Sander Verheyen

DE NACHTRECHTERS

Willems Uitgevers

1. 20 jaar geleden

Franco

‘Producten van de tijd. Geworden wat het leven van ons maakte. Het mes tussen de tanden. Chronisch gebalde vuisten. Ellebogen paraat. Wij zijn de nachtrechters, nemen alleen waar we recht op hebben.’

Jean steekt de cassette van Folsom Prison Blues in de recorder, applaus weerklinkt. ‘Hello I’m Johnny Cash.’ Ik geef gas bij en twijfel nergens aan. Wij zijn de Bladerbaan, Jean en ik. De nacht is galzwart, net als onze woede. De wereld heeft het zelf gezocht. Dit is ons leven, het gaspedaal steeds dieper.

In onze achteruitkijkspiegel zie ik een Mercedes-Benz C-klasse, een verwaande sukkel achter het stuur. Hij rijdt veel te snel, kleeft aan onze bumper en vergeet te pinken. Hij breekt onze code en daar zal hij spijt van krijgen.

DE CODE

Regel 1: de nachtrechters nachtrechten alleen tussen zonsondergang en zonsopgang. De Bladerbaan is ons werkterrein.

Regel 2: we nachtrechten samen, Jean en ik. Nooit met iemand anders. Echt nooit.

Regel 3: we vertellen niemand over het nachtrechten.

Regel 4: het daderprofiel moet voldoen aan drie voorwaarden: de dader moet een wagen hebben die meer kost dan een gemiddeld jaarloon. Hij moet tijdens onze controle minstens twee inbreuken doen op het verkeersreglement. En het moet een man zijn die alleen in zijn wagen zit en er niet ouder uitziet dan vijfenzestig.

De dikke Mercedes rijdt achter ons, een veertiger achter het stuur. Alleen. Hij denkt dat hij boven ons staat omdat hij een dure auto onder zijn gat heeft. Een auto die hij heeft kunnen kopen omdat hij de kont likte van de juiste bazen of omdat hij een rijke papa heeft. Misschien wil hij iets compenseren? Bumperklevers, laagvliegers en roekeloze patsers. De nachtrechters runnen het enige bedrijf ter wereld dat zijn klanten haat.

Ik duw het gaspedaal nog wat dieper in, het spelletje begint. Een laatste blik tussen Jean en mij. Als we doodgaan is het niet voor niets, de cirkel is sowieso doorbroken. De Mercedes wil ons voorbij. Extra gas, altijd extra gas. De inzet is hoog. Eén keer falen en onze reputatie is om zeep. Eén keer overbluft worden en we zijn ontmaskerd.

De Mercedes is bijna naast ons, in de verte rijdt een tegenligger. Ik duw met volle kracht op het gaspedaal, alsof ik de wereld kapot duw. Een vlugge blik links, misbaar in mijn ooghoek. De tegenligger in de verte wordt groter. Even ons verstand op nul, denken aan het hogere doel.

De Mercedes kiest voor zijn rempedaal en verschijnt opnieuw in de achteruitkijkspiegel. We winnen. Nu begint het spel van de timing, ik kijk naar Jean. Nog heel even, de koplampen achter ons. Dit moment, dit is het moment, een gitaarslag. ‘I bet there’s rich folks eatin’ in a fancy dining car’, zingt Johnny Cash. Mijn rechtervoet keihard op het rempedaal, ik voel onze slippende banden, ons lot in de handen van de Bladerbaan. Piepende remmen achter ons. We zijn parachutisten tussen het springen en het openen van het scherm, altijd een beetje bang om dood te gaan. En dan de stilstand, de echo van piepende banden, net geen botsing. De nacht is pikzwart. Twee wagens bumper tegen bumper, de tegenligger allang verdwenen. Johnny Cash blijft zingen, de enige zekerheid.

Wat nu volgt is routine, we leerden het onszelf aan. Selfmade men. We stappen uit, ik voorop, Jean achter me. De Mercedes met schijnende koplampen, we lopen door het licht. Wat de chauffeur nu ziet, zijn twee dreigende silhouetten, wat hij voelt, is een in elkaar krimpende penis.

Ik ruk de deur van de wagen open en vind een bange wezel, zoals elke keer, zijn wagen niet meer dan een ingebeeld schild. Stoer achter de carrosserie, faker in het echte leven. Angst voor dure bunkers kennen we niet. Ik trek de man van achter het stuur, duw hem tegen zijn wagen. Vanaf nu gaat het allemaal razendsnel. Met een vlotte beweging trek ik zijn broek omlaag, zijn klokkenspel zichtbaar. ‘Wat is dit?’ stottert hij. Zonder antwoorden zet ik een stap opzij. Jean richt zijn polaroid, niet veel later gaat de flits. De verlossing, voor iedereen duidelijk wie de baas is. Niet de man met zijn broek op de enkels. Nooit de man met de broek op de enkels, wat zijn wagen ook kostte.

Ik ga voor de chauffeur staan, neus tegen neus. ‘Het geld uit je portefeuille, of deze foto wordt aan elke boom en lantaarnpaal van de Bladerbaan gehangen.’ Ongeloof in zijn blik, maar vooral angst. Veel angst. Hopelijk pist hij niet op mijn schoenen. Wat denkt hij? Dat hij meer mag dan de rest? Dat hij niet moet pinken? Dat hij baas is van de Bladerbaan? Net op tijd haalt hij zijn geld tevoorschijn, met trillende hand. Het moet iets van een vijfduizend frank zijn. Missie geslaagd.

Jean

‘Je kunt later alles worden wat je wilt, als je maar je best doet’, zei de meester vroeger. Ik denk aan toen en vraag me af of het dit is wat ik wilde worden: nachtrechter. Ik denk aan eindeloze dromen, aan hoe dromen leuker was dan het nastreven ervan. De trucjes die ik mezelf aanleerde om heel even in gedachten te zweven.

De Bladerbaan, twee uur ‘s nachts. Onze verlaagde Toyota Celica in het midden van de baan. De bange Mercedes-wezel die snikkend zijn broek omhoogtrekt. De zichzelf ontwikkelende polaroid in mijn handen. De laatste noten van Johnny Cash, Franco die het geld telt terwijl de Mercedes vertrekt. Langzaam optrekkend, zonder verkeersovertreding. Alsof de wereld er heel eventjes een beetje mooier uitziet.

Helaas gaat straks de zon op.

Het begon een paar jaar geleden. We waren met onze tweedehandswagen onderweg van het kerkhof naar huis, net gestopt met studeren, een half been in de grauwheid van het gewone leven. ‘We stoppen met vechten.’ Franco en ik, kinderen van de Bladerbaan. Tweelingbroers. Toevallig Folsom Prison Blues van Johnny Cash op de radio. De vorige eigenaar vergat de polaroid in het handschoenenkastje. Uit de mode, moet hij gedacht hebben. Veel praten deden we niet, hebben we nooit gedaan. Het opschrikken omdat een Audi vlak voor ons de weg opdraait. Zonder voorrang, vergeten te pinken, geen excuses. Franco in de remmen, de geur van verbrand rubber. Een middelvinger zichtbaar door het achterraam van de Audi. En toen was er die korte blik tussen mij en Franco. ‘Genoeg.’ Franco zette de achtervolging in, ik zette de radio luider en greep de polaroid. De bestuurder van de Audi had geen verhaal, onze eerste tienduizend frank was binnen. Het ging vanzelf. Mijn uitgedroogde binnenkant veranderde in vuur. Het gevoel van euforie, wat een loper voelt na een marathon. De runnershigh. Voor de eerste keer het gevoel van impact. Niet de twee jongetjes in de hoek van de klas. Een intens gevoel van diepe echtheid. En Franco voelde net hetzelfde, zei hij. De dag nadien kwam hij met een uitgewerkt businessplan, ik wilde net naar het interimkantoor fietsen. Hij legde het uit, het interimkantoor zag ik nooit. We noemden onszelf de nachtrechters.

Franco benoemde zichzelf tot commercieel manager, ik werd creatief directeur. De zakenman en de artiest, allebei de helft van de ingebeelde aandelen. Winkeltje spelen, zoals vroeger. We voelden ons heel wat. Mijn broer kocht een kostuum van zijn eerste vijfduizend frank, ik spaarde. De code stelden we samen op. Franco overwoog om hem te laten tatoeëren. Gelukkig veranderde hij de volgende ochtend, eenmaal nuchter, van mening. We waren nog geen twintig, maar hadden ambitie, de commercieel manager en ik. Het was alsof we begrepen dat dit onze laatste reddingsboei was, het laatste redmiddel om niet te verzuipen in de woeste zee van nietszeggende grijsheid. Het laatste redmiddel om het Bladerbaan-etiket van ons af te schudden. De ommekeer.

En toen dachten we aan Thibault, een rijkeluiszoontje van vroeger in de klas. Een dik zwijn met een rijke papa. Thuis een zwembad, dus veel vrienden. Alles wat wij niet waren. ‘Mijn ouders zeggen dat jullie niet mogen komen zwemmen, omdat het water anders vuil wordt.’ De kinderen rondom lachten. Niet omdat ze het grappig vonden, maar omdat ze schrik hadden ook niet meer welkom te zijn aan het zwembad. En wij werden de kinderen van de rekening.

Thibault werd ons tweede slachtoffer. We zochten hem op en volgden hem tot hij in de fout ging: te hoge snelheid en niet pinken. Hij schreeuwde als een varken terwijl we zijn broek naar beneden trokken. Zijn kleine klokkenspel bengelend onder een dikke pens, amper zichtbaar op de foto.

Nummer drie was een willekeurige wegpiraat met een Lexus, hij gaf ons zelfs een fooi.

En nummer vier was onze eerste Porsche.

In het begin maakten we weleens een foutje. Slechte timing, verkeerd schakelen of een onderbelichte foto. Maar al snel kwam de routine, de opeenvolging van handelingen gevolgd door de adrenaline. De blik in de ogen van de daders. Goud.

2. Vandaag

Franco

Voor me een reeks verticale deurbellen en een parlofoon. ‘Katrien en Michel’, halverwege de rij. Mijn maag draait zich om, ik zou hetzelfde moeten doen. Me omdraaien en ver weglopen. Een zwerver zoeken en zijn strot dichtknijpen terwijl ik schreeuw dat het zijn eigen schuld is. Hij zal niet worden gemist, net als ik.

‘Katrien en Michel’, fluister ik richting naamsticker. De letters digitaal geprint, proper en helder. Maar wel in Times New Roman, het meest nietszeggende lettertype ter wereld. Typisch Katrien.

Half afgebeten nagels, ik kijk naar het stickertje. De strijd is nooit eerlijk en ik begin te schrapen, krakende vingernagels. Langzaam lost het linkerhoekje, een eerste klap. Ik blijf krabben, stijgende woede. Het onderliggende stickertje wordt zichtbaar, een eerste letter. De tweede klap. Uitdelen of incasseren, wie voelt het verschil? Ik herken de F, herken mijn handschrift en in mijn kop begint een projector te ratelen. Ik schraap verder, voel de pijn, de pompende woede. Mijn naam zichtbaar, handgeschreven, slordig maar authentiek. Inkt van bijna twintig jaar oud. De film begint zich af te spelen. Ik zie mezelf het stickertje kleven, de inkt amper droog. Ik als verliefde kluns, lang geleden. Een vluchtige kus in de hal. Het appartement iets boven budget, zogezegd ons hart gevolgd. Vanop het balkon een mooi uitzicht, overal vlakbij. Katrien en ik, lang geleden. Het stickertje gaat eraan, mijn nagels als scherprechter. Ik zie ons verhuizen, Katriens vader als betweterige verlener van ongevraagd advies.

‘Ik zou eerst behangen, dan pas schilderen.’

‘Jammer dat je geen tuin hebt, maar een kamerplant doet al veel.’

‘Hiervan kunnen jullie de kinderkamer maken.’

Als ik toen wist wat ik nu weet, ik zou erop beginnen kloppen. En blijven kloppen.

‘Franco en Katrien’, het laatste restje lijm krab ik weg uit het hoekje. Ik kijk naar het oude stickertje, het begin van het einde. Katrien wilde een waterbed, bestelde alles via de shoplijn en at biologisch. Elke week een nieuwe dure zonnebril om haar loensend oog te verbergen. Ze besefte niet dat mijn geld gepikt was, slechts tijdelijke luxe. Geen zin om te koken, snel op restaurant. Cava is voor boeren, een glas Champagne graag. En Franco betaalt! Ruzie na ruzie, beeld zonder klank, spanning ten top. ‘Je trouwt boven je stand’, zei Jean me. Maar ik had toch geld? Een te dure verlovingsring, een te duur feest en een te dure huwelijksreis. Niet veel later was het geld op, bleek ik toch gewoon een simpele kloot. Ik pulk de restjes sticker vanonder mijn nagels en pits ze op de grond, zie hoe ze vallen. Knock-out, de strijd is nooit eerlijk. Of lig ik in de touwen?

‘Katrien en Michel’, schreeuw ik. Ik weet dat ik geen keuze heb. Zonder aarzelen druk ik op de bel naast het oude stickertje, een overgaande beltoon. Ik kijk achter me, zie mijn wagen aan de overkant van de weg, de bewegende grootstad in de achtergrond. Te groot voor mij.

‘Hallo?’

Ik herken haar stem meteen. Ik zoek onvindbare woorden, schraap mijn keel.

‘Hallo?’ klinkt het een tweede keer.

‘Je nieuwe vriend is een flikker!’ roep ik door de parlofoon.

‘Franco, jij weer? We zijn al meer dan een jaar uit elkaar.’

‘Dat je nieuwe vriend een flikker is!’ Ik probeer een zelfverzekerde superioriteit in mijn stem te leggen, maar hoor halverwege hoe onnozel ik klink.

‘Franco, laat ons gerust!’

‘Flikker, flikker, flikker.’ De tranen bijna in mijn ogen, het beeld van vroeger. De drang naar het perfecte gezinskiekje, Katrien en ik. Ik mis een slok, denk aan de flacon in het handschoenenkastje van mijn wagen. Ik hoor hoe Katrien ophangt. Nog een laatste blik naar het oude stickertje, helemaal niet authentiek, gewoon lelijk geschreven.

Met een klap sluit ik de deur van mijn wagen, grijp de flacon uit het kastje. Een stevige slok. Ik probeer terug in mijn rol te komen, scherp te stellen. Ik kijk naar buiten, Katriens silhouet op de derde verdieping. Het heeft geen zin, echt geen zin. Op de passagiersstoel een washand en een tandenborstel. In de achteruitkijkspiegel mijn vuile kleding op de achterbank. Daarnaast mijn slaapzak en een fles halfvol pis. Ik wrijf over mijn gezicht, zet de radio aan. Meer ruis dan melodie, net als ik. Het verhaal van elke dag, kruipende wijzers. Ik voel me Robert De Niro in Taxi Driver, alleen het hogere doel ontbreekt. Jodie Foster is verder weg dan ooit.

‘Hello I’m Johnny Cash’, klinkt op de radio.

Ik draai de knop van de radio luider, veel luider. De bas zet aan, ik voel hoe mijn bloed begint te pompen, denk aan vroeger, lang voor Katrien. Johnny Cash begint te zingen. Ik zie mezelf over de klinkers van de Bladerbaan rijden, haast zweven. Jean en ik. De straatlampen, het contrast. De nacht als oude vriend.

I hear the train a comin’

It’s rollin’ round the bend

And I ain’t seen the sunshine

Since, I don’t know when

‘Een kind van de Bladerbaan ben je voor de rest van het leven’, zeiden ze. Ik wist beter, dacht ik.

I’m stuck in Folsom prison

Ik richt de achteruitkijkspiegel op mezelf. Een man van bijna veertig met naar achter gekamde haren waar de vorm uit is. Een man met een gekleed wit hemd dat niet meer wit is. Een man met een naar zweet stinkende kostuumvest. Ik zie Franco Bekkers. Ik zit vast in mijn eigen leven.

Folsom Prison Blues. Tijd blijft slepen terwijl de trein blijft rijden. Ik start mijn wagen en vertrek richting Bladerbaan.

Jean

Een schildpad steekt de Bladerbaan over. Gebukt kijk ik toe door de vuile glazen van mijn zonnebril. Zijn blik gefocust, doel voor ogen, vertrouwend op de veiligheid van zijn schild. Als je traag genoeg gaat, telt alleen de reis. Links en rechts van de schildpad een beginnende file. Ik kijk naar de ongeduldige wagens, de vette vingers op de glazen van mijn zonnebril als filter voor de lelijkheid.

In de wagen rechts kijkt een man van middelbare leeftijd geïrriteerd op zijn horloge. De seconden die hij weg ziet tikken, zijn seconden waarin hij zich niet superieur kan voelen aan de keukentafel. Seconden waarin hij zijn vrouw niet kan bevelen het zout te halen en zijn kinderen niet kan vertellen hoe hard hij voor alles moet werken. Gelukkig draag ik mijn zonnebril. Zijn hand richting het midden van zijn stuur.

TUUUUUUT

De korte pijn als duizend speldenprikken, het gevoel van een foltering. Elke keer opnieuw. Ik zou alles bekennen om nooit nog een claxon te moeten horen. In mijn kop het beeld van die groter wordende plas bloed. Ik houd mijn adem in tot ik opnieuw een robot ben. Een emotieloze robot. Gevoelens uitschakelen met een knopje.

De schildpad, alles wat een robot niet is. ‘Je bent er bijna jongen.’ Voortkruipende pootjes, lijzige ogen en de ingebeelde bescherming van een schild. Bestemming onbekend, ergens tussen hier en nergens. Altijd onderweg.

De wagen aan de andere kant. Een jong gezin. Ogenschijnlijke perfectie. Vader en moeder vooraan, zoon en dochter achterin. Onderweg naar een plaats die ik niet kan bedenken. De vader lacht vriendelijk goeiedag, ik probeer terug te knikken, maar voel hoe mijn hoofd niet beweegt. Het lot van een robot.

Een schildpaddenpootje op de rand van de berm, het andere erover. Motors starten, de wereld draait verder. Zet het zout maar klaar. Drie stappen later verdwijnt de schildpad in het gras, de marge van de rijbaan. Ik kijk hem achterna en zie hoe hij zijn weg zoekt terwijl de wagens verder razen. Alsof ik mezelf zie.

De Bladerbaan, de baan van mijn leven. Weinig troost. Vroeger mocht je er honderd per uur, toen ik jong was nog maar negentig en sinds vorig jaar amper zeventig. Zo’n baan. Verbindingsweg tussen twee steden, de periferie. De groene velden die plaatsmaakten voor bedrijven. De bruine kroegen die veranderden in ketenwinkels zonder smaak. Ons oude schooltje waar vandaag appartementen staan. Ik zag het allemaal veranderen, maar nooit écht veranderen. Het gure is gebleven. Het desolate. De plaats waar geen mens wil zijn. Het lijkt alsof de rotte bladeren voor altijd blijven liggen. Misschien razen de wagens daarom met topsnelheid voorbij, ze willen er weg. Mijn moeder vertelde me ooit dat je in Moskou uitkomt als je op de Bladerbaan rechtdoor blijft rijden. Het enige wat nooit veranderde, is de treurwilg halverwege, die staat er nog altijd.

Mijn stukje Bladerbaan. Ik draai me om en neem de zonnebril af, zie mijn tankstation. Twee pompen centraal, ik noem ze mijn soldaten. Al zijn het eerder soldaten op rust. Geen slachtoffers van de Big War, maar van de waarschuwingslampjes in de wagens, mijn oorlog. De lichtjes van het vrijgeleiden, een smoes om mij te mogen vergeten. Het tankstation waar iedereen voorbijrijdt. Ik zag al een eeuwigheid geen klant.

Toen ik het bijna twintig jaar geleden kocht, zag het er net zo uit als nu. De rest veranderde. Een filosoof-ondernemer, zo voelde ik mezelf. Ik had wat geld verdiend, kocht het tankstation. Het idee om mensen van brandstof te voorzien zodat ze weer verder kunnen, de uiteindelijke bestemming als doel. ‘Nog een prettige reis, meneer en mevrouw.’ IJzersterk concept. Misschien was ik naïef.

Ik overschouw het slagveld, het stukje Bladerbaan waar de tijd stil bleef staan. De verloren aansluiting. Tussen de twee pompen een luidspreker. Een streepje muziek, leuk! Tot ik een controle kreeg, sindsdien zwijgt de luidspreker. Naast de pompen mijn cabine, een thuis. Vuile overalls en onderbroeken het enige wat op me wacht. Gelukkig praten ze niet. Achteraan het terrein de garage, een auto stond er nooit. Het is mijn denktank. De grote ideeën, het verschil maken met de rest. Een claxongeluid uitvinden dat iedereen vrolijk zou maken, zo moeilijk kan dat toch niet zijn?

Ik draai me om en kijk naar de overkant van de weg. De verblinding. De oneindige verblinding, mijn zonnebril te zwak. De lichtreclame aan de overkant, veel te fel. ‘Tankstation 21 – twee minuten rijden’, zelfs met een eigen logo. Ik zucht, denk aan de dag waarop het bord er kwam. ‘Leuk, een beetje concurrentie, goed voor mijn portemonnee’, zei één van mijn laatste vaste klanten. Ik zag hem nooit meer. Ik kijk naar de lichtreclame. De prijzen: digitaal aanpasbaar. Altijd een cent goedkoper dan bij mij, alsof het verblinden van de chauffeurs niet volstaat.

Allemaal stonden ze hier: Mister Cash, Visa, Mastercard. Gladgeschoren verkopers in proper kostuum, dure wagen. Hetzelfde praatje, een plastic babbel. Geen nadelen, alleen maar voordelen. ‘De wereld wordt digitaal.’ Ik geloofde het niet.

Ik kijk naast me en zoek de schildpad, wil hem zeggen dat een schild geen bescherming biedt en dat de vooruitgang genadeloos is. Ik zie hem nergens.

Franco

‘Nooit meer Bladerbaan’, wilde ik ooit laten tatoeëren. Maar hier rij ik weer, elke bocht en hobbel herken ik van twintig jaar geleden. Ik rij te snel, heb gedronken en negeer een voorrang van rechts. Gelukkig heb ik een goedkope wagen.

Lichtreclame langs de kant van de baan verblindt me. Ik rem en kijk naar links. ‘Tankstation Jean’, lees ik op een oude houten plaat met afbladderende verf. Met een ruk aan mijn stuur draai ik mijn wagen het terrein op, kom tot stilstand vlak bij de pompen. Ik kijk in de achteruitkijkspiegel, probeer me tevergeefs een Clint Eastwoord-blik aan te meten. Dan maar mijn zonnebril op. Ik open het portier en kijk naar beneden. De groeven in het beton, het onkruid ertussen. Het desolate gevoel van een woestijn. De Far West van de Bladerbaan. In mijn ooghoek zie ik hoe Jean uit zijn cabine stapt. Ik durf geen blik richten, neem gauw nog een laatste slok. Even voel ik rust, hoor in gedachten het deuntje van The Good, the Bad and the Ugly. Het klinkt vals als een kat en ik zie vlekken.

De deur van mijn wagen valt achter me dicht, ik ga overeind staan en richt mijn blik zoals Clint het zou doen. Jean doet hetzelfde. We kijken elkaar aan, van kop tot teen. Ik zie een vermoeide man met een overall en te lang haar. Hij ziet een zakenman op zijn retour. Langzaam lopen we naar elkaar toe, het infaden van het valse deuntje. Tijd vliegt, het lijkt alsof het gisteren was dat we elk een andere kant van de Bladerbaan uitliepen.

Jean en ik die traag naar elkaar toe lopen. Is het om de pijn nog heel even uit te stellen? Of is het om na te denken, argumenten te zoeken waarom het zo lang duurde? Of zijn we gewoon traag? Oud en traag. Gestopt met dromen. Ver vervlogen idealen. Wat maakt het uit? Jean houdt halt, ik zet nog een laatste stapje. Ik sta dicht genoeg om hem te omhelzen, om te zeggen dat ik hem gemist heb, om me te verontschuldigen dat hij twintig jaar niets van me hoorde. Maar ik omhels hem niet, dat hebben we nooit gedaan. Woorden zoeken? Ik begin er zelfs niet aan. Ik probeer te glimlachen, maar voel mijn kaken in een kramp schieten.

‘Dag Franco.’

‘Dag Jean.’

Ik kijk richting cabine en zie onze reflectie in het glas. Van ver valt het niet op dat we ouder en grijzer zijn geworden, of beeld ik me dat in? Probeer ik mezelf wijs te maken dat alles nog is zoals het vroeger was?

‘Wat brengt een stadsmens hier?’ vraagt Jean.

‘De nachtrechters 2.0’, antwoord ik.

Ik hang mijn kostuumvest over één van de twee stoelen in zijn cabine, Jean schenkt me een kop koffie in waarvan ik nu al weet dat die niet te zuipen is. Ik masseer kort mijn slapen, blijf rechtstaan terwijl Jean gaat zitten. Wachten met je pitch tot iedereen op zijn stoel zit, het doet me denken aan mijn job bij Katriens vader. Hoe hij me wilde testen door onverwacht over te schakelen naar het Frans, en hoe ik niet kon volgen. De echo van zijn gelach nog altijd hoorbaar. Had ik hem maar op zijn bek geklopt. Ik kijk naar het kopje grauwe koffie. Uit mijn broekzak haal ik mijn flacon. Mijn initialen staan erin gegraveerd. Kostte me wel wat, maar ik kon het betalen. Vroeger. Had ik maar gespaard, dan stond ik hier nu niet. Een stevige scheut whisky bij de schrale koffie.

‘Jean, de tijden zijn veranderd. We leven in een andere wereld dan twintig jaar geleden. Het gaat snel, de rijken worden rijker en de armen blijven sukkelaars. De wereld is verdeeld, we leven in kampen. De aardkloot is gepolariseerd en alles draait om status, nog meer dan vroeger. Iedereen wil een mooi huis, het perfecte grasperk en twee dure wagens. Voel je het, Jean? De wagens worden duurder, de snelheid hoger. Voel je het? De zee is groot en diep. Er is ruimte voor haaien, voor opportunisten, voor de nachtrechters.’

De aanzet is goed, ik stroop mijn mouwen op en neem een slok koffie. Niet te zuipen, toch smaakt het.

‘We zijn ouder en wijzer, we zijn flexibel. Het is aan ons! Een duurzaam businessmodel en een vast inkomen: het kan, het ligt voor het grijpen. Het aantal zotten op de baan stijgt, de nieuwe technieken laten veel toe. We kunnen groeien, omzet laten stijgen en misschien zelfs een eerste werknemer in dienst nemen. Een franchisemodel uitrollen over heel de wereld, overal zijn er mannen als wij, Jean. Overal zijn er mensen met een opgestoken middelvinger.’

Ik kom op tempo, voel het mes tussen mijn tanden. Net als vroeger.

‘Maar het allerbelangrijkste, Jean: vaste inkomsten. We werken met een domiciliering, een contract van achtenveertig maanden. Noem het een leasing. Gedaan met een eenmalig lucky shot. Elke maand een klein bedrag, amper voelbaar voor de klant en aan het einde van de rit houden wij het dubbele over. Jean: vaste inkomsten.’

Jean slurpt van zijn kop koffie.

‘Ik zie het zo in de krant staan Jean: Nachtrechters 2.0 onderneming van het jaar. En vergeet de polaroid, vergeet de cassette van Johnny Cash.’ Uit mijn broekzaak tover ik mijn smartphone tevoorschijn, richt het schermpje naar Jean. ‘De techniek in pocketformaat. Voor 9,99 euro alle muziek van de wereld, bluetooth, klinkt wondermooi! Polaroid is al jaren failliet, de camera van mijn smartphone: acht miljoen pixels. Jean: acht miljoen pixels!’

Jean

‘Acht miljoen pixels’, herhaalt Franco voor een derde keer. Ik zie de gelige plekken in zijn oksels. Twintig jaar geen contact en nu komt hij hier opscheppen over acht miljoen pixels. Pixels: alles wat we nooit wilden zijn. Een pixel, een klein deeltje dat alleen iets voorstelt als het meedoet met de rest. We zijn toch geen schapen? Ik zie zijn mond bewegen, maar ben gestopt met luisteren. ‘Liever dood dan doodgewoon’, zeiden we vroeger. Ik probeer te focussen, te horen wat hij zegt. Zijn grote gelijk, ik versta er niets van. Ik kan alleen denken aan de acht miljoen pixels. Aan hoe we nooit zouden worden. Een dode pixel, een zwartbeeld. Franco neemt een slok koffie, ik kijk hem aan.

‘Franco, wil je een pixel zijn?’ Ik zie een acteur die zijn tekst vergeet.

‘Wat bedoel je met een pixel?’ vraagt hij.

‘Dat is toch wat we niet wilden zijn?’ antwoord ik.

Franco zucht, doet de mouwen van zijn hemd naar beneden en trekt zijn vest weer aan. Hij komt tegenover me zitten en drinkt zijn koffie leeg. We weten niet wat te zeggen, net als twintig jaar geleden. Alles gedempt.

‘Denk erover na’, zegt Franco terwijl hij rechtstaat. Uit zijn binnenzak haalt hij een businesskaartje dat hij met een vlotte beweging op tafel gooit, alsof hij erop oefende. ‘Voici ma carte de visite’, zegt hij vlak voor hij naar buiten loopt. Ik volg zijn pas, zie hem naar zijn wagen stappen. Zijn schouders een beetje naar voor gebogen, alsof hij de wereld met zich meesleurt. Een oude man, alleen de wandelstok ontbreekt. Franco stapt in zijn wagen en vertrekt, zonder omkijken.

Is de tijd zo snel gegaan? Ben ik hier al twintig jaar aan het vastroesten, de Bladerbaan als enige constante? Geen vrienden, geen familie, geen geld. Mijn droom van vroeger, vandaag bang van mezelf. Alles hetzelfde. Ik ben geen pixel, ik ben een niet ontwikkeld fotorolletje dat ligt te vervagen in een stoffige schuif.

Ik loop naar buiten en hoop dat Franco nog niet vertrokken is. Ik wil hem nog iets zeggen. Al is het maar ‘bedankt en tot ziens.’ Een vriendelijk woord, een glimlach. Ik stop aan de straatkant, geen Franco te zien. Ik kijk richting grootstad. In de verte een puntje dat verkleint aan de horizon. ‘Bedankt en tot ziens’, fluister ik. Het puntje, nog kleiner dan een pixel. Weg. Heel langzaam laat ik mijn hoofd naar beneden hangen, ik voel hoe een frons zijn weg zoekt rond mijn ogen. De frons die Franco en ik delen. In de berm zie ik de schildpad en ik voel een schok door mijn lichaam gaan.