Het gevaar van
het water

deel 3

Ronald van Assen

Het gevaar van het water

Deel 3

Ronald van Assen

Eerste druk juli 2021

Uitgever: Godijn Publishing

Coverontwerp: Jen Minkman

Coverfoto: Ronald van Assen

Illustraties: Ronald van Assen

ISBN 978-94-93233-85-0

ISBN e-book 978-94-93233-84-3

ISBN luisterboek 978-94-93233-86-7

NUR 336/285

©2021 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Ron & Geertje trilogie

De acht poorten - deel 1 (2020)

Een boodschap uit het verleden - deel 2 (2020)

Het gevaar van het water - deel 3 (2021)

Ik denk niet dat de menselijke geest het verleden en de toekomst kan begrijpen. Het zijn beide illusies die je manipuleren om te denken dat er een soort verandering plaatsvindt.

Bob Dylan

Voorwoord

Het begrip tijd is een van de meest fascinerende onderwerpen die er bestaat. Het ontbreekt ons soms aan voldoende tijd, maar als we er te veel van hebben, gaan we ons vervelen.

Het is ongrijpbaar. Hoe we ons best doen, we kunnen het niet vasthouden. Het glipt ons als water door de vingers en laat slechts enkele sporen achter. De ene keer gaat de tijd veel te snel, terwijl het de andere keer langzaam voortschrijdt. Vijf minuten in de tandartsstoel lijkt eeuwen, maar als we iets leuks doen, is het zo voorbij.

De tijd hebben we ingedeeld in seconden, minuten en uren. Eigenlijk is alles terug te leiden naar de snelheid waarmee de aarde om de zon draait. Dat heeft iemand ooit één jaar genoemd. Van daaruit is de tijd verder ingedeeld in dagen, weken en maanden.

Stel je eens voor dat die tijdsindeling er niet zou zijn. Dat is lastig afspraken maken. Toch was dat heel lang de realiteit. De mensheid heeft het voor een groot deel moeten stellen zonder klokken en horloges. En waren we toen zoveel slechter af? Ik denk het niet. We wisten niet beter. De zon kwam elke dag op en de seizoenen wisselden, ook zonder onze “moderne” middelen.

Weet je wat ik nog fascinerender vind dan de tijd zelf? Dat is erdoor reizen. Deze trilogie draait om het reizen door de tijd en dat levert de nodige hoofdbrekers op. Het is minder makkelijk dan je denkt. Je loopt namelijk tegen problemen aan, waar je goed over moet nadenken.

Ik wil je een dilemma voorleggen. Om dit te begrijpen, moet je je verplaatsen in mijn wereld … de wereld van de auteur. Daarin is alles mogelijk. Als ik schrijf, hoef ik mij niet aan de natuurkundige wetten te houden. Dat maakt het vak van schrijver juist zo leuk. Toch zijn er zaken waarin ik vastloop. Ik zal het concreet maken.

We weten allemaal wat voor verschrikkelijke dingen er tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gebeurd. Stel dat het iemand lukt om naar het jaar 1889 te gaan en de geboorte van Hitler voorkomt … kan dat technisch? Ik denk het niet. Als de geboorte van Hitler wordt voorkomen, zal de Tweede Wereldoorlog niet plaatsvinden en zal niemand de behoefte voelen terug te gaan naar 1889. Het verleden is een cirkel die niet doorbroken kan worden. Of creëren we een tweede werkelijkheid wanneer we dingen uit het verleden “rechtzetten”? Ontstaan er twee parallelle versies van de geschiedenis? Eentje waarin de Tweede Wereldoorlog wel heeft plaatsgevonden en eentje waarin hij is voorkomen. En wat als we meerdere keren het verleden aanpassen? Krijgen we dan nog meer verschillende werkelijkheden naast elkaar? En weten we dat dan ook van elkaar? Hoe ziet de wereld eruit na zo’n “aanpassing”?

Zo zie je maar ... het leven van een schrijver gaat niet altijd over rozen. Er komt meer bij kijken dan het plaatsen van woorden op papier. Als schrijver denk je over dingen na die anderen klakkeloos als waarheid aannemen.

Bestaan er meerdere werkelijkheden? Ik denk het wel. Niet dat we in staat zijn om werkelijk door de tijd te reizen, althans voor zover ik weet. De geschiedenis staat vast, maar de herinnering eraan niet. Het is net waar je de accenten legt. Wat dat betreft leven veel mensen tegenwoordig in hun eigen werkelijkheid.

Maar genoeg over dit fascinerende onderwerp. Het gaat tenslotte om het verhaal van Ron en Geertje. Ook in dit derde deel beleeft het illustere liefdespaar de nodige avonturen.

Het verhaal speelt zich, net zoals de voorgangers, deels in het heden af. Waar de eerste twee verhalen zich beperkten tot de zeventiende eeuw komen in dit boek meerdere tijdvakken voor.

Ook in dit deel zijn verschillende locaties verwerkt die voor mij een speciale betekenis hebben. Hetzelfde geldt voor de personen die in het boek voorkomen. In De acht poorten schreef ik verschillende familieleden in het verhaal. In Een boodschap uit het verleden gaf ik iemand een belangrijke rol, omdat ze zo enthousiast was over het eerste deel. Die lijn zet ik voort in dit boek. De personen om wie het gaat, zullen zichzelf wel herkennen. Uiteraard ontbreken ook de wandelroutes niet.

Ik wens je veel leesplezier met dit derde en laatste deel. Aan alles komt een eind, ook aan een trilogie. Wat niet betekent dat we nooit meer iets van het tweetal zullen horen. Misschien komen we een van de hoofdpersonen nog eens in een ander verhaal tegen. Wie mijn werk kent, weet dat ik dit vaker toepas.

Ronald van Assen

Bodegraven, 2021

1 - Wie niet weg is, is gezien

Ik wist niet dat het hier zo mooi was

‘Goedemorgen, dames.’

‘Blijf jij iedereen begroeten, Richard? Eet eens een beetje door. Ik wil vandaag zo ver mogelijk komen met die beschoeiing. Volgens de berichten wordt het morgen vierendertig graden. Dan zit ik ’s middags liever met een koud biertje thuis in de tuin dan op de graafmachine.’

‘Ik heb weinig last van die warmte.’

‘Nee, kunst. Jij staat bijna tot je middel in het koele water.’

Op het grindpad links van het duo nadert een vrouw met een hond. Voordat Richard een opmerking kan maken, snoert Arno hem de mond. ‘Het is de eerste keer dat ik in dit park ben. Ik wist niet dat het hier zo mooi was. Zo rustig ook. Je zou niet zeggen dat je hier in Delft bent.’

‘Ik ken het hier tot vervelens toe. Zie je dat gebouw achter ons?’

‘Ja, wat is daarmee?’

‘Dat is het Stanislas. Daar heb ik op school gezeten.’

‘Heb jij op het Stanislas gezeten? Dat is toch een katholieke school? Ben jij katholiek opgevoed?’

‘Nee, ik woonde in die tijd hier vlakbij aan het Jacob Gilleshof. Deze school stond aan de overkant van de straat. Zodoende.’

In de vijver voor het tweetal strijkt een groep eenden neer. Het gaat er hardhandig aan toe. Een aantal brutale exemplaren probeert de wat slomere types kopje-onder te duwen.

‘Was het een leuke school?’

Richard haalt z’n schouders op. ‘Ach, wat is leuk. Het ging wel. Echt goed leren kon ik niet. De buitengym was het leukste. Althans, de weg er naartoe.’ Om zijn mond verschijnt een brede grijns.

‘Hoezo?’

‘De sportvelden lagen aan de andere kant van de Beatrixlaan. We moesten via de loopbrug oversteken.’

‘Dat betonnen ding? Is dat daarvoor? Ik vroeg me altijd al af waar die brug voor diende.’

‘We zorgden dat we iets achterbleven en dan spuugden we vanaf de brug naar de auto’s. Als de leraar het zag, werd hij woest. We zijn een paar keer gesnapt. Nou, dan kon je je borst natmaken. Waar heb jij op school gezeten?’

‘Op het Grotius aan de Juniusstraat. Ik moest elke dag een flink stuk fietsen. We woonden in die tijd in een woonboot bij Schipluiden. Er lagen er een stuk of vijf op een rijtje. Mijn grootouders woonden naast ons.’

‘Dat lijkt me heel apart,’ zegt Richard, terwijl hij ondertussen wat van zijn overgebleven brood naar de eenden gooit. Ze stuiven er met zijn allen op af. ‘Word je niet zeeziek op zo’n ding?’

‘Waar wij lagen niet. Er kwam verder geen scheepvaart door. Tegenwoordig mag je daar niet meer liggen. De hele omgeving is veranderd. Schipluiden herken je niet meer terug. Heb je dat nieuwe gemeentehuis weleens gezien?’

‘Nee, ik ben al heel lang die kant niet meer op geweest.’

‘Je mist er niets aan.’

Ze staren beiden een tijdje voor zich uit. Plotseling springt Richard enthousiast op. ‘Weet jij trouwens hoe dit park is ontstaan?’

Arno schudt zijn hoofd.

‘Het is in de jaren dertig van de vorige eeuw door werklozen aangelegd.’

‘Ja, hoor. Die dachten we hebben niets te doen, laten we eens een park aanleggen.’

‘Nee, het was in het kader van de werkverschaffing,’ reageert Richard lachend. ‘Men wilde een wijk aanleggen met veel groen. Al die huizen richting de Gist zijn van dezelfde tijd of zelfs ouder. Het moest een doorlopend stuk groen worden vanaf het Agnetapark tot hier. De oorspronkelijke naam van het park is het Westplantsoen. In 1945 is de naam gewijzigd in Wilhelminapark. Dat is ook de reden waarom de straat hierachter Westplantsoen heet.’

‘Hoe weet je dat allemaal?’

‘Het is een hobby van me. Ik ben geïnteresseerd in het ontstaan van Delft. Vooral in de geschiedenis van de grachten en de parken.’

‘Zijn er dan zoveel?’

Richard denkt even na. ‘Nou, het Wilhelminapark dan. Links van hier het Hof van Delftpark en het Henry Dunantpark. Het Agnetapark. In de Wippolder het Zuidplantsoen met begraafplaats Jaffa er vlakbij. Het Buitenhof Park, het Abtswoudsepark. Aan de overkant van de snelweg de Delftse Hout, het Hertenkamp en het Heempark. En dan een heleboel kleinere parken zoals bij de Vrijenbanselaan, Nieuwe Plantage … uh … Vondelstraat, Poptahof. Er zullen er nog veel meer zijn.’

‘En in je vrije tijd verdiep jij je daarin?’

‘Ja.’

‘Heb je niks beters te doen?’

‘Zoals?’

‘Weet ik veel. Sport kijken, naar de kroeg of met je vrouwtje op stap.’

‘Sport vind ik niet veel aan, de kroeg kost alleen maar geld en zij gaat liever met vriendinnen de hort op. We leven de laatste jaren compleet langs elkaar heen.’

‘Hoe komt dat?’

‘Dat gaat jou niks aan. Kom, we moeten verder. Jij wilt op tijd klaar zijn.’ Hij steekt het laatste stuk brood in zijn mond en loopt over het grasveld richting de waterkant. Voorzichtig laat hij zich in het water zakken.

Arno volgt zijn voorbeeld en neemt plaats op de graafmachine. ‘Het laatste stukje. Dan hebben we het hier afgerond. Daarna alleen de rotzooi opruimen.’

‘We moeten wel de boel dichtgooien,’ roept Richard boven het geluid van de machine uit. ‘Of wou je dat morgen doen?’ Hij pakt een houten beschoeiingsplaat en houdt hem tegen het eerder geplaatste exemplaar aan.

Voorzichtig laat Arno de grijper zakken. Langzaam drukt hij de plaat op zijn plaats. Plotseling begint het water hevig te bewegen. Golven klotsen tegen de kant. Er ontstaan luchtbellen. De eenden maken dat ze wegkomen.

‘Wacht!’ roept Richard. ‘Volgens mij hebben we iets geraakt.’

‘Wat?’

‘We hebben een leiding geraakt. Er hangt hier een hele vieze lucht. Als het maar geen gas is. Ik kom eruit.’ Richard probeert op de kant te klimmen. Iets in het water houdt hem tegen. Zijn rechtervoet zit vast achter een boomwortel of een stuk steen. ‘Help me eens.’ Hij gebaart wild naar zijn collega.

‘Wat is er met dat water aan de hand?’ Hij steekt zijn hand uit en probeert zijn werkpartner op het droge te trekken. Ineens klinkt er een doffe knal. Vogels stuiven verschrikt alle kanten op. Ergens buiten het park jankt een hond. Dan wordt het water rustig en lijkt het of er niets is gebeurd. Eén voor één komen de eenden terug. Ze laten zich met een plons in het water glijden. De graafmachine staat eenzaam aan de waterkant. Van de twee mannen ontbreekt ieder spoor.

2 - Een korte terugblik

Het regent dat het giet. Het warme weer van de afgelopen weken heeft plaatsgemaakt voor een periode van druilerige mistroostigheid. Van de zinderende hitte is geen sprake meer. De temperatuur zakt ’s nachts naar een aangenaam niveau. Het is augustus en dan weet je het nooit. Voor hetzelfde geld keert de warmte in alle hevigheid terug.

De regendruppels beroeren het water van de Oude Delft. In de gracht verschijnen duizenden cirkeltjes. Het is een onafgebroken komen en gaan van rimpelingen die zich vermengen tot een constante bewegende watermassa. De straat is vrijwel verlaten. De oude donkerbruine klinkers glimmen van het vocht.

Aan de overkant van de gracht doet een fietsende studente met haar paraplu een wanhopige poging enigszins droog over te komen.

Op het bruggetje naast de Oude Kerk loopt een groepje toeristen gekleed in kleurige, kletsnatte poncho’s. Zo te zien zijn het Japanners die het talrijke hemelvocht trotseren om alsnog de nodige plaatjes voor het thuisfront te schieten. De bomen hebben een vol bladerdek. De decoratieve plantenbakken die de donkergroene lantaarnpalen opfleuren, zijn voorzien van kleurrijke planten.

Ondanks het sombere weer is niet alles kommer en kwel. Achter een van de gevels aan de Oude Delft heerst een vrolijke, uitbundige stemming. Een jonge vrouw zingt luidkeels mee met de radio, terwijl ze ondertussen een doos met brochures uitpakt. Sinds dit voorjaar is ze de trotse bezitter van haar eigen toeristenbureau. Het heeft even geduurd, maar momenteel is alles gereed om van start te gaan. De folders zijn gedrukt, er is volop reclame gemaakt en de medewerkers zijn opgeleid om rondleidingen door Delft te verzorgen. Het is namelijk niet zomaar een toeristenbureau, het brengt toeristen naar het Delft tijdens het midden van de zeventiende eeuw. De tijd waarin de eigenaresse geboren is …

Hoe kan het dat iemand die bijna vier eeuwen geleden is geboren op dit moment levend en wel en luidkeels zingend achter haar bureau aan de Oude Delft zit? De zingende dame is Geertruida, kortweg Geertje genoemd. Ze is geboren op 20 oktober 1638, hoewel in haar paspoort 20 oktober 1991 staat. Ze gaat op 18 september van dit jaar trouwen met Ronaldus Augustinus Beijersbergen van Henegouwen, roepnaam Ron. Hij zag het levenslicht op 1 maart 2002. Ze hebben elkaar voor het eerst ontmoet op 29 september 1654 in de buurt van de Oostpoort te Delft. Na een spannende en heftige periode van twee weken zijn ze elkaar uit het oog verloren tot Geertje op 7 april 2019 ineens bij hem op de stoep stond. Snap je het tot zover? Nee, dat kan ik me voorstellen. Zij snapten er eerst ook niets van. Ik zal een korte samenvatting van wat voorafging, geven.

In de zomer van 2018 helpt de op dat moment zestienjarige Ron zijn moeder in de Botanische Tuin in Delft. Niet dat hij daar veel zin in heeft. Het is een snikhete dag en hij zit liever achter zijn computer, zijn favoriete bezigheid. In de tuin krijgt Ron de opdracht om de vijver in de grote kas schoon te maken. Onhandig als hij is, valt hij in de vijver, stoot zijn hoofd tegen de bodem en raakt bewusteloos. Als hij bijkomt, ligt hij op een bedje van stro in een vervallen schuurtje. Tegenover hem zit een jongedame in vreemde kledij. Het is Geertje, een zestienjarig meisje dat geboren is in het jaar 1638. Door de val in de vijver heeft Ron een verborgen poort naar het verleden geopend. De vijver in de grote kas van de Botanische Tuin in het heden staat in verbinding met de waterput naast het schuurtje in de zeventiende eeuw. Hij is op precies dezelfde plek terechtgekomen, alleen dan in het jaar 1654.

Zowel Ron als Geertje denken in eerste instantie van elkaar dat de ander ze niet allemaal op een rijtje heeft. Ze zijn beiden heel verschillend gekleed en begrijpen elkaars woorden niet goed. Langzaam dringt het tot Ron door dat hij werkelijk in 1654 is beland. Dan rijst de vraag: hoe komt hij terug in zijn eigen tijd?

Geertje brengt hem bij een excentrieke monnik die broeder Edward wordt genoemd. Hij kan zich een oude legende herinneren. Om terug te keren naar zijn eigen tijd moet Ron voorwerpen verzamelen uit de acht stadspoorten van Delft. Die voorwerpen blijken platte, ronde stenen te zijn. Deze moet hij tijdens de eerstvolgende volle maan op de rand van de waterput leggen. Hij heeft twee weken om zijn opdracht te voltooien. Met behulp van Geertje, broeder Edward en bekende inwoners van Delft lukt het hem. Echter als het moment daar is, wil hij niet meer terug. In die twee weken zijn hij en Geertje zoveel voor elkaar gaan voelen, dat het afscheid beiden zwaar valt. Uiteindelijk, omdat hij beseft dat hij niet in het verleden thuishoort, springt hij toch op het juiste moment in de put en komt hij weer terug in het jaar 2018. Eind goed, al goed zal je zeggen. Ron leeft verder in 2018 en Geertje in 1654. Dat dachten zij ook.

De tijd verstrijkt, zowel in het heden als in het verleden. Geertje kan haar Ron niet vergeten. Inmiddels is ze, door haar slimme zakeninstinct, uitgegroeid tot de rijkste vrouw van Delft. Ze staat bekend als Geertruida, een schatrijke, maar zonderlinge dame die nooit heeft willen trouwen. Met behulp van enkele bekende Delftse wetenschappers weet ze de ronde stenen na te maken en waagt zij op 7 april 1667 ook de sprong in de put. Ze springt als rijke vrouw in het water en komt op 7 april 2019 uit de vijver in de Botanische Tuin weer tevoorschijn. Van haar rijkdom is niets meer over. Alles wat ze heeft, is de kleding die ze op dat moment draagt. Dan beseft ze hoe hulpeloos Ron zich heeft gevoeld in de zeventiende eeuw.

Het Delft van vier eeuwen terug en het huidige Delft lijken totaal niet op elkaar. De tijd en de vooruitgang hebben niet stilgestaan. Ze ziet voor het eerst auto’s, fietsen, verkeerslichten en een roltrap. Ze is vreselijk bang. Met hulp weet ze Ron terug te vinden en staat ze op 7 april 2019 ineens bij hem voor de deur.

Hij herkent haar in eerste instantie niet en als je goed hebt meegerekend, weet je hoe dat komt. Ron is op dat moment zeventien terwijl Geertje al achtentwintig is. Tijden lopen nu eenmaal niet synchroon. Ondanks het leeftijdsverschil bloeit de romance op als nooit tevoren. Ron laat haar het huidige Delft zien en ook hier beleven ze de nodige avonturen. Uiteindelijk komen ze zelfs broeder Edward weer tegen. Ook hij heeft in het geheim de stenen nagemaakt en is via de poort naar het heden gekomen, om precies te zijn in het jaar 1996. Zelfs nog voor Ron geboren werd. Hij blijkt al die jaren over Ron te hebben gewaakt en heeft voor Geertje een grote verrassing. Voor zijn sprong in de put heeft broeder Edward in de zeventiende eeuw een grote schat begraven. Na zijn komst in het heden bleek de schat er nog te zijn. Was het in de zeventiende eeuw al veel waard, momenteel is het een miljoenen schat. Met het geld koopt hij Geertjes oude huis aan de Oude Delft terug. Hij regelt met slimme trucjes creditcards en een paspoort en geeft Geertje op die manier een nieuwe identiteit in het heden. De woning aan de Oude Delft richt hij helemaal voor haar in, zoals het er in het verleden uitzag. En dat is precies het huis waar Geertje op dit moment haar brochures doorneemt. Er is echter wel een complicatie. Naast broeder Edward zijn Ron en zijn ouders de enige die het ware verhaal van Geertje kennen.