Gesluierde jaren

Shohreh Feshtali

ISBN 9789493244023

4e druk maart 2021

Vormgeving: Eric Jan van Dorp

Redactie: Andy Arnts, Jeroen Sweijen

Fotografie cover: Daniëlle de Louw

Een uitgave van:

Batavia Publishers
info@bataviapublishers.com

Copyright©2021 Batavia Publishers
Copyright©2021 Shohreh Feshtali

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever.

Shohreh Feshtali

Gesluierde jaren

Batavia Publishers

Aan mijn allermooiste Elsa en Mona Lisa, en mijn lieve mama en papa.

En ter nagedachtenis aan een ‘unfinished love’. Ooit zullen we weer samen dansen.

Blijf altijd voor mij lachen

Als ze mij ooit vragen hoe donker de nacht is in mijn land,

laat ik ze de glans van je haar zien.

Als ze mij ooit vragen hoe diep de Kaspische Zee is,

laat ik ze de oneindige diepte van je blik zien.

Als ze mij ooit vragen hoe warm de zon is in mijn land,

laat ik ze naar je lach kijken.

Blijf altijd voor mij lachen,

Gun mij jezelf en ik zal voor altijd dankbaar zijn.

Ik hou van je elke dag,

meer dan gisteren, minder dan morgen.

Soms, als ik ’s nachts naar de hemel kijk,

wil ik een ster plukken en die aan jou geven.

Ik weet zeker,

dat achter het donkere gordijn van de nacht

een wereld is van licht en vuur.

Dit geheim heb ik vernomen,

door de gaatjes van de sterren en het glimmende gat van de maan.

Van Tiam voor Shohreh

~ Hoofdstuk 1 ~

‘Fijn weekend!’

‘Ja, jij ook fijn weekend!’

Ik loop snel de gang uit naar de lift. Het is vrijdagmiddag en ik ben klaar op kantoor. Heerlijk, het weekend is weer begonnen. Onderweg naar huis denk ik na wat ik zal eten vanavond. Ik weet het, mmm… ik stop even bij de supermarkt en koop een zalmmoot en broccoli.

Na het eten pak ik mijn laptop en open Facebook. Bij het icoontje bovenaan zie ik dat ik een nieuw vriendschapsverzoek heb. De naam is bekend, maar het gezicht op de foto herken ik niet. Ik open haar pagina: Lida M. Ik kijk aandachtig naar de foto en langzaam herinner ik me steeds meer… Lida was een goede vriendin van mij toen ik veertien was. Stoffige herinneringen komen één voor één tot leven. Wow! Ik was haar helemaal vergeten. Ik kijk naar haar status: zij woont in Noorwegen, heeft twee kinderen en is getrouwd met Armin Soefi. Armin Soefi? Die naam ken ik ook, maar waarvan?

Ineens wordt alles voor één seconde donker, ik krijg het benauwd… een diepe zucht… en daarna een aanval van herinneringen. Zoveel herinneringen door elkaar… de een na die andere. Ik word duizelig. O mijn god! Wat is dit? Hoe kan dit?

Soms vergeet je gebeurtenissen en herinneringen, terwijl je ooit bij jezelf dacht: dit zal ik nooit vergeten. Hoe komt dat? Komt dat vanwege je overvolle geheugen? Of gewoon omdat het leven zo is?

Op mijn tweeëntwintigste ben ik vanuit Iran naar Nederland gevlucht. Ik heb in mijn leven heel veel gezien en meegemaakt: revolutie, stakingen, mensen die op straat doodgeschoten werden, oorlog, schuilen in een kelder vanwege bombardementen, oneindig geluid van sirenes, begrafenissen van jonge soldaten die in de oorlog waren omgekomen, het ophangen van mensen die zich niet aan de regels van de Islamitische Republiek hielden, aanvallen in je huis en je arresteren omdat je muziek op had staan, op straat worden aangehouden en meegenomen worden naar de politiebureau omdat er een haarlokje te zien was, aardbevingen, vluchten, je leven helemaal opnieuw beginnen in Nederland, een totaal vreemd land, zonder enige familie vrienden of kennissen...

In deze nieuwe periode, weg uit mijn eigen habitat, maakte ik vervolgens een scheiding mee, kreeg ik tweemaal kanker, onderging ik opeenvolgende operaties, werd er bij me ingebroken… ben ik nog iets vergeten? Vast wel!

In de jaren ’70 ging Iran heel snel richting modernisatie. Maar helaas, het mocht niet zo zijn. Ik zat nog op de basisschool toen de Iraanse Revolutie begon. Een donkere periode. Het laatste wat ik mij herinner van vóór de revolutie, is een heel mooi beeld: we waren met de hele familie in een fantastisch park aan het picknicken. Ik zat op de schommel en mijn vader duwde mij steeds hoger en hoger de lucht in. Mijn kleine zusjes en broertje gingen helemaal stuk van het lachen en de spanning. We gilden van vreugde en mijn moeder riep steeds: ‘Wees voorzichtig, straks valt ze, khodaye nakarde (moge God dat niet toelaten).’

Maar in 1979 eindigde alles met de revolutie. De Sjah ging, Khomeini kwam. Kort daarna begon de oorlog. Omdat Teheran steeds bomaanvallen te verduren kreeg, verhuisden wij naar het noorden van Iran, vlakbij de Kaspische zee. Daar had je er minder last van.

Zoals gezegd was het een donkere periode. Vooral voor vrouwen. Een vrouw mocht niks! Geen make-up, geen normale kleding. Je mocht als vrouw niet eens lachen op straat, je mocht niet in de ogen van een man kijken tijdens een gesprek, en nog erger: elke contact met de andere geslacht was verboden. Een meisje mocht niet met een man of jongen praten, behalve binnen haar eigen familie. En het ergste was, je mocht niet eens verliefd worden!

Als een meisje op straat met een jongen sprak, werd ze direct opgepakt en naar het politiebureau gebracht. Na een aantal zweepslagen – tussen de tachtig en tweehonderd – moesten ze gelijk op het bureau met elkaar trouwen, dan pas mochten ze weg. De jongen moest zijn rechterhand zogenaamd als borg voor het huwelijk bieden. Dit betekende dat als de jongen na zijn vrijlating vanuit het politiebureau, toch wilde gaan scheiden, het meisje zijn rechterhand mocht laten afhakken!

Muziek was verboden, lachen was verboden, dansen betekende het doodvonnis… en zo waren er nog veel meer ongelofelijke dingen. Tal van zaken die voor mensen in Nederland als het meest normale recht gelden, was daar een onbereikbare en strafbare droom.

Niettemin had ik mijn eigen manier gevonden om blij te zijn. Ik had leuke vriendinnen en klasgenoten en deed het op school erg goed. Bovendien viel ik op bij de jongens: ik was een mooi meisje met doordringende ogen en een onschuldige en energieke uitstraling.

Thuis ben ik de oudste. Mijn ouders waren al vroeg getrouwd. Ze zeggen nog altijd, dat als ze niet op zo’n vroege leeftijd smoorverliefd waren geworden, zij het allebei ver geschopt zouden hebben in het leven. Maar ook nu hadden ze het heel goed: mijn vader was burgemeester en mijn moeder had haar eigen onderneming. Toch vonden ze dat ze nog meer hadden kunnen bereiken.

Na school ging ik elke dag naar een vriendin en speelden we een paar uurtjes badminton. Ik was gek op die sport, en vond het heerlijk als de zweetdruppels van mijn gezicht en ruggengraat naar beneden dansten. Het was ook niet niks om met een hijab te gaan sporten in de benauwde en warme stad Rasht.

Op een van deze dagen dat ik aan het spelen was, zag ik voor het eerst een jongen die me vanuit de verte aanstaarde. Ik keek verlegen terug en glimlachte, waarop hij naar ons toe liep en tegen mijn tegenspeler Soedi zei: ‘Zeg Soedi, mijn moeder vraagt of zij jullie koffiemolen mag lenen. Die van ons is net stuk gegaan’. ‘Ik weet het niet,’ antwoordde ze. ‘Mijn moeder is thuis, je kan even aanbellen en het vragen.’

Toen hij weg, was vroeg ik aan Soedi wie de jongen was.

‘Hij heet Arya,’ zei ze, ‘onze buurjongen.’

‘Wat is hij knap!’

‘Dat meen je niet. Hij lijkt op een meisje! Je valt toch niet op meisjes?’

‘Boro baba, divoone!’(Echt niet, gekkie!) zei ik lachend.

En zo werd ik verliefd. Heel erg verliefd. Ik zag hem nauwelijks. Zoals ik al zei, ik woonde in een land waar liefde verboden was. Mijn ouders waren anti-liefde. Ze waren streng en veeleisend. Wij moesten altijd de beste zijn op school, de trots van onze familie. Ik voelde me net een crimineel; ik wist dat ik niet verliefd mocht worden, maar ik kon mijn gevoelens niet tegenhouden. Soms zag ik hem toevallig op straat en was ik gelijk in extase – alleen hem even kunnen zien, zelfs op afstand, maakte mij gelukkig.

Als de school uit was, liep ik met Lida, een vriendin die vlak bij ons woonde, naar huis en zag ik Arya weleens aan de andere kant van de straat lopen. Dan fluisterde Lida tegen mij: ‘Zie je dat? Hij kijkt ook stiekem naar jou. Hij vindt je leuk hoor, ik zie het aan zijn hele houding.’

Oh, wat was ik volmaakt gelukkig op zulke momenten!

Maar toen, op een avond tijdens het eten, vertelde mijn vader plotseling dat we zouden gaan verhuizen naar een andere stad. Het werd onmiddellijk zwart voor mijn ogen. Wat? Verhuizen? Geen sprake van! Hier had ik mijn vriendenkring, mijn vertrouwde omgeving, ik hield van mijn school, van de stad en boven alles, hier had ik Arya, mijn grote liefde!

Huilend zei ik tegen mijn vader op een opstandige pubertoon: ‘Dit gaan we níet doen! Nee! Ik kom niet mee!’ Maar mijn vader betoogde dat hij als hoogleraar en burgemeester daar wel móest gaan werken.

Ik werd nog bozer en riep: ‘Nou en? Jij hebt daar je werk en ik heb hier mijn school. Niet alleen ik, maar wij allemaal (ik bedoelde mijn zusjes en broertje), en mama heeft hier ook haar werk! Jij kan gemakkelijk elke dag heen en weer reizen!’

Maar het was vergeefse moeite. Mijn vader zei dat het besluit al was genomen om in Fuman te gaan wonen. Mijn moeder kon daar eenvoudig met haar onderneming doorgaan en we zouden een villa met een grote tuin, een tuinman, een werkster en een chauffeur krijgen. Ik raakte buiten zinnen, begon mijn stem te verheffen en ging die avond huilend naar bed. Ik was bang en had vreselijke nachtmerries.

De dagen daarna werd er niets meer over de voorgenomen verhuizing gezegd, wat me enigszins gerust stelde. Zou het dankzij mijn heftige reactie dan misschien toch allemaal niet doorgaan? Het bleek ijdele hoop, want op een dag, tijdens de schoolpauze, zag ik mijn vader de directiekamer uit lopen en weggaan. Ik zat samen met mijn beste vriendin Ava op de trappen van het schoolgebouw en voelde dat er iets gaande was. Ze keek me dan ook bezorgd na toen ik met een bonkend hart richting de directiekamer stapte. Bij de deur kwam ik de conciërge tegen, die meteen riep: ‘Hey Shohreh, waarom heb je ons niet verteld dat je naar een andere school gaat?’

Ik kreeg een brok in mijn keel. ‘Wat?’

‘Ja, je vader was net hier en nam je dossier mee. In ieder geval wens ik je heel veel succes op je nieuwe school. We zullen je missen hier.’

Ik kon niet geloven wat ik hoorde. Dit was mijn ergste nachtmerrie. Ik was gelukkig in Rasht. Samen met mijn vriendinnen spookten we van alles uit. Zo hadden we een keer een proefwerk wiskunde waar de meeste van ons eigenlijk niet op waren voorbereid. Ik kwam met een oplossing: tijdens de pauze zouden we een van onze klasgenoten helpen om over de schoolmuur te klimmen. Zij moest daar wachten tot de pauze voorbij was, daarna de school bellen, doen alsof zij de dochter van onze wiskundeleraar was en nerveus mededelen dat haar vader ogenblikkelijk naar huis moest komen omdat er iets ‘serieus’ aan de hand was.

We zaten al opgewonden in de klas, toen onze docent binnenkwam. Nauwelijks was hij begonnen over het proefwerk, of de conciërge klopte aan de deur en fluisterde hem iets in het oor. We zagen hem verbleken, de arme man. Hals over kop vertrok hij naar huis en wij ook, omdat wiskunde de laatste les was. Uiteraard werden wij de volgende les goed gestraft; hij gaf ons allemaal een één!

Alle meisjes droegen verplicht een hoofddoek en een lange wijde jurk met daaronder een grote broek en donkere, vormloze schoenen. Make-up was verboden en je moest met een somber gezicht rondlopen, maar toch hadden we plezier: stiekem naar jongens kijken, jongens die heel creatief hun telefoonnummers aan ons gaven, in het geheim afspreken en uren lang zachtjes pratend met elkaar bellen… Als ik geluk had, zag ik Arya even aan de andere kant van de straat, of tijdens een kort moment, net voordat hij in een taxi stapte. Eén blik van slechts twee seconden was voldoende om mij in de zevende hemel te brengen.

Ondanks de dictatoriale regering was Rasht een van de meest ‘vrije’ steden. De mensen waren er openminded en ambitieus – heel anders dan in Fuman, waar men streng gelovig was. Ik vond het verschrikkelijk om daar te gaan wonen en stelde me de inwoners voor als vreemde, rare mensen.

Toen ik die dag thuiskwam was het hele huis al leeg; de verhuizers hadden alles ingeladen en meegenomen. Ik kon mijn ogen niet geloven. Zelfs nu, na al die jaren, voel ik nog steeds de pijn, de druk op mijn borstkas en het sneller slaan van mijn hart. Ik voel de tranen, de wanhoop, de machteloosheid, het gevoel van langzaamaan doodgaan. Ik schreeuwde: ‘Mám… mámááá… wat is dit? Waarom?’ Ik kon niet praten, ik was hysterisch, ik huilde en schreeuwde en zat als een wanhopig kind op de grond. Ik smeekte mijn moeder: ‘Mam, alsjeblieft… ik wil niet dat we weggaan. Dit is mijn stad, hier heb ik mijn vrienden… ik wil niet naar dat stomme Fuman… doe me dit niet aan, please!’

Maar mijn moeder zei dat we echt weggingen, dat ik me als een dame moest gedragen en stoppen met dat kinderachtige gedrag. Ik brak, werd benauwd en schreeuwde uit de grond van mijn hart: ‘Ik haat jullie, jullie zullen mij nooit meer zien lachen, nooit meer!’

Het vervolg ging heel snel. Een auto met chauffeur stond buiten. Mijn moeder hielp me overeind en bracht me naar de auto. Ik voelde me leeggezogen, vernederd en vernietigd. Mijn hart was gebroken. Ik wilde Arya zo graag nog één keer zien. De auto reed de straat uit en ja hoor, daar stond hij, aan het einde van straat met een softijsje in zijn handen. Toen we hem passeerde, zag hij mij in de auto zitten. In een flits kruisten onze blikken elkaar – een beeld dat voor eeuwig in mijn hoofd en hart staat gegraveerd. Ik ben ervan overtuigd dat hij in mijn betraande ogen alles heeft gelezen. Dat hij wist dat hij mij nooit meer terug zou zien. Dat hij dacht: waarom gebeurt dit? Waarom ga je weg? Doe dit alsjeblieft niet...

Het was de laatste keer dat ik hem zou zien.

~ Hoofdstuk 2 ~

En daar waren we dan, in onze nieuwe huis. Ik haatte dat huis, ik haatte de tuin, de trap, de poort, de tuinman, mijn kamer, de keuken, alles! Alles aan dat huis maakte mij misselijk. Ik was continu aan het huilen en kon niet eten, drinken of slapen. Alleen maar huilen en huilen.

Enkele dagen later ging het heel slecht met mij. Ik viel midden in de kamer flauw en toen ik wakker werd, lag ik aan het infuus in het ziekenhuis. Door zoveel te huilen en niks te eten en te drinken, was ik flink afgevallen en uitgedroogd. Het maakte me niks meer uit. Ik wilde doodgaan. Arya was een obsessie voor mij geworden. Ik wilde hem zien, al was het maar voor heel even. Maar dat kon niet meer.

Na een week in het ziekenhuis mocht ik weer naar huis. Het voelde alsof ik naar de gevangenis moest. Eenmaal aangesterkt, moest ik ook weer naar school. De eerste keer vroeg mijn vader of ik het fijn vond als hij mij naar school bracht. ‘Nee!’ zei ik. Sinds de verhuizing praatte ik thuis niet meer. Alleen als er vragen werden gesteld, zei ik ‘ja’ of ‘nee’, of haalde ik mijn schouders op. Ik was boos, heel boos, en wilde niet naar die nieuwe school gaan.

Toen mijn eerste schooldag was aangebroken, kreeg ik een idee: ik ging naar de ‘beroemde’ rotonde van Fuman, waarover ik later meer zal vertellen. Daar stonden altijd auto’s en bussen klaar om passagiers naar andere steden te brengen. Ik stapte in een minibusje dat naar Rasht ging. Het boeide mij totaal niet wat ging gebeuren. Ik ging naar Rasht, naar mijn oude school.

Alles was daar nog zoals voorheen. Er was niets veranderd, het leven ging door en dat maakte mij verdrietig. Ik had gewild dat iedereen mij miste, dat iedereen erover zou praten dat ik weg was… maar nee, dat was niet het geval. Ik ging de school binnen en in mijn oude klas zitten. Dat deed ik twee weken lang. Elke ochtend met de minibus naar Rasht – een rit van een kleine vijftig kilometer – en ’s middags iets eerder weg van school, zodat ik net op tijd thuis was en niemand iets in de gaten zou hebben.

Mijn ouders vonden het verbazingwekkend goed gaan; ik ging netjes elke dag naar school, en eenmaal thuis zei ik niks en ging ik gelijk door naar mijn kamer. Ik was blij dat ik ze voor de gek hield en dacht dat zij er nooit achter zouden komen. Maar helaas, na twee weken, werd ik verraden. De directie van mijn nieuwe school had mijn vader gebeld met de vraag wanneer ik nu eens op hun school zou gaan beginnen. Mijn vader was verbaasd en antwoordde dat ik al twee weken bij hen op school zat.

‘Nee hoor, meneer, uw dochter is hier nog geen dag geweest!’

Zo kwam er een einde aan mijn plan om toch naar mijn oude school te kunnen blijven gaan. Voor straf werd ik elke ochtend door de chauffeur van mijn vader naar school gebracht. Ik mocht wel na school alleen naar huis terugkomen.

Op mijn nieuwe school had ik met niemand een klik. Ik vond ze allemaal te gelovig en te streng. Het gebouw was ook triest, oud en donker. Met die lange donkere muren rondom leek het echt een gevangenis. Ik miste mijn hartsvriendin Ava verschrikkelijk. Wij waren onafscheidelijk. Zij was altijd zo lief en zo betrouwbaar. We zeiden alles tegen elkaar. Ik kon niet wachten om naar school te gaan, want dan was ik weer samen met haar. Geen wonder dat ze ons daar een Siamese tweeling noemden. We leken best op elkaar, evenals onze handschriften, en maakten daar dan ook dikwijls misbruik van. Dat ging dan zo: voorafgaand aan een repetitieweek deelden we alle vakken en boeken door tweeën, leerden die allebei goed en zorgden ervoor dat we tijdens de repetities naast elkaar zaten. Zodra deze begonnen, schreef ik de antwoorden voor Ava op een kladpapiertje. Zij deed hetzelfde voor mij, en op het moment dat de docent even niet oplette, lieten we de papiertjes rustig en onopvallend naar de ander glijden.

Op deze manier kwamen we gemakkelijk de toetsweken door. Alleen met het vak Literatuur had ik het zwaar. We kregen dan een onderwerp waarover je in korte tijd een opstel of een wat langer gedicht moest schrijven. Ava kon dat voor geen meter, waardoor ik heel snel twee verschillende stukken moest schrijven in een tijdsbestek dat maar net genoeg was voor één tekst.

In de nieuwe stad miste ik die spanning. Ik miste zoveel! Ik had met Ava afgesproken dat wij elkaar elke dag een brief zouden sturen. We hadden daarvoor een eigen geheimschrift ontwikkeld, een soort alfabet dat erg op Chinees leek, zodat niemand zou weten wat we schreven. Vaak waren het brieven van wel twintig pagina’s. We schreven over van alles, van de nieuwste hit van Madonna of Wham tot wat wij die dag hadden gegeten. Elke uur, elke minuut, alles noteerden we.

Op de nieuwe school werd er met argusogen naar me gekeken. Iedereen had het over dat nieuwe meisje, dat met niemand praatte en uit de hoogte deed. Zo zagen ze mij, maar ik voelde slechts verdriet en gemis. Toch had ik lieve klasgenoten die echt hun best deden om mij uit mijn stilte en isolement te halen. Maar ik had er geen zin in. Ik was wanhopig en dat werd met de dag erger. Ik voelde me zo beroerd en eenzaam dat ik aan zelfmoord begon te denken. Maar als ik dan weer thuiskwam, en ik zag de mooie gezichten van mijn broertje en zusjes – vooral Nansi – dan dacht ik: nee, ik wil ze niet missen. Ik huilde echt elke dag, leefde in gedachten nog in Rasht en kon maar niet geloven dat ik gewoon moest accepteren dat het voorbij was.

Op een dag hoorde ik tijdens de schoolpauze vier ‘slechte meisjes’ met elkaar praten. Ze werden als ‘slecht’ weggezet, omdat ze zich niet volledig aan de regels hielden: ze lachten en waren vrolijk, en dat mocht niet. Dat deden brave meisjes niet, dat deden alleen hoeren. En dus waren zij de ‘hoeren’ van de school en nam iedereen afstand van hen. Als je met die hoeren omging, kon namelijk je hele toekomst verpest worden. Je kreeg dan een verbod op een hogere opleiding of een baan, en dat wilde natuurlijk niemand.

Ik hoorde ze fluisteren over een party waar ze naartoe waren geweest – een party met muziek en dans, waar ook jongens bij aanwezig waren. Ik wist niet wat ik hoorde. Leefden hier dan tóch mensen zoals ik, met een beetje normale behoeften? Ik liep naar ze toe en ze werden gelijk stil, want iedereen wist dat ik ‘de dochter van de burgemeester’ was.

‘Hadden jullie een feestje?’ vroeg ik met een lieve glimlach en een onzekere stem.

‘Nee hoor!’ antwoordde een van meisjes.

‘Maar dat heb ik jullie horen zeggen!’

‘Kan niet. Je moet trouwens niet met ons praten. Wij weten wie jij bent, maar weet je wel wie wij zijn? We zijn de “bad girls”. Je pappie vind het niet leuk als jij met ons praat, prinses!’

Ik zei met bibberende stem: ‘Ik heb het nieuwste album van Michael Jackson. Wil iemand daar een kopie van? Geef me een lege cassette en ik kopieer ’m gratis voor jullie!’

Ze werden in één klap stil en keken me met ongeloofwaardige blikken aan.

‘Je bent gewoon een spionne! Je wilt dat wij hierin trappen, zodat ze ons van school kunnen sturen!’

‘Nee ik zweer het! Ik hou van muziek en dansen. Waarom denken jullie dat ik zo stil ben? Ik heb niks met al die onzinnige regels en mis de jongen op wie ik verliefd ben.’

Ik had het nog niet gezegd, of de tranen rolden uit mijn ogen. Ik brak en zakte op de grond. Die vier wisten niet wat ze zagen.

‘Ik voel me zo alleen,’ huilde ik, ‘zo eenzaam. Ik haat alles hier en daarom ben ik zo blij dat jullie anders zijn, een beetje zoals ik zijn.’

Ze gingen naast me op de grond zitten, omhelsden me liefdevol en spraken lieve woorden: ‘Ach azizam… niet huilen Shohreh, niet doen. Je bent zeker niet alleen. Je hoort nu bij ons.’

Een van hen, Ella, zei: ‘We zijn echt leuk hoor. Wij zijn cool, heel anders dan al die pinguïns die hier rondlopen!’

Iedereen lachte, ik ook. Ik voelde me niet meer alleen. Eindelijk had ik vriendinnen van mijn eigen soort gevonden.

Vanaf die dag was ik minder verdrietig. Ik miste Ava, Arya en mijn andere oude vrienden nog steeds, maar tenminste had ik nu nieuwe vrienden met wie ik kon lachen. Ze zaten niet bij mij in de klas, maar tijdens elke pauze waren we samen en na de laatste les bleven we nog even praten op het schoolplein. Langzaamaan kreeg mijn leven weer kleur en kon ik opnieuw genieten van de kleine dingen.

Tijdens de lange schoolpauze moest iedereen gaan bidden in de gebedsruimte en hield de directie nauwkeurig een lijst bij van iedereen die daar niet bij aanwezig was. Als je zonder reden verstek liet gaan, werd je gestraft en van school gestuurd. De ‘bad girls’ hoefden daar echter niet bang voor te zijn; zij hadden alle vier steenrijke ouders die veel geld doneerden aan de school en de schooldirectie, waardoor er stilzwijgend een oogje werd toegeknepen. Zij konden dus eenvoudig hun middelbare school afmaken, om daarna een vervolgstudie te gaan volgen op de beste universiteiten ter wereld. Geld was toch geen probleem.

Voor mij lag het anders. Ik had nog nooit in mijn leven gebeden en was dat ook niet van plan, tenminste niet onder dwang. Omdat ik ‘de dochter van’ was, moest ik natuurlijk wel in het plaatje passen dat bij de status van mijn vader hoorde. Maar dankzij hem genoot ik ook een zeker privilege, waar ik dankbaar gebruik van maakte. Zo werd ik op school niet hard aangepakt. Als ik aan het gebedsuur moest deelnemen, zei ik dat ik dat niet mocht vanwege een medische aandoening. Wie daar bewijs voor wilde hebben, verwees ik door naar mijn ouders. Die wisten van die leugen en speelden het spel maar mee, omdat ze begrepen dat ze mij er toch niet van konden overtuigen om wél aan het gebedsuur mee te doen. Zelfs ik had mijn grenzen op die leeftijd.

Ondertussen sprak ik thuis nog altijd niet met mijn ouders. Al een week na de kennismaking met mijn nieuwe vriendinnen zei mijn vader tijdens het avondeten: ‘Shohreh, de directie van je school heeft mij gebeld vandaag. Blijkbaar heb je nieuwe vriendinnen gemaakt op school, klopt dat?’ Ik haalde onverschillig mijn schouders op zonder hem aan te kijken en ging verder met eten.

‘Je mag niet meer met ze omgaan,’ vervolgde hij. ‘En je moet echt elke dag meedoen met middaggebed op school. Ik zeg dit voor jezelf. Deze meisjes hebben geen goede naam en dat kan nare gevolgen hebben voor je verdere studie. Thuis hoef je niet te bidden, op school wel. Dat móet!’

Ik keek zo boos naar hem dat de haat uit mijn ogen spatte, gooide mijn lepel op tafel, stond op en riep: ‘Óf ik ga met ze om, óf ik maak een einde aan mijn leven!’

Ik rende naar mijn kamer en smeet de deur dicht. Aan de eettafel hoorde ik mijn moeder met mijn vader praten. ‘Waarom zeg je dit?’ vroeg ze. ‘Je weet toch hoe moeilijk zij het heeft?’

‘Ik weet het,’ antwoordde hij. ‘Geloof me, ik was duidelijk tegen de directie toen ze mij belde. Ik zei dat mijn dochter slim genoeg is om haar eigen vriendinnen te kiezen. Maar je weet hoe het gaat; zo meteen wordt zij door Gozinesh afgekeurd om naar universiteit te gaan. Dat willen wij toch niet?’

(Gozinesh was toentertijd een selectiecomité. Als iemand met een baan of een studie wilde beginnen, trok de Gozinesh alles van die persoon na: met wie hij in zijn leven was omgegaan, wie zijn familie was, wat voor kleding hij droeg, wat hij at, hoe zijn huis eruit zag, of hij wel genoeg foto’s van geestelijke leiders – toen: ayatollah Khomeini – in huis had... Men ging zelfs bij de buren langs om te vragen of de betreffende persoon een voorbeeldig moslim was en of zijn gedrag en uiterlijk bij een islamitisch land pasten. Eén minpunt was al voldoende om afgekeurd te worden.)

Mijn moeder had mijn vaders woorden aangehoord en antwoordde: ‘Nee, dat willen we zeker niet, maar ik wil mijn kind niet kwijtraken. Het gaat echt niet goed met haar. Heb je gezien hoe mager ze is? Ze eet nauwelijks en ze praat niet met ons. Ik maak me zorgen!’

Ik plofte op mijn bed en ik huilde mezelf in slaap.

~ Hoofdstuk 3 ~

De volgende ochtend stond ik om vijf uur op. Dat was mijn routine. Eerst schreef ik Ava alles wat er de afgelopen dag gebeurd was, in onze geheime taal. Daarna nam ik mijn huiswerk goed door. Ik schreef Ava dat ik me sterk voelde en wraak wilde nemen op mijn vader, mijn moeder en de hele school. Ik deed tenslotte niks verkeerd en toch was het steeds niet goed.

Tijdens de eerste korte pauze liep ik naar mijn nieuwe vriendinnen op de schoolplein. We stonden altijd bij een grote honderd jaar oude boom die wij Mr. Gini noemden. Mr. Gini was een monument en ook een soort historisch dagboek. Hij zat vol met teksten en tekeningen van mensen die ooit op onze school hadden gezeten. Gek genoeg voelde ik me altijd heel veilig als ik daar stond. Ook wij hadden onze initialen op de boom gekerfd met daaronder: LIFE IS OUR MAKING.

Net als op veel andere dagen liep Aribi, de schooldirectrice, op het schoolplein rond met een schaar in haar handen. Als er ook maar een lokje haar of een stukje van een pony te zien was, stapte ze naar die persoon toe en knipte ze het af. Ik hoor nog hoe meisjes haar huilend van angst smeekten om hun haar niet af te knippen. Zij lachte dan gemeen en knipte met elke traan een nog groter stuk haar af. Als ze klaar was, moest dat meisje Aribi op haar knieën bedanken dat zij haar had geholpen om niet in de hel terecht te komen.

Welke psychopaat doet dat? Ik haatte haar en had daarom ‘FYA’ op Mr. Gini gekerfd: Fuck you Aribi. Sanaz, een van mijn vriendinnen, zei: ‘Die bitch heeft waarschijnlijk weer ruzie gehad met haar man of schoonfamilie en dat reageert ze op ons af. Wat een akelige mens is het toch.’

‘Die trut heeft mijn vader gebeld!’ zei ik.

‘Laat me raden,’ zei Taraneh, ‘Je mag niet met ons omgaan, anders mag je niet verder studeren.’

‘Klopt, hoe weet je dat?’

‘Oh, dat is toch normaal,’ lachte Ella. ‘Niemand mag met ons praten, wij zijn de satan van school en dat is besmettelijk. Jij kunt ook een satan worden’. Ze trok een eng gezicht en vervolgde met een verdraaide stem: ‘Wij zijn de heksen, Shohreh. Ren, voor je leven, voordat ook jij bezeten raakt!’

‘Ik zal je wat anders vertellen,’ zei ik. ‘Ik wil graag een vriend hebben.’ Ineens werden ze alle vier stil. Negin zei: ‘Echt? Weet je dat zeker? En Arya dan? Ben je niet meer verliefd op hem?’

‘Hij zal altijd mijn geliefde blijven,’ antwoordde ik, ‘maar ik zie hem toch nooit. Ik wil minder aan hem denken en mijn moeder en vader terugpakken. Ik moet altijd met alles en iedereen rekening houden, ik doe wat ik moet doen, ik ben nooit iemand tot last…’

‘Klopt,’ zei Ella. ‘Je bent een engel, een prinsesje. Niemand gelooft dat jij met ons bevriend bent.’

‘Precies, en daarom wil ik óók een heks zijn!’

Sanaz trok een verbaasd gezicht. ‘Hoe dan? Je luistert al naar muziek, je danst, wat wil je nog meer doen?’

‘Ik wil verkering met een jongen met de slechtste reputatie! Een jongen die aan alles en iedereen maling heeft, die danst, lacht, niet met geloof bezig is, niet bang is, maar vrij en open is. Kennen jullie zo iemand?’

‘Ja!’ riepen ze alle vier tegelijk.

‘Hij moet wel knap zijn, hè,’ ging ik verder. ‘En ook een mooie kledingstijl en een stoer kapsel hebben.’

‘Wij kennen wel iemand die daaraan voldoet hebt,’ knipoogde Sanaz. ‘Tiam-break.’

‘Wie is dat?’

‘Een lekker ding, en een echte bad ass. Hij is bevriend met de broer van Ella, toch?’

Ella verbleekte. ‘Kom op, jongens, hier heb ik geen zin in!’

‘Waarom?’ vroeg ik verbaasd, terwijl ik zag hoe in de ogen van Ella een plotselinge angst en wanhoop kwam te liggen. Ze probeerde tevergeefs een traan te verbergen.

‘Ik snap het hoor, na alles wat er nog geen jaar geleden gebeurd is,’ sprak Negin.

‘Waar hebben jullie het over?’ vroeg ik.

Niemand zei wat. Ieder keek met een vergrijsd gezicht een andere kant op. Het was gedaan met de goede sfeer. Ineens voelde ik een enorme afstand tussen de meiden en ik. Ella pinkte stiekem een traantje weg, Sanaz bewoog nerveus de punt van haar schoen van links naar rechts, Negin plukte aan een stukje verdroogde bast van Mr. Gini en Taraneh beet op haar onderlip. Het was een stilte vol woorden. Ik was gechoqueerd door die snelle stemmingswisseling en begreep dat ik maar beter geen verdere vragen kon stellen.

De schoolbel riep ons terug naar de klas. Ik liep weg en de anderen bleven achter. Voordat ik het schoolgebouw binnenging, keek ik nog even achterom en zag ze er nog steeds stonden, met hun gedachten ergens erg ver weg in het heelal. Wat was er aan de hand?

Tijdens de natuurkundeles was ik er met mijn gedachten niet bij en ik kon niet wachten tot de volgende pauze. Toen het eindelijk zo ver was, stormde ik naar Mr. Gini, waar Taraneh en Negin al stonden te wachten.

‘Vertel me nou eens wat er aan de hand is,’ zei ik. ‘Ik snap er helemaal niets van.’

‘Heb je wel eens het verhaal gehoord van Armin en Roya?’ vroeg Taraneh.

‘Nee.’

Negin, zonder verder uitleg te geven, riep: ‘Ik haat dit stomme land. Ik haat het.’

Op dat moment kwamen Ella en Sanaz eraan. Ella had voor ieder van ons een broodjes gekocht. ‘Nooshe jan (eet ‘smakelijk’), zei ze.

We aten in stilte. Nu, na al die jaren, proef ik nog steeds de heerlijke broodjes die je kon kopen bij het kleine huisje van de conciërge, een oude man die de hele school schoonmaakte en naast broodjes ook flesjes cola en Fanta verkocht. Ondertussen keek ik naar de meiden. Ella zat op de grond en had een lege blik in haar ogen. Ik wist niet waar ze met haar gedachten was, maar in ieder geval niet bij ons. De andere drie waren ook niet echt spraakzaam. Zelfs de lucht voelde zwaar aan. Het regende zachtjes.

Ik kon het niet langer volhouden en riep: ‘Dit is echt irritant! Wil iemand nou eens zeggen wat er aan de hand is?’

Negin keek op en zei: ‘Eigenlijk Shohreh, het is niet verstandig als jij via ons wat regelt.’

‘Waarom niet?’

Ella, een trilling in haar stem onderdrukkend, zei: ‘Er is heel veel gebeurd. Ik wil je alles vertellen, maar niet hier en niet nu.’

‘Maar wanneer dan wel?’

‘We moeten dit bij iemand thuis bespreken. Kun je morgen na school naar mijn huis komen?’

‘Oké. Rond 16.00 uur?’

‘Is goed. Ik voel me nu niet echt lekker. Ik loop alvast naar de klas. Tot morgen.’

De andere drie legden hun handen op mijn schouder. ‘Morgen hoor je alles,’ zei Negin, terwijl we terugliepen naar het schoolgebouw.