Torill Thorup

Inga Svartdal

Afgrond

www.lindco.se

info@lindco.se

Oorspronkelijke titel: Farlig fiende

Oorspronkelijk uitgegeven door Cappelen Damm førlag, Oslo, 2004

Copyright © Torill Thorup, 2004

Vertaald door Nuanxed/Saskia Guzman

Dit e-book is uitgegeven door: Bokförlaget Lind & Co AB, 2023 

Omslagontwerp: Emma Graves, designstudioe.com

Omslagfoto: Shutterstock en iStock

Grafisch ontwerp: Katarzyna Rek / Waterbear Graphics

NUR 343

ISBN 978-94-9328-562-0

Hoofdstuk 1

Gaupås, 27 december 1908

Terwijl iedereen op Gaupås naar de schuur stroomde, liepen de tranen over Inga’s wangen. Wat had ze gedaan? Lieve God, schreeuwde ze vanbinnen, wat heb ik in vredesnaam gedaan? Een kreet die door merg en been ging, ontsnapte haar lippen. Ze kon niet eens haar handen uitsteken om de val te breken toen ze tegen de houten vloer smakte.

‘Het is Gudrun,’ riep Arne. ‘Ze is dood!’

Iedereen schaarde zich rondom het levenloze lichaam. Gudrun lag op de grond met een gebroken schedel, haar ogen wezenloos naar boven starend, de gevallen ladder over haar heen. De dienstmeisjes kwamen uit de wasserij gerend en Gulbrand kwam uit de smederij aangesneld.

‘Inga,’ riep Gulbrand geschrokken uit toen hij haar languit gevallen gestalte op de hooizolder ontdekte.

Inga kon niet antwoorden, ze snikte en kreunde alleen maar. Ze had Gudrun vermoord. Geheid stond haar een levenslange gevangenisstraf te wachten. Ze zou waarschijnlijk naar de cel van de commissaris worden gebracht, waar ook Bjørnar werd vastgehouden in afwachting van zijn rechtszaak. Wat zou er met de kleine Emilia gebeuren? Ze had met deze daad haar dochter in de steek gelaten. Inga kon niet begrijpen hoe ze op dat moment niet aan haar kind gedacht had. Emilia zal wees worden!

‘Nee, nee,’ hijgde ze zachtjes toen ten volle tot haar doordrong wat ze gedaan had – ik heb de persoon die me het dierbaarst is in de steek gelaten!

Gulbrand vond een andere ladder en zette die tegen de muur. Rillend van de angst en de schrik klom Inga naar beneden. Haar benen waren zwak en ze wankelde naar een kruk om te gaan zitten. Daar zakte ze neer met haar armen beschermend om haar lichaam geslagen. Ze kon alleen maar huilen en elke poging om uit te leggen wat er was gebeurd, verdronk in tranen.

De wereld was gehuld in een mist, terwijl ze verdwaasd toekeek hoe het lichaam van Gudrun werd weggedragen. De meeste bedienden gingen mee; alleen Gulbrand en Erling bleven bij haar. Er heerste weer stilte.

‘Rustig maar, Inga, het was niet jouw schuld. Je bent alleen enorm geschrokken,’ troostte Gulbrand met zijn kolenschoppen op haar slanke schouders. ‘Het moet een schok zijn geweest om getuige te zijn van zo’n tragische dood.’

Gulbrand weet niet eens wat er gebeurd is, dacht Inga. Ze barstte direct weer in huilen uit. Die ouwe trouwe Gulbrand! Hij weet niet dat ik haar vermoord heb. Hij zou me niet eens verdenken van zoiets!

Het blinde vertrouwen dat hij in haar had, gaf haar een nog slechter geweten. Gulbrand dacht dat ze slechts een onschuldige toeschouwer was geweest van het incident, maar in werkelijkheid was ze er schuldig aan; zíj was de moordenaar.

Meer gehuil sneed door de stilte en mengde zich met het hare. Kreten van wanhoop. Ze namen toe in kracht en smoorden toen in troosteloze uithalen. Inga kromp ineen. Sigrid had blijkbaar ook haar zuster dood zien liggen op de brancard. De realiteit was tot iedereen doorgedrongen. Arme, arme Sigrid. Inga snikte toen ze zich realiseerde dat niet alleen haar eigen leven geruïneerd was; ook Sigrid zou voor de rest van haar leven getekend zijn door haar misdaad.

Inga vermande zich, probeerde alle geluiden buiten te sluiten en haalde diep adem. Eindelijk voelde ze zich in staat om een verklaring af te leggen.

***

Elina, de ‘lijkenwasser’ zoals ze ook wel genoemd werd, kwam uit Nordistua zo snel als ze kon. Ze was gevraagd om het dode lichaam te wassen en in de kist te leggen. Ze voelde zich zeer vereerd dat ze dit mocht doen. Ze verborg haar verbazing over het feit dat Gudrun het slachtoffer was, maar ze zag aan het gezicht van de jongen die haar kwam halen dat de plotselinge dood ook voor hem een schok was geweest. Gulbrand had hem gestuurd, maar de knul was niet in staat geweest een zinnige verklaring te geven. Het enige wat hij haar vertelde, was het weinige dat men wist over hoe Gudrun was gestorven. Dat ze was gevonden op de grond onder de hooizolder met een gebroken schedel. Hij dacht dat de ladder waarop ze stond per ongeluk was gevallen en Gudrun in zijn val had meegenomen.

Vreemd, dacht Elina toen ze Gaupås naderde. Gudrun was waarschijnlijk een van de sterkste mensen die ze kende, zowel qua karakter als qua lichaamskracht. Elina krabde nadenkend op haar hoofd, maar kwam tot de conclusie dat een ongeluk in een klein hoekje zat en zelfs Gudrun kon overkomen.

Het lichaam lag op een zelfgemaakte brancard in de woonkamer. Elina joeg de dienstmeisjes naar buiten en eiste dat ze met rust gelaten werd. Ze hield niet van gefluister en nieuwsgierige blikken bij dit plechtige ritueel.

Elina was gepokt en gemazeld in het zien van dode mensen, maar de aanblik van Gudrun vervulde haar toch met ontzetting. Wat een zwaargewond lijk! Gelukkig had iemand haar ogen al gesloten, maar haar haar zat nog vol bloed. De huid had niet langer haar natuurlijke kleur; ze begon al gelig grijs te worden. De nagels waren wit met een vleugje blauw.

Ze baadde Gudrun met zorg en respect. Het lukte haar niet om al het bloed uit haar haar te wassen, omdat het al geronnen was. Het volgende probleem was Gudrun in haar lijkwade te hijsen; het donkere gewaad hing vlakbij, klaar voor gebruik. Elina had in haar leven al voor veel hulpbehoevenden gezorgd en had veel ervaring met mensen aankleden, zelfs als ze in bed lagen. Gelukkig was het kleed zo ontworpen dat het vanaf de voeten omhoog over de heupen kon worden getrokken, met losse mouwen om over de slappe handen te gaan. Ze maakte behendig de knopen aan de achterkant vast door haar handen onder Gudrun door te laten glijden. Ze overwoog even of ze haar onderkaak moest binden, maar besloot het niet te doen. Het was waarschijnlijk geen goed idee om het hoofd op te tillen omdat de achterkant van de schedel gebroken was. In plaats daarvan schoof ze een bijbel onder haar kin, om die op haar plaats te houden tot de rigor mortis intrad. Volgens de overlevering verhinderde het sluiten van de mond van de overledenen dat zij de levenden konden oproepen om hen te volgen naar het dodenrijk. Ze eindigde met het plaatsen van een zilveren munt op elk ooglid als extra bijgelovige bescherming. Gudrun zou nu verzekerd zijn van rust in haar graf en de zilveren munten zouden de veerman betalen om haar over te varen naar het dodenrijk.

***

Inga eindigde haar verhaal.

Haar hart ging als een dolle tekeer in haar borstkas en ze durfde amper op te kijken. Ze was bang om de ogen van Gulbrand en Erling te zien, bang om daarin het ongeloof te lezen, aangezien het een leugen was, die ze verteld had. Ook al was het niet haar bedoeling geweest, het ene verzinsel had het volgende opgeroepen. Hoe verder ze in haar leugen ging, hoe moeilijker het werd om ermee te stoppen en de waarheid te vertellen.

‘Dus, als ik je goed begrijp, Inga, gleed de ladder onder Gudrun vandaan toen ze erop stond. Ze moet al wel verrekte hoog op de ladder hebben gestaan,’ verzuchtte Gulbrand.

Inga knikte, maar ontweek nog steeds zijn blik.

‘En jij hebt nog geprobeerd de ladder vast te grijpen?’ Gulbrand trok een diepe rimpel in zijn voorhoofd en probeerde zich de gang van zaken voor te stellen.

‘Ja, dat wel … maar ik kon er niet goed bij.’ De leugentjes stapelden zich op, maar het was nu te laat om rechtsomkeert te maken. Ze moest volhouden. ‘Ik haalde mijn onderarm nog open aan het ruwe uiteinde van de ladder toen ik hem probeerde te pakken.’

Ter illustratie stak ze haar trillende arm uit en toonde hun de krassen. Ze had het meeste bloed weggeveegd, maar de ruwe randen van de wonden waren opgezwollen.

Gulbrand nam haar arm en keek ernaar.

Inga hield haar adem in. Hij zou kunnen merken dat dergelijke sneden niet konden worden veroorzaakt door een oude ladder, ze leken meer op die van een mes.

‘De wonden hoeven in ieder geval niet gehecht te worden. Ze zijn niet erg diep.’ Hij liet haar arm weer los. Inga slaakte een zucht van opluchting. Gulbrand heeft niets ongewoons opgemerkt! Hij hielp haar overeind en ondersteunde haar op weg naar het woonhuis.

Goddank, dacht Inga terwijl het verdriet en de afschuw haar weer overvielen. Gulbrand gedraagt zich alsof ík het slachtoffer ben. In tegenstelling tot mezelf, heeft hij Gudrun wel graag gemogen, maar hij toont zoveel medelijden met mij omdat hij denkt dat ik haar nog heb proberen te redden!

Maar, fluisterde Inga schuldbewust in zichzelf, dat was helemaal niet wat ik probeerde te doen. Ik heb haar vermoord! En hier loopt Gulbrand naast me, denkend dat ik de barmhartige Samaritaan ben. Hij overweegt niet eens de mogelijkheid dat ik schuldig ben aan de dood van Gudrun. Moet ik hem de waarheid vertellen? Dat ik Gudrun opzettelijk de dood in heb geduwd? Nee, dat kan ik niet, dacht ze, terwijl ze op de rug van haar hand beet in een poging het koortsige voortrazen van haar gedachten te stoppen. Als ik iemand de waarheid vertel, gaat dat ten koste van Emilia. Zij heeft me nodig.

Inga wankelde. Haar benen konden haar nauwelijks dragen. Ze had haar keuze gemaakt – een keuze voor het leven. Ze had de leugen verkozen boven de waarheid. En ze zou daar de rest van haar leven mee moeten omgaan. Haar leven hing af van haar vermogen om te zwijgen over het verschrikkelijke wat ze had gedaan. Als ze ooit de waarheid vertelde, zou ze in gevaar zijn en jaren van eenzame opsluiting zouden haar deel zijn.

Inga hoorde Erlings stappen achter zich en ze keek over haar schouder. Ze was geschokt door de blik die hij haar toewierp. Zijn mond grijnsde en onthulde zijn tanden, maar zijn ogen beangstigden haar.

Plotseling drong het tot haar door: Hij weet dat ik Gudrun heb gedood!

Lieve God, hij heeft weet van mijn misdaad …

Eugenie kwam naar haar toe gerend toen ze in de keuken werd geleid.

‘Inga, wat vreselijk allemaal!’

Eugenie omhelsde haar en klopte haar troostend op de rug.

Als je eens wist! schreeuwde Inga in stilte. Als ze allemaal eens wisten! Ze kijken naar me alsof ik een heldin ben. Beseffen ze dan niet dat ik een moordenaar ben? Ze ging dankbaar zitten op de stoel die haar werd aangeboden.

‘Sigrid … Waar is Sigrid?’ vroeg ze zwakjes.

Eugenie en Marlene wisselden bezorgde blikken uit. Het was Eugenie die antwoordde.

‘Op haar kamer. Kristiane is bij haar. Ze … nou, ze viel flauw toen ze zag dat haar zus dood was.’

Inga sloot haar ogen en kreunde vanbinnen als een gewond dier. Sigrid lijdt – en het is allemaal mijn schuld! Haar slechte geweten verstikte haar bijna en ze moest haar tong afbijten om niet de waarheid van de daken te schreeuwen. Het gaat Sigrid niet helpen, dacht ze in een vlaag van helderheid, niets kan Gudrun terugbrengen.

De bedienden stroomden om Inga heen met vragen en woorden vol medelijden.

‘Ik denk dat we Inga nu even de ruimte moeten geven,’ verklaarde Gulbrand streng. ‘Ze moet de tragische gebeurtenis nog verwerken.’

Hij stond achter haar en legde zijn reusachtige handen op haar schouders. Hij vroeg haar vriendelijk: ‘Wil je het lichaam van Gudrun zien?’

Inga draaide zich verward om. Wil ik dat? Nee, nee, dacht ze in paniek, ik kan het niet verdragen de vrouw te zien die ikzelf om zeep hielp! Als ze nu naast haar lichaam zou knielen, zou ze haar mond niet houden en het geheim niet langer kunnen bewaren.

‘Ik denk dat je er baat bij kan hebben Gudrun zo mooi opgemaakt en in vrede te zien.’

Hij viel stil toen hij merkte dat Inga hevig begon te beven. Haar gezicht was bleek van bezorgdheid. ‘Nee, misschien is het beter dat je dat niet doet,’ stelde Gulbrand haar gerust.

Inga keek hem dankbaar aan. Alleen al de gedachte aan de dood van Gudrun deed het zweet langs haar voorhoofd druppelen. Ze had haar op de grond zien liggen met nietsziende ogen. Ze had niet de behoefte haar opnieuw te zien, bang dat ze de vreselijkste seconden van haar leven zou herbeleven. De aanblik van de vallende ladder en Gudrun die in het luchtledige greep … Het geluid van haar schedel die openbarstte als een eierschaal …

Inga werd bleek toen Erling in haar blikveld verscheen. Hij opende zijn mond om iets te zeggen, maar sloot hem weer, alsof hij plotseling van gedachten was veranderd. In plaats daarvan grijnsde hij.

Een triomfantelijke grijns.

Hoofdstuk 2

Iedereen behalve Inga verliet de keuken toen commissaris Thuesen op Gaupås aankwam. Hij werd snel op de hoogte gebracht van het tragische incident en wilde getuigen horen.

Inga had nog nooit zo’n angst gevoeld als die zich nu door haar lijf verspreidde toen ze de corpulente gezagsdrager zag. Haar hart bonsde zo hard dat ze moeite had met ademen. Het licht flikkerde voor haar ogen en ze besefte dat ze op het punt stond flauw te vallen. Ze klampte zich vast aan de rand van de tafel, maar haar handen waren nat van het zweet en ze zakte krachteloos terug op haar stoel. Wanhopig besefte ze dat ze geen woord zou kunnen uitbrengen. Haar keel zat op slot. Ze hoopte vurig dat de zware stem van de commissaris haar de woorden zou ontrukken … de juiste woorden.

Gelukkig was Eugenie er snel bij om de tafel te dekken met koffie, room, suiker en een schaal vol versgebakken pannenkoeken. De commissaris was dol op eten en vooral op zoetigheid. Hij zou beter gehumeurd zijn als die hem in welkome hoeveelheden werd toegediend.

Inga keek met tranen in haar ogen op toen de commissaris binnenkwam en hen allen met luide stem begroette. Ze kon hem niet met gelijke munt terugbetalen, maar knikte hem kort toe. Hij pakte een stoel en ging aan de andere kant van de tafel zitten. Het gevreesde notitieboekje en potlood werden voor Inga op tafel gelegd.

‘Daar zijn we weer, mevrouw Gaupås,’ zei hij verontschuldigend.

‘Inderdaad,’ antwoordde Inga nauwelijks hoorbaar. Ze was verrast door haar eigen stem, die meer klonk als het gekwaak van een kikker dan een menselijk geluid.

‘Ik weet niet veel van wat er gebeurd is,’ bekende Thuesen. ‘Het was Tore die …’

Zijn stem klonk als een laag gebrom in Inga’s hoofd. Godzijdank had niemand hem al beïnvloed met theorieën over wat er gebeurd kon zijn. En godzijdank was ze nu alleen met hem! Ze zou de kans krijgen om háár versie van het ongeluk te vertellen. Als ik erin slaag te blijven liegen …

‘Daarom hoop ik van harte, mevrouw Gaupås, dat u mij alles kunt uitleggen. Zo gedetailleerd mogelijk, als het kan.’

Inga dacht dat er een waarschuwing in zijn ogen te zien was, maar dat kon haar niet schelen. Werktuigelijk bood ze hem koffie en pannenkoeken aan. Met zijn handen vol gaat hij misschien niet zo grondig aantekeningen zitten maken. Hij kon de lekkernijen die hem werden aangeboden niet weigeren, nam twee koeken tegelijk en deed een flinke scheut room in zijn koffie.

Inga zat lusteloos kleine stukjes van een pannenkoek te plukken, toen ze eindelijk met een wazige blik in haar ogen aan haar verhaal begon.

‘Dus Gudrun Storedal kwam u opzoeken?’

‘Ja,’ zei Inga en ze knikte stil.

‘En de ladder gleed weg, toen mevrouw Storedal al over de helft was?’

‘Ja.’ Ze schraapte haar keel. ‘Gudrun was al ruim over de helft en bijna helemaal bovenaan toen de ladder opzij begon te glijden. Ze stond op het punt de zoldervloer op te stappen toen ze haar evenwicht verloor.’

De commissaris knikte. ‘Dat verklaart hoe ze aan de val kon overlijden. Hoe hoger de val, des te groter de kans op overlijden.’

Inga zuchtte opgelucht. Hij leek haar uitleg als zoete koek te slikken.

‘Maar misschien kunt u me uitleggen wat mevrouw Storedal daarboven kwam doen?’

Het bloed trok weg uit Inga’s gezicht. Een koud gevoel van angst kroop door elke zenuw. Ja, wat kwam Gudrun daarboven doen? Wat moest ze daar nou op zeggen?

‘Ze … ze had al afscheid genomen toen ik vroeg of ze de konijntjes wilde zien.’ Blij dat ze iets had bedacht, ging Inga zelfverzekerder verder. ‘We hebben vier snoezige babykonijntjes in het hok op de hooizolder. Zo poezelig warm en heerlijk om vast te houden. Gudrun wilde een kijkje komen nemen.’

Zijn potlood vloog over het papier, terwijl hij met zijn andere hand een grote hap van zijn koek nam. Hij streek tevreden over zijn snor terwijl hij kauwde.

‘Dan rest alleen nog een inspectie van de plaats van het ongeval,’ besloot hij, terwijl hij zijn notitieboekje met een klap dichtsloeg. ‘Gaat u met me mee, mevrouw Gaupås?’

Ondanks haar zwakke knieën en barstende hoofdpijn, kwam Inga langzaam overeind van haar stoel. Ze wist dat ze uiteindelijk weer de plaats delict onder ogen zou moeten zien, maar ze had gehoopt dat het nog een paar dagen zou duren.

‘Ja, natuurlijk,’ antwoordde ze angstig.

Tore en Gulbrand trokken zich terug toen Inga en de commissaris de stal in kwamen. Ze haalden hooi voor de paarden in de kraal. Inga merkte hoe ze onverschilligheid veinsden, maar beiden luisterden duidelijk mee naar wat Thuesen te zeggen had.

Die draaide zijn lange snorharen tussen duim en wijsvinger. Hij keek omhoog naar de hooizolder, maakte een schets in zijn boekje en tuurde weer omhoog.

Inga had zich niet gerealiseerd hoe hard het zou aankomen om het bloed nog op de grond te zien liggen. Het was in de vast aangestampte aarde opgezogen, maar ze kon de rode kleur nog zien. Haar maag trok zich samen en ze vocht tegen de drang om over te geven terwijl haar hele lijf schokte.

Tore besefte wat er gebeurde, pakte een schop en strooide zaagsel over de plek.

Als verlamd keek Inga toe hoe het bloed langzaam door het zaagsel werd opgezogen. De bleke kleur ervan werd vervangen door een dieprode kleur. Inga hapte naar adem, snikte en rende zo snel als ze kon naar buiten. Ze kon nog net de hoek van het washok omslaan voordat het braaksel uit haar mond kwam. Verstikt door tranen en volledig uitgeput zonk ze op haar knieën. Beken het nou maar, zei haar geweten haar. Verlicht je eigen last door de commissaris precies te vertellen wat er gebeurd is. Het zal een tijdje pijn doen, maar uiteindelijk zul je vrede met jezelf hebben. Wat voor leven ga je leiden, Inga, als je de rest ervan zo’n vreselijk geheim met je meedraagt? Je zult altijd over je schouder blijven kijken …

Onhandig en onvast ter been kwam Inga overeind. Tranen rolden over haar wangen. Ja, het was het beste om naar de stem van de rede te luisteren. Ze zou gestraft worden voor haar misdaad, maar in de gevangenis zou ze vrij zijn – althans, vrij van een slecht geweten.

Denk nou toch na, Inga! Krijste het kwade stemmetje in haar hoofd. Wat denk je dat er met Emilia gebeurt als jij in de gevangenis zit? Wie gaat er voor haar zorgen? Sigrid zou het kunnen doen, maar het zal niet hetzelfde zijn. Jij weet als geen ander hoe het is om zonder moeder op te groeien. Wil je hetzelfde voor Emilia? Als je nu bekent, Inga, is er geen weg terug. En vergeet niet dat je Gudrun uit zelfverdediging hebt gedood. Zelfverdediging, hoor je? Het was zij of jij …

Inga woog in gedachten het voordeel van het vertellen van de waarheid af. Wat moest ze doen? Het was waar dat ze gemoedsrust zou krijgen als ze haar schuld zou bekennen. Als ze de leugen volhield, zou ze voor de rest van haar leven gekweld worden. Haar geweten probeerde haar te verleiden de commissaris de waarheid te vertellen, maar het kwade stemmetje had evenzeer een stevige greep op haar afwegingen. Het klopte dat ze uit zelfverdediging had gehandeld. Ze was echt niet van plan geweest om Gudrun te vermoorden. Het was naar haar mening een kwestie geweest van leven of dood. En Gudrun had gegokt en … verloren.

Inga liet het maar op zich afkomen. Droevig zonk ze tegen de muur van het washok. Als Thuesen haar kwam zoeken, zou ze hem vertellen wat er echt gebeurd was. Maar als hij haar met rust liet, zou ze met beide handen de kans aangrijpen om ermee weg te komen …

***

Gulbrand leunde tegen Pirils stal en zuchtte zwaar. Hij wreef vermoeid in zijn ogen.

De commissaris had Gaupås net verlaten en Gulbrand was daar blij om. Het leek erop dat de gezagsdrager wel had begrepen waarom Inga uit de stal was weggerend. Thuesen kon soms overkomen als een opgeblazen en heetgebakerde wetshandhaver, maar hij was niet helemaal harteloos.

Gulbrand begroef zijn gezicht in zijn handen. Hij begon echt zijn leeftijd te voelen. Het laatste jaar was dramatisch geweest en had veel tegenslagen gekend, maar telkens had hij weer kracht gevonden – kracht waarvan hij vaak niet eens wist dat hij die bezat.

Wat een opluchting dat Niels geen getuige was geweest van dit sterfgeval. Hij zou verpletterd zijn door verdriet als hij zijn oudste dochter had overleefd. De twee waren erg hecht geweest. Ongewoon hecht.

Arme Gudrun, dacht Gulbrand. Het is vreselijk dat haar leven zo moest eindigen. Ze was nog zo jong, ze had zoveel om naar uit te kijken. Hij troostte zich met de gedachte dat de dood haar snel en pijnloos had getroffen. Van dat laatste kon hij niet zeker zijn, maar Inga had iets geroepen over dat ze op slag dood was toen haar hoofd de grond raakte.

Gulbrand besefte dat hij zijn eigen problemen nog even zou moeten vergeten. Het belangrijkste was nu om Sigrid te steunen in haar verdriet. Hij kon niet veel doen, maar ze moest weten dat hij er voor haar was als ze hem nodig had. Ze was een verlegen, gesloten meisje dat vaak troost bij hem zocht als ze verdrietig was.

Bovendien mocht hij Inga te midden van dit alles niet vergeten. Zij was tenslotte degene die getuige was geweest van het ongeluk. Toegegeven, zij en Gudrun waren geen vriendinnen geweest, maar toch moest het voor haar vreselijk zijn geweest haar stiefdochter dood te zien vallen.

Ja, dacht Gulbrand vastberaden en hij streek over zijn baard, hij zou nog een tijdje voor Sigrid en Inga blijven zorgen. Als ze eenmaal de ergste schok te boven waren en het verdriet hadden verwerkt, kon hij het zich veroorloven zich terug te trekken. Maar niet eerder.

***

Martin wandelde de berghelling richting Storedal op. Hij was erg blij met de vangst van vandaag; hij had twee rode vossen op zijn rug. Deze twee prachtige roodbruine dieren zouden uitstekende pelzen opleveren. Hun borstelige staarten zwaaiden van links naar rechts achter hem toen hij over de laatste bergkam kwam.

‘Martin! O, Martin,’ snikte Ragnhild. Ze had hem op de veranda staan opwachten.

Een onheilspellend gevoel nam bezit van Martin. Hij besefte meteen dat er iets grondig mis was aangezien zijn moeder huilend op hem af kwam rennen. Ragnhild huilde nooit zonder goede reden. Hij liet zijn jachtgeweer en de vossen vallen en omhelsde zijn moeder toen ze hysterisch in zijn armen viel.

‘Is er iets met vader?’ vroeg hij met toenemende bezorgdheid.

Hij had zijn moeder nog nooit zo vastgehouden en werd er steeds zekerder van dat er iets catastrofaals was gebeurd.

Eindelijk bevrijdde Ragnhild zich uit zijn omhelzing.

‘Hij is veilig, maar …’

‘Maar wat?’ schreeuwde Martin en hij probeerde de woorden uit haar te schudden.

‘Gudrun is dood.’ Ragnhilds hoofd zakte weer tegen zijn borst.

Martin stond als versteend.

‘Gudrun … dood? Weet je dat wel zeker?’ vroeg hij sullig. ‘De vorige keer heette ze verdronken te zijn …’

Ragnhild onderbrak hem: ‘Het gebeurde op Gaupås. Ze is van de hooizolder gevallen. Ze ligt al opgebaard in de woonkamer, werd ons verteld.’

‘Ik geloof er geen bal van,’ mompelde Martin koppig.

Ragnhild schudde haar hoofd en snikte. ‘Je vader en ik konden het ook niet geloven, maar de commissaris is al op Gaupås geweest en heeft getuigenverklaringen afgenomen. En Lindberg heeft haar overlijdensakte al getekend …’

‘Getuigen?’ herhaalde Martin sloom.

‘Ja, Inga was met Gudrun op de hooizolder toen het gebeurde …’

Martin was geschokt toen zijn moeder Inga’s naam noemde. Vreemd … dat de twee aartsrivalen allebei uitgerekend op hetzelfde moment op dezelfde plaats waren geweest. Waarom? Misschien iets om over na te denken … eh, een andere keer.

Moeder en zoon ondersteunden elkaar.

Ragnhild keek hem aan met ogen vol pijn en medelijden. ‘Ik ben er voor je, Martin, als je me nodig hebt …’

‘Ik weet het, moeder,’ fluisterde hij, ‘maar nu wil ik even alleen zijn.’

Hij maakte zich zo voorzichtig mogelijk van haar los, in het volle besef dat het ongeluk ook haar van streek had gemaakt.

‘Ik zal wel voor Runa zorgen,’ zei Ragnhild.

Martin viel op de dichtstbijzijnde stoel neer toen hij eenmaal alleen was. De twee vossen die hij had neergeschoten lagen op de grond en zijn geweer stond tegen de muur. Het was onvoorstelbaar te bedenken dat zijn vrouw nu dood en koud op Gaupås opgebaard lag. Hij zou haar nooit meer levend zien. Ze zou Runa nooit meer in haar armen nemen en lachen van geluk.

Martin moest toegeven dat het huwelijk moeilijk uit de startblokken was gekomen; hij had niet van Gudrun gehouden en zij niet van hem. Inga had zijn geluk in de weg gestaan en waarschijnlijk stond ze dat tot op zekere hoogte nog steeds. In de laatste maanden waren hij en Gudrun echter naar elkaar toe gegroeid.

Gudrun had zich voor hem open durven stellen. Ze was niet erg spraakzaam geweest, integendeel, maar ze had liefkozingen en vriendelijke woorden toegelaten. Als ze met haar hoofd op zijn arm lag, had ze gezucht op een manier die hij interpreteerde als geluk. Ze hadden nog geen tijd gehad om hun huwelijksbed in te wijden, maar ze hadden elkaar op andere manieren verkend …

In het begin had hij zich schuldig gevoeld tegenover Inga; haar mooie gezicht verscheen in zijn gedachten en haar lach galmde nog na in zijn oren. Uiteindelijk had hij geaccepteerd dat het Gudrun was met wie hij getrouwd was. Hij kon naar Inga verlangen, maar het was Gudrun met wie hij zijn leven moest delen.

Maar nu niet meer, dacht Martin. Vandaag ben ik weduwnaar geworden.

***

Inga lag opgekruld in foetushouding op haar bed. Het voelde alsof koorts haar lichaam teisterde. Hete opvliegers overspoelden haar en deden het zweet over haar rug lopen, gevolgd door perioden van ijzige kou en rillingen. De afschuwelijke beelden van een vallende Gudrun deden haar kreunen en haar ogen stijf dichtknijpen. Met haar hoofd schudden leek de spookbeelden voor even te verdrijven.

Er werd op de deur geklopt.

Doodsbang stopte ze met ademen, maar ze vermande zich en riep zwakjes: ‘Binnen!’

Toen ze zag dat het Martin was, zakte ze achterover op de matras en huilde als een kind. Ze nam het kussen tussen haar tanden en beet erin om het huilen te bedwingen.

Martin wist niet wat hij moest doen. Hij ging op de rand van het bed zitten en streek kalmerend over haar rug.

‘Inga,’ verzuchtte hij. ‘Gudrun en jij mochten elkaar niet, dat weet ik, maar het moet vreselijk voor je zijn geweest om haar dood te zien vallen …’

‘Ja, het was … is onbeschrijfelijk,’ fluisterde Inga. ‘Maar hoe gaat het met jou, Martin? Jullie leken het net goed met elkaar te kunnen vinden.’

Martin stopte met haar te strelen. ‘Nou … eh, ja, dat konden we, moet ik toegeven … ook al hadden jij en ik ook onze momenten. Ik hield niet van haar, Inga, en ik vind het vervelend om dat te zeggen … nu ze dood is. Maar ja, we groeiden heel langzaam wat meer naar elkaar toe. Nadat Niels gestorven was, stelde ze zich meer open … alsof ze me meer nodig had.’

Tot Inga’s verbazing voelde ze geen jaloezie. Gewoonlijk werd ze witheet als ze aan Martin en Gudrun samen dacht, maar nu liet het haar onverschillig; het deed er gewoon niet meer toe.

‘Ik weet niet of ik het nog wel aankan,’ hijgde Inga nog voor ze tijd had om erover na te denken.

Martins stem was streng en vastberaden. ‘Dat komt wel goed, Inga; geen zee is jou te hoog. Je hebt een kracht die geen andere vrouw heeft. Ik weet niet waar je die kracht vandaan haalt, maar je lijkt waarschijnlijk op je vader.’

Inga veegde haar ogen af met het laken. Martin had geen idee waarover ze het had. Hij wist niet dat haar daden haar voor altijd zouden blijven kwellen. Wat er vandaag gebeurd was, zou haar leven meer veranderen dan iemand ooit zou kunnen bevatten. Angst, onzekerheid en leugens zouden voortaan onlosmakelijk deel uitmaken van haar dagelijks leven.

‘Ik lijd met je mee, Inga …’

Inga draaide zich om en keek recht in zijn blauwe ogen. ‘Ik weet het, lieverd, maar ik heb je medelijden niet nodig. Er zijn anderen die je nu meer nodig hebben …’

‘O?’ Martin leek van zijn stuk gebracht.

‘Ik wil graag dat je bij Sigrid gaat kijken. Ze is ontroostbaar. Ga nu maar, Martin, en wees er voor haar. Ze heeft tenslotte haar zus verloren.’

Met haar hand gebaarde ze dat hij kon gaan.

Martin stond op en weifelde. ‘Als dat echt is wat je wilt …’

‘Ja, dat is wat ik wil,’ drong Inga aan.

Toen Martin de kamer verlaten had, begroef Inga haar gezicht in haar kussen.

Sigrid verdient je medelijden, dacht ze, ik niet.

Ondanks het ongeluk dat Gaupås als een donderslag bij heldere hemel had getroffen, kon er van een adempauze voor Gulbrand of de dienstmeisjes geen sprake zijn. Er was veel te regelen in verband met de dood van Gudrun.

Martin was naar Gulbrand toe gegaan, nadat hij met Sigrid had gesproken. De twee mannen hoefden geen handdruk uit te wisselen of elkaar een troostend klopje op de schouder te geven om de ontstellende droefheid van de gebeurtenis te onderkennen. Ze hoefden elkaar alleen maar aan te kijken, ook al ging ieder op zijn eigen manier met het verdriet om.

Martin had toegegeven aan Sigrids wensen. Zij had bij hem bepleit dat Gudrun tot de begrafenis op Gaupås zou blijven. Ze was er geboren, getogen en gestorven, had Sigrid gezegd.

Het was met bezwaard gemoed dat Martin had toegestemd. Gudrun was tenslotte zijn vrouw geweest, maar hij wist ook hoe gehecht ze was geweest aan haar ouderlijk huis. Hij had de intens terneergeslagen Sigrid omhelsd en gezegd dat hij haar wens zou respecteren.

Eugenie vond de lijkwade die over de kist moest liggen. Zij besloot die wat op te stijven. En toen ze naar het washuis liep, zag ze dat Erling en Arne bezig waren een rouwboog te maken voor de ingang. Zij hadden aan weerszijden berkenscheuten in de grond gestoken en die naar elkaar toe gebogen tot een boog. Het geheel zou dan bedekt worden met sparrentakken met bovenaan Gudruns initialen ter ere van haar. Op de dag van de begrafenis zouden ze kleine sparrenboompjes neerzetten vanaf de boog tot aan de deur, met afgeknipte takken ertussen gestrooid.

Toen Eugenie uit het washuis terugkwam met de lijkwade netjes opgerold, was er al een middelgroot kalf geslacht. Mensen zouden van heinde en verre komen voor de begrafenis en er was extra vlees nodig om ze te voeden.

Het brouwen van hop- of stroopbier was niet aan de orde, omdat het gisten te lang duurde. Ze zouden genoegen moeten nemen met moutbier, dat niet langer dan twee tot drie dagen hoefde te staan. Aangezien het Kerstmis was, hadden ze een hoop flessen kersen- en bessenwijn.

Eugenie kookte snel een ketel water terwijl ze apart hop en jeneverbessen met een beetje water in een pot opwarmde. Ze bakte de suiker bruin in een koekenpan om de juiste kleur voor het bier te krijgen. Ze roerde de hop en jeneverbessen erdoor en goot het mengsel in de grote ketel.

Eugenie liet de volgende etappe over aan Marlene, wier taak het was het bier ’s morgens en ’s avonds af te romen. Daarna zou het gebotteld worden.

Eugenie tilde Emilia op, die zojuist met haar hoofd tegen de hoek van de tafel was gelopen en nu begon te huilen. Vermoeid sloeg ze haar blik ten hemel. De vrouw des huizes had zich op haar kamer teruggetrokken na te zijn ondervraagd door de commissaris. Het leek haast alsof Inga vergeten was dat ze een dochter had. Inga had normaal zoveel aandacht voor het kind, maar het was duidelijk dat de dood van Gudrun haar hard had aangegrepen. Verdacht hard, dacht Eugenie en ze blies verkoelend op de pijnlijke plek op Emilia’s voorhoofd.

***

Laat op de avond trok Inga de deken over zich heen. Ze was uitgeput en het voelde goed om onder een koel laken te liggen. Maar diep in haar ziel was ze gewond. Een wond die ze voor altijd verborgen zou houden voor anderen. Zelfs als de tijd hem zou helen, zou ze toch weten welke misdaad ze had begaan. Vandaag had ze een ander mens gedood. Vandaag was ze een moordenaar geworden. Ze had haar eigen stiefdochter en aartsvijand vermoord.

Ze snikte. Ze had nooit, maar dan ook nooit de dood van Gudrun gewild, ondanks de vaak kwetsende en harde woorden van de jonge vrouw.

Ook zou Erling voor altijd een donkere schaduw over haar bestaan werpen. Beetje bij beetje had ze beseft dat het niet zo gemakkelijk zou zijn om van hem af te komen. In de toekomst moest ze nederig en meegaand zijn, zodat hij zijn verdenkingen voor zich zou houden. Natuurlijk kon ze alles ontkennen als hij haar ooit zou aangeven, maar dan zou het haar woord tegen het zijne zijn.

Diep vanbinnen wist ze dat het dorp meer dan bereid was om in geruchten en roddels te geloven. Zij was er tenslotte bij geweest toen Gudrun van de ladder viel. In feite had ze boven haar gestaan en alle mogelijkheid gehad om de ladder een zetje te geven. Iedereen op de boerderij had haar schichtig en bang bij het washok zien zitten na het incident.

Inga krulde zich op van angst.

Zal ik ooit nog gelukkig zijn? Zal ik ooit kunnen ontspannen en de nachtmerrie achter me laten?

Toen ze in slaap viel, klonk er een alarmbelletje in haar hoofd. Ze had het gevoel dat ze een essentieel detail vergeten was, maar kon er niet goed bij wat het was. Uitgeput viel ze uiteindelijk in slaap.

Midden in de nacht schrok Inga met een schreeuw wakker. Ze sloeg haar hand voor haar mond. Het wezenlijke detail was in haar droom tot haar gekomen. Ze wist wat ze vergeten was: het corpus delicti …

Het mes …