Het denkende woud

Johan Klein Haneveld

Het denkende woud

Johan Klein Haneveld

Eerste druk oktober 2021

Uitgever: Godijn Publishing

Coverontwerp: Imber Studio, Ralph Bunschoten

ISBN 978-94-93266-11-7

ISBN E-book 978-94-93266-12-4

NUR 285/334

©2021 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Eerder verschenen bij Godijn Publishing:

Hoeder van de vulkaan (2021)

Ruisreizigers (2020)

Conquistador Extended (2020)

Plastic Vriend (2019)

Het teken in de lucht (2018

Conquistador (2017)

1.

Lilian ademde diep in en zette haar handen tegen haar mond. ‘Samel!’ riep ze door de geïmproviseerde toeter. ‘Waar zit je? Kom tevoorschijn!’

Van deze plek was de laatste update gekomen die haar broer had geplaatst. Het scherm op haar arm had zijn gezicht getoond, met een brede grijns op zijn lippen en zijn lichte ogen wijd geopend.

‘Dit zullen jullie niet geloven, jongens,’ had hij beweerd. ‘Waarheen ik jullie ga meenemen … Misschien heb je er wel beelden van veraf van gezien, maar ik kom er heel dichtbij!’

De sterren die bij het bericht waren geplaatst en de enthousiaste aanmoedigingen in teksten eronder, kwamen bijna allemaal van zijn leeftijdsgenoten en nog jongere kinderen. Was Lilian twee jaar geleden net zo onverantwoordelijk geweest? Vast niet. Anders was het in de tussentijd wel zichtbaar geworden in haar puntentotaal. De laatste keer dat ze daar een blik op wierp, zag ze geen hoge score voor ‘stupiditeit’ of ‘onnodig risico nemen’. Dat waren niet de echte categorieën natuurlijk, die hadden namen als ‘durf’ of ‘inventiviteit’. Ze schudde haar hoofd. Voor haar klonken ze even stom. Zij had de taakaanwijzing die zou plaatsvinden op haar achttiende, altijd serieus genomen, ook toen die verder dan drie maanden in de toekomst lag.

Samel leek echter te doen alsof de toekomst helemaal niet bestond. Ook vandaag was hij direct na het ontbijt uit de kring vertrokken, zonder ook maar iemand te vertellen waarheen. Hun oom Morter had haar uiteindelijk gevraagd hem te zoeken. Samel stond ingedeeld om training te krijgen in materiaalontwerp en als hij niet kwam opdagen, zou het hem kostbare punten kosten. Dat zij voor hem haar les over de biologie van planten moest onderbreken, had gelukkig geen negatieve gevolgen voor haar score. Anders was ze niet achter hem aangegaan.

Lilian zuchtte en riep opnieuw zo hard ze kon. ‘Waar ben je? Ik moet je halen!’

Het bleef stil tussen de dicht op elkaar groeiende bomen. Boven haar ruisten de grote bladeren in de wind en vormden een steeds veranderend mozaïek van licht. De afgelopen dagen had benauwdheid het bos in haar greep gehouden. De zachte bries die vanochtend was opgestoken, had die gelukkig grotendeels verjaagd. Het was echter nog steeds warm genoeg om tijdens het lopen het zweet over je rug te voelen glibberen. Lilians haren lagen langs haar slapen en kleefden aan haar huid. Ze had een band moeten printen, besefte ze nu. Ze keek om zich heen of ze toevallig een printbot zag. Er was er geen direct in de buurt en erop wachten had ook geen zin, ze was bijna waar ze zijn moest.

Zonder te wachten op antwoord van haar broer, duwde Lilian twee takken uit elkaar en liep verder. Voor haar leek de diepe schemering tussen de stammen zich terug te trekken. Op de bomen werden de glinsteringen van boven naar beneden zichtbaar die ze anders alleen van dichtbij kon waarnemen. Op de bodem groeide hier niet alleen verend mos, maar ook geelgroen gras. Ze naderde de bosrand. Blauwe lucht toonde zich in brede strepen, alsof ze door tralies naar buiten keek. Behalve het geluid van de bladeren klonk nu ook gedempt knarsen en piepen. Lilian had de klanken vaker gehoord, maar net als toen kwamen ze haar voor als een verstoring, alsof iets van buiten de wereld haar leven binnendrong, iets dat er niet hoorde. Ondanks de hitte verscheen er kippenvel op haar armen en ze klemde haar kaken zo hard op elkaar dat ze pijn deden. Nog een paar stappen. Uit de schaduw van de bomen kwam ze terecht in fel, ongefilterd zonlicht.

Lilian hield haar hand boven haar samengeknepen ogen. Door haar wimpers zag ze de betonnen rand van het wormengat. De nare geluiden kwamen van de grote rolbanden en zwiepende hijskranen aan de overkant. Ze werden afgewisseld door een dof gerommel, elke keer als opnieuw een lading in het gat werd gestort.

Lilian keek allebei de kanten uit. Niets dan mos en gras te zien. ‘Samel,’ brulde ze vervolgens. ‘Kom tevoorschijn! Ik weet dat je hier bent, ergens!’

‘Lilian!’ Het kwam van links van haar. ‘Help me. Snel!’

Zo bang had ze haar broer al jaren niet gehoord. Een grote pas, bijna een sprong, bracht haar tot vlak bij de betonnen afgrond. Haar hart bonsde. Drie meter onder de rand lag een grijs met bruine zee. Ze zag plastic bekers, flessen en netten, platen van witte korrels en de resten van gebouwen en voertuigen. Waar de zon op de broeiende massa viel, steeg damp op in vies ogende slierten. Een onaangekondigde windvlaag bracht een zure geur met zich mee, die pijnlijk in Lilians neus en ogen prikte en haar deed kokhalzen. Ze wist de instinctieve aandrang achteruit te springen te negeren. Midden in de afvalzee lag namelijk haar broer.

Samel was met één been weggezonken in het vuilnis. Zijn rechterbeen lag in een hoek onder hem. Hij probeerde zich los te trekken, met zijn handen om zijn knie geklemd, maar zijn voet zat ergens onder vast; een plaat van stevig plastic, iets met openingen erin. Zijn lichaam was nauwelijks te zien, zo volkomen was hij bedekt met donkere vegen, en zijn haar stak in pieken alle kanten uit. Hoewel hij op haar uitroep had gereageerd, keek hij niet Lilians kant uit. Hij staarde naar iets een stuk dichterbij hem, iets langgerekts dat door de gistende massa naar hem toe kroop. Een worm.

Lilian staarde. Ze had zoals iedereen van haar leeftijd een rondleiding gehad bij het wormengat, ze had zelf in de cabine van een van de hijskranen gezeten, en ze kende alle formules van de omzetting die in het spijsverteringsstelsel van de wormen plaatsvond, maar ze van dichtbij zien bleef iets bijzonders. Met hun lengte van ruim drie meter waren ze op de mensen na de enige wezens van enig formaat in het woud. Dat maakte ze fascinerend. De wormen waren van voor naar achter bekleed met geelbruine ringen. Achter hun kop bezaten ze zes korte poten, waarmee ze zich met schokkende bewegingen in hun tunnels naar voren trokken. Hun omlaag wijzende kaken waren krachtig genoeg om hele platen te kunnen verbrijzelen. Hoewel ze genoegen namen met plastic, lieten de wormen de kans om vlees te eten niet aan zich voorbijgaan. Dit exemplaar had kennelijk de geur van Samel opgevangen en kwam nu op hem afschuiven. Het was een grote worm, bijna rijp voor de slacht, en zou met gemak een van zijn armen of benen kunnen afbijten. Verderop bewoog op meerdere plekken het op elkaar gedrukte plastic. De wormen tekenden sporen van verzakt afval in het oppervlak die zich zijn kant op bewogen.

Samel pakte een geel voorwerp en wierp het naar de voorste worm. Het stuk kunststof ketste af op zijn kop. Daarna hield hij even stil, ook zijn poten als in plastic gegoten. Samel keek over zijn schouder. ‘Waar blijf je nou? Zie je niet hoe dichtbij hij is?’

Lilian keek naar de piepende en krakende machines in de verte. Heel klein waren de silhouetten te zien van bewakers. Ze wezen hun kant uit en riepen iets, maar ze hoorde ze niet. Het zou ze nooit lukken op tijd haar broer te bereiken. Ze vertrok haar gezicht. Het was aan haar hem uit de penarie te helpen. Ook al zou ze daarbij zelf ook in gevaar komen.

Lilian ging op haar knieën zitten, draaide zich met haar rug naar Samel toe en liet haar benen over de rand van het gat zakken. Zodra ze aan haar handen hing, liet ze los. Iets zachts bezweek onder haar linkervoet en een warme olieachtige vloeistof spatte tegen haar been. Ze verloor haar evenwicht. Een berg grauwe korrels ving haar op. Snel kwam ze weer overeind. Haar voet bleef haken, maar toen ze hard trok, schoot ze los. Ze bewoog haar tenen. Ze was dan wel haar sandaal kwijtgeraakt, ze was gelukkig niet gewond.

Samel gilde. De worm was weer in beweging gekomen en trok zich over de door de zon wit gestraalde vellen zijn kant uit. Lilian liep zo snel ze durfde over de golvende bodem. Als ze met haar blote voet op zwart plastic stapte, moest ze zich inhouden om niet te schreeuwen, zo heet voelde het. Vlak bij haar broer bukte ze zich. Ze raapte een grijze pijp op en hield die met twee handen vast. Ze tilde het geïmproviseerde wapen boven haar schouder en haalde er vervolgens zo hard ze kon mee uit. De worm tilde juist zijn bovenlijf op en opende zijn kaken. Ze raakte hem vlak onder zijn oog. Een doorschijnende vloeistof spatte uit de kuil die op die plek ontstond en het beest viel opzij. Zijn lichaam kronkelde nog na.

Lilian wierp de kunststofbuis van zich af en bukte zich over haar broer. Ze groef de lappen en brokken rond Samels been weg. Uiteindelijk vond ze de rand van een balk. ‘Ik tel tot drie,’ zei ze, terwijl ze zich schrap zette.

‘De wormen!’ riep hij benauwd.

Ze hees aan de balk, totdat haar vingers pijn gingen doen. Hij bewoog maar een paar centimeter. Voor Samel maakte dat echter precies het verschil. Hij trok zijn voet weg, net voor Lilian moest loslaten. Tussen de bruine smurrie op zijn scheenbeen glom donker bloed. Ze had geen kans de snee wat beter te bekijken, want vlak bij hen richtten twee wormen zich op uit de plastic zee. Hun poten graaiden in de lucht. Lilian pakte haar broer bij zijn arm en trok hem achteruit, terwijl hij zich met zijn hakken afzette tegen het vuil. De kaken van de wormen misten hem maar net.

‘Kun je staan?’ vroeg ze, zodra ze uit het bereik van de wezens waren.

Samel knikte. Ze hielp hem overeind komen. Toen hij zijn gewicht op zijn voet liet rusten, huiverde hij en trok zijn gezicht wit weg. De wormen kropen ondertussen opnieuw hun kant uit. Ze lieten kaarsrechte geulen achter in het samengepakte plastic. Lilian greep haar broer onder zijn oksel vast, terwijl hij zijn arm rond haar nek legde. Hinkend liep hij met haar mee, terug naar de wand van het wormengat. Het geritsel achter hen klonk met de seconde luider.

In de schaduw van het beton was het een stuk koeler. Lilian veegde met haar arm het zweet van haar gezicht en keek om zich heen. ‘Daar.’ Ze wees naar rechts. ‘Als we die kist overeind krijgen, kunnen we boven komen.’

Zonder op antwoord te wachten, sleepte ze haar broer mee naar de kist die half onder een deken van geweven kunststof schuilging. Ze trok hem onder de doek vandaan en duwde de kist tegen de muur. Vervolgens klom ze er bovenop. De wanden kraakten. Heel stevig was het plastic niet. Ze sprong en greep de bovenkant van de muur. Haar spieren en pezen leken te brandden, maar ze slaagde erin haar rechterarm over de rand te slingeren. Snel hees ze zich verder op, tot ze zichzelf boven het beton uit kon tillen. Bovenaan rolde ze op haar rug. Starend naar de blauwe hemel boven haar, zoog ze haar longen vol.

‘Hé,’ kwam het van beneden haar. ‘Ik ben er ook nog. En die beesten.’

Lilian keek over de rand van het wormengat. Samel was op de kist geklommen. Hij zwaaide met zijn armen om zijn evenwicht te behouden, terwijl de wanden van zijn platform eerst naar links uitweken en dan naar rechts. De voorste twee wormen hadden hem ondertussen bereikt en maakten zich klaar om tegen het kunststof op te klimmen. Ze leken te wachten tot de kist ophield met wiebelen, maar hun kromme kaken bewogen al. Lilian schoof snel naar voren en stak haar broer haar handen toe. Hij greep haar vast bij haar polsen. De pijn in haar schouders bracht tranen in haar ogen. Ze beet op haar onderlip, terwijl ze hem omhoogtrok. Samel kon pas op eigen kracht uit het gat klimmen toen zijn heupen over de rand waren. Hijgend bleef hij naast haar liggen.

‘Hé, jullie daar,’ klonken stemmen van een eind weg. ‘Wat denken jullie …?’

Geschrokken krabbelde Lilian overeind. Ze was nog niet helemaal bijgekomen van de inspanning en het duizelde even voor haar ogen. Toen haar blik helder was, zag ze de twee mannen en een vrouw van bij de hijskranen om het wormengat lopen. ‘Ik zou je uitleg ook wel willen horen,’ zei ze, terwijl ze met een opgeheven vinger op Samel neerkeek.

Zijn ogen waren groot geworden. ‘Ze zouden mijn hele score kunnen wissen. Dan zou alles voor niets zijn geweest!’

‘Je was bijna niet alleen je punten kwijt, maar ook je leven!’ mopperde Lilian. Zijn ontsteltenis was echter onmiskenbaar. Ook al gedroeg hij zich soms onverantwoordelijk, hij was haar jongere broer. Dus kon ze hem niet zomaar achterlaten. Ze trok hem aan zijn arm overeind, ondersteunde hem onder zijn oksel en haastte zich met hem in de richting van de bosrand. Voor de anderen bij hen in de buurt waren gekomen, hadden de hangende takken van de bomen zich al achter hen aaneengesloten. Ze bevonden zich in een groene schemering waar alleen het ruisen van bladeren nog te horen was.

Lilian durfde niet langzamer te gaan lopen, ook al kreunde Samel en sleepte hij met zijn gewonde been. Haar eigen tred was ook bijna in hinken veranderd, zo staken de takken en steentjes in de zool van haar voet. Ze hijgde en tranen prikten in de hoeken van haar ogen. Pas toen ze over haar schouder geen blauwe lucht meer zag en geen teken van hun achtervolgers, hield ze stil.

Samel kreunde toen ze hem losliet. Hij keek omlaag. Op zijn been was de snee weer gaan bloeden.

Lilian liet zich door haar hurken zakken. ‘We moeten hem verbinden. Ik zal kijken of er een printbot in de buurt is. Die wond moet worden schoongemaakt.’

Samel vertrok zijn gezicht.

‘Ik weet dat het prikt, maar je wilt niet je been kwijtraken aan een infectie.’

‘Steval heeft een geprint kunstbeen. Heel stoer.’

Lilian zuchtte. ‘Hij zou hem direct ruilen als hij zijn eigen been kon terugkrijgen, neem dat maar van me aan.’ Ze duwde zichzelf overeind en legde haar hand op de bast van de boom het dichtst bij haar. Zoals altijd als ze dat deed, trok er een rilling over haar rug en gingen de haartjes op haar armen recht overeind staan. Op de stam lichtten geelgroene lijnen op, alsof een spin er een web van metaal had achtergelaten. Hetzelfde patroon verscheen op haar onderarm. De lijnen zigzagden van haar pols naar haar elleboog, zodat een fijnmazig net ontstond. Vervolgens doofde het grootste deel daarvan weer uit. Alleen een groot vlak bleef over en daaronder rijen vierkantjes. Als ze die aanraakte, verschenen er daarboven letters. Snel toetste ze de code in voor de printbots. Het scherm op haar arm toonde een kaartje van de omgeving. Twee stippen duidden de locatie van haar en haar broer aan. Om hen heen bevonden zich meerdere vierkantjes. Degene die zich het dichtst bij hen bevond, begon zich naar hen toe te bewegen. Lilian durfde zich een beetje te ontspannen. Dat er hulp onderweg was, maakte dat ze zich zekerder voelde.

Samel leek zijn verwonding ondertussen alweer te zijn vergeten. Ook hij had zijn hand tegen de stam van een boom gelegd en zijn ogen glansden groen in het licht van zijn arm. ‘Moet je zien,’ zei hij. ‘Ik heb zojuist gedeeld wat ik beleefd heb en mijn scores voor durf en doorzettingsvermogen zijn meteen verdubbeld. De mensen vinden me moedig!’

‘Heb je erbij vermeld dat je zus je moest redden?’

Samel schudde zijn hoofd. ‘Dat zou minder opleveren.’ Hij keek naar haar op. ‘Jij zegt altijd dat je niets geeft om de punten.’

‘Ik ga me niet uitsloven voor een hogere score, maar ik heb ze dadelijk wel nodig.’

Hij haalde zijn schouders op. ‘Dan moet je zelf delen wat je hebt gedaan. Ik bemoei me niet met jouw resultaten.’

Lilian boog zich over haar arm en liet haar vingers over haar huid glijden. Het kriebelde een beetje. Oplichtende letters verschenen in het grote vlak. ‘Drukke middag. Mijn broer was verdwenen en ik moest hem halen.’ In korte zinnen beschreef ze wat er in het wormengat was voorgevallen. Zoals altijd voelde ze zich ongemakkelijk toen ze op de verzendtoets drukte en de tekst het netwerk opging. Iedereen die zich op het systeem had aangesloten, kon het nu lezen. De mensen zouden haar een opschepper vinden. Haar leeftijdsgenoten zouden om haar moeten gniffelen. Nu al verscheen de eerste reactie onder haar bericht. ‘Babysitter aan het spelen?’ Het liefst had ze aan het hele spel niet meegedaan. Ze wilde niet steeds leven in het besef dat mensen over haar schouder met haar meekeken en haar beoordeelden. Ze wilde niet hoeven werken aan een ideaalbeeld dat ze niet eens herkende als ze naar zichzelf keek. Maar dit was de enige manier om zelf invloed te hebben op haar toekomst. Ze kon niet anders.

‘Dus jullie waren het die we zojuist zagen bij het wormengat?’ schreef iemand met hoofdletters. ‘Heldhaftig van je, maar je had moeten blijven wachten om verantwoording af te leggen. Puntenaftrek voor jou en voor je broer.’

Lilian voelde haar wangen kleuren. Het geritsel dat klonk van tussen de bomen vormde een welkome afleiding. Een printbot verscheen op zijn acht kunststof poten. Het apparaat kwam vlak bij haar voeten tot stilstand en strekte een van zijn ledematen uit tot het een wortel van de boom raakte. Gelige lijnen verschenen op de printer. Een lampje bovenop sprong aan.

‘Ik hoop dat je hier de grondstoffen voor hebt,’ mompelde Lilian. Vervolgens legde ze haar hand op de rug van de printbot en typte de eerste opdracht in. Het patroon op haar huid doofde uit. In het binnenste van de printbot was het gaan kraken en sissen. Er begon een mechaniek heen en weer te bewegen, waardoor het apparaat ging trillen, sneller en sneller. Lilian verplaatste ongeduldig haar gewicht van het ene been naar het andere.

Na ongeveer een minuut kwam de bot weer tot rust. De klep vooraan viel open. Twee witte voorwerpen waren zichtbaar. Lilian bukte en pakte ze op. Snel stapte ze op Samel af.

Haar broer had zijn ogen nog steeds strak op zijn arm gericht. Lilian zag er in hoog tempo berichten over voorbij trekken. Om Samels lippen was een flauwe glimlach verschenen. Hij had totaal geen aandacht voor haar. Ze knielde neer en veegde met de door de printbot geproduceerde spons het vuil weg bij de snee. Het apparaat had zelfs voor desinfectans gezorgd. Helemaal schoon kreeg ze de rafelige wond niet, maar hij zag er gelukkig niet diep uit. Het was eerder een schaafplek. Ze wierp de vuile spons terug naar de printbot, die hem in zich opnam om het materiaal opnieuw te kunnen gebruiken. Nu duwde ze de verbandgel op Samels been. De witte klomp vervloeide tot hij de hele snede bedekte. Binnen een paar seconden verstijfde hij. Lilian richtte zich op en veegde haar handen aan elkaar af. ‘Denk eraan het thuis nog een keer schoon te spoelen.’ Ze wachtte of er reactie kwam. ‘Graag gedaan hoor,’ zei ze, toen die uitbleef.

Samel keek verstoord op. Zijn blik ging omlaag naar zijn been. Hij sperde zijn ogen open, alsof hij was vergeten dat hij gewond was geraakt. Tot haar genoegen zag Lilian dat haar broer zich er ongemakkelijk over voelde. ‘Ik was een beetje afgeleid. Mijn score voor durf is namelijk boven de grens van niveau twee uitgekomen. Ik ben zelfs al gevraagd door een paar jongens uit de nederzetting ten oosten van ons om een dag met hen op te trekken! Ze hebben een afgesloten kelder gevonden van voor het woud.’

‘Gefeliciteerd. Als je maar niet denkt dat ik met je meega om je te redden.’

‘Ik had er niet om gevraagd,’ merkte Samel op. ‘Ik had mezelf ook zonder jou vast wel op tijd losgekregen.’

Lilian opende haar mond om hem tegen te spreken, maar ze slikte haar woorden in. Zij was de oudste, zij moest de verstandigste zijn. Zoals altijd. Ze zuchtte diep en draaide zich om naar de printbot. Die was geduldig op zijn plek bij de boom blijven staan. Zodra Lilian haar hand op het apparaat legde, kropen net als eerder de lichtgevende lijntjes omhoog over haar arm. Ze moest op het netwerk even zoeken tot ze het juiste ontwerp had gevonden. Ze tikte op de opdracht. De printbot begon weer te zoemen. Een ogenblik later klapte het luik open. Er lag een sandaal van wit kunststof, het exacte spiegelbeeld van die aan haar rechtervoet. Ze legde hem voor zich op de grond. Nadat ze haar voet erin had gestoken, trok ze de gespen strak. Ze bewoog met haar tenen. Vervolgens kwam ze overeind en zette voorzichtig een stap. De nieuwe sandaal zat als gegoten. Ze had niet anders verwacht.

Ze had nog een eind te gaan voor ze terug was bij de nederzetting. Samel liet ze achter waar hij stond, nog steeds in de ban van het netwerk. Het was niet haar taak hem daarvan los te weken. Als haar broer zich realiseerde dat ze alvast was vertrokken, zou hij snel genoeg achter haar aankomen. Dat was in elk geval waar ze op hoopte.

2.

De zon was al over zijn hoogste punt heen tegen de tijd dat Lilian terug was bij de nederzetting. De warmte onder de bomen was in de tussentijd nog verder toegenomen en ze verlangde naar een frisse doek om het zweet weg te vegen. Haar keel voelde leerachtig aan en deed pijn elke keer als ze probeerde te slikken. Ze was niet langs een wateruitgiftepunt gekomen.

‘Wacht op mij,’ kwam het schor van achter haar.

Lilian zuchtte en keek om.

Samel hinkte nog altijd een beetje. Zijn gezicht zag bleek. Zijn wond deed kennelijk pijn. Hij klaagde er niet over. Dat gaf haar, ondanks alles wat hij die ochtend had uitgespookt, een trots gevoel.

Kort nadat Lilian bij hem vandaan was gelopen, had Samel haar al geroepen. ‘Ik meende het niet echt,’ zei hij toen hij haar had ingehaald, zijn ogen wijd geopend. ‘Ik was juist blij dat je in de buurt was. Ik had beter moeten opletten.’

Het was niet de belofte om nooit meer naar gevaarlijke plaatsen te gaan waar ze op had gehoopt, maar het was een duidelijke handreiking. Dus haalde Lilian haar schouders op. ‘Je kunt niet van je hoge scores genieten als je dood bent.’

Dat wist hij, verzekerde Samel haar. Maar hij werd ook niet voor expedities uitgenodigd als hij geen punten had voor durf en doorzettingsvermogen. Zelfs negatieve scores op gehoorzaamheid en inschatten van gevaren waren daarvoor een pre.

‘Waarom wil je zo graag met die groepen mee?’ vroeg Lilian vermoeid. ‘Krijg je van ons soms niet genoeg erkenning?’

‘Omdat ik alleen bij die groepen meer punten kan verdienen. Hoe hoger je in de rangorde komt, hoe meer kansen je krijgt!’

‘Kansen om je leven in gevaar te brengen.’

Samel schudde zijn hoofd. ‘Kansen om in mijn leven wat meer van de wereld te zien dan een paar bomen en wat pollen mos. Maar dat zul je wel niet begrijpen. Jij doet altijd braaf wat het systeem zegt dat er moet gebeuren.’

Ze begreep hem beter dan hij dacht. Dat zei Lilian echter niet hardop. Ze wilde hem niet het idee geven dat ze zijn risicozoekende gedrag goedkeurde.

De rest van de weg terug legden ze zwijgend af. De enige onderbreking was de keer dat ze voor zich uit geritsel hadden gehoord. Dieren waren er niet in het woud, dus het moest een printbot zijn. Het bleken er twee, zag ze toen ze even later om een boom heen stapte. Een complete en een die niet meer was dan een doosje met lichtjes; hij werd nog in elkaar gezet.

Lilian was er snel aan voorbij gegaan. Ze merkte dat ze geneigd was voor Samel uit te lopen. Steeds opnieuw moest ze op hem wachten. De dorst nestelde zich ondertussen steeds dieper in haar keel. Ze vroeg zich af of ze toen niet net had moeten doen alsof ze haar broer niet hoorde. Dan had ze nu al lang vers water kunnen tappen. Ze zoog op haar gebarsten lippen, terwijl ze nadacht over het vooruitzicht van een koel kunststof glas, aan de buitenkant getooid met condens, de eerste slok die haar mond zou vullen …

‘Dus daar zijn jullie,’ donderde de zware stem van oom Morter. ‘Het werd tijd!’ De lange, stevig gebouwde man stond naast de gevorkte boom met het gat in de stam, die het middelpunt vormde van de nederzetting. Hij had zijn vuisten in zijn zij geplant en zijn zwarte wenkbrauwen vormden een afkeurende V op zijn kale voorhoofd. Zijn mondhoeken wezen omlaag.

Lilian kromp bij zijn woorden in elkaar en zocht naar een manier om zich te verontschuldigen, tot ze zich realiseerde dat haar oom aan haar voorbij keek.

‘Je groep rekende op je, Samel,’ zei Morter streng. Ondertussen maakte hij een handgebaar om te suggereren dat zij door mocht lopen. ‘Ik heb bericht gehad van de beheerders van de wormengaten dat ze vanwege jou een uur lang hun productie hebben moeten stilzetten.’

Lilian liep haastig een paar passen verder met haar hoofd tussen haar schouders. Zodra ze haar oom was gepasseerd, bleef ze echter staan en keek ze om. Samel leunde tegen een gladde boomstam. De lijntjes op zijn arm lichtten op en hij wierp eerst een blik naar het scherm voor hij naar Morter opkeek. Hij deed zijn best niet te grijnzen, maar zonder succes.

‘We zullen je zwaardere taken toebedelen,’ dreigde oom Morter. ‘Je moet gaan voelen dat je keuzes consequenties hebben, ook voor jou.’

Lilian merkte dat ze knikte. Te horen hoe Samel bestraffend werd toegesproken, bevestigde haar reactie van een paar uur geleden, maar ze wantrouwde het zelfvoldane gevoel dat op dit moment bij haar opkwam. Dat, zo had haar moeder haar altijd voorgehouden, vergrootte de kloof tussen mensen in plaats van die te overbruggen. Het was beter je in anderen te verplaatsen en te begrijpen waarom ze andere keuzes maakten als jij, in plaats van je eigen motieven als de maatstaf van alles te beschouwen. Aan de andere kant: Samel was haar jongere broer. Als ze zich zelfs ten opzichte van hem niet superieur mocht voelen …

Morter was ondertussen doorgegaan met zijn tirade. ‘Vergeet niet die wond goed te wassen,’ besloot hij uiteindelijk.

Samel maakte zich lang. ’Natuurlijk doe ik dat. Ik ben toch geen kind meer?’

Lilian besloot de reactie van hun oom niet af te wachten. Ze draaide zich om en liep snel verder. De grens tussen het woud en de nederzetting was voor een buitenstaander waarschijnlijk niet een twee drie duidelijk. De bomen groeiden waar de mensen woonden namelijk net zo dicht opeen als daarbuiten en de bladeren vormden een dicht groen dak boven hen. Het belangrijkste verschil was wat je hoorde. Het eerste wat opviel als je het dorp naderde, waren de geluiden. Niet meer alleen het ruisen van de wind of het kraken van takken, maar stemmen, lachende mannen en vrouwen, soms een huilend kind. De grond tussen de bomen was bovendien kaal, platgestampt door het komen en gaan van mensen. Mos groeide alleen nog in kringen rond de bomen. De grootste stenen waren weggehaald en de kuilen gevuld. Geulen leidden een teveel aan water weg als het had geregend.

In het midden van de nederzetting bevond zich een grote open plek rond de gespleten boom. Die werd ook wel ‘de eerste’ genoemd en had de dikste stam die Lilian ooit was tegengekomen. Sommige van zijn takken waren zo dik als de bomen eromheen en moesten met kunststof palen worden ondersteund om niet af te breken. Hier was zoveel ruimte dat alle mensen bij elkaar konden komen, bijvoorbeeld als de hoofdman van het dorp iets te melden had, of bij een volwassenwording. Nu zaten er een paar mannen in een kring van printbots aan een apparaat te werken. Groepjes tieners waren bezig met hun opdrachten en twee met modder besmeurde jongetjes renden rond de boom achter een zoemend vliegmachientje aan.

De werkplaatsen en de woningen bevonden zich in de omgeving van het centrale plein. Sommige waren rond een stam gebouwd een paar meter boven de bodem, andere hingen aan kabels en er waren er ook die zich ondergronds bevonden, met een tunnel als toegang. Alle huizen raakten op minstens één plek aan een van de bomen. Je zag ze echter pas als je wist dat ze er waren. De woningen waren namelijk samengesteld uit geprinte onderdelen in allerlei tinten bruin en groen. Ze konden makkelijk in elkaar worden geschoven en ook zo weer uiteen worden gehaald. Als een plek je niet beviel, kon je dus eenvoudig ergens anders je hut bouwen. Niemand had veel vaste bezittingen om te verslepen en voor eten en drinken ging iedereen naar het uitgiftepunt op het centrale plein.

Daarheen was Lilian nu ook op weg. Ze voelde iets tegen haar teen en schopte een stukje schors bij haar vandaan. Het ketste tegen een boom en viel vervolgens vlak voor haar sandaal weer op de grond. Er klonk besmuikt gegniffel van opzij van haar. Lilian keek op. Vier meisjes van haar leeftijd zaten op de grond rond een jonge boom. Ze hadden allemaal een hand of een blote voet tegen de stam geplaatst. Hun linkerarm hielden ze voor zich. Daar staarden ze op dit moment heel nadrukkelijk naar. Nema, degene van het stel met de lichtste huid, had zelfs het schaamrood op haar wangen.

Lilian liep snel door. Ze had die ochtend samen met hen op die plek gezeten, met de lesstof geopend op het scherm op haar arm. De anderen hadden echter weinig interesse getoond in het onderwerp. Ze vonden biologie oersaai. Lilian kon zich daar niets van voorstellen. Het was juist eindeloos fascinerend te ontdekken hoe cellen en lichamen in elkaar staken en tot welke fantastische staaltjes de natuur in staat was. Terwijl zij aandachtig de introductie las, hadden haar leeftijdsgenoten op fluistertoon met elkaar gepraat. Over Dotil, een vriendin van een van hen die een half jaar jonger was dan zij. Ze had iets met haar kapsel willen doen om indruk te maken op een jongen. Helaas had ze een verkeerd product geprint waardoor er nu een kale plek op haar schedel zat. Verder kwam Nessa aan bod, die tot voor kort veel met hen had opgetrokken, maar onlangs haar volwassenwording had ondergaan. Het gesprek ging echter niet over de ceremonie. Wel over de armbanden die ze sindsdien droeg en de patronen die Nessa daarvoor had gebruikt.

‘Komen ze uit het archief?’ wilde Nema weten.

‘Volgens mij heeft ze die zelf ontworpen,’ meende Kasi, een lange meid met een donkere huid en krullend haar. ‘Ze is heel creatief. Of was dat je nooit eerder opgevallen?’

‘Ik wil alleen weten onder welke code ze zijn opgeslagen,’ zei Nema. ‘Dan kan ik ze ook printen.’ Ze keek verlangend naar haar rechterarm, waar ze meerdere zilverkleurige sierraden droeg, die in elkaar haakten en zo een geheel leken te vormen. Om haar linkerbovenarm slingerde metaal en haar haren waren gevat in goud waardoor ze een krans achter haar hoofd leek te dragen. Van de vijf meisjes in de groep was zij degene met de meest extravagante versieringen. Kasi hield het bescheiden bij een goudkleurige ketting en een enkele armband. Lilian hield haar haren bij elkaar met een touwtje. Een fel rood touwtje, dat dan weer wel. Verder droeg ze alleen een ring met een edelsteen die nog van haar moeder was geweest. Die was al oud en kwam niet uit een printer. Ze had er weleens over nagedacht nog meer mooie spullen voor zichzelf te maken, maar als er eenmaal een apparaat op zijn kromme pootjes naar haar toe was gewaggeld, dacht ze steevast alweer na over een ander onderwerp, of was haar broer in de problemen gekomen en was het aan haar alles zo goed en zo kwaad als het ging weer recht te breien. Ze wist niet waar de andere meiden de tijd vandaan haalden om die sieraden te printen.

Lilian bleef staan voor het uitgiftepunt, twee zuilen van bruin kunststof. Het voordeel van laat in de nederzetting terugkeren, was dat er niet langer een rij stond. Ze hield haar arm bij de eerste pilaar. Gerommel klonk en uit een opening bovenop schoof een geprint bord met twee lappen wormfilet en een bult dampende zetmeelpasta. Toen ze die had opgepakt, viel er een vork in een bakje halverwege de paal. Bij de tweede zuil werd bovenaan een plastic beker geproduceerd. Toen ze die onder de tap hield, werd hij gevuld met helder water. Het was koud, precies zoals ze het graag lustte. De buitenkant van de beker was bezaaid met condensdruppels. Lilian nam alvast een slok. De koelte stroomde door haar slokdarm en al snel verspreidde de verfrissing zich door haar hele lichaam. Lilian voelde zich meteen veel vrolijker. Met het eten en het drinken liep ze terug. De meeste mensen gingen twee keer heen en weer om eten en drinken te halen, maar zij vond dat inefficiënt. Al toen ze klein was, had ze de kunst van het balanceren met bord en beker onder de knie gekregen. Haar moeder had altijd moeten lachen als ze kwam aanlopen, haar wenkbrauwen gefronst en bij elke stap opnieuw haar evenwicht zoekend. De herinnering aan dat moment keerde nu terug elke keer als ze ging eten. Bij een goede maaltijd hoorden ook nog een of twee vruchten, maar rond de open plek waren ze allemaal reeds geplukt. Ze zou dadelijk nog wel even het woud inlopen.

Toen ze terugkwam bij de boom waar haar leeftijdsgenoten zaten, stonden die juist op van hun plek. Kasi veegde met haar handen stukjes blad en aarde van haar benen. Ze knikte naar Lilian en keerde zich vervolgens van haar af. Alleen Nema bleef achter. Ze keek Lilian afwachtend aan.

Ze zuchtte. ‘Het was niets. Hij zat vast in het wormengat en ik moest hem lostrekken.’

‘Ik zag je bericht,’ zei Nema ademloos. ‘Maar als ik je broer moet geloven, waren jullie er bijna niet meer geweest.’

Lilian knikte naar haar wormenfilet. ‘Ik wilde niet dat jullie dadelijk Samel moesten eten. Hij is veel te taai.’

‘Je bent een rare,’ vond Nema, maar ze lachte erbij. Ze leek soms wel de enige onder de jongeren in het dorp die haar gevoel voor humor kon waarderen.

Lilian liet zich door haar hurken zakken. Ze zette haar bord even naast zich neer zodat ze kon gaan zitten. Ze keek op. ‘Wat hebben jullie vanochtend allemaal behandeld toen ik weg was?’

‘Is dat wat je van me wilt weten?’ vroeg Nema verbaasd. ‘Waar de les over ging?’

‘Ik vond het interessant.’

‘Vooruit dan.’ Ze kwam tegenover Lilian zitten, met haar voet tegen de stam van de boom. Op haar arm verschenen groengele lijnen. ‘Ik weet niet wat het laatste was dat je nog hebt meegekregen …’

‘Het ging over de ondergrondse schimmeldraden,’ antwoordde Lilian voordat Nema was uitgesproken. ‘Dat die netwerken vormen in bossen en dat ze bomen met elkaar in verbinding brengen.’