radio transzoeloe

radio transzoeloe

Wibo Kosters

radio transzoeloe

Wibo Kosters

1e druk mei 2019

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Bas Kosters

Opmaak omslag: Jen Minkman

Auteursfoto: Paul Remmelts

ISBN 978-94-92115-93-5

ISBN E-book 978-4-93233-87-4

ISBN luisterboek 978-94-93157-65-1

NUR 301

©2019 ©2020 ©2021

Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Proloog

De rivier staat laag voor de tijd van het jaar. De basaltstenen pieren bijten diep in het wateroppervlak, aan hun randen trekt de stroming voren langs de losse stenen die boven het oppervlak uitsteken. Elke nieuwe generatie schoolkinderen leert de verhalen te vertellen die kleven aan de rivier, van de duikboot die gezonken is in een dode zijtak tot de treinen vol munitie die van de gebombardeerde brug af reden. Elke zomer vissen jongens met schepnetten naar verroeste kogels zonder ze ooit te vinden. Over een paar jaar zullen ze alleen nog oog hebben voor meisjes en om hele andere redenen de stranden in de uiterwaarden opzoeken. Daar zullen ze in hun liefdesspel opgeschrikt worden door de natte neus van een van de vele honden die hier uitgelaten worden, een koe zal nieuwsgierig toekijken tijdens het grazen. Daarna zal ze haar kudde volgen die langzaam verder sjokt om het hogere gras dichter bij de dijk te proeven. Van achter het prikkeldraad kijkt ze met grote vochtige ogen naar de avondwandelaars. Wolken insecten draaien als stralenkransen om hun hoofden.

Vanuit de achtertuinen van de huizen komt de geur van barbecues, de mensen zitten buiten en kletsen wat of luisteren naar het vertragen van de avond. Een late vrachtboot werpt zijn motorgeluid vooruit over het rivierdal en van nog verder weg klinken de auto’s op de rondweg. Het geluid zwelt aan, sterft weg, er zijn nog maar weinig auto’s nu. Mensen die naar een nachtdienst vertrekken misschien, of terugkomen van bezoek in het ziekenhuis. Daar liggen de zieken uit de omgeving, de mensen die opgroeiden met de rivier en die weten dat de rivier zijn eigen zin doet. Ze hebben de golven over de dijken zien komen, geschaatst op de bevroren uiterwaarden in de winter. Voor sommigen van hen zal de zomer te laat komen, maar ze zullen blijven hopen op nog één laatste wandeling over de dijk, naar het gemaal waar je ’s zomers bij laag water de sluizen in kunt lopen om de deuren aan te tikken en waar kinderen met plastic emmertjes kleine, doorschijnende rivierkreeftjes vangen. Kinderen die tegen etenstijd zanderig en rood verbrand binnenkomen om hun verhalen te vertellen aan moegestreden ouders die elkaar boos aankijken over hun borden heen. Patat vandaag, van de cafetaria in het winkelcentrum. Mensen wachten er tegen elkaar aangeschoven op volle bankjes tot hun bestelling wordt afgeroepen. Een van de medewerkers is nieuw, een scharminkel van een meid die bedeesd achter de toonbank schuilt en niet weet wat oorlog is. De cafetariahouder kijkt meewarig hoe de fouten zich opstapelen en grijpt in als ze in huilen uitbarst. Hij stuurt haar naar achter om uien te snijden en met een grap hier, een vette knipoog daar, zorgt hij dat de klanten zich weer ontspannen. Een dikke man in een rood invalidenkarretje drinkt een biertje terwijl hij wacht op zijn bestelling. Hij kijkt naar RTL Boulevard op een aan de muur gemonteerde televisie en draait een aansteker tussen zijn vingers heen en weer. Grote patat speciaal, berenklauw pinda en een kipcorn, klinkt het van de toonbank. Het is voor de man in het karretje. Met de bestelling in het mandje voor op het stuur rijdt hij op hoge snelheid de zaak uit.

Een man die net de zaak wil betreden, weet nog net op tijd opzij te stappen en steekt zijn middelvinger omhoog naar het rode karretje. Daar gaat hij weinig aan omzetten, dat ziet de cafetariahouder zo al. De man is mager en ziet er onverzorgd uit met zijn vlassnor en grauwe wallen. Een kroketje en een kleine patat Joppie, doe ook maar een blikje Cassis, hier opeten graag. De man gaat op de hoek van een bankje zitten en kijkt naar de televisie. Naast hem zitten twee tienermeisjes die giechelend met hun telefoons spelen. Hij moet opstaan om ze erlangs te laten als de cafetariahouder hun bestelling afroept. De man kijkt naar hun billen, dan vlug weer naar de televisie. Tegenover hem zit een dikke vrouw met haar handtas op schoot. Ze heeft gezien hoe hij naar de meisjes keek en werpt hem een vuile blik toe. Hij merkt het niet. Als haar bestelling klaar is, loopt de vrouw er vlug mee naar een rode Ford Fiësta die tegenover de ingang geparkeerd staat, alsof ze bang is op straat gezien te worden met het tasje van de cafetaria. Niemand let op haar. De cafetariahouder roept de bestelling van de magere man af en kijkt hoe deze ermee terug naar het tafeltje loopt. Mechanisch stopt de man frietjes in zijn mond terwijl hij naar de televisie blijft kijken. Klanten lopen binnen, klanten gaan weer weg en de man zit daar en neemt af en toe een hapje kroket. Hij kijkt naar zijn reflectie in het raam en gaat daarbij steeds wat rechterop zitten. Tegen de tijd dat hij klaar is met eten zit hij kaarsrecht en hoeft nauwelijks zijn nek te buigen om de tv te kunnen zien die aan een armatuur aan de muur hangt. De man staat op en gooit zijn bakjes in de vuilnisemmer. Hij loopt de zaak uit, het voetpad op dat tussen de verschillende wijken die bij de stad aangebouwd zijn door slingert. Daarachter liggen bedrijventerreinen en nog meer nieuwe wijken. De stad eet langzaam alle beschikbare ruimte op en trekt langs de dijken naar de naastliggende gemeenten. Alleen de uiterwaarden blijven leeg, als speeltuin voor het water. Wie ’s zomers gitaar speelt aan de oever weet dat hij een gast is en alleen geduld wordt. Uiteindelijk moet iedereen wijken voor het water en terug naar huis. Zoals een gehandicapte man zijn invalidenkarretje onder een afdak parkeert, of een dikke vrouw hoopt dat haar vriend thuis op haar wacht. Zoals een onverzorgde man het zweet van zijn voorhoofd afveegt aan zijn T-shirt terwijl hij zijn huis binnengaat en op de klok kijkt.

1. Sjak

Het oude wijf van de thuiszorg is een ijzervreter. Dat ik gehandicapt ben kan haar niet schelen. Ze maakt schoon wat ik zelf niet schoon kan maken, maar ze heeft geen boodschap aan de asresten die ik overal achterlaat, de lege bierblikken bij mijn computer.

‘Dat ruim je zelf maar op, luie flikker, je kunt toch wel een doekje vasthouden?’ had ze me de eerste keer dat ze er was toegebeten, en ‘Zou je niet eens koffie zetten als je bezoek hebt?’

Inmiddels heeft ze me goed afgericht en staat de koffie klaar als ze binnenkomt. Ze bekijkt de inhoud van de koektrommel kritisch terwijl ze vertelt over haar kleinzoon die Rode hond heeft en als een klein, onmachtig gedrocht in bed ligt. Daar gaat ze straks heen, omdat haar dochter aan het werk is, dus ze moet eerder weg en haalt het wel een keer in. We weten allebei dat ze dat nooit zal doen. Ze zucht en neemt een sprits. Terwijl ze kauwt, zie ik mijn kans schoon. Ik begin een onsamenhangend betoog over de erbarmelijke staat waarin mijn huis en tuin zich bevinden, en dat ik graag meer ondersteuning wil. Ze valt me in de rede dat er niks aan mijn handen mankeert, en dat ik eens wat moet ondernemen.

‘Luie flikker.’

Ze zal haar neefje sturen, zegt ze. Ik zucht. Haar neefje zal langskomen, mijn sigaretten oproken, en lukraak wat gaten uit de heg en de bamboe knippen. Daar zal hij vijfentwintig euro voor vragen die ik, met zijn tante in gedachten, nog zal betalen ook. Daarna zal ik het dan maar zelf proberen. De vorige keer had hij bijna de zendmast beschadigd die verstopt staat tussen de hoog opschietende bamboescheuten.

Het oude wijf gaat aan de slag, dus ga ik de deur uit. Ik trek mijn leren jas aan en hijs me in mijn invalidenkarretje. Op de zijkanten prijken vlammenstickers die we er met de stamgasten in de kroeg opgeplakt hebben. Dat leek een goede grap op dat moment: Sjak als roadwarrior. Ik rijd over wandelpaden, langs gemeentegroen vol verpakkingsmateriaal. Op de dijk steek ik een sigaret op en kijk uit over de velden. Koeien grazen langs het prikkeldraad en laten plukken vacht achter waar ze langs de uitsteeksels schuren. Door het stroomdal heen klinkt het geluid van de dieselmotor van een binnenvaartschip. Toen ik net verlamd geraakt was, ging ik vaak de dijk op en af, langs het gemaal en weer terug. Ik fantaseerde dat ik op het laagste punt het water in zou rijden, steil naar beneden over de afgeteerde stenen. Terwijl mijn longen dan volliepen bleven de lichtjes van mijn elektrische rolstoel een zwak, rood schijnsel afgeven onder water. Tot ik er op een dag langsreed en merkte dat ik aan andere dingen dacht: het nieuws, de schaars bedekte meisjesborsten in de zomer - en ik wist dat ik door zou gaan met leven. Af en toe probeerde ik me nog in te leven in mijn zelfmoordfantasieën, maar ze hadden hun betekenis verloren. Ook nu zoek ik in mezelf naar het doodsverlangen dat ik destijds voelde, maar mijn gedachten dwalen af naar boodschappen die ik moet doen en welke platen ik vanavond zal draaien. Suicide night bij Radio Transzoeloe? Vanavond iedereen die te vroeg ging en morgen iedereen waarvan we wilden dat ze vroeger waren gegaan. Een speciale top vijf van meest spectaculaire doden, een neergestort-met-het-vliegtuig-top-tien, en de verkiezing voor de band die het nodigst dood moet. In mijn hoofd begin ik al de playlist te maken. Nog een paar uur, dan kan ik mijn huis weer in. Zoeken op fanpages en triviale feiten googelen, mijn vinyl schoonmaken en klaarzetten bij mijn draaitafels. Ik rijd de dijk af naar de stad en drink koffie bij een lunchroom waar Italiaanse muzak uit de speakers klinkt. De serveerster vindt het raar dat ik vraag of ze iets anders op wil zetten. Ik geef geen fooi en beschadig de verf van de deur met mijn bumper.

2. Else

Ze zit in de bus en bloost een donkerrood, waardoor ze, denkt ze, nog meer de aandacht op zichzelf vestigt. Ze weet dat de mensen in de bus het niet aan haar kunnen zien, maar toch voelt ze zich ongemakkelijk. En dat is ook precies de bedoeling, weet ze. De buttplug geeft haar een onprettig gevoel, een constante druk die iets wegheeft van moeten poepen.

Toen ze vanmorgen beneden kwam en hij het ding triomfantelijk aan haar liet zien, alsof het een prestatie was er een aangeschaft te hebben, was het al duidelijk dat dit een nieuwe manier was om haar te vernederen. Bijna had ze gezegd dat hij erin kon stikken, maar ze had zich net op tijd bedacht. Als ze haar rol als onderdanige zou doorbreken, dan zou alles uit elkaar vallen. Dan waren ze potsierlijke creaturen, met hun armzalige imitaties van de pornofilms die hij zo graag downloadde. Dus nam ze de buttplug, een soort verchroomde miniatuurversie van een neutronenbom met een strasdiamant als staartstuk, mee naar de badkamer en deed hem met hulp van wat vaseline in. Daarna bood ze zichzelf ter inspectie aan. Hij duwde haar bilhelften van elkaar en verkneukelde zich bij het uitzicht. Ze moest hem de hele dag dragen, beval hij. Ze knikte en ging zich aankleden.

Op haar werk gaat ze meteen naar het toilet om zichzelf te bevrijden van het ding, waarna ze het, schoongespoeld en in toiletpapier gewikkeld, onder in haar tas verstopt. Het is rustig, weinig aanvragen voor offertes, geen meldingen van kapotte verwarmingen die gerepareerd moeten. Ze zendt facturen uit en herschikt het foldermateriaal voor eindeloze reeksen witte verwarmingsketels. Vanuit haar tas valt de buttplug haar de hele dag lastig met zijn aanwezigheid, de irrationele angst dat hij eruit zal vallen zodat iedereen hem ziet. Aan het eind van haar werkdag brengt ze hem weer in met een kloddertje handzeep als glijmiddel en loopt wankel, met een branderige anus, naar de bus.

Straks zal hij vragen of ze hem echt de hele dag ingehouden heeft en zal ze ja zeggen. Hij zal zeggen dat ze liegt, en dat ze straf verdient. Ze weet dat hij ook zou zeggen dat ze liegt als ze hem wel de hele dag had ingehouden. Hoe dan ook zal er straf zijn, of dat nu in de vorm is van dingen die ze met hem moet doen, of dingen die hij met haar gaat doen. Ze is daar soms moe van. Ondanks alle dingen die hij wil, alles wat hij afkijkt van het internet, is het uiteindelijk gewoon neuken, en dan ook nog niet zo bijzonder op de koop toe. Het is beter, denkt ze, als ze wat meer tijd zonder elkaar doorbrengen. Zo zal ze dat straks ook zeggen, dat ze denkt dat het beter is voor hun relatie als ze elkaar wat meer de ruimte geven. Die gedachte lucht haar op, tot ze zich bedenkt hoe leeg haar huis zal zijn en dat ze dan niet weet wat hij waar aan het doen is. Misschien kan ze beter vragen of ze vaker gewoon, of wat daarvoor doorgaat, kunnen vrijen.

3. Paul

Terwijl je kijkt hoe een broodje Bapao rondjes draait in de magnetron haal je je neus op. Een restant speed dat in je neus is blijven hangen, schiet door, vanuit je gehemelte in je mond. Onwillekeurig gaat er een rilling door je heen door de chemische smaak. Je schenkt een glas water in om je mond te spoelen. Het loopt tegen de ochtend, er komt licht door de lamellen. Je draait ze open, knijpt je ogen samen tegen het licht. Op straat beweegt niks. Geparkeerde auto’s staan langs de stoepranden, in afwachting van uitstapjes en boodschappenverkeer.

Aan de overkant gaat een deur open, een dikke vrouw in een paars trainingspak stapt naar buiten en trekt hem weer achter zich dicht. Je vraagt je af waarom dikke vrouwen altijd kiezen voor kleding in de kleur van snoep. Misschien denken fabrikanten dat dikke vrouwen van snoep houden en worden daarom grote maten niet in neutrale kleuren gemaakt. De vrouw komt in beweging en jogt de straat uit. Al haar lillende onderdelen bewegen moeizaam op een ingewikkelde maat. Je blijft kijken tot ze uit zicht is, dan loop je naar de koelkast. Een glas melk bij je broodje en je dan uitstrekken op de bank. Je speelt even met de afstandsbediening, maar blijft bij geen enkel programma plakken. Al snel zet je de televisie weer op stand-by. Je doet je ogen dicht en voelt hoe je hart in marstempo klopt in je borstkas. Het is alsof het binnen in je resoneert, tegen de tijd dat het geluid je oren bereikt is het een oorverdovend stampen. De gedachten komen snel, en je laat ze hun gang gaan. Af en toe volg je er een voor een tijdje om te zien waar hij heen gaat, dan laat je los en zweeft je aandacht weer terug naar het begin, waar nog steeds nieuwe gedachten opstijgen als uit een gebarsten pijplijn onder water. Je weet dat dit een mooi en goed iets is, dat in deze stroom waarheid drijft, ook al is hij van korte duur. Elke gedachte is waardevol en je wilt ze allemaal volgen, maar je grijpt mis, ze ontglippen je steeds. Met je ogen gesloten zit je daar tot er doorwaakte dagen verstreken zijn, maar als je ogen langzaam weer open gaan, is er nog zo weinig tijd voorbij dat je vermoedt dat de tijd zelf om zijn as gegaan is. Door een onvoorstelbaar toeval ben je weer dezelfde mens op dezelfde plek geworden.

Je kijkt om je heen naar de woonkamer in Afrikaanse aardekleuren, de dode planten in hun terracotta potten. Op de vensterbank kijken houten giraffen van de Xenos uit op de tegelsavanne van je achtertuin. Een schonkig nep-zebrakleed ligt voor de sier op het makkelijk te reinigen kliklaminaat. Wat zou iemand die op bezoek komt ervan denken? Je stelt je voor dat je als een vreemde deze kamer binnenkomt en je een beeld vormt van de persoon bij wie deze kamer zou passen. Je komt helemaal niet bij jezelf uit, maar bij een vriendin van jaren geleden. Als je later naar de hel gaat, bedenk je, dan is die van terracotta.

De gedachte aan jezelf en hoe dit huis niet met jou verbonden lijkt, blijft hangen. Als je eerlijk naar je kleren kijkt, je huis, de dingen die je doet, wordt in niks duidelijk wie je bent en waar je als man voor staat. Je zou scherper gedefinieerd moeten zijn, een entrepreneur met onverwachte voorkeuren en opinies. Je zou eigenaardigheden moeten hebben waar je collega’s om lachen, terwijl ze in het geheim tegen je op kijken omdat je wars bent van conventies. En terwijl je naar je vloer kijkt, de regelmatige, parallelle banen, bedenk je dat het eenvoudig is. Je hoeft alleen maar patronen te veranderen. De buitenlucht voelt koud als je de achterdeur openzet. Je stapt naar buiten, ademt diep in en laat je longen volstromen tot het zoveel pijn doet dat je ervan moet hoesten. Je zet de giraffen en de planten buiten, gooit het zebrakleed in de vuilnisbak.

4. Sjak

‘Goedenavond luistervrienden, dit is Radio Transzoeloe op 102.1 FM, met alles wat een hit had moeten zijn, maar dat niet geworden is. Daarnaast natuurlijk die obligate megakrakers die generaties aan platenkopers moeiteloos meezingen. Vanavond onder andere aandacht voor Warren Zevon, Townes van Zandt én Bonnie Prince Billy. Ook de vaste dinsdagavondquiz natuurlijk: raad de artiest. Nu eerst Dead flowers van Townes, blijft een geweldige plaat. Mooi aan deze opname is dat hij mompelt: “Everybody knows this song”, en dat iedereen, inclusief hijzelf, beseft dat hij de enige is die daar niet beter van is geworden …

… Zevon overleed in 2003 en werd pas tegen zijn dood gefêteerd als het genie dat hij was. Geen hitmachine, al scoorden andere muzikanten wel hits met zijn nummers Carmelita en Mohammed’s radio. Zijn mooiste nummer, in mijn beleving, is het uitermate cynische Genius waarmee hij iedereen, ook zichzelf, neersabelt. Dat draaien we samen met het autobiografische My shit’s fucked up, waarmee hij zijn ongeneeslijke ziekte aankondigde. Mail gerust je verzoeknummers naar Transzoeloe@hotmail.com en blijf luisteren, want in het volgende uur hebben we maar liefst vijftien gegarandeerde non-hits …

… Inmiddels een mail binnen, ik kan nu tegen een heel gunstig tarief mijn penis laten vergroten. Wil jij dat ook luisteraar, droom je daar stiekem van? Mail ons, samen met je verzoeknummer, op Transzoeloe@hotmail.com. Over penissen gesproken, dat doet me denken aan een artikel dat ik gelezen heb over Taiwanese mannen. Die blijken rampzalig klein geschapen te zijn, en laten ter compensatie massaal kogeltjes onder de huid van hun lul implanteren, for her pleasure. Daarom nu Please please me van de Beatles …

… Het grappige aan El condor pasa blijft dat al die panfluitindianen het maar blijven spelen. Zou Art Garfunkel dat lot bedoeld hebben in Fate for breakfast? U zult tot het einde der tijden gepanfluit worden door playbackende indianen? Of is het pan gefloten? ...

… Dan is het nu tijd voor de muziekquiz. Je kent natuurlijk het romantische duet van David Bowie en Tina Turner, Tonight. Maar van wie is het origineel? En voor de bonus, wat heeft David Bowie met dat origineel te maken? Je antwoord kun je sturen naar Transzoeloe@hotmail.com, met dubbel oe. Het nummer van vorige week was natuurlijk Gris-gris Gumbo Yaya, van Dr. John the Nighttripper …

… Nog een laatste nummer voor ik jullie laat gaan, Franz Ferdinand met Lucid dreams. Voor iedereen die straks op moet, sterkte en tot vanavond op 102.1 FM, tot Radio Transzoeloe…’

De potmeters van mijn installatie doven langzaam uit. Ik rook nog een sigaret terwijl de computer afsluit en veeg gemorste as van het bureaublad. Zou het helpen tegen nicotinevlekken als je om de week je sigaret tussen twee andere vingers vasthoudt? Ik keer mijn rolstoel en rol weg van het bureau. Bij mijn bed hijs ik me overeind aan het hengsel aan de overhangende stang en laat me voorover vallen. Ik ben vergeten het licht uit te doen en slaap in met het kussen over mijn hoofd.

5. Else

Ze doet de deur van het slot en luistert met haar hand op de deurknop of ze hem hoort. De gordijnen zijn dicht, misschien is hij bij de televisie in slaap gevallen en kan ze tegen hem aan kruipen. Dan zou het zelfs kunnen dat eventuele plannen die hij met haar heeft niet doorgaan. Ze doet de voordeur open en luistert, maar ze hoort geen geluid uit de huiskamer. Dus loopt ze naar binnen, hangt haar jas en tas aan de kapstok. Ze doet de woonkamerdeur open en ziet direct de lege plekken, gaten die door een monster in de huiskamer gebeten zijn. Tv en dvd-speler, stereo, antieke vaas, spaarpotje, laptop. Een deel van haar blijft actief, focust, telt de inventaris op, terwijl een ander deel nutteloze vragen stelt als “hoe” en “wat” en “wie”. Overal waar ze kijkt mist ze voorwerpen. Koortsachtig probeert ze zich te herinneren wat ze heeft, wat waar stond. Ze rent naar de keuken, waar de magnetron ontbreekt, haar nieuwe koelkast, en terug naar de gang waar ze haar mobiel uit haar tas haalt. Ze belt hem terwijl ze de trap op loopt. Hij had al lang thuis moeten zijn, of misschien is hij wel thuisgekomen, heeft dit gezien en is hij naar het politiebureau gegaan? Geen gehoor, ze belt nog een keer, opnieuw geen gehoor. Dan is zijn telefoon ineens uit, krijgt ze een niet-bereikbaar-melding.

Langzaam duwt ze de slaapkamerdeur open. Misschien ligt hij daar te slapen of is hij dodelijk gewond of gekneveld door een inbreker. Het bijna-vierkant van haar bed is een gapend gat. Het dure luxe-matras dat hij haar liet kopen is weg, haar lade met sieraden ook. Kussens en dekens liggen als continenten verspreid op de blauwe vloerbedekking. Hij is er niet, maar aan het hoofdeinde is een foto geplakt, een goedkoop A4-printje. Op de foto ligt ze naakt, geblinddoekt en met gespreide benen vastgebonden op bed. Op de foto is “leuk voor op kantoor?” geschreven. Ze snapt niet waar de foto vandaan komt. Heeft hij die gemaakt en in huis laten slingeren? Als ze de foto beter bekijkt, ziet ze dat het zijn handschrift is, dat de gemankeerde hanenpoten van hem zijn. Langzaam ontvouwt zich een scenario in haar hoofd. Hoe hij maanden door haar huis gelopen heeft en in zijn hoofd haar spullen taxeerde. De keren dat hij, nieuwsgierig als een klein kind, haar antieke porselein in zijn handen ronddraaide en haar naar de geschiedenis ervan gevraagd heeft. Hoe ze trots de aan haar overgedragen anekdotes erbij verteld heeft en hij dan aandachtig luisterde. Dat vatte ze op als interesse voor haar, nu ziet ze het duidelijk voor zich: hoe hij haar met voorbedachten rade verleid en voorgelogen heeft. Dat hij zich doodgemoedereerd heeft voorbereid om haar te bestelen. Vanmorgen moet hij geweten hebben dat hij dit ging doen, toen hij haar de deur uit stuurde met die godvergeten plug in haar kont. Wat zal hij gelachen hebben. En bij die gedachte moet ze huilen, schuddebuikend, diep uithalend.

Ze houdt het maar een beperkte tijd vol tot haar ademhaling lager en langzamer wordt. Langzaam aan, niet te veel nadenken nu. Daarmee tuimelen juist de gedachten haar hoofd binnen, aan hem, aan wat er gebeurd is. Ze maakt zich klaar om opnieuw te huilen, maar merkt dat er ook gedachten ontstaan over wat ze nu moet doen. Daar houdt ze zich aan vast, er ontstaat ruimte om te handelen. Eigenlijk zou ze liever dromen, zich verstoppen. Toch staat ze op, veegt haar neus en ogen af aan haar mouwen en loopt naar de badkamer. Daar trekt ze haar broek en onderbroek omlaag en perst de buttplug uit. Ze vangt hem op en even weet ze niet wat ermee te doen. Dan gooit ze hem in het vuilnisbakje onder de wasbak, waar hij met een luide bons landt tussen de Demak Up-pads.

Terug in de slaapkamer neemt ze haar smartphone en wijzigt moeizaam op het kleine scherm de wachtwoorden van haar e-mailaccounts en het internetbankieren. Er is geld van haar bankrekening gepind, ziet ze. Als ze haar portemonnee controleert, blijkt inderdaad dat de pas mist. Ze belt de bank en laat hem blokkeren. Dan belt ze de slotenmaker, die er met een uur zal zijn. De tijd overbrugt ze door een lijst op te maken van wat ze mist.

Elke kamer komt haar vreemd voor, alsof het huis er door de afwezigheid van vertrouwde voorwerpen uitziet als een niet helemaal geslaagde reconstructie van het hare. Het lakdoosje met haar melktandjes staat er wel, het kristallen schaaltje van haar oma ontbreekt. De dure vaas is weg, de rozen en het water achter het bankstel gegooid. Midden in het vocht ligt een sigarettenpeuk, zijn merk, Marlboro. Werktuigelijk pakt ze een doek en dweilt het water weg. De bloemen doet ze in de groene bak. Alsof ze zelf een inbreker is, speurt ze planken en laden af en tekent op wat ontbreekt. Ze inventariseert de keukenkastjes waar zegelboekjes missen en kookt water in een pannetje, omdat ook de waterkoker voor de thee ontbreekt. Ze heeft honger en maakt crackers met smeerkaas die ze opeet aan haar lege eettafel. Ze kauwt traag en zonder iets te proeven. De slotenmaker komt maar niet en misschien zou ze iemand moeten bellen, maar hoe vertel je dat, denkt ze, iedereen zal toch zeggen dat het mijn eigen schuld is. Dat vindt ze zelf ook, reden dus om boos op zichzelf te zijn, strenge regels op te stellen hoe ze het goed gaat doen. Ze bedenkt dat ze geen mannen meer in haar leven toe zal laten, of alleen lieve, zachtaardige. Ze gaat voor zichzelf zorgen, een leuke vrouw worden van het soort waar leuke mannen op vallen. Dan belt de slotenmaker aan en even hoopt ze dat hij haar lieve, zachtaardige man zal zijn. Als ze opendoet, ziet ze het gelijk: hij is geen leuke man. Zijn stem is niet warm, zijn ogen glanzen niet en ze ontdekt geen kuiltjes in zijn wangen. Hij glimlacht niet en vraagt niks dat niet functioneel is. Ze probeert een gesprekje aan te knopen, maar hij lijkt niet te merken dat hij hier met een leuke vrouw van doen heeft. Hij negeert haar en doet zijn werk. Dus loopt ze naar de keuken en smeert meer crackers. Ze biedt de man geen drinken aan.

6. Paul

Je flexplek is in beslag genomen, ondanks je Darth Vadermok en de zorgvuldig uitgespreide notities en kantooraccessoires. Je pennen, markeringen zoals indianen dat met twijgjes doen, hadden alles duidelijk moeten maken. Terwijl je de te volgen koers van actie uitstippelt, word je opgemerkt door de persoon aan het bureau, jouw bureau.

‘Hoi, kan ik iets voor je doen?’

‘Nou,’ probeer je, ‘dit is eigenlijk mijn plek waar jij nu zit.’

‘Wat raar,’ zegt de persoon, een jonge, fitte man met een goed passend pak. ‘Ze zeiden dat ik maar een plekje uit moest zoeken. Dit zijn toch flexplekken?’

Hij lacht naar je.

Klootzak, denk je. Je weet dat je hier niet tegen opgewassen bent, niet op de maandagochtend.

‘Dit zijn flexplekken ja, maar meer in een formele zin dan in de praktijk. In de praktijk is dit mijn plek, want ik werk hier elke dag, mijn mok staat hier, mijn spullen liggen hier. Je gaat me toch niet vertellen dat je dat niet opgevallen was?’

De jonge man, hij is gladgeschoren zie je, gaat rechtop zitten. Hij glimlacht.

‘Het viel me wel op dat iemand deze flexplek niet schoon achtergelaten had, maar ik wist niet dat het hier de gewoonte is om afspraken te negeren. Misschien kun je beter in het vervolg je spullen opruimen, dan hoeven we ook niet dit soort gesprekken te voeren.’

Je kunt nu doorgaan, maar je hebt dit verloren. Jij weet dat, hij weet dat. Je draait je om en haalt koffie.

Om tien uur is de wekelijkse strategiemeeting. Je eet een door de secretaresse van de directeur gekochte gevulde koek en verschuilt je achter in de kantine, terwijl de salesmanager vertelt over de ontwikkeling van het marktaandeel in kantoorbenodigdheden van het mkb in de verschillende verkoopregio’s. Hij staat met zijn hand losjes in zijn broekzak en hanteert nonchalant de draadloze pointer die zijn zouteloze PowerPoint als een dood paard door de tijd sleurt. Naast je zakt het hoofd van Jensen van de expeditieafdeling langzaam voorover. Hij schrikt met een ruk wakker, kijkt rond en doet zijn ogen weer dicht. Langzaam zakt zijn hoofd weer omlaag. Hij wordt gewekt door een weifelend applaus van de paar medewerkers die geluisterd hebben. Je klapt het minimum vereiste aan applaus mee, naast je valt Jensen in. Dan schuifelt de directeur naar voren.

‘Heel mooi gedaan, Rob. Inspirerend verhaal, ik denk dat we hier allemaal wat van kunnen leren.’

Wim glimlacht moeizaam en loopt terug naar zijn plek. Rob was de vorige salesmanager.

‘Voor we allemaal weer aan het werk gaan, heb ik nog een korte mededeling. Zoals jullie weten ligt het ziekteverzuim op dit kantoor op ongeveer negen procent. Dat is twee keer zo hoog als gemiddeld in de sector, en dat is dus slecht voor de cijfers. Nu hebben we al van alles geprobeerd om het ziekteverzuim terug te dringen, zoals onze gezondheidsweek en de stoelmassages, maar dat lijkt allemaal niet meer dan een tijdelijke daling op te leveren. Daarom heb ik hulp ingeschakeld, in de vorm van een nieuwe functionaris. Mag ik jullie voorstellen aan Frank, onze nieuwe HRM-consultant. Frank, kom eens naar voren en stel jezelf voor.’

De fitte, jonge man stapt naar voren. Hij vertelt, gebaart energiek, maakt melding van zijn motivatie, stappen, successen bij een reeks indrukwekkende eerdere werkgevers. En daar staat hij nu als een mecenas stralend in ons midden om ook hier het welzijn te bevorderen.

‘Eerst maar eens de mensen leren kennen,’ zegt hij ‘en een beetje feeling krijgen met hoe het er hier aan toe gaat.’

Mensen knikken instemmend terwijl hij zich uitput in gemeenplaatsen en klappen als hij afsluit met een welgemeend: ‘Ik ben ervan overtuigd dat we samen een positieve draai aan het verzuim kunnen geven.’

De directeur komt weer naar voren: ‘Juist, heel mooi. Welkom Frank, en we zijn erg benieuwd naar wat we allemaal van je kunnen verwachten. Ik reken erop dat jullie,’ en hierbij maakt hij een weids gebaar, ‘Frank allemaal zullen helpen om in te burgeren. Nou mensen, maak er een goede week van.’

En jullie mogen gaan, je sluit aan in de rij voor de koffieautomaat. Frisse, jonge Frank staat achter je. Je negeert hem.

’s Middags drie vergaderingen op rij: teamoverleg, een bijeenkomst over wijzigingen in financiële rapportages en kennisuitwisseling tussen de afdelingen. Je kiest meestal de plaats tegenover het raam zodat je het verkeer voorbij ziet komen dat zich verwijdert van het gebouw. Andere keren zit je in de hoek, wat ingeklemd tussen collega’s, zodat je rustig kunt tekenen. Erotische schetsen, fetisj cartoons, met een fineliner vul je de marges naast je aantekeningen en actiepunten. Een vrouwelijke collega van een andere afdeling werpt een blik op je aantekeningenboekje en fronst. Je glimlacht verontschuldigend en slaat een bladzijde om. Morgen zal het hele kantoor ongetwijfeld weten dat je een vieze man bent, groepjes vrouwelijke collega’s zullen giechelen als je langs loopt. Je slaat de bladzijde terug om en tekent verder, de collega werp je een vuile blik toe. Terug op de afdeling pak je je Darth Vadermok en je papieren en stalt ze uit op een vrij bureau. De computer laat je ingelogd voor morgenochtend.

7. Sjak

‘… Ik weet het ook allemaal niet. Ik zou willen, luisteraars, dat ik de wijsheid in pacht had, maar ik zou de wijsheid waarschijnlijk niet herkennen als hij aan de deur kwam met een 24-delige encyclopedie. Dat is het ding met wijsheid, je moet het zelf verwerven, je eigen stenen zoeken om je aan te stoten. Nee, vandaag is een dag voor zelfmedelijden. Jij mag medelijden hebben met jezelf omdat je nu nog wakker bent en niks beters te doen hebt dan naar de radio luisteren, ik mag het hebben met mezelf omdat ik dat gewoon soms nodig heb. Wil je een troostrijk nummer horen? Wil je met al je luistervrienden delen waarom jij recht hebt op zelfmedelijden? Mail naar Transzoeloe@hotmail.com, en dat is met dubbel oe. Dan nu wat troostrijk verlangen van Led Zeppelin, Going to California …

… Dient zelfmedelijden een doel? Ik vraag het me af. Misschien is het zelftroost, de gedachte dat je zelf in elk geval weet dat je het zwaar hebt ook al ziet een ander dat niet. Of werkt het juist tegen je? Verdooft zelfmedelijden zodat je aan de noodzaak om te veranderen ontsnapt? Helpt het jou, luisteraar? Ben jij een beter mens met je zelfmedelijden? Meld het op Transzoeloe@hotmail.com …

… Bescherming tegen een onrechtvaardige wereld, maar dat mogen we natuurlijk niet zeggen, luisteraars, dat zelfmedelijden een soort van dekentje is tegen de kou die wereld heet. Een wereld van mensen die wel van je willen drinken, maar met een ander de deur uit lopen. En toch houd je het niet vol om zelfmedelijden te hebben, want het is een mierzoet goedje, iets waarmee je jezelf misselijk maakt. Er komt dus noodgedwongen een moment dat je het weer los moet laten om niet ziek te worden. Dat brengt je, als je iets meer afstand hebt genomen van je zelfbeklag, bij de volgende halte, de onversneden melancholie. En dat, luisteraars, is Ambulance blues van Neil Young. Wat is jouw melancholische lied? Meld het op Transzoeloe@hotmail.com ...

… Geen verzoeken voor melancholische liederen vanavond, dat kan. Het is, denk ik, ook een kwaliteit van de ziel die niet iedereen bezit. Melancholie is namelijk het zeldzame moment dat je een korte blik werpt op de realiteit achter de illusies die je koestert, het besef dat de wereld nu eenmaal is wat hij is. Dat is acceptatie, dat is schoonheid: een droevig weten dat we ons na het melancholische moment ook niet meer kunnen herinneren, en zo hoort het. Een voortdurende confrontatie met de werkelijkheid die achter al onze fictie ligt zou ons vernietigen. We doen nog één rondje: Beastie Boys met No sleep till Brooklyn, AC/DC met Highway to hell, en als laatste Genesis met Land of confusion. Daarna sta jij op om te gaan werken en ik blijf zitten drinken en probeer een voet tussen de deur van de melancholie te krijgen …’

8. Else