Sluimerend kwaad

Sluimerend kwaad

Ronald van Assen

1e druk oktober 2021

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Jen Minkman

ISBN 978-94-93233-44-7

ISBN E-Book 978-94-93233-47-8

NUR 332/335

©2021 Godijn Publishing

www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

De strijd in de geestenwereld draait slechts om één ding:

Moet je stervelingen tot wanhoop drijven, of ze helpen.

Annet van der Velde

Mensen zijn als vliegen op een rottend lijk.

Zo gauw ze hun werk hebben gedaan, sla je ze dood.

Morissa

(Koningin van Mockelburg)

Voorwoord

Het kwaad zit in ieder van ons. Soms is het zichtbaar, vaak niet. Maar het is altijd aanwezig. Het is verborgen onder de oppervlakte van onze huid en wacht geduldig. Het heeft de tijd.

Het kwaad is als roofdieren. Je ziet ze bijna niet als ze verscholen tussen de bosschages liggen, wachtend op hun prooi. Het lijkt net of ze slapen, maar schijn bedriegt. Ze horen en zien alles. Ze zijn op hun hoede en volgen ongemerkt de lekkere hapjes die argeloos dichterbij komen. Hun prooi heeft niets in de gaten … tot het te laat is.

Bij ons mensen sluimert het kwaad net zo. Het is verborgen tot we dat ene zetje krijgen om het in alle gruwelijkheid te tonen. Dan komt onze ware aard naar boven. We zijn tot de meest afschuwelijke dingen in staat en we genieten er nog van ook. Het kwaad dat we krampachtig probeerde te verbergen voor de buitenwereld wordt plotseling zichtbaar. En als we eenmaal van de vruchten van het kwaad hebben geproefd, probeer het dan maar weer in de sluimerstand te krijgen.

Het verborgen, maar latent aanwezige kwaad in ons, daar gaan de verhalen in deze bundel over. Soms heel duidelijk, een andere keer geniepig. Sommige verhalen zijn grof, gruwelijk, schokkend, walgelijk, misselijkmakend zelfs en doorspekt van geweld. Andere absurdistisch, sprookjesachtig, surreëel. In verhalen kan immers alles.

Een enkel begint heel lieflijk, zoals het openingsverhaal Het meisje in het riet. Als je niet beter weet, denk je dat je een zoetsappig boek voor tienermeisjes in handen hebt, maar niets is minder waar. Het verhaal verandert mee met de hoofdpersoon die transformeert van een lieflijk tienermeisje in een sadistisch, moordend monster.

Moet je zelf niet een verknipte geest hebben om dit soort verhalen op papier te zetten? Misschien wel, misschien niet. Daar vel ik geen oordeel over. Hetzelfde geldt namelijk voor degenen die ze lezen.

Ik wens je veel plezier met deze verhalenbundel. Net als in het echte leven is hier niet alles goud wat er blinkt. Niets is wat het lijkt … en soms is het gewoon zoals het is.

Ronald van Assen

Bodegraven, 2021

1 Het meisje in het riet

1

Klim naar boven, Sanne. Schiet op. Hij komt eraan.

Ik durf niet. Ik ben zo bang.

Houd op met jammeren. Jij bent de uitverkorene.

Ik heb toch alles gedaan wat je vroeg?

Alleen jij kunt de slang tegenhouden. Kijk, hij komt er in de verte al aan. KIJK DAN!

Jij was toch mijn vriendin?

Dat ben ik nog steeds. Ik ben je enige vriendin. Je kunt alleen mij vertrouwen. Klim naar boven!

Waarom moet ik dit doen?

Moet je dat vragen na alles wat ik voor je gedaan heb? Dit is je laatste opdracht. Daarna heb je rust. Ze kunnen je niets meer doen.

Ik ben zo bang.

Je moet ook bang zijn. Iedereen haat jou. Dat weet je toch? Je hebt alleen mij. Moet ik ervoor zorgen dat het keeltje van die lieve Lotte ook opengesneden wordt? Moet ik je ook haar bloed laten drinken? Is dat wat je wilt?

Nee, alsjeblieft. Niet zeggen. Ik doe alles wat je vraagt.

Klim dan naar boven, Sanne. Heel even en dan ben je bij mij. Dan ben je vrij.

Wat als ik de slang niet kan tegenhouden?

De lucht verschiet van donkerpaars naar bloedrood. Overal om haar heen krioelen de wormen. Ze kruipen langs haar benen omhoog. Ze schopt ze weg en probeert ze te vertrappen. Groen slijm kleeft aan haar benen.

Dat kun je. Dat weet ik zeker. Ik ben toch je vriendin? Ik zou je toch nooit iets onmogelijks vragen?

Dan is het goed. Als jij het zegt, is het goed.

Klim naar boven. Het is bijna tijd.

Waarom heeft de lucht zo’n rare kleur, Abyssia? Waarom vliegen er overal monsters? Ze proberen mijn ogen uit te pikken. Ze doen me zo’n pijn.

Ze proberen jou tegen te houden. Ze weten wat voor belangrijke opdracht jij hebt. Ze proberen je bang te maken. Dat hoeft niet want ik ben bij je. Schiet op! De slang is er bijna.

Ik sta klaar. Ik zal mijn opdracht vervullen. Je kunt trots op me zijn, lieve Abyssia.

Spring dan!

Is het echt goed? Hou je echt van me? Krijg ik voor altijd rust?

Spring. Spring, mijn liefste. Je bent bijna vrij. De slang is er bijna. SPRING!

Met een ijselijke gil springt Sanne van het viaduct. Het laatste dat ze ziet, is de doodsangst in de ogen van de machinist voordat haar lichaam uit elkaar wordt gereten. Dan is alles stil.

2

Zes maanden eerder

‘Sanne, wacht.’

Ze kijkt achterom, mindert vaart en stopt langs de kant van het fietspad. ‘Wat is er? Ik heb een beetje haast. Ik ga mijn vader helpen.’

‘Wacht, ik rijd met je mee.’

Sanne en Judith fietsen zo hard ze kunnen. Ze zijn net zestien, zitten in Steenwijk op school en wonen in Oldemarkt. Een leuk klein dorp in de Kop van Overijssel.

Iedere dag rijden ze de lange weg via Paasloo en Steenwijkerwold naar hun school in Steenwijk. Als het mooi weer is, zoals vandaag, is het een lange, maar plezierige fietstocht. Als het giet van de regen is de tocht even lang, alleen niet plezierig.

Sanne woont met haar vader, moeder en zusje Lotte in een boerderij aan de rand van het dorp. Judith woont samen met haar moeder in een nieuwbouwwijk in de dorpskern.

Judith logeert regelmatig bij Sanne op de boerderij. Heerlijk, tussen de koeien.

‘Ga je komende zaterdag iets leuks doen?’

‘Dan is het vijf mei, toch? Volgens mij ga ik dan met mijn moeder en Lotte even naar Steenwijk. Verder niets bijzonders. En jij?’

‘Ook niet veel bijzonders. Kijken of er iets te doen is in het dorp en misschien ga ik naar Marja.’

‘Is er in Kalenberg wat te beleven?’

‘Niet dat ik weet. Ik vind het wel interessant wat ze allemaal doet met haar kruiden en stenen. Je moet eens meegaan.’

‘Dat hocuspocusgedoe is niks voor mij,’ Sanne haalt haar schouders op. ‘Daar ben ik veel te nuchter voor.’

‘Je lijkt mijn moeder wel. Die vindt het ook niks. Maar zij praat alleen de dominee na.’

‘Dat jij zo over je moeder spreekt. Dat hoef ik niet te proberen. Ik zou dat nooit doen ook.’

‘Nee, jij niet. Jij bent zo braaf,’ lacht Judith.

Bij de rotonde in Oldemarkt slaat Sanne linksaf, Judith rijdt verder het dorp in.

Sanne zet haar fiets tegen de schuur, haalt haar tas van de bagagedrager en loopt via het grindpad naar de achterdeur. Haar moeder haalt de was van de drooglijnen af.

‘Hoi, mam.’

Moeder houdt haar hand boven haar ogen om tegen het zonlicht in te kunnen kijken. ‘Ik ben zo klaar.’

‘Doe rustig aan. Ik ga pap helpen, in de stal.’

Sanne woont haar hele leven al op de boerderij. Hij staat op een prachtige plek, net buiten Oldemarkt. Niet zodanig dat hij compleet verscholen is in het landschap en je geen contact met de naaste buren hebt. Hij staat dicht bij de bewoonde wereld, waar je het gevoel van totale vrijheid ervaart.

Na hun bruiloft, ruim achttien jaar geleden, hebben haar ouders de boerderij gekocht. Destijds was het een bouwval. Ze hebben het eigenhandig opgebouwd tot een goedlopend boerenbedrijf.

Harm Wiersma, haar vader, komt uit Friesland. Dat klinkt ver weg. Hemelsbreed woont hij geen vier kilometer van zijn geboorteplaats. Oldemarkt ligt precies op de grens van Overijssel en Friesland.

Haar moeder heet Anneke. Haar wieg stond in de Achterhoek. Beide ouders hebben het boerenleven met de paplepel ingegoten gekregen.

Ze hebben twee kinderen, de zestienjarige Sanne en Lotte van twaalf. Eigenlijk zat er een broertje tussen de twee meiden in, maar die is tijdens de geboorte overleden. Iets waar in het gezin weinig over gesproken wordt. Moeder heeft er nog altijd veel verdriet van en gaat regelmatig naar het graf toe.

‘Hoi, pap.’ Hoewel ze de stal haar hele leven al gewend is, vindt ze het altijd een feest om de geur van koeien en gras op te snuiven. Voor veel mensen uit de stad een gedachte om van te walgen.

‘Hoi, meissie. Ben je alweer klaar met school vandaag?’

‘Ja, het laatste uur verviel. Dat mens van Engels is meer ziek dan dat ze op school is,’ grijnst ze.

‘Kom je me helpen met de kalfjes?’

Dat laat Sanne zich geen twee keer zeggen. Niets is zo leuk als die kleine, hulpeloze kalfjes. Jammer dat ze zo snel groot worden. Aan de andere kant goed, want ze moeten er wel van kunnen leven.

‘Ben je langs geweest voor dat vakantiebaantje?’ vraagt vader.

Sanne wil in de zomervakantie graag iets bijverdienen. De afgelopen jaren heeft ze op de boerderij geholpen. Daarmee heeft ze een leuk zakcentje bij elkaar gespaard. Dit jaar wil ze iets anders doen. Judith heeft gesolliciteerd bij een vakantiepark even buiten Paasloo. Ze wil daar in de bediening in het restaurant gaan werken. Dat lijkt Sanne ook wel wat. Dat, of een ander baantje. Er is daar altijd wat te doen in het hoogseizoen.

‘Ik denk dat ik volgende week direct uit school even langsga.’

‘Niet vergeten hoor. Als je te lang wacht, zijn de leukste baantjes al weg. Je weet dat ik je hier ook altijd kan gebruiken.’

‘Natuurlijk, pap. Dat weet ik en ik vind het werk hier ook fijn om te doen, maar ik wil dit jaar eens een echt baantje.’

‘Op de boerderij werken is geen echte baan, bedoel je?’

‘Nee. Zo bedoel ik het niet, pap. Alleen wil ik eens iets anders.’

‘Dat snap ik wel, meid. Dat wilde ik ook toen ik jouw leeftijd had.’

Aan de achterkant van de stal is met behulp van schotten een aantal hokken gemaakt. Ze zijn gevuld met stro. In elk hok staat een kalfje. Het zijn er, tot op heden, acht in totaal.

Ze opent het metalen hek en gaat het hok binnen. Het kalfje schrikt. Zo gauw het Sanne herkent, komt het naar haar toe. Ze slaat haar armen om de nek van het kalfje en streelt het zachtjes over haar kopje.

‘Daar ben ik weer. Heb je me een beetje gemist? Heb je trek in lekkere melk?’

Sanne geeft de kalfjes te drinken en verschoont de hokken. Als ze daarmee klaar is, wast ze haar handen en loopt ze de stal uit. Ze haalt diep adem en snuift de frisse buitenlucht op. Ze loopt via het grindpad naar de achterdeur.

Haar moeder heeft de was afgehaald en is verderop in de moestuin bezig. Haar moeders trots. Ze verbouwt er van alles en het grootste deel van het jaar eten ze groenten uit eigen tuin. Niet dat Sanne alles lust. Het liefst eet ze rabarber, tuinbonen of rodekool. De snijbonen worden dit jaar ook heel lekker, haar moeder heeft een ander soort geplant. Vorig jaar zaten ze vol draden.

3

‘Was het zaterdag leuk in Steenwijk?’ Judith fietst samen met Sanne naar school.

‘Dat viel flink tegen. Een hoop drukte en veel kraampjes met rotzooi. Verder was er weinig te doen.’

‘Je had met mij mee moeten gaan, naar Marja. Ik ben er bijna de hele dag geweest. Het was daar echt vet.’

‘Dan mogen ze er wel eens schoonmaken.’

‘Lolbroek. Nee, het was echt heel spannend allemaal.’

‘Hoezo, wat hebben jullie dan gedaan?’

‘Ik wil je het wel vertellen, zolang je niks tegen mijn moeder zegt.’

‘Hoezo? Hebben jullie zitten blowen of zoiets?’

‘Beloof je dat je niks tegen mijn moeder zegt?’ Judith kijkt heel serieus.

‘Oké, jij je zin. Ik zal niks tegen je moeder zeggen. Zo goed?’

‘Ze heeft me van alles verteld over haar kruiden en over heksenrituelen. We hebben een cirkel gemaakt.’

‘Een cirkel gemaakt,’ reageert Sanne lachend. ‘Ik teken zo vaak cirkels, vooral bij wiskunde.’

‘Nee, niet gewoon een cirkel. Een magische cirkel. Op zolder, in het donker met kaarsen, een belletje en zout. Je voelde gewoon de energie door je heen stromen. Dat was niet normaal, joh.’

‘Ik zou maar uitkijken als ik jou was. Straks word je meegezogen, de duisternis in.’

‘Nee joh. Het is een spelletje. Er kan echt niets gebeuren. Haar moeder weet er heel veel van. Dat is een echte heks. Die zegt ook dat het niet gevaarlijk is, als je maar uitkijkt wat je doet en zolang je goed bent geaard. Wat dat dan ook mag betekenen.’

‘Zie je. Daar heb je het al.’

‘Ze weet echt heel goed wat ze doet, hoor. Ze geneest mensen met kruiden. Dat is toch juist heel mooi. Daar kan toch niks verkeerd aan zijn?’

Sanne zucht. ‘Houd er nou maar over op. Ik heb genoeg gehoord. Snapte jij iets van Duits?’ wisselt ze tactisch van onderwerp.

‘Ja, wat is daar moeilijk aan?’

‘Nou, met die naamvallen. Ik krijg het gewoon niet in mijn hoofd.’

‘Dat begrijp ik niet. Jij bent overal juist zo goed in.’

‘Ja, alleen niet in Duits. Het interesseert me ook niet.’

‘Jongens, jullie krijgen een nieuwe klasgenoot,’ zegt de leraar wiskunde. ‘Dit is Manon Oosterboer. Ze komt de laatste maanden van dit jaar bij ons op school. Ze is afgelopen week met haar ouders verhuisd vanuit Vaassen. Haar vader begint deze week in Steenwijk als huisarts. Daar zal ze zelf wel meer over vertellen.’

Vanuit de klas stijgt een langzaam aanzwellend gemompel op. Sommige meisjes giechelen. De jongens zijn voornamelijk onder de indruk van haar flinke borstomvang.

‘Jongens, rustig een beetje. Ik snap dat het onverwacht voor jullie is. Laten we Manon een hartelijk welkom heten. Het is voor haar ook lastig om in een hele nieuwe omgeving te komen. Eens kijken waar je kunt gaan zitten. Heeft iemand een voorstel?’

Sommige jongens steken hun hand op. ‘Ze mag wel naast mij zitten, meneer,’ roepen ze in koor.

Sanne steekt ook haar hand op.

‘Zeg het maar, Sanne.’

‘Ze mag wel naast mij zitten. Dan kan ik haar een beetje wegwijs maken.’

‘Dat is aardig van je, Sanne. Manon, Sanne legt je uit hoe het hier werkt op school.’

In de pauze zoeken Sanne, Judith en Manon een rustig plekje buiten op het plein op.

‘Dus jouw vader wordt huisarts hier in Steenwijk,’ begint Judith.

‘Ja. Hij heeft een praktijk overgenomen.’

‘Lijkt me best moeilijk voor je. In een hele nieuwe omgeving,’ zegt Sanne begripvol.

‘Ik was ook liever in Vaassen gebleven. We woonden in een mooi huis en ik had daar mijn vrienden. Enige voordeel is dat ik hier dichter bij school woon.’

‘Waar zat je op school?’

‘In Apeldoorn. Elke dag een half uur heen en terug.’

Sanne en Judith kijken elkaar aan. ‘Dat is toch niet zo ver. Wij fietsen elke dag veel verder.’

‘Wonen jullie niet hier, in Steenwijk?’

‘Nee. In Oldemarkt.’

‘Waar ligt dat ergens? Ja sorry. Ik weet hier totaal de weg niet.’

‘Wij maken je wel wegwijs. Als je iets wilt weten, vraag je het gewoon.’ Sanne probeert zo aardig mogelijk te zijn. Ze heeft medelijden met Manon. Zo ineens midden in het jaar naar een nieuwe school in een onbekende plaats, weg van je vertrouwde omgeving en je vrienden. Ze moet er niet aan denken.

‘Wat vind je van haar?’

Sanne denkt even na. ‘Ze lijkt me wel aardig. Ze is verlegen, alleen dat zou ik ook zijn als ik ineens in een nieuwe omgeving naar school moet.’

‘Je was wel heel snel, om de plek naast je aan te bieden.’

‘Wat bedoel je daar nou weer mee?’

‘Het ligt er soms zo dik bovenop dat je het braafste meisje van de klas wilt zijn.’

‘Dat slaat helemaal nergens op. Ik wil gewoon aardig zijn. Ik help graag anderen, als ik dat kan.’

‘Anders wordt die God van jou zeker boos op je.’

‘Oh, gaan we weer op die toer. Dat jij je zo tegen het geloof afzet, moet je zelf weten als je het maar niet op mij afreageert. Als je zo’n bui hebt, fiets ik net zo lief alleen.’

‘Sorry, zo bedoel ik het niet. Ik word zo af en toe gek van mijn moeder. Die probeert me als een soort non op te voeden. “Dat doe je toch niet aan naar school, meisje. Die rok is veel te kort,”’ imiteert Judith haar moeder.

‘Daar heeft ze gelijk in. De rokken die jij soms draagt, zijn zo kort. Ik zou ze niet aandoen.’

‘Nee, brave Sanne zou dat nooit doen. Stel je eens voor dat de jongens je bovenbenen zien.’

‘Nou heb ik er genoeg van. Je fietst maar in je eentje verder. Ik ga langs Paasloo, voor dat vakantiebaantje.’

4

‘Sorry, voor gisteren.’

‘Dat ben ik alweer vergeten.’

‘Is het gelukt met je vakantiebaantje?’

‘Ja, dat ging heel makkelijk. Ik was eigenlijk nooit op dat park geweest. Het lijkt net een apart dorpje. Ze waren allemaal heel aardig. In het restaurant hadden ze geen mensen meer nodig. Ik ga meehelpen met huisjes schoonhouden.’

‘Gaaf, dan zien we elkaar in de vakantie daar. Ik heb bericht gekregen dat ik in het restaurant mag werken. Vandaar dat ze daar geen plek meer hadden, want zo hard als ik kan werken ...’

‘Ja, opschepper. Inderdaad leuk dat we op hetzelfde park werken. Weet jij al precies welke weken je werkt en hoe laat je moet beginnen?’

‘Nee, dat krijg ik nog te horen.’

De eerste twee uur op school hebben ze gym. Het lijkt wel of ze elkaar in maanden niet hebben gezien, zo wordt er gepraat in de meisjeskleedkamer.

‘Dat begon gistermiddag al goed toen ik naar huis wilde,’ zegt Manon.

‘Hoezo, wat was er dan?’

‘Iemand vond het blijkbaar leuk het ventieltje van mijn voorband eraf te halen. Ik kon naar huis lopen.’

‘Wat flauw. Helemaal omdat het je eerste dag was. Wie doet zoiets?’ reageert Sanne ontzet.

‘Jij in ieder geval niet,’ zegt Judith lachend.

‘Nee. Ik meen het serieus. Je moet van elkaars spullen afblijven. Een geintje is leuk, maar dit is iemand moedwillig zieken. Je moet het bij de conciërge melden.’

‘Die kan toch niet het fietsenhok in de gaten houden.’

‘Nee, alleen dan weet hij in ieder geval dat er iemand aan je fiets heeft gezeten. Als je het niet zegt, kunnen ze er ook niets aan doen.’

‘Zullen we Manon zaterdag wat van de omgeving laten zien?’ oppert Judith ’s middags op de fiets.

‘Dat is prima. Zal ze best leuk vinden. Heb je iets speciaals in gedachte?’

‘Als het mooi weer is, kunnen we varen in Kalenberg.’

‘Ja, hallo. Weet je wel wat dat kost om zo’n bootje te huren?’

‘We huren geen bootje. Bij Marja ligt er eentje achter het huis. Dan kunnen we met z’n vieren varen door de Weerribben.’

‘Nou, dat weet ik niet hoor.’

‘Je bent zeker bang dat ze je in een kikker verandert. Doe niet zo gek, joh. Ze is echt hartstikke aardig.’

‘Ze loopt altijd in van die gekke kleding rond.’

‘Jou snap ik ook niet. Loopt er eens iemand in lange jurken rond, is het weer niet goed. Zo kleedt ze zich nu eenmaal. Dat heeft met haar kruidengedoe te maken.’

‘Dat is nou precies waar ik niet van houd. Ik vind het eng, dat bovennatuurlijke.’

‘Joh, we gaan alleen varen in de Weerribben. We gaan niet naar de hel heen en terug.’

‘Ja, maak er maar grapjes over. Je weet niet hoe gevaarlijk het is. Ik heb verschillende verhalen gelezen over mensen in Amerika in satanische sektes. Hoe makkelijk ze erin kwamen en hoe moeilijk het is om er weer uit te stappen.’

‘Zeker in die christelijke blaadjes van je moeder. Geloof toch niet alles wat ze schrijven. Het is echt allemaal een spelletje.’

‘Ik moet erover nadenken en bespreek het met mijn ouders. Ik ga even langs het graf van Hielke.’

‘Is dat dan eigenlijk wel zo christelijk, zo’n kerkhof?’ Ze vraagt het niet omdat ze er nieuwsgierig naar is. Het is meer om haar vriendin te prikkelen.

‘Voor mijn moeder en mij is het graf van mijn broertje belangrijk,’ antwoordt Sanne terwijl ze vaart mindert.

Het smeedijzeren hek piept een beetje. Het is verder helemaal stil op het kerkhof. Het grind knispert onder haar schoenen. Recht voor haar staat het witte kapelletje. Het graf van haar broertje is er vlak voor, aan de rechterkant. Het frisse groen van de bomen geeft het kerkhof een bijna vrolijke aanblik.

Ze hurkt bij het graf en veegt een paar blaadjes weg. Met haar handen plukt ze onkruid dat tussen het witte grind door probeert te komen. Hoe vaak ze het ook doet, iedere keer weet het onkruid weer op te komen.

Ze doet het graag, hier komen en het graf bijhouden. Het is er heerlijk rustig. Ze komt hier ook weleens om na te denken. Dan gaat ze op een bankje zitten en laat ze even de wereld aan haar voorbijgaan.

‘Mam, Judith wil zaterdag gaan varen in de Weerribben om Manon iets van de omgeving te laten zien.’

‘Is Manon dat nieuwe meisje in jouw klas? Haar vader is toch huisarts? Ik heb zoiets gelezen in de krant. Lijkt me leuk om te doen, toch? Het is voor haar een hele nieuwe omgeving. Dan is het fijn als ze vriendinnen kan maken.’

‘Ja, alleen … de boot is van Marja en haar moeder.’

‘Van die twee toverkollen?’

‘Nou, Harm. Dat is weer niet zo aardig om te zeggen,’ corrigeert moeder hem.

‘Het is toch zo. Heb je wel eens gezien hoe ze erbij lopen? Het is dat ze geen brandstapels meer hebben tegenwoordig.’

‘Dat slaat helemaal nergens op. Dat ze een andere levensstijl hebben dan wij, wil niet zeggen dat we zo over ze moeten oordelen. Ik vind het fijn dat je het met ons overlegt, Sanne. Je moet zelf kiezen of je mee wilt gaan. Je weet hoe we over hekserij denken, maar we gaan je niet verbieden om met Marja om te gaan. Het is tenslotte een vriendin van Judith en je zult in het leven ook wat dat betreft je eigen keuzes moeten maken.’

‘Ja, ga het een beetje zitten aanmoedigen ook.’

‘Nee, Harm. Dat doe ik niet. Sanne is zestien, oud en wijs genoeg om de juiste keuzes te maken. Daar ken ik haar goed genoeg voor.’

‘Ik zeg Judith dat ik meega. Om Manon te helpen. Niet omdat ik zo graag wil zien wat die Marja en haar moeder allemaal uitspoken.’

‘Over spoken gesproken …’ lacht vader.

5

Rond een uur of tien bellen Sanne en Judith die zaterdag aan bij Manon. Ze hebben afgesproken met z’n drieën naar Kalenberg te fietsen. Het is een mooie tocht langs het kanaal en gezien het prachtige weer zijn ze niet de enige fietsers.

In Kalenberg is het een drukte van belang met toeristen. In de winter is het vrijwel uitgestorven. Zo gauw de eerste zonnestralen doorbreken, komen de bootjes en fietsers van alle kanten tevoorschijn.

‘Wat is het hier mooi,’ zegt Manon. ‘Ik ben hier nooit eerder geweest.’

‘Niet zo vreemd. We zitten in een uithoek. Je kunt hier makkelijker over het water komen dan via de weg,’ reageert Judith.

‘Is dat allemaal moeras?’

‘Het zijn allemaal rietvelden,’ legt Sanne uit. ‘Het is niet echt moeras. Je moet wel goed weten waar je kunt lopen en waar niet. Het riet wordt gebruikt voor daken. Tussen de rietvelden kun je varen.’

Ze zetten hun fiets neer bij een tot woonhuis omgebouwde boerderij. Het is een leuk huisje, met rood-groene luikjes. Net dat van Hans en Grietje, denkt Sanne.

Voor het huis bevindt zich een kleine, symmetrisch aangelegde tuin met buxushaagjes. Ze zijn netjes in vorm geknipt. Tussen de haagjes ligt wit grind.

Rechts naast de voordeur zit een ouderwetse trekbel. In het huis horen ze geklingel.

De moeder van Marja opent de deur. Ze is gekleed in een lang, lichtblauw gewaad. Haar blonde haren worden bijeengehouden door een zilverkleurige diadeem. Om haar hals hangt een snoer met verschillende gekleurde stenen en op haar voorhoofd staat een halvemaan getekend.

‘Wees welkom, vrienden.’

Sanne heeft al genoeg gezien en wil het liefst rechtsomkeert maken. Ze houdt zich in.

‘Marja is achter in de tuin. Loop gerust verder,’ zegt de vrouw vriendelijk.

De achtertuin ziet er heel anders uit dan de voortuin. Hij is ingedeeld in vakken. In het midden is een cirkel van grind waarop stoelen en een tafel staan. Het ruikt er heerlijk.

‘Dit is onze kruidentuin,’ zegt Marja zo gauw ze het drietal ziet.

‘Mijn moeder heeft ook kruiden in haar moestuin staan.’

‘Alleen niet deze kruiden. Deze zijn geneeskrachtig. We kweken ze en drogen ze op zolder. Van deze kruiden maakt mijn moeder thee, drankjes en zalfjes.’

‘Is dat niet gevaarlijk?’ vraagt Manon.

‘Nee hoor. Het zijn natuurproducten. Je moet natuurlijk wel weten hoe je er mee om moet gaan. Zal ik jullie de tuin laten zien?’

‘We kwamen hier om te varen,’ werpt Sanne tegen. Hier was ze al bang voor.

‘Ik wil de tuin best zien,’ zeggen Manon en Judith tegelijkertijd.

‘Kijk,’ begint Marja, ‘we hebben de tuin ingedeeld op een manier die de druïden bij de Kelten vroeger hanteerden. De kruiden zijn gegroepeerd op de elementen en op hun functie.’

‘Groeien ze dan beter?’ vraagt Judith.

‘Het versterkt hun magische eigenschappen. Overal staan bordjes die de Latijnse en Keltische naam aangeven, tot welk element ze behoren en of ze giftig zijn.’

‘Giftig. Het was toch niet gevaarlijk?’

‘Voor ons niet, omdat we weten hoe we er mee om moeten gaan. En wij zijn beschermd door de godin.’

Judith luistert aandachtig. ‘Dat klinkt interessant.’

‘Dit hier zijn de meest belangrijke kruiden. Hier staan doornappel, bilzekruid en alruin. Daarvan maakt mijn moeder vliegzalf. Deze planten zijn zo giftig dat ze dodelijk zijn wanneer je er te veel van neemt. Het luistert heel nauw. Gebruik je te weinig, dan gebeurt er niets. Gebruik je te veel, dan ga je dood. Gebruik je precies genoeg, dan kun je buiten je lichaam treden en de toekomst zien.’

‘Smeer je die zalf op je bezem om te vliegen?’ spot Sanne.

‘Nee, dat is een fabeltje. Je smeert iets van de zalf op je polsen. Je laat het even intrekken en dan beginnen de hallucinaties. Tijdens die hallucinaties komt je gids tot je en kun je de toekomst zien. Je moet het alleen niet te vaak gebruiken want na afloop voel je je knap beroerd.’

‘Heb jij dat wel eens gedaan?’

‘Nee, dat heb ik van mijn moeder geleerd. Ik mag het pas gebruiken zo gauw ik de heksen-eed heb afgelegd. Dan ben ik beschermd. Het is nu te gevaarlijk.’

‘Zullen we gaan varen,’ zegt Sanne ongeduldig. Ze heeft genoeg van deze onzin gehoord.

‘Ja. Loop vast naar de boot. Hij ligt bij de steiger afgemeerd. Ik trek even iets anders aan.’

Ze varen met z’n vieren een paar uur door de Weerribben. Het is een fluisterboot met een motor, zodat ze niet hoeven te roeien. Het is prachtig op het water. De zon schijnt en de vogels kwetteren. Op de vaarwegen is het een komen en gaan van fluisterboten.

Als ze na een uur of drie terug zijn, wil Sanne het liefst zo snel mogelijk naar huis, voordat ze opnieuw een uitleg over kruiden en vliegzalven krijgen. De andere twee meiden denken daar echter anders over.

‘Mogen we je kamer zien?’ vraagt Manon.

‘Dat is prima.’

‘Ik wilde eigenlijk naar huis gaan,’ werpt Sanne tegen.

Judith schudt haar hoofd. ‘Nou niet zo’n spelbreekster zijn.’

‘Oké, heel even dan.’

De kamer van Marja ziet eruit als elke doorsnee tienerkamer. Dat valt Sanne mee en Manon duidelijk tegen.

‘Dit ziet eruit als een gewone slaapkamer.’

‘Wat had je dan verwacht? Dacht je hier allemaal enge spinnen, vleermuizen en padden aan te treffen?’

‘Dan moet je eens op zolder kijken,’ zegt Judith.

‘Wat is daar dan te zien?’

‘Daar staat het helemaal vol met potjes gedroogde kruiden en kaarsen. Ik ben er vorige week geweest en toen hebben we een cirkel gemaakt.’

‘Wauw, dat lijkt me spannend. Doe dat eens voor.’

‘Ja, doe wat je vorige keer deed en leg deze keer eens uit wat je doet, want de vorige keer snapte ik er niets van.’

Sanne is in tweestrijd. Ze was al bang dat het deze kant op zou gaan. Aan de andere kant wil ze ook niet altijd het meisje zijn dat niets durft. ‘Ja, laat ons eens wat zien.’

‘Ik dacht dat je er niets van moest hebben?’ reageert Judith verbaasd.

‘Moet ik ook niet. Hoe meer we opschieten hoe eerder we van die onzin af zijn.’

Op zolder plaatst Marja kaarsen die corresponderen met de kleuren van de elementen op de hoekpunten van een pentagram op de grond. In de denkbeeldige cirkel zet ze voorwerpen neer die de elementen symboliseren zoals een schaaltje zout en een kommetje water. Daarna loopt ze met een speciaal heksenmes meerdere keren om de cirkel heen en begroet ze de elementen en de windstreken.

‘Zo, de cirkel is klaar. We moeten er allemaal in gaan staan anders zijn we niet beschermd.’

‘Ik denk er niet aan. Ik blijf mooi hier staan,’ reageert Sanne nukkig.

‘Dan ben je niet beschermd.’

‘Beschermd tegen wat? Je denkt toch niet dat ik in deze onzin geloof? Doe wat je moet doen. Ik kijk hiervandaan.’

‘Het kan echt gevaarlijk zijn als je niet binnen de bescherming van de cirkel bent.’

‘Schiet op anders ben ik weg. Moet je trouwens niet wat van die zogenaamde vliegzalf gebruiken?’

‘Nee, dat is levensgevaarlijk. Daar mag ik niet aankomen.’

‘Waar staat dat spul? Volgens mij bestaat het niet eens.’

‘Jawel. Het staat daar op de bovenste plank naast de giftige kruiden. Zo kan niemand het per ongeluk gebruiken.’

Voordat Marja iets kan zeggen, heeft Sanne het potje van de plank gepakt. Op het deksel staat een doodskop om aan te geven dat het gevaarlijk is. Ze schroeft het deksel eraf. Een verschrikkelijke stank komt haar tegemoet. Het ruikt naar rottende planten. Nee, het ruikt naar een diepe zwarte afgrond. Ze doopt haar rechterwijsvinger in het groene goedje, zet het potje neer en smeert het uit op haar linkerpols.

De rest van de meiden staat aan de grond genageld.

‘Zo, zie je. Er gebeurt helemaal niets.’ Sanne zet het potje terug op de plank.

‘Je moet het zelf weten. Ik heb je gewaarschuwd,’ zegt Marja. Ze gaat samen met Manon en Judith in het midden van de cirkel staan.

‘Ik roep eerst de godin aan. Als ik haar aanwezigheid voel, roep ik geesten van vroegere heksen op om te vragen of ze ons iets van hun kracht willen geven. Als dat achter de rug is, bedank ik ze en sluit ik de cirkel. Jullie moeten heel stil zijn anders kan ik me niet concentreren.’

Judith en Manon knikken. Sanne leunt met haar rug tegen de muur om het schouwspel van een afstand gade te slaan. Marja steekt haar mes omhoog en begint met een soort ritueel. Alles bij elkaar duurt het een kwartier.

‘Ik voelde gewoon de aanwezigheid van de heksen,’ zegt Judith onder de indruk.

Manon bevestigt het.

‘Kunnen we dan eindelijk naar huis?’

Judith zegt iets, Sanne hoort het niet. Ze hoort iets anders. In haar hoofd klinkt zacht een vriendelijke doch indringende stem.

Sanne, wil je mijn vriendin zijn?

6

‘Wat ben je stil, Sanne. Was het niet leuk, vandaag?’ vraagt moeder. ‘Je bent zo afwezig. Je ziet ook een beetje wit. Ben je niet lekker?’

‘Ik voel me inderdaad niet zo goed. Mag ik van tafel? Dan ga ik douchen en vroeg naar bed.’

‘Ja, schat. Heb je koorts?’ Ze voelt met haar hand op het voorhoofd van Sanne. ‘Nee, je voelt eerder koud aan. Ik hoop niet dat je echt ziek wordt.’

‘Misschien ben ik alleen een beetje moe en voel ik me beter als ik goed slaap.’

Sanne voelt zich verschrikkelijk. Ze heeft het koud en warm tegelijk, ziet wazig en haar keel voelt droog aan. Ze heeft al veel water gedronken, maar dat helpt niets.

Ze staart naar het plafond. Haar hele lichaam trilt. De lamp heeft ze uitgedaan. Het licht doet zeer aan haar ogen. Doodstil ligt ze. Bij elke beweging die ze maakt, begint de kamer te draaien.

Langzaam vervaagt het plafond en staart ze naar een donkere sterrenhemel. Ze kijkt verschrikt om zich heen. Waar is ze? Ze ligt in een bos. De omgeving komt haar vaag bekend voor. Ze heeft het koud. Een rilling gaat door haar lichaam. Hoe komt ze hier?

In de verte hoort ze geblaf. Door de bomen heen ziet ze het schijnsel van fakkels. De mannen komen eraan, weet ze. Ze mogen haar niet vinden.

Ze staat op en begint te rennen. Waar moet ze heen? Het maakt niet uit. Weg van hier. Weg van die mannen. Zo snel mogelijk weg. Haar voeten doen zeer. Ondanks de verdovende kou voelt ze hoe de takken en steentjes in haar voetzolen prikken.

Ze struikelt en schaaft haar arm langs de bast van een boom, ze komt hard op de grond terecht.

Graaiende handen komen tussen de bladeren en het mos omhoog en grijpen haar voeten. Ze proberen haar mee de grond in te trekken en ze gilt het uit van angst. Op de achtergrond hoort ze de honden dichterbij komen.

Ze trapt de graaiende handen weg en hoort hoe de botjes in de vingers breken. Dan holt ze verder. Steeds verder het bos in.

Plotseling hoort ze die vriendelijke stem weer.

Sanne, kom naar me toe. Bij mij ben je veilig.

Waar ben je?

Kom naar het riet. Volg het pad.

Ineens ziet Sanne een pad opdoemen. Het was er daarvoor nog niet. Ze hoort de honden vlak achter haar en rent uit alle macht. De grond wordt drassiger. Ze komt bij het riet. Met haar handen duwt ze wild de riethalmen opzij en snijdt zich aan de scherpe stengels. Haar handen bloeden.

Dan komt ze bij een open plek in het riet. Er hangt een heerlijke zoete geur van lavendel en kamperfoelie. In het midden zit een meisje. Ze heeft een wit glimmend gewaad met gouden sterretjes aan. Haar golvende blonde haren reiken tot halverwege haar rug. Op haar hoofd draagt ze een kleine gouden tiara.

Ze slaat haar ogen op. Vriendelijke ogen zijn het. Sanne hoort haar zachte, lieve stem zonder dat haar mond beweegt.

Welkom, Sanne. Wil je mijn vriendin zijn?

De mannen met de honden. Ze komen eraan.

Wees niet bang, Sanne. Bij mij ben je veilig. Hier kunnen ze je niets doen.

Hoe weet je mijn naam?

Ik weet alles, Sanne. Kom dichterbij. Bij mij ben je altijd veilig.

Sanne loopt naar het meisje toe. Ze kijkt naar haar eigen handen en voeten. De wonden zijn weg. De pijn is weg. Ook de schaafplek op haar arm is verdwenen. Ze voelt een overweldigende rust en vrede over zich komen.

Wie ben jij?

Ik ben Abyssia. Ik heb op je gewacht. Wil je mijn vriendin zijn?

Wat doe je hier? Woon je hier?

Ik ben hier voor jou. Dit is de plek waar jij altijd rust kunt vinden. Je mag hier komen schuilen wanneer het nodig is.

Hoe kan ik je vinden?

Volg het pad zoals je net ook deed. Sanne, wil je mijn vriendin zijn?

Ik wil dolgraag jouw vriendin zijn. Ik heb me nooit eerder zo goed gevoeld. Komt dat door deze plek?

Ja, Sanne. Dit is jouw schuilplaats.

Mag ik hier blijven? Hier wil ik altijd zijn.

Dat kan niet. Het is niet de juiste tijd. Eens zal je altijd bij mij zijn. Verlang je daarnaar?

Ja, Abyssia. Dat zou heerlijk zijn.

Rust dan uit, mijn liefste. Vertel niemand over deze plek. Het is ons geheim.

Sanne legt haar hoofd op de benen van het meisje, sluit haar ogen en valt in slaap.

Als ze haar ogen opendoet, ligt ze in bed. Er komt licht door de ramen.

‘Abyssia, waar ben je?’

Ze gaat rechtop zitten. Haar hoofd tolt en haar keel is droog. Ze voelt zich volkomen ontspannen. Ze kan zich niet herinneren dat ze zich ooit zo goed heeft gevoeld. Heeft ze alles gedroomd? Het was zo levensecht. Zo wil ze zich altijd voelen. Zou het door die magische cirkel komen? Zal het die vliegzalf zijn? Daar wil ze toch niets mee te maken hebben? Nee, dat wil ze ook niet. Aan de andere kant, wat is er eigenlijk op tegen? Het zijn kruiden uit de natuur. Daar kan toch niks mis mee zijn?

‘Je ziet er een stuk beter uit dan gisteravond,’ zegt vader als ze aan het ontbijt zitten.

‘Inderdaad,’ bevestigt moeder. ‘Je straalt helemaal. Dat nachtje slapen heeft je goed gedaan.’

‘Ik voel me helemaal fit.’

Zal ze hen vertellen over haar droom? Dat kan toch wel? Abyssia heeft gezegd dat het hun geheim is, dat ze het nooit aan iemand mag vertellen. Het was toch slechts een droom? Abyssia bestaat toch niet echt?

‘Ik heb heerlijk gedroomd,’ zegt Sanne tenslotte.

‘Waarover?’ vraagt Lotte.

‘Dat weet ik niet meer.’

‘Je wilt het zeker niet zeggen,’ plaagt Lotte. ‘Het ging zeker over een jongen.’ Ze giechelt.

‘Nee, ik weet het echt niet meer. Alleen het ging zeker niet over een jongen.’

7

‘Nog ziek geworden?’ vraagt Judith. Het is maandagochtend. Ze fietsten samen naar school. Het gaat moeizaam. Ze hebben wind tegen.

‘Nee, waarom zou ik ziek zijn?’

‘Je zag er niet echt lekker uit zaterdag en je deed nogal vreemd.’

‘Vreemd? Hoezo dan?’

‘Ik weet niet. Je reageerde gewoon heel raar.’

‘Met mij is niets aan de hand.’

‘Sorry trouwens, dat we zo door bleven drammen zaterdag. We wisten dat jij een hekel hebt aan dat heksengedoe.’

‘Daar hoef je echt geen sorry voor te zeggen. Eigenlijk vond ik het wel interessant.’

‘Jou kan ik ook niet volgen. Eerst was je er zo op tegen en nu vind je het ineens interessant.’

‘Ik wil niet meteen ook een heks worden. Ik zou er best meer over willen weten.’

‘En je ouders dan?’

‘Hoezo, en mijn ouders dan?’

‘Wat zullen die ervan zeggen?’

‘Die hoeven er toch niets van te weten.’

Judith lacht. ‘Ben jij echt brave Sanne of ben je haar boze tweelingzus.’

‘Wat nou brave Sanne. Ik mag toch wel ergens interesse in hebben.’

‘Uiteraard, alleen normaal durf je niets te doen waar je ouders op tegen zijn.’

‘Zullen we van de week een keer uit school bij Marja langsgaan?’

‘Liever op zaterdag. Dan hebben we meer tijd. We moeten een stuk fietsen.’

‘Spreek jij met Marja af dat we komende zaterdag langskomen.’

‘Ik stuur haar een berichtje.’

De week kruipt voorbij. Sanne probeert zo weinig mogelijk aan Abyssia te denken. Telkens komt het beeld van hun eerste ontmoeting weer boven. Ze verlangt ernaar haar opnieuw te zien, naar dat gevoel van rust. Misschien is verlangen niet het juiste woord. Misschien is het meer de onzekerheid of ze het wel echt heeft meegemaakt. Of ze het niet allemaal gedroomd heeft. Het was zo levensecht. Zo spannend. Zo verkeerd?

8

‘Wees gezegend, zusters,’ zegt Marja plechtig. De drie vriendinnen stappen naar binnen. Sanne en Judith hebben Manon ook meegenomen.

‘Sorry, dat ik zo raar deed afgelopen keer,’ zegt Sanne tegen Marja.

‘Ik ben allang blij dat er niets gebeurd is met je.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Je stond buiten de beschermende cirkel en die vliegzalf pakken was niet zo slim. Mijn moeder was heel boos toen ze hoorde wat er gebeurd was.’

‘Heb je het haar verteld dan?’

‘Ze zag meteen dat er iemand aan de zalf had gezeten. Ze was eigenlijk meer bang dan boos. Als er iets met jou gebeurt, krijgen wij de schuld. Je weet wat ze met heksen doen.’

‘Jullie worden echt niet op de brandstapel gegooid,’ komt Judith tussenbeide.

‘Nee, alleen we krijgen wel altijd overal de schuld van. Zo ging het vroeger en nu nog steeds, terwijl we helemaal niets verkeerd doen. We proberen alleen andere mensen te helpen met onze kruiden.’

Ze lopen door naar de tuin. Aan het tafeltje zit Marja’s moeder thee te drinken. Ze staat op als ze de meiden ziet.

‘Wat leuk dat jullie er weer zijn. Ik voelde dat jullie terug zouden komen,’ zegt ze op mysterieuze toon.

‘Hoe bedoelt u?’ vraagt Judith.

‘Jullie hebben belangstelling voor wat wij doen. Wij voelen dat.’

‘Ik heb aan Judith gevraagd om weer met Marja af te spreken, mevrouw,’ zegt Sanne.

‘Dat weet ik, beschermeling van de godin.’

‘Wat ben ik?’

‘Jij bent bijzonder, zuster. Je hebt zonder kwalijke gevolgen aan de vliegzalf gezeten, terwijl je geen heksen-eed hebt afgelegd. Alleen zusters die door de godin worden beschermd, kunnen dat. De godin heeft een plan met jou.’

Sanne weet niet waar ze kijken moet. Het voelt niet fijn om ineens zo in de belangstelling te staan. Eigenlijk is ze best verlegen.

‘Ik wil graag iets meer van de verschillende kruiden weten,’ zegt Sanne snel. ‘Mijn moeder heeft een moestuin. Daar staan eetbare kruiden in. Misschien kunnen we ook andere soorten kruiden erbij zetten om thee van te maken.’

‘Marja kan jullie daar alles over vertellen. Zij weet er net zoveel vanaf als ik. Drink eerst iets.’

‘Hier is zeker lang niets aan gedaan,’ giechelt Manon bij het eerste vak planten.

‘Hoezo?’

‘Er staat alleen onkruid.’

‘Onkruid bestaat slechts in de ogen van mensen die de waarde van de natuur niet kennen.’ Het klinkt fel uit Marja’s mond.

‘Zo bedoel ik het niet. Ik zie hier alleen brandnetels en paardenbloemen staan en wat meer van dat soort spul. Dat groeide bij ons oude huis ook overal waar je het niet kon gebruiken.’

‘De brandnetels zijn heel goed om je lichaam te reinigen. We drogen ze op zolder en maken er thee van. Mijn moeder heeft een boek waar instaat bij welke kwalen je brandnetels kunt gebruiken. Van de bladeren van de paardenbloem kun je ook thee maken. Dat is goed tegen reuma.’

‘Dat wist ik niet.’

‘Maken jullie van dat kleefkruid ook thee?’ vraagt Sanne.

‘Ja, alles wat hier in de tuin groeit, gebruiken we. Het meeste drogen we en daarna maken we er thee van. De verse bloemen en bladeren gebruiken we ook voor drankjes of zalfjes.’

‘Heeft je moeder daar een opleiding voor gevolgd?’

‘Nee. Ze heeft alles uit dikke boeken, en heksen delen onderling veel recepten.’

‘Ik zie daar peterselie staan. Dat heeft mijn moeder ook in de moestuin. Wat doen jullie daarmee?’

‘We gebruiken het in de soep. Je kunt er ook thee van maken hoor.’

‘Dat lijkt me niet echt lekker.’

‘Misschien niet, maar het is heel goed tegen hoge bloeddruk. Heel vroeger werd het gebruikt als je ongewenst zwanger was.’

‘Huh, hoe dan?’

‘Wanneer je er veel van eet dan is het vruchtafdrijvend.’

‘Zijn al deze planten giftig?’ vraagt Sanne bij de vakken met giftige kruiden.

‘Ja, allemaal.’

‘Dus als ik ze aanraak, ga ik dood?’ grapt Manon.

‘Nee, zo giftig zijn ze niet. Wanneer je er iets van eet, kun je heel ziek worden. Als je te veel binnen hebt gekregen, kun je inderdaad ook doodgaan.’

‘Waarom hebben jullie ze dan in de tuin staan?’ vraagt Sanne.

‘Omdat je ook deze planten kunt gebruiken. Als je weet wat je doet.’

‘Deze plant hebben wij ook in onze voortuin staan. Daar komen van die mooie bloemetjes in.’

‘Dat kan. Dat is vingerhoedskruid. Dat staat bij veel mensen in de tuin.’

‘Dus die mensen hebben allemaal giftige planten in de tuin staan?’

‘Er zijn wel meer sierplanten die giftig zijn. Meestal kijk je er alleen naar en eet je ze niet op.’

‘Wat kun je dan met deze plant?’

‘Deze kun je goed gebruiken wanneer je hartritmestoornissen hebt.’

‘Dat is toch hartstikke gevaarlijk. Dan kun je beter medicijnen van de dokter gebruiken.’

‘Dacht je dat die niet gevaarlijk zijn? En waar denk je dat de werking van die medicijnen op gebaseerd is? Op deze plant.’

‘Toch zou ik eerder naar de dokter gaan dan op de blaadjes van een plantje kauwen.’

‘Dat zou ik je ook niet aanraden te doen. De hoeveelheid luistert heel nauw.’

‘Hier staat nog een plant die ik wel vaker in een tuin heb gezien,’ zegt Manon. ‘Volgens mij hadden wij die bij ons vorige huis ook.’

‘Dat is een monnikskap. Die is ook heel giftig. Weet je waar ze die vroeger voor gebruikten?’

‘Nee?’

‘Vroeger doopten ze pijlpunten in het gif van deze plant. Ook als je dan licht geraakt werd, wist de vijand zeker dat je dood zou gaan.’

‘Nou, gezellig.’

Sanne ruikt aan een plant en trekt snel haar neus weg.

‘Bah, wat stinkt die. Wat is dat?’

‘Dat is de doornappel.’

‘Dat is een van de ingrediënten van die vliegzalf,’ antwoordt Sanne.

‘Je hebt goed opgelet, de vorige keer. Ik vind het leuk dat je er zoveel interesse in hebt.’

Manon kijkt verbaasd. ‘Dit lijkt niet op een appel.’

‘Op dit moment niet. Als er vruchten aan komen wel. Eerst komen er witte bloemen en daarna een soort appels met stekels. Ze lijken een beetje op de bol van een kastanje, alleen dan met veel meer stekels. In die appel zitten allemaal kleine zwarte zaadjes.’

‘Plukken jullie die kruiden bij volle maan?’ lacht Judith.

‘Nee. Dat gebeurt alleen in sprookjes. Het is wel zo dat rond volle maan de planten meer sap bevatten, alleen daarvoor hoef je niet ’s nachts je bed uit. Overdag is het ook volle maan aan de andere kant van de aarde. We plukken ze trouwens niet. We snijden ze.’

‘Met dat mes dat je vorige keer bij die cirkel gebruikte?’

‘Nee, dat is een athame, een ritueel mes. Dat gebruik je niet om te snijden. Voor het snijden, gebruik je een boline.’

‘Een wat?’

‘Een boline. Dat is een sikkelmes. Zo eentje die de druïde in Asterix en Obelix gebruikt.’

‘Moet dat speciaal met zo’n boline?’

‘Nee, het kan ook met een gewoon mes of een schaar. Zeg, omdat jij zoveel belangstelling hebt voor die kruiden. Wil je soms een paar plantjes hebben voor in je eigen tuin?’

‘Kan dat?’

‘Uiteraard. Ik overleg het even met mijn moeder. We hebben in de kas verschillende plantjes in potten staan.’

‘Nou, heel graag,’ zegt Sanne. Haar ogen glimmen helemaal.

9

‘Wat heb jij daar nou?’ Sanne’s moeder is bezig onkruid tussen de tegels weg te halen bij achterdeur.

‘Ik heb wat plantjes gekregen van Marja. Voor in de tuin.’

‘Wat voor plantjes? Niet iets geks hoop ik.’

‘Nee. Gewoon kruiden en wat andere plantjes. Ik ga ook een moestuintje maken,’ liegt Sanne. In werkelijkheid heeft ze plantjes gekregen die bij haar moeder onder de categorie “niet geschikt” vallen.