Krassen op aarde

Krassen op aarde

Paul Thuis

Krassen op aarde

Paul Thuis

1e druk november 2020

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Jen Minkman

Auteursfoto: Mariet Thuis-Roesink

ISBN 978-94-93157-91-0

ISBN 978-94-93233-35-5

NUR 332

©2020 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Dank Mariet

Alle in dit verhaal voorkomende personen en situaties zijn ontleend aan de fantasie van de schrijver. Elke gelijkenis met bestaande personen berust op toeval.

1 Afghanistan

De Russische MI-8 helikopter vliegt in een rechte lijn naar het zuiden. De piloot kent dit toestel goed en hij is vertrouwd met deze route door de valleien in dit gebergte. Hij weet dat het weer hier verraderlijk snel kan omslaan. Als hij een bergketen met toppen boven de 2800 meter nadert, vermindert plotseling zijn zicht door laaghangende bewolking, regen- en onweersbuiten. De heli begint te schommelen als een adelaar die bestand is tegen een storm, maar aangeslagen. Valwinden jagen langs de bergwanden. Loodgrijze wolken trekken voorbij en het geluid van het klapperen van de rotorbladen klinkt boven de twee bonkende motoren uit. De piloot schrikt van een explosie waarvan het geluid boven de slagregens en windstoten uit galmt. De heli helt over en zakt naar beneden. De piloot probeert het toestel te draaien. Inzittenden gillen en proberen zich krampachtig in de cabine vast te houden. Twee militairen sjorren de cabinedeur open. De eerste springt naar buiten, knalt met zijn hoofd tegen het landingsgestel en tuimelt weg in de mist. Waarschijnlijk op slag bewusteloos. De andere volgt, vlak voordat de helikopter door een rukwind onbestuurbaar wordt. De militair trekt zijn parachute open. De heli tolt om zijn as, klapt vlak onder het hoogste punt tegen de bergrug, breekt door midden en stuitert over rotsen dieper de vallei in. Een explosie echoot tegen de rotswanden. Een vuurzee schiet uit de motor omhoog en vonken spatten alle kanten op. De militair valt steeds sneller, hij leeft nog. Schuin boven hem trekt de heli een verbrandingsspoor door een bergwei. De militair smakt op de grond en het parachutedoek dwarrelt over zijn gebroken lichaam. De brandende heli komt vlak naast hem tot stilstand en zijn parachute vat vlam. Vuur springt van het doek over op zijn camouflagejas, vlammen schroeien zijn haar. De militair duwt zich met een voet in het woestijnzand voort en probeert zich om te draaien. Dan blijft hij stil liggen en zijn hand reikt een moment boven zijn hoofd.

Het vuur dooft.

Stilte herstelt de nachtrust in de vallei.

2 Durbuy, België

Kistjes zijn heerlijk om op te lopen. Door woestijnzand en ook hier over de klinkers van Durbuy. Mijn voetstappen echoën tegen de winkelgevels aan het begin van de dorpsstraat. Als ik ze vermenigvuldig met honderd klinkt het als marcheren van een peloton. Ik struin hier eenzaam en verlaten. Een grens van de mens ligt bij het schoeisel.

Ik hoor Rex, mijn herdershond, blaffen en piepen. Hij duwt zijn snuit tegen de beslagen zijruit van mijn auto. Hij wil eruit. Ik heb hem net uitgelaten, dat kan het punt niet zijn. Ik fluit hard op mijn vingers en zie aan het spitsen van zijn oren, dat hij het geluid hoort. Vanavond krijgt mijn vriendin alle aandacht, makker. Niet jij.

Ik draai me om en besluit verder te lopen. Rex blaft niet meer. In mijn ooghoeken zie ik aan de linkerkant boven de huizen een kasteel midden op het dorpsplein. Recht voor me hangen takken over een ronde muziekkoepel. Straatlantaarns werpen lichtkegels op de straat, waardoor de sfeer in het toeristendorp luguber overkomt. Niet dat ik bang ben. Dat zou ook niet passen. Dan was ik allang uit mijn eenheid geflikkerd. Als tweeëndertig jarige kapitein van de Special Forces heb ik voor hetere vuren gestaan. Na meer dan tien jaar militaire opleiding zou het vreemd zijn als ik angst zou hebben, na alles wat ik in het buitenland aan het oorlogsfront heb meegemaakt. Het zou mijn eer te na zijn en het past niet bij mijn rang. Ik ben als marinier begonnen, na zes jaar ben ik overgestapt naar de landmacht om onderofficier te worden en weer vijf jaar later mocht ik bij de Groene Baretten. Eerst twijfelde ik of ik bij de Rode of Groene Baretten wilde. De Rode Baret voor de luchtmobiele brigade en de Groene Baret van het Korps Commandotroepen. De concurrentie bij de Groene Baretten is moordend. Toch besloot ik er vol voor te gaan. Ik ben trots op wat ik heb bereikt. Kapitein! En angst ken ik niet. Dat klinkt dan misschien stoer, ik ken wel angst, maar weet er mee om te gaan.

Ik versnel mijn pas en gris mijn smartphone uit mijn broekzak. De batterij is slechts een procent geladen. Op Google Maps kan ik net de looproute vinden. Het scherm wordt daarna zwart.

Leeg.

Dood.

Shit!

De lucht in Durbuy voelt koel en fris aan. Het staat in schril contrast met de hitte van de woestijn en de slaap- en werkcontainers op onze compound waar de avonden in het woestijnstof voorbijkruipen. Jezus, wat kan het daar heet zijn.

Ik ontdek dat ik me net zo leeg voel als op dat moment. Het scheelde niet veel of John en ik waren dood geweest. De details staan in mijn geheugen gegrift.

Half zes in de ochtend reden mijn vriend en collega-commando John en ik uit Kamp Holland. We zouden met drie terreinwagens onze routine patrouille van vier uur lang gaan uitvoeren. Het eerste uur verliep rustig. Onze gezichten begonnen op te warmen door de stralen van de opkomende zon. We hielden de omgeving nauwkeurig in de gaten terwijl we aan het praten waren. Meer om onszelf af te leiden. Ik kan de spanning zo weer voelen. We reden langzaam, stopten als we het niet vertrouwden en keken door onze verrekijkers zover als we konden. Sluipschutters waren voor ons het spookbeeld. Opeens hoorden we een explosie en werden uit het voertuig geworpen. Mijn lijf vloog door de lucht en plofte twee meter verder in het zand. Ik voelde me versuft en mijn gezicht zat onder het stof en zand. Mijn onderarm deed vreselijk pijn, net of die in brand stond. Ik krabbelde overeind en zag dat bij John een stuk vel los aan zijn been hing en zijn broekspijp was verscheurd. Voor zover het ging, probeerde ik hem te helpen. Hij maakte zich er niet druk over, hij maakte er zelfs een grap over. ‘Uitgegleden over een bananenschil,’ zei hij, terwijl hij ook wist dat we aan de dood waren ontsnapt. Onze terreinwagen was rijp voor de schroothoop. Aan de hand van het gat in de grond, naast de zandweg, concludeerden we dat het een IED, een geïmproviseerde bom, moest zijn geweest. Verstopt onder het zand. We reden in een andere jeep terug naar onze compound en terwijl we ons medisch lieten verzorgen, voelde ik me leeg.

Ik ben nu net zo leeg als mijn batterij. Ook omdat mijn vriend John nog op missie in het buitenland zit. Gelukkig vloog Mike met mij terug van onze missie naar Nederland. Hem kan ik bellen als het nodig is. Beter een echte vriend dan een goede buur. Een mens kun je niet als een robot met een snoer opladen. Zo eenvoudig werkt dat niet. Je kunt niet iedere situatie met een draadje elektriciteit naar je hand zetten. Ik twijfel zelfs of je überhaupt iets naar je hand kunt zetten. Het spookbeeld van de explosie zakt langzaam weg.

Langs het riviertje Ourthe in Durbuy en daarna linksaf de heuvel op, beland ik bij het vakantiehuis. Ik heb de villa via een website gehuurd. De foto’s zagen er kleurrijker en frisser uit dan wat ik zie: aftands, vervallen, klimplanten op de gevels, hoog gras en veel bladeren op de stoep. Ik frons en bijt op mijn bovenlip. Het is een half jaar geleden dat ik mijn vriendin Carey voor de laatste keer heb gezien. Onze relatieonderbreking van zes maanden is gevoelsmatig lastig te overbruggen. Ik vraag me af hoe de eerste ontmoeting zal verlopen. Ont-moeten? Het moet niet, ik wil het zelf, overtuig ik mezelf.

Vannacht schrok ik in mijn slaap wakker dat ik naar haar toe moest. Mijn benen trilden en mijn hart bonkte. Mijn spieren waren strak getrokken.

Ik trek mijn veldfles uit mijn broekzak en neem een teug. Ik houd de whisky enkele seconden in mijn mond en slik dan door. Moet ik dit doorzetten? Wil ik dit echt? De alcohol glijdt door mijn keel. Warmte stroomt door mijn lijf en een tel later voel ik me een stuk beter.

Over het grindpad langs de villa loop ik verder. Ik stoot mijn voet tegen een steen en vloek vanbinnen. Je zou je nek erover breken. Het is hier ook zo verrekte donker. Ik stap langs Carey’s auto, die op het grasveld achter het huis geparkeerd staat. Naast een kinderzitje op de achterbank ligt een stapel kranten en tijdschriften. De voorkant van de Defensiekrant is net te zien. Ze heeft als veteraan steeds interesse voor alles wat er bij defensie gebeurt. Ze werkte onder meer als verpleegkundige op het internationale kamp in Afghanistan. Als journalist leest ze alles wat los en vast zit. Beroepsdeformatie. Overal in haar huis liggen boeken, tijdschriften, krantenknipsels, papieren en foto’s over defensiemissies en militairen. Opruimen is niet haar sterkste punt.

Een muurlamp boven de achterdeur springt aan en verlicht de achtertuin. Op de automatische piloot laat ik me plat vallen, bevries en scan de omgeving af. Een tijd blijf ik liggen en schuif in het gras naar voren om de hele achtertuin te kunnen overzien. Er is niets te zien. Niemand. Geritsel van bladeren dwingt me om niet te bewegen en ik luister geconcentreerd of ik de geluiden herken. Eén lichtflits en ik lig alsof het hier oorlog is. Deze situatie triggert blijkbaar en lokt automatisch een reactie uit, realiseer ik me. Een reflex na een stimulus op mijn zintuigen. Ik heb er geen bewuste controle over. Als commando ben ik gedrild, een natuurlijk instinct en onderbewuste reflex.

Ik dwing mezelf tot rust en ik laat me niet gek maken. Kalmte, overzicht en overwicht, dat hoort bij een kapitein. Als ik nou een lagere rang zou hebben, dan zou ik ermee kunnen leven. Soldaat, korporaal of sergeant. Van een officier, in mijn geval kapitein, mag je wat verwachten. Ik heb wat hoog te houden.

Ik richt me op, neem een volgende slok uit mijn veldfles, veeg het stof van mijn broekspijpen en open de achterdeur. De fles stop ik diep weg.

Het ruikt naar gebakken vlees. Via de keuken beland ik in de deuropening naar de woonkamer. Eiken meubelen, gordijnen van velours en Perzische tafelkleden. Net zo oubollig als de buitenkant van het pand. De plavuizen op de vloer zorgen met het ruimtelijk lijnenspel een beetje voor een moderne aanblik.

Carey zit aan de grote tafel.

Een tijd sta ik te kijken hoe ze gebogen over het tafelblad hangt en een krant leest. Of ik blij moet zijn dat ik haar zie of verdrietig, dat weet ik niet. Het moment is zoals het is, beredeneer ik. Als je in het nu leeft, dan heeft droefheid totaal geen betekenis. Verleden is voorbij, toekomst is een bedenksel in ons hoofd, alleen nu bestaat. Daarbij stilstaan is zinloos.

‘Carey!’ roep ik, terwijl ik mijn rugzak laat vallen en mijn armen spreid.

Ze trekt van schrik haar schouders omhoog, ze draait zich naar me toe en slaat een hand voor haar mond. ‘Jezus, Jules. Je laat me schrikken.’

Dan trekt een glimlach om haar mond, ze schuift de stoel naar achteren, rent op me af en vliegt me om de hals. Ik kan haar amper opvangen. Net een romantische komedie: vertraagde filmopname, jongen en meisje rennen naar elkaar toe, vliegen elkaar om de hals en ze hebben elkaar gevonden. Eind goed, al goed. De hele wereld stort door oorlog en geweld in elkaar en in de speelfilm loopt het altijd goed af. Onpasselijk word ik van zo’n beeld.

Ik houd haar onhandig vast, terwijl ik mijn ogen sluit. Ze klemt haar benen om mijn middel. Ik voel haar neusadem langs mijn nekharen blazen en haar borsten knellen tegen mijn borstkas. Ze ruikt zoet en vrouwelijk, waardoor de herinnering aan het uitzwaaien op vliegveld Eindhoven opborrelt. Ze omhelsde me bij mijn vertrek naar Afghanistan. Vanuit het militaire vliegtuig dat opsteeg, zocht ik naar haar gezicht. Ik kon haar niet vinden tussen de honderden koppen die beneden stonden uit te zwaaien. Uit de e-mails die ze me tijdens mijn afwezigheid stuurde, maakte ik op dat ze me enorm miste.

Eerlijk gezegd, ik heb haar geen minuut gemist. Ja sorry, als je bezig bent met je missie dan staat je kop er niet naar. En ik had er geen tijd voor. Ik mag me niet laten afleiden door persoonlijke emoties bij militaire operaties. Dat ga ik niet tegen haar zeggen.

Ze laat haar voeten zakken, duwt me van zich af, pakt me bij mijn bovenarmen vast en kijkt me aan. ‘Je moet me echt niet zo laten schrikken, ik krijg een hartverzakking.’

In mezelf tel ik tot tien. Laten schrikken? Weet je wat schrikken is? Je makker die door een bermbomexplosie vijf meter verder neer ploft. Dat je hem in leven probeert te houden door zijn wond te stelpen en met hem in de jeep over een zandweg terug hobbelt naar de compound en hem meer dood dan levend overdraagt aan je medische kornuiten. En je weet bijna zeker dat hij het niet gaat halen.

Rustig, Jules.

Ik schraap mijn keel. ‘Het was bedoeld als een verrassing.’

‘Je hebt gelijk, ik schrik snel.’ Ze duwt zich op haar tenen omhoog, geeft me een kus en wrijft over mijn wang. ‘Je bent je vergeten te scheren.’

Mijn schouder begint te jeuken.

Het klopt wat ze zegt: ze schrikt snel.

‘Wat heb ik je gemist.’ Ze neemt afstand en kijkt me aan. ‘Ben je al een beetje geland?’

‘Gaat wel.’

‘Je moet het de tijd geven.’

‘Ik denk het.’

‘Red je het wel?’

‘Het is wennen.’ Het is alles wat ik kan bedenken.

Haar handen knijpen in mijn biceps en ze trekt een grimas.

Ik buig mijn elleboog en een spierbal ontstaat. ‘Staalbundels vergt training.’

We staan een moment onhandig tegenover elkaar.

‘Ik ben niet gastvrij, zeg.’ Ze draait met een zwier naar de keuken en vult de deuropening. ‘Je hebt vast honger.’

‘Ik heb inderdaad trek.’ Ik hurk naast mijn rugzak, trek de rits opent en zoek naar de oplader voor mijn telefoon.

‘Max ligt al in bed,’ hoor ik haar vanuit de keuken roepen.

‘Wat zeg je?’ Ik kijk op mijn horloge. ‘Ik heb wat voor hem meegenomen.’ Ik constateer dat het al negen uur is. Inderdaad het is allang bedtijd geweest.

Ik hoor haar stem. ‘Ik kan je niet goed verstaan, de afzuiger, ik kom zo.’

Ik schuif in mijn rugzak wat kleren opzij, op zoek naar de cadeautjes die ik heb meegenomen en het oplaadsnoer van mijn smartphone. Ik heb dat ding thuis laten liggen. Ik zie de oplader zo voor me liggen naast de televisie in mijn appartement in Utrecht. De laatste tijd vergeet ik vaker dingen. Ik heb geen idee hoe dat komt. Daar had ik vroeger nooit last van. Alle informatie vloog mijn geheugen in, kleefde zich vast en liet nooit meer los. En opdiepen ging met een knip van vingers.

De presentjes die ik voor Carey en Max heb meegenomen, neem ik uit mijn rugzak en leg ik op de eettafel.

Carey verschijnt met een keukenshort om in de deuropening.

Ik kijk naar haar. ‘Heb jij een oplaadsnoer van je telefoon bij je?’

‘Volgens mij ligt die daar.’ Ze wijst naar de tafel.

Ik schuif de krant opzij en kan niets vinden. ‘Het snoer ligt hier niet.’

Ze veegt haar handen af aan haar schort en loopt naar een deur die grenst aan de woonkamer. ‘Wil je Max zien?’

Ik knik, steek mijn hoofd om de deur van de slaapkamer en loer in het donker. Max ligt onder een dekbed. Met een duim in de mond en een knuffel in de andere hand. In plaats van het gezicht van Max zie ik mijn eigen broertje voor me.

Waar ben je nu, Jules?

Zijn gelaatstrekken kan ik me niet meer precies herinneren. Dat kan ook niet anders. Het is al zo lang geleden dat hij is overleden. Ik herinner me dat ik bij een kinderruzie zijn snoepjes had opgegeten. Hij werd woest, drukte mij tegen een muur en zette zijn onderarm tegen mijn keel, waardoor ik geen adem meer kon halen. Ik was een jaar of zeven en hij was een jaar jonger dan ik en wat was hij sterk. Met zijn kracht kon hij vijf jaar ouder zijn dan ik. Max is vergeleken met mijn broertje een schriel mannetje.

Carey kijkt me aan. ‘Schattig, hé.’

Ik staar haar aan en reageer nauwelijks.

Ze stapt naar haar zoon toe, geeft hem een kus op zijn voorhoofd en trekt het dekbed over zijn schouders. ‘Kom we gaan.’ Als ze de deur van de slaapkamer voorzichtig heeft gesloten, verdwijnt ze weer de keuken in. ‘Het eten is zo klaar.’

Door het tafereel van Carey en Max vraag ik me af of ik kinderen wil. Hoe zou ik als vader zijn? Het is een irreële gedachte, besef ik, want ik heb geen kinderen en gezien mijn beroep heb ik er ook geen tijd voor. Punt.

Even later komt Carey binnen en toont me een bord met spaghetti. ‘Kijk eens, schat, je lievelingskostje.’ Ze zet alles op tafel en trekt een stoel naar achter. ‘Monsieur!’ Ze maakt met een glimlach een galant gebaar met haar hand. ‘Gaat u zitten, dit maken ze in de duurste restaurants niet.’

De geur van Parmezaanse kaas dringt mijn neus binnen.

‘Het telefoonsnoer kan ik niet vinden.’ Mijn toon klinkt onbedoeld nors.

Als ik zit, gaat ze naast me zitten en ze kijkt met glimmende ogen afwisselend naar mij en de pakjes die op tafel liggen.

‘Oh ja.’ Ik schuif een cadeautje naar haar toe. ‘Deze is voor jou.’

Ze kijkt me blij verrast aan. ‘Voor mij? Wat attent.’

Uit het oog, niet uit het hart, denk ik. Ik vind het zelf ook aardig attent van mezelf. Onderweg op de snelweg heb ik de presentjes uit een vitrine van een tankstation gegrist.

Ik draai mijn hoofd scheef naar haar toe en bestudeer haar en profil. Zwart haar tot op de schouder, vochtige lippen en rood gestift, vrouwelijke kin en hals. Ik snap weer waarom ik me tot haar aangetrokken voel. En haar kuiltje, dat heb ik het meest gemist. Ik was het bijna vergeten. Door zo’n klein gezichtskenmerk herken je een persoon onmiddellijk uit duizenden. Het is bijzonder hoe onze hersenen werken. Door het kuiltje in de wang worden bij mij erotische gevoelens opgeroepen. Dat heb ik een tijd gemist. Ik heb haar gemist.

Carey trekt het cadeaupapier stuk en ontdekt een doos met Merci chocolade. ‘Leuk.’

Mijn schouder speelt weer op. Leuk? Hoezo, leuk? Ik voel dat ik kwaad word. Niet reageren, denk ik, niet reageren. Als Quasimodo ga ik over het bord spaghetti hangen en schrok de meelslierten naar binnen. Vanbinnen voel ik dat ik me wil afschermen. Ik wil niets met haar te maken hebben. Ik vraag me af waarom ik hier naartoe ben gekomen. Had ik niet beter thuis kunnen blijven?

Ik schrik als er iets voor mijn gezicht bungelt.

‘Bedoel je dit?’ vraagt ze.

‘Dank je,’ antwoord ik, terwijl ik het bestek neerleg en het oplaadsnoer aanpak. De smartphone uit mijn broekzak leg ik op tafel en probeer het stekkertje van haar telefoonsnoer in het gat te wurmen. Het past niet.

‘Die van mij heeft een mini-usb.’

‘Je knoeit, Jules.’ Ze wijst naar de spaghettislierten die naast mijn bord liggen.

‘Heb je het tegen mij?’ vraag ik verbaasd en wijs naar mezelf.

‘O, sorry.’ Ze slaat haar hand voor de mond en staart me verstijfd aan.

Een golf van woede stroomt door mijn lichaam en ik sla met mijn vuist op tafel. Het mes en de vork kletteren op het bord. Stofdeeltjes uit het tafelkleed springen omhoog.

Carey schuift haar stoel opzij. ‘Sorry, zeg ik toch, zo bedoelde ik het niet.’

Ik duw mijn stoel naar achter en buig over haar heen.

Ze deinst terug, duikt in elkaar en knippert met haar ogen.

Mijn schouder tintelt. Ik hoor dat ik aan het schreeuwen ben. ‘Ik ben hier tien minuten binnen en jij begint tegen me aan te zeuren.’ Ik hap naar adem. ‘Je hebt je niet geschoren, je moet fatsoenlijk eten. Tegen je eigen kind praat je zo.’

‘Zo bedoel ik het niet, zei ik toch.’ Ze slikt en een traan loopt over haar wang.

‘En de chocola is zeker ook niet van het goede merk.’

‘Houd alsjeblieft op, Jules.’

Dit loopt uit de hand, denk ik, ik moet afkoelen. Mijn lippen knijpen samen en ik been naar de keuken. Mijn geschreeuw en overheersing gaat vanzelf. Controle ontbreekt. Zo wil ik niet zijn. Ik sla een keer tegen mijn hoofd en hoop dat de verwarring verdwijnt. Mijn bovenlijf hangt over het aanrecht en ik moet bijna overgeven. Een waas trekt voor mijn ogen. Ik neem een slok water uit de kraan. Een aanval van draaierigheid overvalt me en mijn oren bonken.

Iemand tikt me op mijn schouder en er wordt wat gezegd. Ik versta niet wat. Mijn tanden klemmen met kracht op elkaar. Ik draai me om, zie een arm op me af komen en in een reflex sla ik de arm naar de zijkant en stomp de gedaante vol op gezichtshoogte.

Een schaduw zakt voor me in elkaar.

De waas trekt langzaam weg voor mijn ogen. Mijn mond valt open, kracht en energie stromen mijn lijf binnen. Dat voelt goed. Als het zicht scherper wordt, schrik ik dat Carey voor me op de grond ligt. Ik kniel naast haar neer en staar naar haar gezicht. Haar lippen zwellen op en zij kijkt beduusd.

Ze kijkt langs me heen. ‘Rotzak!’

‘Zo was het niet bedoeld.’ Het dringt tot me door wat ik heb gedaan.

Ze schuift over de grond naar achter en met angst in de ogen.

Ik grijns, heb moeite met slikken en bied haar een hand aan om haar omhoog te helpen.

Ze duwt mijn hand weg en kijkt me kwaad aan. ‘Verdomme, wat… ben jij… een lul!’ Ze kan de woorden nauwelijks tussen het snikken door uitbrengen.

Ik heb me toch al verontschuldigd, denk ik. Ik raak geblokkeerd.

Carey voelt aan haar kin, terwijl ze opstaat. ‘Moet je zien wat je hebt gedaan?’ Ze trekkebeent de keuken uit. ‘Ik herken je niet meer.’

‘Het spijt me.’ Ik loop als een hondje achter haar aan. ‘Het spijt me oprecht. Ik heb te weinig controle over mezelf, dat weet ik.’

‘Je moet wat aan de jezelf doen, zo wil ik niet met je verder.’ Ze kijkt me nadrukkelijk aan. ‘Ik kan toch niet zo door met jou.’

Wat is er van je geworden, Jules?

Daar hadden ze me tijdens de voorbereidingen op de missies al voor gewaarschuwd, dat dit een van de gevaren kan zijn. Ik beschouwde het als flauwekul en heb hulp en begeleiding veronachtzaamd. Je bent zo goed getraind en je leert hoe je jezelf moet redden in de meest extreme omstandigheden, in de vrieskou en in een hittegolf. Je weet te overleven, alleen hier gaat het niet over natuur- of oorlogsgeweld. Dit betreft je vriendin met haar verwachtingen en gevoelens. Duizend keer ingewikkelder. Dat leer je niet op een commandotraining.

Carey pakt in de slaapkamer haar koffer in. ‘Je bent gek geworden.’ Ze snikt erbij. ‘Jezus, Jules…’

Het raakt me wat ze zegt. Ik laat me op de rand van het bed zakken. ‘Wat kan ik doen om het goed te maken?’

‘Het had zo leuk moeten worden.’ Ze loopt naar de slaapkamer en tilt Max uit bed. Ze rijdt daarna de koffer aan de ene hand en Max op de arm naar buiten naar haar auto.

Ik volg hen op de voet.

Ze duwt me aan de kant, alsof ik in de weg sta, gespt Max vast in zijn autokinderzitje, legt de koffer in de achterbak en gaat achter het stuur zitten. ‘Is dit wat je wilt? Is dit waarom we bij elkaar moesten komen?’ Tranen rollen over haar wangen. ‘Zo kan het niet, Jules. Doe er wat aan.’

Ik verstijf en duw de deur van haar auto dicht.

Max staart mij aan vanuit zijn kinderzitje op de achterbank. Met slaapstrepen op zijn wang, duim in de mond en de knuffel op schoot.

Carey voelt aan haar kaak, start de motor en rijdt achteruit de oprijlaan af.

Aan de beweging van haar lippen achter de autoruit herken ik wat ze tegen me zegt. ‘Klootzak!’ Haar schouders schokken daarna op en neer.

Autobanden knerpen over het grind, de achterlichten verdwijnen de straat uit.

Verlaten en alleen sta ik hier. Het legt een sluier over vandaag. Ik heb het mooi voor elkaar, denk ik. Misschien moet ik inderdaad aan mezelf werken. Ik weet niet wat dat betekent. Ik zou niet weten hoe. Daarna sjok ik terug naar de woonkamer en staar naar mijn hand. Geen schram te zien. Ik ken mijn eigen krachten niet. Ik ben een gevaar voor mezelf geworden. En voor anderen. Die verrekte oorlog is mij niet in de koude kleren gaan zitten.

Op de eettafel staat het ingepakte cadeautje van Max.

Je hebt het mooi voor elkaar, Jules.

3 Utrecht

De ruitenwissers zwiepen de regen van de voorruit. Een rukwind duwt mijn Mazda MX5 opzij. Als het niet zulk slecht weer was, dan verplicht deze auto mij tot hard rijden. Ik druk op de aanknop van mijn telefoon en zie dat de telefoonbatterij leeg is. Misschien maar beter ook. Ik zou niet weten wat ik tegen Carey moest zeggen. Zo eenvoudig is het leven niet, kerel. Rex ligt naast me op de bijrijdersstoel, hij gaapt en legt zijn hoofd op de stoelzitting. Ik aai hem over zijn kop.

Ik neem op de A2 richting Amsterdam de afslag Utrecht- Centrum en rijd na een tijd op de Weg der Verenigde Naties. Het voelt goed dat ik weer thuis ben, in mijn geboorteplaats. Ik sla rechtsaf de Amsterdamsestraatweg in en parkeer mijn auto in de parkeergarage tegenover mijn appartement. In mijn woning knip ik het ganglicht aan en smijt mijn sporttas in een hoek.

Rex glipt langs me heen en draait een paar rondjes om me heen.

‘In je mand.’ Ik wijs naar zijn vertrouwde mand voor de zitbank. Het is belangrijk dat hij voelt dat ik zijn baas ben. Hij reisde jarenlang als metgezel op missies met mij mee. Als ik in Nederland ben, dan slaapt hij altijd bij mij thuis. Hij is een speciaal opgeleide Mechelse herder en werd ingezet om geïmproviseerde explosieven op routes en bij objecten bijtijds op te sporen, en verdachten staande te houden. Zijn zintuigen detecteren beter dan welke technologie dan ook. Hij is gepensioneerd, zijn haren beginnen uit te vallen en hij sleept wat met een achterpoot. Ouderdom komt met gebreken.

Ik wist het, dat ik mijn oplader thuis had laten liggen. Mijn telefoon zet ik aan de oplader, die naast de televisie ligt, duw de terrasdeuren open en bewonder het panorama van het stadscentrum van Utrecht vanaf mijn dakterras.

Wat ben ik toch een zak! De situatie met Carey slaat een krater in mijn zelfvertrouwen.

Mijn begeleider had een keer tegen mij gezegd: ‘De beelden van geweld en oorlog stapelen zich op, dan komt het plots als een explosie naar buiten en is het niet meer te stoppen.’ Met mijn verstand kon ik hem volgen, alleen ik voelde het niet zo. Mijn schouder begint op te spelen. ‘Laat opgekropte agressie niet uitmonden in schelden en huiselijk geweld,’ hoor ik hem zeggen. ‘Jullie zijn geconditioneerd als een machine, skills en drills. Het zit erin geramd. Praat erover met elkaar, en met mij.’ Makkelijker gezegd dan gedaan.

Ik adem diep in en staar tussen twee flatgebouwen naar de Domtoren, die prijkt aan de horizon.

Good to be back home, boy.

Dat beeld met de kerktoren maakt me stil. Beneden spatten regendruppels op de straat onder me. Van de kerk uit de middeleeuwen resteren het koor, het dwarsschip en de toren, het schip stortte in bij een tornado. Iedere keer als ik naar de Dom kijk, denk ik aan die maat die door een ontploffing zijn been moest laten amputeren. Zijn ledemaat net zo afgesneden als de toren van het schip. Als ik niet oppas, dan stort ik ook in.

Ik hoor gestommel in het appartement onder mij. Daar woont een vrouw uit het onderwijs, midden veertig schat ik, ze lijkt vrijgezel. Alhoewel, door de geluiden die ik ’s nacht hoor, weet ik dat niet zeker. Ze doet dingen die ik niet wil weten. Spare me the details. Boven me verblijft een jong stel, dat meestal buitenshuis is. Ik zie haar nooit en hem groet ik soms als ik mijn postbus leeg. Haar rijke pappie heeft dat appartement gekocht. Met de rest van het complex heb ik geen contact.

Ik sluit de deuren van het dakterras, dat blank staat van regenwater. Ik heb gedurende de terugweg van Durbuy naar Utrecht geen berichten kunnen ontvangen. Ik hoop dat het goed komt met de relatie met Carey, ook al heb ik weinig tijd voor privézaken. Als commando heb je nauwelijks burgervrienden, omdat je lang in het buitenland bent. En zeker als je, zoals ik, een vriendin hebt – althans dat hoop ik – dan besteed je de tijd die je over hebt aan haar. Tijdens intensief trainen en operaties uitvoeren, ontstaat een hechte broederschap met je makkers en daar komt niemand tussen. Voor de rest ontbreekt de tijd. Waarom huur ik dit appartement eigenlijk? Ik ben er bijna nooit, maar ik weet ook dat iedereen een eigen plek op de wereld wil.

Ik pak een flesje bier uit de koelkast, sleep me naar de bank en plof neer. Ik slok het gele vocht in een paar teugen achterover. De jeuk op mijn schouder wordt minder. Iedere avond drink ik een paar glazen. Het hoort erbij als mannen terugkeren, schreef een journalist een keer in een dagblad, alcohol onderdrukt spanning. Bij mij ontstaat juist een gevoel van vrijheid, alsof de geest zich verheft. Dat brengt je in een heerlijke staat van bewustzijn. Of dat met drugs ook zo is, dat weet ik niet. Die gebruik ik niet, ik wil niet ontslagen worden.

Ik besluit een tweede flesje uit de koelkast te halen, ik heb zin om dronken te worden. Ik staar wezenloos naar buiten zonder echt iets te zien. Buiten klinkt het getik van regendruppels. Een bliksemschicht flitst langs de zwarte hemel. Wat een pokkenweer. De laptop die naast me op de bank ligt, trek ik achteloos op schoot en ik kijk of er e-mails ongelezen zijn. Ik blader wat door de berichten. Omhoog, omlaag, naar boven, naar beneden.

Een e-mail trekt als een krachtmagneet mijn aandacht. Ik ben iets aan het onderzoeken, schrijft hij. Dat is de eerste zin. Shit, wacht even, wat staat er? Ik ga rechtop zitten en lees opnieuw.

Ik ben iets aan het onderzoeken.

Dit bericht moet je aan niemand laten lezen.

Je moet oppassen.

B4

Wat is dit? Oppassen? Niemand laten lezen? Ik focus op de afzender van de e-mail en constateer dat John het bericht heeft gestuurd. De datum van het bericht is vandaag, zestien uur tien. Ik was bij Carey in België. Waar gaat dit over? Waarom stuurt hij mij dit bericht? Onderaan de e-mail staat: B4. Be-vier. Zo onderschrijft hij altijd zijn e-mails. Dat deed hij alleen naar mij, zijn beste vriend.

John Bevier.

Mijn blik blijft lang hangen bij de woorden: Je moet oppassen.

4 Den Haag

Generaal Bergenhenegouwen loopt door een afgelegen straat en leunt in een nis met zijn rug tegen een gevel. Het is donker. Hij staart naar boven en ontdekt een rood lichtpuntje aan de hemel. Hij weet dat Mars met het blote oog goed te zien moet zijn. Als hij er iets naast kijkt, dan prikt de oranjerode ster op zijn netvlies. De buitenlucht voelt dun en ijl. Net zoals daarboven op Mars, vermoedt hij. Heel vroeger was het de planeet van de god van vuur, oorlog en vernietiging. Zo voelt hij zich ook: vurig en vechtlustig. Hij loert om zich heen, wil niet gezien worden en stapt over een regenplas een deur binnen. De houten planken kraken onder zijn laarzen. Hij hangt zijn lange, zwarte leren jas aan de kapstok. Thuis heeft hij zijn jas van zijn werk met kraag met goudgeschulpte rand en aan weerszijden vier sterren uitgedaan en zijn leren jas aangetrokken. Leer geeft hem een gevoel van macht. Hij trekt zijn overhemdmouwen iets op en tatoeages op de armen worden zichtbaar. De muren van de hal zijn zwart geschilderd. Pikzwart. Een rilling loopt over zijn rug. Op de deuren aan beide kanten van de gang prijken symbolen. Hij kent die uit zijn hoofd. De tekst op de laatste deur leest hij voor de zoveelste keer.

Houd de deur dicht. Als die open blijft, lekt alle donker weg.

Voor de tijd van de dag is het stil. Geluidloos beklimt hij de trap en belandt in een kamer. Niemand doet hier de deur op slot. Dat is voorschrift. Bescherming voor het personeel. Een peertje aan het plafond verlicht de ruimte. De kamer lijkt op een gevangeniscel: een bed, tweepersoons bedekt met een sprei, een wastafel met gebarsten spiegel, een handdoek en een stuk zeep. Iedere week vlucht hij hier naartoe. Al jarenlang zoekt hij rust op deze plek.

Hij verkleedt zich, gaat op de rand van het bed zitten, legt zijn smartphone op het kastje naast zich en knipt de lamp uit. Het beddengoed ruikt muf. In het donker hangt zijn hoofd naar beneden en zijn oren staan op scherp. De stilte is indrukwekkend. Dat hij hier mag zitten en de gelegenheid krijgt waardeert hij zeer. Iedere keer weer. Alleen hij voelt zich vandaag schuldig. Schuldig naar zijn vrouw. Hun verhouding zit op een dood punt. Zeker als het om fysiek contact gaat, is het absolute nulpunt genaderd. Hij houdt zich vast aan de keer dat ze zei: ‘Ik weet dat je meer wil en als het niet meer gaat, dan mag je best ergens anders vertier zoeken.’ Door haar tranen heen bedoelde ze niet dat hij naar zo’n tent moest gaan. Ze bedoelde meer een by side, iemand voor aan zijn zij en naast je in bed. Misschien kon zij er zelfs vriendinnen mee worden, stelde hij zich voor. De mogelijkheid om ergens anders aan je gerief te komen, maakt dat hij niet bij haar weg hoeft. Hij heeft daar toch recht op. Ieder bezoek laadt hem voldoende op om het met haar vol te houden. Hij houdt namelijk van haar. Een relatie verschuift in de loop van de jaren, dat weet hij. En dat weet zij ook. Hij weet zeker dat hij dit nooit tegen zijn dochters zou zeggen. Die zouden er van walgen, stelt hij zich voor. Als die meiden zelf boven de vijftig zijn, dan worden ze milder en hebben ze meer geleerd van het leven. Dan weten ze wel beter. Hij is zesenvijftig en voelt zich goed. Hij heeft een onuitputtelijke libido. To spread the sperm. Daar heeft hij behoefte aan. Zo noemde hij dat een keer en hij moest er zelf om lachen.

Ik zal beloond worden.

Er wordt op de deur geklopt.

Bergenhenegouwen schrikt op en tikt twee maal met de zegelring aan zijn ringvinger op de verwarmingsbuis achter hem. Dat is de afspraak. Door te kloppen geef je iemand toestemming om jouw ruimte binnen te komen en als je er niet van gediend bent, dan reageer je niet.

De deur piept open, een schim schuift naar binnen en neemt naast hem plaats op het bed. Ademhaling klinkt hard in de stilte. Hij voelt een hand over zijn gezicht en vingers kan hij niet onderscheiden. De snee in zijn wang tintelt.

Een vrouwenstem mompelt, terwijl zijn hoofd naar achter wordt getrokken.

Bergenhenegouwen opent zijn ogen.

‘Ik sta tot je beschikking.’

‘Wat zei je? Verstond ik nu: je?’

‘U… uw beschikking.’

‘Dat klinkt een stuk beter.’

‘Dat zal niet meer gebeuren.’

Weer komt dat gevoel van macht naar boven.

Zijn telefoon rinkelt. Het schermlicht van de smartphone springt aan en verlicht een deel van de kamer. Hij moet dit opnemen en veronderstelt dat zij dat ook weet. Daarom blijft hij stil zitten en wachten.

De telefoon gaat weer over.

Bergenhenegouwen ziet de vrouwenfiguur in een leren pak met kettingen om haar nek opstaan. De schim grist de smartphone van het kastje naast het bed, verschijnt voor hem en duwt het apparaat tegen zijn oor.

‘Kun je vrijuit praten?’ vraagt de beller.

Bergenhenegouwen voelt handen tussen zijn benen. ‘Nee, een moment.’ Hij houdt haar hand tegen en houdt de telefoonmicrofoon tegen zijn borst. ‘Wil je me alleen laten?’

‘Moet dat nu?’

‘Ja, dit is belangrijk.’

De schim staat op en daarna hoort hij gepiep van een deur die open en dicht gaat.

Bergenhenegouwen brengt de telefoon weer aan zijn oor. ‘Ga je gang.’

‘Heb je erover nagedacht?’

‘Ja.’

‘Vertel,’ wil de beller weten.

‘Ik zal openhartig spreken.’

‘Laat me niet wachten, ben je een stap verder?’

‘De politiek neemt ons niet serieus en dat zal moeten stoppen.’

‘Dat ben ik met je eens.’

‘Ik weet niet goed hoe ik hen kan benaderen.’ Bergenhenegouwen ademt zwaar.

‘Ik kan je daarbij helpen, ik ken het politieke circuit van binnenuit.’

‘Ik laat me graag adviseren.’

De beller is een tijd aan het woord. Bergenhenegouwen sluit zijn ogen en luistert, de verbinding is niet al te best.

‘Dat is duidelijk, ik ga het in gang zetten.’ Hij praat als de beller gestopt is met praten.

‘Zoals afgesproken, ik bel jou, jij mij niet.’

‘Ik wacht af.’

De beller verbreekt de verbinding.

Bergenhenegouwen tikt met de zegelring op de verwarmingsbuis.

De vrouwenfiguur komt binnen en gaat weer naast hem zitten. Alles is net zo donker als eerder.

‘We kunnen verder.’ Bergenhenegouwen hoort dat een voorwerp van de vloer opgeraapt wordt.

Een slag van een zweep op zijn rug geeft een schrijnend gevoel. Hij voelt een spanning in de onderbuik.

De vrouwenstem fluistert in zijn oor: ‘Zo zo, we kunnen verder…’

Bergenhenegouwen schraapt zijn keel. ‘Wat is de beloning?’

De schim praat zacht. ‘Die zal zoet zijn.’

Een moment is het stil.

Bergenhenegouwen sluit zijn ogen van genot. ‘En wat levert het op?’

‘Genoeg, daar zul je van op kijken.’

Een tweede slag klapt op zijn schouder.

‘Hard genoeg?’

Het knallen van de zweepslag vult de kamer.

5

KABEL

Vertrouwelijk

SAMENVATTING

De Amerikaanse ambassadeur signaleert dat de Nederlandse krijgsmacht overweegt de militaire aanwezigheid in Afrika uit te breiden. Dat streven wordt concreter als het draagvlak voor voortzetting van een missie in Afghanistan snel afbrokkelt. De politicus, voorstander van de geïntegreerde benadering van veiligheid en ontwikkelingssamenwerking, laat als minister van Ontwikkelingssamenwerking onderzoek doen naar een nieuwe vredesmissie in Afrika, tot woede van een groot deel van de Tweede Kamer omdat de Nederlandse krijgsmacht op het moment op zijn tenen moet lopen om de missie in Afghanistan vol te houden. Een aantal partijen noemen het plan “krankzinnig”.

EINDE SAMENVATTING

6 Den Haag

De minister-president staart uit het raam naar de Hofvijver en strijkt met een hand door zijn haar. Hij heeft een zijscheiding links. Je zou bij een liberaal denken dat de scheiding rechts zou zitten, denkt hij. Hij moet lachen om zijn eigen linkse plaagstoot. Hij schuift met zijn duim zijn bril over zijn neus naar boven. Door de ronde borrelglaasjes doet deze intellectueel aan. Sober en chique. In de weerspiegeling van het glas-in-lood raam vraagt hij zich af of hij echt zo exemplarisch is als zijn brilglazen. Zo doorzichtig, je ziet hem nauwelijks, schreef een hoofdredacteur van een mannenblad. Met een zelfvoldane blik. Nogal overdreven geformuleerd, vindt hij zelf. Hij brengt zijn hoofd dicht naar het raam en schrikt van de grijze haren bij zijn slapen.

Die blik, die bril en dat haar. Daar moet ik het mee doen, denkt hij.

De dagen in de politiek eisen zijn tol. Hij draait zich om en ervaart het als een eer om in deze kamer uit de eerste helft van de veertiende eeuw mensen te mogen ontvangen. Hij heeft een rustpauze, straks heeft hij een afspraak met de minister van Defensie.

Het Torentje diende vroeger als zomerprieel voor de graven van Holland en vandaag werkt hij aan zijn bureau binnen de houten muren die naar eeuwen van politiek en macht ruiken. Niet iedere dag fris en fruitig, dat weet hij. Misschien moeten al die ruimtes een keer flink opgeknapt worden. Politiek is niet altijd fris en smakelijk. Politiek is de kunst van het mogelijke en niet voor bange mensen. Hij heeft aan de macht geroken en weigert die uit handen te geven. Waarom zou hij ook, geen leider die het over kan nemen. Er is geen alternatief. Hij zit aan het eind van zijn tweede kabinet en kan aan zijn derde beginnen. Hij kan het drie, vier of als het moet vijf kabinetten volhouden. Het gaat hem niet om het aantal keer. Het gaat enkel om wat je voor je land weet te bereiken. En daar is genoeg te doen. Verkiezingen zijn geweest en de formatie schiet voor geen meter op. Het zou prachtig zijn als hij de geschiedenisboeken in gaat als de premier met een rij van minstens twee of meer kabinetten op zijn naam. Hij weet wie hem voorgingen. Met drie kabinetsperiodes en zelfs vier. Verdomme, zij waren van andere partijen, denkt hij met ergernis, dat kan ik beter.

Hij schuift achter zijn bureau, ziet op zijn horloge dat het vijf voor tien uur in de avond is en opent een map met een update van de missie. Een saai verhaal over de actuele toestand. Niet saai omdat er niets te melden valt, maar saai omdat de vorderingen te langzaam gaan. De missie duurt te lang. Hij had daar al lang weg willen zijn. Onderwerpen van missies laat hij over aan de minister van Defensie. Die redt zich normaal gesproken prima.

Hij trommelt met zijn vingers op het bureaublad en mijmert weg. In de nationale media wordt hem soms verweten dat hij halfzacht is. Een halflinks doetje. Dat is onzin. Als student droomde hij er al van om minister-president te worden.

Hij snuift een keer en bemerkt in zijn ooghoeken dat de fontein in de vijver stopt met sproeien. Straks moet hij twee ministers een berichtje sturen. Ze hebben een fors meningsverschil. Hij wil helemaal niet weten waarover. Hij gaat ze in een hok duwen en laat ze het lekker zelf oplossen.

Toch mooi, denkt hij, de baas van het spul. Ieder land krijgt de leider die het verdient. Dat ook. Blijkbaar verdient hij het dan, al weet hij dat je dit gezegde niet kan omdraaien. Hij vindt zichzelf ongeëvenaard flexibel. Hij weet zich met politici van verschillende partijen te handhaven.

Zijn telefoon gaat over.

‘Hallo, Jan-Willem.’

Hij had de naam op zijn smartphone al gezien. De minister van Defensie.

‘Ik neem Intimus mee.’

‘Prima.’

‘Er speelt wat bij defensie.’

‘Iets bijzonders?’

‘Ja, je hoort het zo.’

‘Tot zo.’

Komt Intimus mee? Dan moet er iets aan de hand zijn. Intimus is Tweede Kamerlid, zijn vertrouweling en staat hem altijd bij met raad en daad. De eerste minister vindt het van cruciaal belang dat Nederland een rol speelt op het internationale toneel. Nederland is een van de landen die een stoel wil bij de G20-tafel. Alleen landen met een goed begrip van hun internationale verantwoordelijkheid worden uitgenodigd. Hij weet dat Nederland waarschijnlijk naar Afrika zal gaan, vooral omdat de sociaaldemocraten dat zo graag willen. De standaardhouding van die partij is altijd geweest: naar Afrika, naar Afrika! Ieder jaar heeft de partij een vrolijke, kleurrijke Afrika dag in het Tropeninstituut. Hij heeft helemaal niets met Afrika, althans voelt hij niet de behoefte om troepen daar naartoe te sturen.

De deur zwaait open. De minister van Defensie en Intimus nemen plaats.

De minister-president loopt om zijn bureau heen. ‘Fijn dat jullie zo snel konden komen.’

‘We moeten praten.’ De minister van Defensie kijkt de premier aan.

De premier laat zich in zijn stoel zakken en trekt de informatiemap voor zich. ‘Goed, laten we starten. Wat is de laatste informatie?’ Hij wil precies weten wat daar gebeurd is. Hem valt op dat de minister een zwart, leren jasje draagt.

‘Er zijn vandaag twee militairen omgekomen.’

‘Dat is niet goed. Was het een ongeluk?’

‘Ja.’

De premier schuift zijn brilletje naar boven op zijn neus. Intimus luistert aandachtig.

De minister overhandigt de premier het persbericht. ‘We hebben hun familie al geïnformeerd. Dit bericht staat om verzonden te worden. Ik zal de pers zelf te woord staan.’

De premier trekt een grimas. ‘Laat de slachtoffers zo snel mogelijk naar Nederland overkomen.’

‘Dat gaan we zeker doen.’

‘Mooi.’ Hij neemt een slok van zijn thee. ‘Vervelend bericht. Zeker weten dat dit een ongeluk is?’

Tegenover hem schuift de minister oncomfortabel op de stoel. ‘Zeker.’

‘Moeten we wat doen voor de camera?’ vraagt de premier, terwijl hij Intimus aankijkt.

Intimus knipt zijn ogen halfdicht. ‘Dat kan wachten, ik houd het zelf in de gaten.’

Met zijn handen op elkaar leunt de premier voorover. ‘Mooi zo. Gaat dit voor ons vervelend worden?’

‘Laten we kijken, hoe het zich ontwikkelt. De inhoud van ons verhaal staat als een huis.’

De premier sluit zijn informatiemap. ‘Zullen we een biertje drinken?’

7

DAGBOEK VAN HELDEN.

Commando’s. Scherven.

Stapels raketkisten liggen in de loods, het is een flinke vondst. Geen teken van de rebellen. Je kunt duidelijk zien dat ze hier geweest zijn. Lokale burgers bevestigen dat hier vreemdelingen gespot zijn. Scherpe munitie wordt straks gecontroleerd tot ontploffing gebracht.

EINDE EPISODE.

8 Utrecht

Wat een zwijnenstal!

Ik gooi mijn kistjes uit en kijk naar mijn woonkamer: metalen barkrukken, zwarte hoekbank, zwarteiken eettafel, walnoten tv-spiegelkast, keramische retro vazen. Alleen intimi weten dat ik deze spullen kan aanschaffen van de onkosten- en gevarenvergoeding van de missies van de afgelopen jaren. Ik zou na iedere buitenlandse operatie van dat geld mijn hele inboedel kunnen vernieuwen. Die gedachte alleen al. Ik zeker weer nieuwe meubels aanschaffen en mijn maten stof happen in Afghanistan. Ik woon liever met mijn makkers in een container, die op de legerbasis in de woestijn met wapendepots, legervoertuigen en –tenten staat.

Voetstappen in het appartement boven me verstoren de stilte. Het zal de buurvrouw zijn. Zo te horen heeft ze bezoek. Ik heb vandaag niet gegeten en mijn ogen voelen branderig en geïrriteerd. Languit laat ik me op de bank vallen en stel me voor dat ik hier door gebrek aan voedsel levenloos op het vloerkleed zou komen te liggen met mijn armen en benen in zo’n houding, zoals je dat in politiefilms ziet: langs het lijk een krijtlijn getrokken met een rood-wit lint er omheen. Een slungelige politierechercheur strompelt binnen met een oog half dichtgeknepen van de sigaar in zijn harses, bekijkt mijn appartement en vraagt zich af wat hij moet met dat lijk. Daar zit niemand op te wachten. Tegelijkertijd weet ik niet wie er zich om mij zou bekommeren als ik hier ergens in een kamerhoek uitgehongerd en zonder levensadem zou liggen te creperen. Ik hoop dat Carey zich dan wel zorgen om me maakt.

De deurbel klinkt. Als ik me uit de bank omhoog duw en de deur open, schrik ik dat Volboom voor me staat.

Ik bal mijn vuist, met mijn duim over mijn vingers. ‘Wat komt u hier doen?’

Kolonel Volboom heeft een lege blik in de ogen. Hij doet wat hij normaal nooit bij mij doet: hij schudt me de hand. ‘Gecondoleerd.’

Ik weet niet waar hij het over heeft.

Hij loopt langs me naar de woonkamer en we gaan tegenover elkaar aan de eettafel zitten.

Volboom trekt zijn jas recht. ‘Heb je het al gehoord?’

Het lukt me niet te antwoorden, ik ben in de war dat hij hier is. Ik neem een grote slok uit de bierfles.

Volboom wrijft met een hand over zijn gezicht. ‘Wat een klote toestand.’

‘Wat bedoelt u?’

‘Heb je het dan niet gehoord?’

‘Ik weet niet waar u het over heeft.’

‘John is verongelukt.’

Ik verslik me in een slok bier. Mijn hart klopt onrustig door mijn hals.

‘Wat?’ vraag ik, terwijl ik het gemorste bier op mijn shirt weg probeer te vegen.

Hij praat verder met een grafstem. ‘Hij is verongelukt.’

‘John? Heeft hij een ongeluk gehad?’

‘Hij is ver-on-ge-lukt.’ Zijn stem klinkt geïrriteerd.

De lettergrepen hameren er bij mij in.

Volboom steekt zijn hand uit. ‘Ja, verongelukt.’

Zwarte vlekken dansen voor mijn ogen.

‘Het ongeluk gebeurde vanochtend vroeg. Ik kan me het moeilijk voorstellen, hij was goed opgeleid. Hij wist altijd wat hij deed.’

Het zal toch niet waar zijn dat John dood is. Verongelukt? Vragen schieten door mijn hoofd.

‘Dat is wat ik weet.’ Volboom houdt daarna dan een tijd zijn mond.

Ik staar verdwaasd voor me uit en zeg niets. Dat lijkt bij deze situatie te passen. Een doods moment.

Dan gaat Volboom verder. ‘Het zal hard voor je aankomen, dat begrijp ik.’

Ik voel een kramp in mijn buik en open mijn mond om iets te zeggen, maar ik vind geen geschikte woorden.

‘Gecondoleerd, Jules.’

‘U ook gecondoleerd,’ wil ik zeggen, alleen mijn stem blokkeert.

Rex strompelt naar Volboom en gaat dan naast mijn stoel zitten. Hij lijkt wat te voelen. Ik aai hem over zijn kop en probeer te glimlachen.

We zitten stil tegenover elkaar en staren onhandig voor ons uit. Hij lijkt deze situatie zo goed te vinden. Ik trouwens ook. Goed is het verkeerde woord. We zitten gezien de situatie passend tegenover elkaar. Na een tijd van wachten en staren sta ik op en haal, zonder wat te vragen, twee flesjes bier. We drinken het op alsof het limonade is en kijken elkaar af en toe aan. Mijn emoties verberg ik achter een masker van verdriet.

‘Wat hebt u precies gehoord?’

‘Ik heb het bericht gelezen, het zal vandaag in de media verschijnen. Het reisdoel van de helikopter was een legerbasis, ongeveer honderd kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad. Drie kwartier na het vertrek uit Kabul crashte de helikopter tegen een bergrug. In het bericht stond dat geen van de inzittenden het ongeluk heeft overleefd.’

‘Stop maar, stop maar.’ Ik houd een hand omhoog en zucht een keer diep. ‘Wat moeten we nu?’ Ik zet een bierflesje voor hem neer en de tweede aan mijn mond.

Volboom giet een slok bier achterover. ‘Ik ga wat zaken regelen.’

Mijn rugspieren voelen strak. ‘Wat bedoelt u? Ik ga wat regelen?’

‘Zijn familie informeren, zijn makkers.’ Hij leunt met het hoofd in zijn handen en kijkt me streng aan. ‘Ze zullen het bericht van mij horen, begrijp je?’

We houden een tijd onze mond en drinken. Ik weet niet goed wat we moeten doen. Mijn hoofd lijkt leeggelopen en mijn hersenen zijn tot stilstand gekomen. Ik denk aan John en ik probeer hem voor me te zien. Door mijn verdriet lukt dat slecht. Ik heb het gevoel in een roes te zitten. Een wolk van grijsheid. En John’s bruine kop van de zon met die trotse blik, dat militairgroene shirt en die onverzorgde baard. Ik voel dat we allebei aan John denken, weliswaar aan onze eigen ervaring met hem. Het doet er niet toe welke. Hoe er aan je gedacht wordt, is niet zo belangrijk, als er maar aan je gedacht wordt.

Rex kijkt omhoog naar me en blaft.

We zeggen weer een hele tijd niets en drinken onze derde fles leeg.

Na een half uur richt hij zich op. ‘Ik moet gaan.’

‘Ik loop met u mee.’

Ik mis John nu al. Ik wil Volboom vragen om te blijven, alleen doe dat niet.

Volboom loopt naar de voordeur en slaat met zijn hand op mijn schouder. ‘Houd je taai, kerel. Sterkte.’

Voordat ik het goed en wel door heb, is hij verdwenen en blijf ik beduusd achter, de informatie op me in te laten werken.

Je beste vriend is dood, Jules.

Rex ligt met zijn kop op zijn voorpoten voor me op het vloerkleed te slapen. Hij maakt langzame ademhalingsslagen. Ik liet hem met pijn in het hart zes maanden geleden in het asiel achter. Vanochtend verheugde ik me erop dat ik hem kon ophalen, alleen ik wist niet zeker of hij mij zou herkennen. Hij zag mij bij de kennel komen aanlopen, blafte en kwispelde van blijdschap. Daarna besprong hij me nadat ik het poortje van zijn hok opende. Dat was een pak van mijn hart.

Ik probeer mijn hoofd in de haren van Rex te verbergen. Godverdomme, John is dood.

Uit de geluidsboxen van de gameconsole klinkt een deun, terwijl ik wacht totdat het startscherm van het computerspel verschijnt. Ik neem de controller in mijn handen en staar naar de foto van John op het dressoir. Ik sta er ook op: als kind met een indianenpak, vastgebonden met touw aan een boom, hij met een trotse blik in zijn cowboypak ernaast. Dat beeld van vroeger staat me scherp voor ogen. Als de school uit was, renden we naar de zandvlakte op de hoek van onze straat. Het was mijn beurt om op de uitkijk te staan, vlak achter een heuvel. Ik rende met mijn klappertjespistool en hij met pijl en boog als door boeven opgejaagd achter elkaar aan en riepen tegen elkaar bij het opduiken van de bedachte slechterik: ‘Hands up, dead or alive.’ Als mijn vader dat vroeger tegen mij zei, vond ik dat geweldig klinken. Ik weet niet precies wat het betekende. Mijn vader had het over een westernfilm van vroeger. Dat ging om kinderspel. Tegenwoordig gaat het om grote mensen zaken: geld, politiek, belangen. Het draait om leven en dood. En het doden van je eigen soort.

Hij is dood, Jules.

Ik ben in mezelf gekeerd en de afgelopen tijd was ik erg op mezelf gericht. Nauwelijks durfde ik buiten te komen en had weinig contact met mensen. Ik voel me op dit ogenblik als een rups die zijn vleugels niet durft uit te slaan. Een angstig, bibberend beestje.

John, stuur alsjeblieft een bericht naar Moeder Aarde. Het doet werkelijk fysiek pijn in mijn hartstreek, alsof er een stuk uitgereten wordt.

Mitrailleurs ratelen en granaten ontploffen. Het volume van het geluid uit de luidsprekers naast het beeldscherm staat hoog. Dezelfde soort geluiden als in Afghanistan. We verkenden daar een gebied en merkten dat verderop terroristen zaten. We moesten laten merken dat we voor hen niet bang waren. Hier gingen we een streep trekken. Oorlog voeren lijkt te gaan over strategie, planning en logistiek. Het blijkt vooral te gaan over psychologie en toeval. De tegenstander bedreigen en op een onverwacht moment toeslaan. En duimen dat de aanval een gunstig verloop heeft. Veldslagen worden gewonnen door serendipiteit, door stom gelukkig toeval. Bij ons liep het goed af en we konden ons op tijd terugtrekken. Ook daar was het toeval. Later zou ik voor mijn rol beloond worden.

Mijn vingers glijden door de haren op Rex’s kop, terwijl hij zijn ogen gesloten houdt. Hij gromt even.

De spelcontroller trilt in mijn hand. Door de headset hoor ik spelers in het Amerikaans overleggen hoe ze de volgende ronde gaan spelen. Het gesprek kan ik niet goed volgen. Ze praten slang en tot overmaat van ramp ook door elkaar. En het geluid is niet al te best. Rex kijkt op en sluit zijn ogen. Hij lijkt zich niets aan te trekken van de herrie. Ik liet hem vanochtend op straat uit en werd overvallen door paniek, doordat hij abrupt begon te blaffen tegen een vrouw die vreemd wegrende, terwijl er volgens mij niets aan de hand was. Rex bleef blaffen, totdat de vrouw uit het zicht was. Het voelde goed dat hij voor mij opkwam.

De begintune van het computerspel galmt door de woonkamer. Ik ga rechtop zitten en kijk naar het beeldscherm.

De begeleider zei dat een buddyhond goed is voor je afleiding, regelmaat en rust. ‘Een getrainde hond maakt je ’s nachts wakker en zorgt ervoor dat je nachtmerries stoppen.’

Nou, dat is wat Rex is: mijn makker.

Ik praat hard in de microfoon van mijn headset. ‘Whatsup!’

Op het beeldscherm knippert mijn spelnaam Desert Eagle in de rechterbovenhoek. Ik druk op een spelcontrollerknop en constateer dat we met zes tegen zeven gamers zijn. Ik weet dat het onzin is en voel John als een beschermengel boven mij hangen. Hij lachte zich een keer dood, – het verkeerde woord – dat ik zo intens met de controller bezig was tijdens het gamen. ‘Jij bent verslaafd,’ zei hij tegen mij. Overdreven. De een hangt de hele avond met een bak chips op de bank voor de tv en een ander sleept zich ieder weekend urenlang met wandelschoenen en rugzak door de bossen. En ik speel computerspellen. Nou en, ieder zijn meug.

Een vrouwenstem klinkt. ‘Party up!’

‘My teammate has been killed!’ Ik schrik van mijn eigen woorden.

‘What?’ vraagt een mannenstem.

‘Killed in a chopper.’ Dat klinkt goed en het is waar.

Ik schrik dat ik de mannenstem herken. Schokkerig, staccato en met uithalen. In de lijst van gamers zie ik de naam Atlantis. Die heb ik lang niet gesproken. Ik vond hem op de middelbare school al interessant. Hoe heet hij ook al weer? Een echte vriend kon ik hem niet noemen. Ik zat wel graag bij hem thuis op zijn zolderkamer. Hij was goed in bètavakken en ik kan me herinneren dat hij de godganse dag met speelgoedvliegtuigjes en computers aan het knutselen was. Na ons eindexamen ben ik hem een tijd uit het oog verloren.

Atlantis is een teamspeler: hij houdt je rug in de gaten, loopt samen met je op als het gevaarlijk wordt en informeert je als hij tegenstanders ziet. Dat kan ik me van hem herinneren tijdens gamen. Dat vooral: hij waarschuwt op tijd. Zoals Atlantis speelt, zo opereerde John in werkelijkheid. Risico’s signaleren en op tijd waarschuwen. Hij zou een kloon van John kunnen zijn.

Ik weet het weer, hij heet Mark Mie. Zijn vader was Chinees en zijn moeder Nederlands, als ik me niet vergis. Hij heeft een halfbloed uiterlijk, Aziatisch gezicht, lang zwart haar, behalve de neus en ogen, echt westers.

Het luidsprekersymbool licht op als Atlantis praat. ‘Dit is een ander spel, Eageltje.’

Ja, verdomd, zo noemt hij mij altijd: Eageltje.

De volgende ronde start op. De aftelklok staat op twintig seconden.

Uit het niets verschijnt John’s gezicht voor me: overal bloed, platgeslagen neus en ogen die uitpuilen. Ik schrik ervan en vraag me af hoe zijn laatste seconden zijn geweest. Was hij op slag dood? Of heeft hij lang pijn moeten lijden en om hulp geschreeuwd. Alleen sterven in de woestijn, niets ergens dan dat. Zijn dood moet betekenis hebben, herein interpretiert, achteraf erin geredeneerd. Niets gebeurt zomaar in het leven.

Zestig seconden te gaan geeft het spel aan.

De headset draai ik vast om mijn oorschelp. ‘Hoe gaat het met je, Atlantis?’

Zijn naam flikkert op het scherm. ‘Zo zijn gangetje.’

Mark Mie las vroeger alles wat los en vast zat over Atlantis, de mythische eilandengroep waarvan de echtheid in twijfel wordt getrokken. Alles wat duister of een beetje verscholen is, daar was Mark Mie in geïnteresseerd. Ik heb geen idee waar hij woont en wat hij verder uitvoert. Voor gamen ook niet zo relevant.

‘Helicopter crash?’ Een andere stem. ‘Cool, which game?’

‘Call of Duty?’

‘No, certainly not. H-Hour of course. Come on, shut up and green up.’ Een andere stem.

‘Atlantis, is onze clan vandaag actief? Ik zie de laatste tijd niemand online.’

‘We spelen clanwars en jij speelt al maanden niet meer.’

‘Dat klopt. Ik ben op vakantie in het buitenland geweest.’ Een online leugentje om bestwil. ‘Wat doe jij de laatste tijd? Werk je in de computerwereld?’

‘Ja, zoiets. Bij een bedrijf, computers, netwerken, online beveiliging, dat soort spul.’

Dat soort spul? ‘Websites bouwen?’

‘Nee, internet verbindingen opzetten, routers, switches, beveiliging, toegang tot servers. En wat doe jij?’

‘Ook een soort beveiliging.’ Ik kan niet tegen hem zeggen dat ik als commando opereer. Sterker nog, de special forces mogen niet herkenbaar in beeld. Omdat ik als commando actief ben, is het in verband met de operationele veiligheid essentieel dat ik anoniem blijf.

‘Dan hebben we iets gemeenschappelijks.’ Hij lijkt genoegen te nemen met mijn antwoord.

‘Next round.’ De spelstem is van een vrouw.

‘Life is a game. Before you know, you get killed.’ De stem van de game.

‘Let´s win,’ zeg ik in mijn headset.

De klok op het beeldscherm geeft aan dat het spel over één seconde begint.

‘Start!’

Ik spring in de nacht uit een vliegtuig en zie naast me drie militairen in de lucht zweven. Een angstig gevoel voel ik in mijn buik. We bewegen naar elkaar toe en houden elkaars handen vast, we vallen door de wolken. Onze parachutes springen open. We landen op de grond in een zandstorm en verstoppen onze parachutedoeken tussen de struiken.

‘Ze moeten ons niet zien.’ Ik praat Engels in mijn headset.

Een gordijn van zand maakt het zicht moeilijk. De wind huilt.

‘Sluipen naar Bravo,’ hoor ik mezelf zeggen.

We sluipen als tijgers naar een heuvelrand, een maat naast me verschuilt zich tussen de graspollen.

De wind gaat liggen, het zand dwarrelt neer.

Ik zet mijn nachtkijker op, kijk door het vizier van mijn geweer, zoom in en zie terroristen op een dak staan bij een flatgebouw verderop. Het beeld trilt groen.

Ik zie een terrorist verderop bewegen. ‘Gebouw, zestig meter, vier doelen op het dak. Aanleggen, hoofdschot.’

Ik tuur door het vizier. Het duurt even. Ik geef de eerste opdracht.

‘Fire.’

Vier kogels vliegen door de lucht. Een tel later vallen kerels van een dak. Daarna is niemand meer te zien.

‘Silence, stay low.’ De stem van Atlantis. ‘I think they’ve noticed us.’

Het duurt een tijd voordat er verderop weer beweging is. Terroristen stappen uit een deur en verschijnen boven op een dak, met hun wapens in de aanslag.

‘Zeven stuks,’ hoor ik, terwijl ik door mijn verrekijker loer.

‘Eerst de linker drie.’

We leggen aan. Opdracht: ‘Fire.’

Gedempte knallen klinken.

‘Targets down, two right.’

‘Fire.’

Een suizend geluid.

‘Tango’s are down.’

‘The last two.’

‘Fire.’

Een lichtstreep.

Daarna is het helemaal stil. Door de kijker is geen beweging te zien.

‘The area is clear, sir.’

‘Mission completed.’ De spelstem met een victoriedeuntje klinkt.

We richten ons op, geven elkaar een high-five en dansen pasjes op de muziek van de videogame.

‘Hooyah! LOL, Laughing out loud.’

Omdat ik tussen de spelrondes een minuut de tijd heb, haal ik een fles bier uit de koelkast. Ik heb geen moment aan John gedacht. Zo snel ben je iemand vergeten. Uit het oog, uit het hart.

Als ik naar het computerscherm kijk, zie ik dat een terrorist op me af rent, langs zijn lichaam zwaait een AK-47, zijn kop is omzwachteld met een doek. Hij gooit een handgranaat in mijn richting en een moment later explodeert een helikopter naast me. Een vuurzee spat de lucht in. Hij stopt voor me, draait zich om en schiet me met één schot door mijn hoofd. Hij gaat over me heen liggen en maakt op en neer pompende neukbewegingen. ‘You’re owned.’

Ik word draaierig en knijp mijn ogen dicht. Mijn gedachten zakken weg in een modderpoel. Het beeld van de neukbewegingen herhaalt zich. Ik denk aan het moment dat ik in de gordels op de achterbank zat en het achterhoofd van mijn vader zag. Onze auto begint te glijden en beukt tegen de vangrails. Mijn broertje Robbie, die naast me zit, komt los van de achterbank. Hij vliegt door de auto, knalt met zijn hoofd tegen de voorruit en blijft levenloos op het dashboard liggen. Ik schreeuw de longen uit mijn lijf als mijn moeder naar voren probeert te bewegen om Robbie op te vangen. Die laatste beelden snijden door mij heen. Daarna word ik met een verband om mijn hoofd in het ziekenhuis wakker en weet niet waar mijn moeder is.

De spelcontroller hipt als een mus met schokkerige bewegingen over de grond.