan we willen, verwachten dat het zal zijn, en vinden dat het moet zijn.