Torill Thorup

Inga Svartdal

Oorsprong

www.lindco.se

info@lindco.se

Oorspronkelijke titel: Røtter

Oorspronkelijk uitgegeven door Cappelen Damm førlag, Oslo, 2004

Copyright © Torill Thorup, 2004

Vertaald door Nuanxed/Jaap Slager

Dit e-book is uitgegeven door: Bokförlaget Lind & Co AB, 2023 

Omslagontwerp: Emma Graves, designstudioe.com

Omslagfoto: Shutterstock en iStock

Grafisch ontwerp: Katarzyna Rek / Waterbear Graphics

NUR 343

ISBN 978-94-9328-591-0

Hoofdstuk 1

Gaupås, juli 1906

Inga stond met haar ogen te knipperen en keek ongelovig van Niels naar Gudrun, en vice versa. Ze kon haar oren niet geloven! Haar vader had haar gedwongen te trouwen met de oude Niels uit Gaupås. Ja, dacht ze bitter, gedwongen … ik ben gedwongen … En nu, de dag ná de bruiloft, wordt me terloops ook nog eventjes onder de neus gewreven dat zijn oudste dochter Gudrun de sleutels aan haar riem blijft dragen – in plaats van ik, als vrouw des huizes. Het feit dat Inga nu voor Gudrun haar hoofd zou moeten buigen, naar haar zou moeten luisteren en haar vragen wat ze moest doen, zorgde ervoor dat ze zich minderwaardig voelde. Ze had zelfs haar permissie nodig om graan uit de voorraadschuur te halen.

Een bijtende reactie op de manier waarop ze werd behandeld, lag op het puntje van haar tong. Maar ze verbeet zich. Plotseling herinnerde ze zich de wijze woorden van Emma, de huishoudster die haar had opgevoed nadat Inga’s moeder bij de bevalling was gestorven. De dag dat Inga’s vader haar spullen in de kar had geladen om ze naar haar nieuwe huis te vervoeren, had Emma haar op het hart gebonden: ‘Ook al vind je het allemaal maar niks, toch moet je proberen Niels aan jouw kant te krijgen. Ik zeg niet dat je trucs moet uithalen, maar stel je bereidwillig op en maak het hem zo aangenaam mogelijk.’ Vooral de volgende woorden van Emma klonken nog na bij Inga: ‘Als je zijn vertrouwen en liefde eenmaal gewonnen hebt, kan Gudrun je geen kwaad meer doen. Want dan ben jij voortaan degene naar wie Niels zijn oren laat hangen …’

Dus slikte Inga dit maar, ook al kon ze haar teleurstelling niet verbergen. Dat wilde ze ook niet. Niels moest wel begrijpen dat ze de beslissing zowel oneerlijk als onterend vond. ‘Ik dacht dat Gaupås een boerderij was waar men tradities in ere hield. Eigenlijk had ik gehoopt dat je een man van eer was, die zijn bruid de sleutels in haar bezit geeft, zoals het hoort!’

Haar woede welde op en ze knarste met haar tanden om te bedaren. Er viel een korte pauze omdat ze naar de juiste woorden zocht. ‘Maar ik zal accepteren dat Gudrun hier de leiding heeft … Voorlopig! Afijn, tot het zover is, zal ik de tussentijd gebruiken om alles en iedereen te leren kennen. Ik verwacht dat je mij de sleutels geeft zodra je ziet dat ik de leiding aankan.’ Ze probeerde lief naar hem te glimlachen, maar de glimlach bereikte haar ogen niet.

Niels zocht steun op de tafel en slaakte een zucht van opluchting. Hij was duidelijk bang geweest voor een heftiger reactie.

Toen Inga zich omdraaide om te vertrekken, keek Gudrun haar smalend aan. Haar koude, glanzende ogen waren diep in hun kassen geplaatst, als die van een slang.

***

Sigrid rende naar de boerderij van Øvre Gullhaug. Schuldgevoel dat ze niet meehielp met het opruimen na het huwelijk bekroop haar. Ze besloot nu evenwel haar innerlijke stem te volgen. Deze keer zou ze de huishoudelijke klusjes niet op de eerste plaats laten komen. Ze wilde per se de waarheid over haar moeder te weten komen!

‘Ben jij dat, Sigrid? Je bent totaal buiten adem, kind!’ Hedvig, de vrouw des huizes, veegde de tafel af en legde het rood geblokte tafelkleed er netjes op. ‘Ik had niet verwacht vandaag iemand uit Gaupås te zien. Zo snel na de bruiloft, bedoel ik …’

Sigrid voelde zich thuis in de warme keuken van Hedvig. Ze was al vele jaren de beste vriendin van Hedvigs dochter Ingebjørg.

Hedvig schonk twee koppen koffie in en schoof Sigrid een daarvan toe. Sigrid leunde over de kop en snoof de heerlijke geur op. Ze was al op adem en haar hart klopte rustiger.

‘Ingebjørg is bij Halvdan …’

‘Ik kwam niet voor Ingebjørg,’ zei Sigrid zachtjes. ‘Ik wil jou spreken.’

‘Mij?’ Hedvig legde verrast haar hand op de borst.

Sigrid was nerveus. Ze wist niet hoe ze de gevoelig liggende vragen moest stellen. Ze wist wel dat Hedvig als enige de moed zou hebben om ze te beantwoorden. Er werd terecht gefluisterd dat Hedvig nogal loslippig was, en daar kon ze nu gebruik van maken. Sigrid nam een slok van de hete koffie. ‘Vertel me over mijn moeder …’

‘Over Andrine?’ vroeg Hedvig. ‘Wat wil je weten?’

Sigrid voelde zich niet op haar gemak. ‘Ik sprak met Gulbrand over haar en kreeg het gevoel dat hij iets voor me verborgen hield …’

Hedvig haalde diep adem. ‘Dus daar ben je naar op zoek …’

Sigrid durfde niet te antwoorden of de vrouw in de ogen te kijken. Ze was bang dat als ze nu ook maar de geringste beweging zou maken, Hedvig zou zwijgen als het graf. Haar handen begonnen klam en zweterig te worden, dus ze wreef ze droog aan haar rok.

‘Wel, Andrine ging naar priester Rollefsen en diens vrouw toen ze vijftien was …’

Sigrid kon nauwelijks geloven wat ze hoorde. ‘Wat bedoel je met ging naar? Ik dacht dat mama hun dochter was!’

Hedvig sloeg een vlieg weg die voor haar gezicht zoemde. ‘O, hebben ze je dat wijsgemaakt? Nee, Sigrid, ze werd pas bij Rollefsen geplaatst nadat er iets was voorgevallen. Ze is in verzekerde bewaring gesteld, als ik het zo mag zeggen. De armoedecommissie achtte dat het beste. De heren meenden dat de priester het kwaad wel uit haar verdorven ziel zou kunnen verdrijven.’

Donkere vlekken flikkerden voor Sigrids ogen. Alles wat ze had gedacht te weten over haar moeder … Het blijkt dat ik helemaal niets weet! O, waarom is het zo dat de meest betrokkene altijd als laatste de waarheid hoort?

‘En de mannen van de armoedecommissie hadden gelijk! De heer Rollefsen is erin geslaagd om van je moeder een beter mens te maken. Uiteindelijk werd ze godvrezend, behulpzaam en rustig. Als men haar verleden niet kende, zou men haar nooit in staat hebben geacht tot … zulke gruwel…’

De angst sloot zich als een kille hand om Sigrids hart. Ze kon haar tranen niet langer bedwingen. ‘Wat had mama dan gedaan?’

‘Haar vader weigerde haar te laten trouwen met een handelsreiziger. En haar wraak was genadeloos. Ze strafte haar vader door brand te stichten in de boerderij en de stallen. Blijkbaar is haar familie goeddeels ongeschonden aan de tragedie ontsnapt. Alleen haar moeder, die op dat moment in de boerderij was, verbrandde haar gezicht voor een deel. Ze was daarna zo ernstig verminkt dat mensen zich vaak vol afschuw van haar afwendden.’

Sigrid boog zich voorover en huilde. Hedvig legde een troostende hand op haar hoofd en zei dat ze haar tranen maar de vrije loop moest laten.

‘Andrine heeft zwaar moeten boeten voor haar wraakactie. De handelsreiziger wilde niets meer van haar weten, haar moeder sprak geen woord meer tegen haar en wat haar vader betreft …’ Hedvig schudde haar hoofd. ‘Hij gaf Andrine zo’n verschrikkelijk pak slaag dat ze het bewustzijn verloor. Als de knechten hem niet hadden tegengehouden, zou hij haar met zijn blote handen hebben vermoord. Zo kwam Andrine als pleegdochter terecht bij de priester en diens vrouw …’

Sigrid wreef de tranen uit haar ogen. ‘Dit heb ik allemaal nog nooit gehoord. Ik dacht dat mama Rollefsens dochter was. En ik heb nooit iets verontrustends aan haar gemerkt.’

‘Nee, dat is te begrijpen. Blijf ook maar niet stilstaan bij dit verhaal, Sigrid. Andrine is een goed mens geworden. Sinds dat fatale voorval heeft niemand meer een slecht woord over je moeder kunnen zeggen.’

Sigrid onderdrukte een kreun. Ze had bijna spijt van haar nieuwsgierigheid. Maar … nu had ze wel een idee van wie haar zus Gudrun haar boosaardigheid had. Maar de mooie herinnering aan haar moeder lag aan scherven - zoals nachtijs op de plassen in de oogsttijd.

***

Inga wachtte in de slaapkamer. Ze was woest. Ze boog voorover en leunde met haar hoofd tegen het raam. Het koude glas koelde haar voorhoofd en ze sloot haar ogen met een zucht. Ze wist niet zeker of ze de discussie in de keuken had gewonnen. Was ze zelfbewust genoeg geweest, maar tegelijkertijd ook rekkelijk genoeg? Hadden Gudrun en Niels goed begrepen dat ze niet naar hun pijpen zou dansen wanneer het hun goeddunkte, en dat ze een eigen wil had? Ja, dat heb ik wel duidelijk gemaakt, dacht ze. Waarschijnlijk hebben ze wel begrepen dat ik binnenkort weer om de sleutels ga vragen. Ze moeten niet denken dat ik Gudrun lang de baas over me laat spelen!

Toegegeven, Niels had gezegd dat Gudrun een tijdje op de sleutels zou passen. Een tijdje? Wat had dat te betekenen? Hebben we het dan over weken, maanden of jaren? Haar maag kromp ineen toen het tot haar doordrong dat het misschien wel jaren kon duren. Lange, ondraaglijke jaren.

‘Nee, nee,’ fluisterde Inga radeloos in zichzelf. ‘Hemelse Vader, ik weet dat ik niet vaak bid, maar zie deze keer met genade op mij neer. De sleutels bezitten, is niet alleen een manier om de gebouwen af te sluiten en de voedselvoorraad bij te houden. Ze zijn mijn redding! Help me!’ Het schietgebedje was een schreeuw om hulp.

O, als God haar maar een teken zou geven dat Hij luisterde! Ze was opgegroeid met een kinderlijk geloof, maar het was zinloos te geloven dat haar lot in de handen van de Heer lag. Alleen zij kon de loop van haar leven bepalen. Ik ben degene die mijn bestaan bepaalt.

Die gedachte stelde haar, vreemd genoeg, gerust. Eigenlijk zou ze bang moeten zijn om alleen op zichzelf te moeten vertrouwen, maar toch kwam er een onverklaarbare kalmte over haar. Ze wist dat ze moest leren omgaan met Gudrun en doen wat men van haar eiste. En dan zou ze gaandeweg wel leren de juiste beslissingen te nemen.

Inga had waarschijnlijk alle bedienden al gezien, maar in de drukte van de bruiloft had ze geen onderscheid kunnen maken tussen gasten en personeel. Onder het avondeten kon ze eindelijk iedereen echt begroeten. Eerst zat ze gespannen op haar stoel en voelde ze zich een indringer. Ze kende niemand en had dus ook niemand om mee te praten. Langzaamaan werd het gesprek losser. Ze had de gezusters Kristiane en Marlene al in de stal ontmoet. Ze lachten haar bemoedigend toe en Inga glom van blijdschap.

Gaupås had duidelijk veel mensen in dienst. Gudrun, Sigrid en de zussen uit de stal niet meegerekend. Een andere bediende maakte een buiging voor haar. ‘Mijn naam is Eugenie,’ zei het spichtige meisje en lachte haar scheve tanden bloot. ‘Ik kook en doe het huishouden.’

Inga mocht de oude boerenknecht Gulbrand onmiddellijk. Hij had een rode baard en vriendelijke groene ogen. Als hij lachte, glinsterden ze als heldere sterren. Toen ze elkaar de hand schudden, verdween haar hand bijna tot aan haar elleboog in zijn ruwe knuist. Hij klopte haar zachtjes op de rug van haar hand en zei: ‘Welkom op de boerderij, Inga! Als je iets nodig hebt, kom dan gerust naar me toe. Ik weet op alles raad.’ Die bewering eindigde met een gulle lach.

Toen Gulbrand aan de lange tafel ging zitten, stapte Tore naar voren. Hij boog beleefd, maar durfde Inga niet aan te kijken. De jonge Tore had donker krulhaar en blauwe ogen. Zijn neus was fijn, maar … scheef.

‘Er is een feestmaal voor je bereid,’ kondigde Niels aan en knikte Inga toe. ‘Soep met knoedels, ter ere van je eerste dag als vrouw des huizes.’

‘Dankjewel, dat is erg aardig,’ mompelde Inga, die zich geroerd voelde. Vrouw des huizes? Hij verwees naar haar als zodanig, maar ze was het niet. Ze kreeg niet de sleutels, nota bene het recht van de vrouw des huizes. Omdat er anderen aanwezig waren, deed ze er het zwijgen toe. Dankbaar nam ze de kom soep aan. Dit avondmaal was niet gebruikelijk, dat besefte ze maar al te goed. Ieder boog zich over zijn of haar kom en slurpte soep.

Inga hoopte dat niemand haar vragen zou stellen over wat ze van de boerderij vond of hoe ze de toekomst zag. Ze had geen antwoord op die vragen. Maar haar hoop was ijdel. Gulbrand streek met een hand over zijn baard en vroeg: ‘Nou, Inga, denk je dat het je hier op Gaupås zal bevallen?’

Inga werd rood tot achter haar oren. Jee, wat moet ik nu zeggen? Ze wou niet liegen. Maar ze kon moeilijk de wanhoop die in haar gistte, op tafel gooien.

‘Nou?’ Ze zocht verwoed om iets zinnigs te zeggen. Ze wierp een blik op Niels. Zijn gezicht was lijkbleek. Was hij bang dat ze zijn duistere geheim zou onthullen dat ze in feite als prijskoe naar de boerderij was gehaald? Was hij bang dat ze haar mening zou geven over die koehandel met haar vader? Zelfs Niels schaamde zich voor wat hij gedaan had - dat straalde van zijn houding af, met die afhangende schouders. Hij zou het waarschijnlijk niet op prijs stellen als ze aan de grote klok hing hoe de huwelijksovereenkomst tot stand was gekomen.

Het was helemaal stil geworden rond de tafel. Gudrun en Niels keken strak naar beneden. De bedienden keken Inga daarentegen met groeiende nieuwsgierigheid aan.

‘Natuurlijk, natuurlijk. Ik weet zeker dat het me zal bevallen,’ riep Inga vrolijk. Toen zei ze zachtjes: ‘Mettertijd.’

Hoofdstuk 2

Inga beefde als een espenblad toen het bedtijd was. Ze zat in de stoel in de woonkamer en borduurde. In de kamer was het doodstil. Alleen het puffen van de pijp van Niels verbrak af en toe de oorverdovende stilte. Hij bladerde door wat documenten en was duidelijk bezig met de regels en voorschriften rond enkele dorpsaangelegenheden. Zij was de reden waarom de sfeer zo gespannen was. Dat begreep ze wel. Ze vermoedde dat er gelach en geklets had weerklonken in de kamer als zij er niet was geweest.

Gudrun zat in de leunstoel naast haar, slechts een rond tafeltje tussen hen in, en stak haar naald in razend tempo op en neer door haar borduurwerk.

Inga staarde stijfjes omlaag naar haar eigen borduurwerk, maar de steken zwommen voor haar ogen. Ze had een genadeloos bonkende hoofdpijn. Ze was bang. Bang voor wat haar te wachten stond wanneer zij en Niels weer in de echtelijke sponde zouden stappen.

Wilde hij vanavond wel bij haar zijn? Zou hij proberen te volbrengen wat hem op de huwelijksnacht niet gelukt was? Ik maak mezelf wat wijs als ik denk dat ik er vanavond weer onderuit kom. Het kon zijn dat Niels zich op de eerste nacht niet goed voelde en dat hij daarom zo plotseling de kamer was uitgerend. Misschien had hij gewoon te veel gedronken.

Ze wist nog steeds niet waarom hij de avond ervoor was verdwenen. Waarom had hij haar niet ontmaagd? Inga wou dat ze meer wist over wat er tussen man en vrouw gebeurde in het huwelijksbed. Als haar moeder nog geleefd had, zou ze Inga waarschijnlijk verteld hebben wat ze behoorde te weten. Het verlangen naar de moeder die ze nooit gekend had, kwam regelmatig bij haar boven. Zij zou wellicht advies hebben kunnen geven.

Inga sloot haar ogen en leunde met haar hoofd tegen de rand van de stoel. Ze was de hele dag geplaagd door twijfels en ze had nog geen antwoorden gevonden. Ze was vervuld van een gevoel dat ze niet helemaal bevatte … Het was alsof er een ijskoude wind door haar heen woei. Ze probeerde zich te herinneren wat de oorzaak was … Had ze gisteren ook die kille wind gevoeld? Of voelde ze die nu pas?

Plots werd het haar duidelijk: het was in de keuken gebeurd, toen zij om de sleutels had gevraagd! Toen zij de heimelijke verstandhouding tussen Niels en Gudrun had gezien, kreeg ze het vreemde gevoel dat zij een pion in een spel was, een spel van Niels en Gudrun. Een spel met voor haar onbekende regels.

‘Ik ga naar bed.’

Inga opende haar ogen toen ze de harde stem van Gudrun hoorde. Kan ik dan niet eens even rustig zitten te dommelen? Ze knipperde om helder te kunnen zien. Gudruns uitspraak was aan haar gericht, maar ze had niet echt geslapen. Mocht ze haar ogen niet eens even laten rusten?

‘Wat vroeg,’ riep Niels uit.

‘Ja, ik heb morgen veel te doen.’

‘Goed, slaap lekker dan,’ zei Niels.

Er lag verontwaardiging in Gudruns stem toen ze antwoordde: ‘Ja, god weet dat ik dat zal proberen. Goeienacht, vader.’

Niels viste zijn horloge uit zijn vestzak. ‘Wil jij de kaarsen doven, Inga? Het is misschien ook tijd voor ons om naar boven te gaan …’

‘Jaja,’ fluisterde Inga ademloos. Ze stond op. Met trillende benen liep ze rond en blies de kaarsen uit. Ze haastte zich niet en keek toe hoe het gloeiende puntje van elke lont langzaam uitdoofde. Ze had een gezonde eerbied voor vuur. Een vergeten of niet goed gedoofde kaars kon in een oogwenk gordijnen of tafellakens in lichterlaaie zetten. De vlammen zouden bij de muren omhoog kruipen en weldra zou het hele huis in brand staan. Wie sliep zou geen schijn van kans hebben.

Vervolgens ging ze naar de keuken om wat water te drinken. Ze baande zich een weg door de duisternis naar de wateremmer, en tastte naar een schoon glas op het aanrecht. Gelukkig hing de pollepel in de emmer, dus vond ze hem meteen. Ze had niet echt dorst, maar ze had iets nodig om haar keel te verzachten. En om tijd te rekken, dacht ze angstig.

Met het lood in de schoenen beklom ze de steile, grijs geverfde trap, trede voor trede. Toen ze binnenkwam, zag ze dat Niels rechtop in bed zat, met zijn rug tegen het hoofdeinde. Hij wacht op me. Het voelde alsof de vloer onder haar heen en weer zwaaide. Inga wist niet hoe ze zich zou uitkleden met zijn ogen op haar gericht. Hoe moet ik me zo wassen?

Inga was bijna verlamd van angst toen ze zich voorzichtig uitkleedde. Ze rommelde met haar kanten blouse, worstelde om het bovenste knoopje los te maken. Het was klein en niet gemakkelijk beet te pakken, vooral niet met trillende handen zoals nu. Ze vroeg zich af of Niels dat kon zien. Ze wierp hem een verlegen blik toe. Hij had zijn handen gevouwen achter zijn nek. Met een tevreden glimlach keek hij naar haar gestuntel.

Wat moet ik doen? Wat moet ik doen? vroeg Inga zich af. Ik ga niet naakt voor hem staan. Echt niet! Niels zou haar nooit naakt zien. Nooit! Ze besloot snel om zich dan maar niet te wassen. Ze zou het de volgende dag wel doen, zodra Niels de kamer uit was.

Uiteindelijk lukte het haar om het weerbarstige knoopje los te maken. Ze draaide haar rug naar Niels toe en trok snel haar blouse uit. Ze schoof haar nachtjapon over haar hoofd en liet hem over haar dijen naar beneden glijden. Toen de tailleband van haar rok bij haar knieën was, maakte ze die los en wurmde zich eruit. Ze bukte snel, raapte de rok van de grond op en schudde hem uit. Met grote zorgvuldigheid, legde ze hem netjes op de stoel.

Ziezo. Ze was nu gekleed voor de nacht, maar zou hij haar met rust laten? Ze wikkelde zich meteen behaaglijk in de dekens, zodra ze onder de wol gekropen was.

Inga’s hart bonsde in haar borstkas toen ze zag dat Niels zijn vingers nat maakte. Nu gaat hij mij te pakken nemen. Er is geen ontkomen meer aan. Angst nam bezit van haar en ze snakte naar adem. Ze kon het bijna niet geloven toen Niels zijn arm uitstrekte en met zijn natte vingertoppen … de kaars doofde.

‘Goeienacht, Inga,’ zei hij, terwijl de barmhartige duisternis alle schaduwen in de kamer opslokte. Hij draaide zijn rug naar haar toe en gaapte.

Inga wist even niet of ze moest lachen van opluchting, toen ze besefte dat Niels niets zou ondernemen. Ze was even verbaasd als de avond tevoren en lag een tijdje stil, niet in staat om te bevatten wat er gebeurd was – of beter, wat er niet gebeurd was.

Ze staarde geschokt naar het plafond. Het liefst wilde ze opgelucht lachen - hard en hysterisch - maar dat deed ze toch maar niet. Stel je voor dat Niels geïrriteerd zou raken. Ze moest niets doen wat hem op de kast zou jagen.

Hoofdstuk 3

Gelukkig was Niels al opgestaan toen Inga de volgende ochtend wakker werd. Ze rekte haar lichaam uit en genoot van het alleen zijn. Zij had nooit gedacht dat zij hier, op de boerderij van Gaupås, een gelukkig moment zou beleven, maar het viel haar op dat zelfs zulke kleine dingetjes de dag de moeite waard konden maken. Alleen de omstandigheid dat Niels in geen velden of wegen te zien was toen ze wakker werd, was voor haar al een bron van geluk.

‘Dus je komt nu pas aankakken?’ Gudrun stond op van de ontbijttafel, toen Inga de keuken binnenkwam. Ze haalde nog een bord en zette het met een klap voor Inga neer.

Inga wilde het liefst door de grond zakken, maar bleef toch zitten. Ze vond het gênant dat ze niet op hetzelfde tijdstip was opgestaan als de anderen. Het was niet beleefd om te laat aan tafel te komen. De bedienden deden alsof het hun niet kon schelen, maar Inga zag ze onderling blikken wisselen.

O, grote god, is er dan niet een manier waarop ik van me af kan bijten?

‘Ja,’ richtte ze zich tot Gudrun, ‘ik zie geen reden om me te haasten. Ik heb geen werk dat op me wacht. Daar heb jij wel voor gezorgd!’

‘Wat bedoel je daarmee?’ Gudrun kreeg een kop als een biet en haar lichaam begon ongecontroleerd te trillen.

Inga ging rechtop staan. Ze kookte over van woede. Ze was haar besluit om Niels niet tegen zich in te nemen glad vergeten. Maar dat kon haar even niet schelen. ‘Je hebt mij niet één ding gegeven, niet één klein onbetekenend klusje. Je had me kunnen rondleiden en me vertellen wat ik kan doen. Iets waarvoor ik verantwoordelijk kan zijn.’

‘Nou, wacht maar. Pas maar op met wat je wenst,’ siste Gudrun bitter. Met agressieve, heftige bewegingen, maakte ze de sleutels los van haar riem. Ze rammelden in haar vingers. Met een wilde blik in haar ogen, begon ze een sleutel uit de ijzeren ring te wrikken. ‘Alsjeblieft,’ schreeuwde ze bijna, terwijl ze een zwarte sleutel op tafel smeet. Hij danste over het tafelblad en kwam uiteindelijk vlak voor Inga tot stilstand.

‘Doe niet zo belachelijk,’ gromde Inga. ‘Ik weet dat dat gebouw nooit op slot is. Het zijn alleen de gebouwen met waardevolle spullen die op slot zijn.’

‘Wil je hem niet? Wil je hem niet?’ kraaide Gudrun uitdagend.

‘Ik heb nooit aalmoezen aangenomen,’ zei Inga beheerst. ‘En ik ben niet van plan daar nu mee te beginnen. Niet van jou en niet van iemand anders.’

Gudrun had de zweetdruppels op haar voorhoofd staan.

Eindelijk kwam Niels tussenbeide. ‘Zwijg! Ik wil geen geruzie. Gudrun, ga zitten.’

Gudrun balde haar vuisten van woede en staarde van haar vader naar Inga. Toen zakte ze neer op haar stoel.

Inga pakte de sleutel niet op. Het was een lachertje … Gudrun had haar de sleutel van het toiletgebouwtje gegeven.

‘Was dat nou echt nodig?’ Na de maaltijd stond Sigrid tegenover Gudrun.

Gudrun werd vuurrood. ‘Als ze mijn sleutels wil afpakken?’ begon ze, bedacht zich en voegde er toen hatelijk aan toe: ‘Ik had haar de verantwoordelijkheid voor het toilethuis gegeven. Dat is alles wat ze verdient!’

Sigrids hart bonsde in haar borstkas. Als kind had ze altijd naar haar zus geluisterd, maar nu verkoos ze Inga te verdedigen. ‘Je bent zo gemeen tegen haar! Ze heeft je niets misdaan.’

‘O, houd toch je mond, wil je?’ schreeuwde Gudrun en duwde haar bruusk opzij.

‘Ik ga met haar praten,’ zei Sigrid. ‘Ik ga haar zeggen dat ze hier van harte welkom is!’ Sigrid haastte zich achter Inga aan. Misschien kon ze haar op de gang nog inhalen.

Gudruns stem siste haar boos achterna: ‘Jij verrader! Jij verdomde verrader!’

Sigrid deed alsof ze het niet hoorde, en vloog bij de trap op. ‘Inga! Wacht.’

Inga stopte, haar hand rustend op de reling. De moed zonk Sigrid in de schoenen toen ze oog in oog kwam te staan met haar stiefmoeder.

‘Dus, dat is wat ik waard ben,’ zei Inga monotoon. ‘Het is niet te geloven dat je zus me zoiets aandoet … en in het bijzijn van alle bedienden!’

‘Ik weet het,’ fluisterde Sigrid beschaamd.

Inga sprak meer tegen zichzelf dan tegen haar stiefdochter: ‘Gudrun acht mij tot niets meer in staat dan de plee schoonmaken. Niet dat ik die taak uit de weg zou gaan als die me toegewezen wordt. Begrijp me niet verkeerd! Het is alleen … dat Gudrun me wil vernederen waar iedereen bij is. Ze gooide de sleutel naar me toe om iedereen duidelijk te maken wat mijn status is hier!’

Sigrid probeerde Gudrun niet te verdedigen. Ze stond daar maar en liet Inga uitrazen.

‘Was het een andere sleutel geweest,’ mompelde Inga, terwijl ze een haarlok uit haar ogen veegde. ‘Dan zou ik hem hebben opgeraapt. Hoe meer sleutels er naar me toegegooid worden, des te beter. Uiteindelijk krijg ik ze dan allemaal.’

Sigrid durfde haar bijna niet aan te kijken toen ze zachtjes zei: ‘Ik denk het niet, Inga. Er zullen geen sleutels meer naar je toegegooid worden. Gudrun zal de sleutels beschermen als een bok op de haverkist.’

Het deed Sigrid zeer om Inga zo ontdaan te zien.

***

Inga’s hart sloeg een slag over toen ze een paar uur later de keuken inkwam. Daar, aan tafel met Niels en Gulbrand, zat Martin! Eerst schrok ze geweldig en kon ze amper hallo zeggen of hem welkom heten, maar toen verscheen er een grote glimlach op haar gezicht.

Het was niet gepast dat ze zo blij was met deze ontmoeting, maar toch kon ze haar opwinding en enthousiasme niet verbergen. Het leek alsof een goede vriend haar kwam troosten, nu haar angsten het kookpunt naderden. Inga was enorm nieuwsgierig waarom Martin naar de boerderij was gekomen. Ze keek van de een naar de ander.

Niels zwaaide zijn rechterbeen over zijn linker, boog voorover en begroef zijn kin in zijn hand. Toen verwisselde hij van been, leunde achterover en kondigde ten slotte aan: ‘Vandaag gaan we nog een paar andere klusjes doen, Gulbrand. Martin heeft aangeboden je te helpen de rest van het gras te maaien.’

‘Ik dacht dat het maaien klaar was,’ zei Inga, geërgerd dat ze zo raar klonk. Ze schraapte haar keel.

‘Ja, dat is zo,’ antwoordde Niels, en hij schonk haar een scheve glimlach. ‘Maar er was veel extra werk voor de bedienden in verband met … nou ja, met onze bruiloft. Afijn, er staat nog veel gras bij de stenen omheining aan de bosrand.’

Gulbrand zat naast Niels. ‘Het is fijn, Martin, dat je gekomen bent. Ik moet toegeven dat ik bezorgd was dat we niet al het hooi op tijd zouden binnenkrijgen. We hebben het tenslotte over heel wat wintervoer.’

‘Helaas kan ik niet met jullie mee,’ onderbrak Niels. ‘Ik heb veel papierwerk vandaag …’

‘Ik kan met jullie meegaan,’ flapte Inga eruit, voordat ze tijd had om na te denken. Ze kreeg een blos op haar wangen, toen de drie mannen haar verbaasd aankeken.

‘Jij?’ stotterde Niels aarzelend.

‘Ik kan nuttig zijn. Ik heb al zo vaak gehooid. Ik weet wat ik moet doen.’

‘Ik … ik weet niet …’ stamelde Niels onzeker. ‘Misschien heeft Gudrun je hier nodig.’

Gulbrand onderbrak hem: ‘Laat haar maar meegaan, Niels. Ik zal wel voor haar zorgen. Hij glimlachte geruststellend naar de heer des huizes.’

Niels haalde zijn hand door de schaarse plukken grijs haar op zijn hoofd. ‘Ik moet het eerst aan Gudrun vragen.’ Hij stond op om zijn dochter te zoeken.

Inga’s hoop vervloog snel. Ze zou niet mee mogen gaan als Gudrun de gloed in haar ogen zou zien. Dat stond vast. Gudrun zou waarschijnlijk snel een klusje voor haar bedenken als ze Inga’s gretigheid opmerkte om bij Gulbrand en Martin te zijn.

Martin stopte Niels met een handgebaar. ‘Heb je Inga de grenzen van je boerderij al laten zien?’

Niels knipperde met zijn ogen. ‘Nee’ kwam het slome antwoord. ‘Ik dacht dat ze het gebied wel kende.’

‘Misschien wel,’ zei Martin, terwijl hij een vriendelijke hand op zijn schouder legde. ‘Maar ik dacht dat Gulbrand en ik haar dat wel kunnen laten zien. Wat vind je ervan?’

Niels keek van Martin naar Gulbrand. Eindelijk nam hij een besluit. ‘Nou goed, dan doen we het zo.’

Inga slaakte een zucht van verlichting. Ik ga de hele dag doorbrengen met Martin … Alleen al de gedachte vervulde haar met vreugde. Weg was elk verbod dat ze zichzelf had opgelegd om zich nog verder te laven aan de aanblik van zijn mooie gezicht, gouden haar en sterke handen. Ze was subiet vergeten dat ze hem niet beter mocht leren kennen, omdat ze dan alleen maar nog meer naar hem zou gaan verlangen.

Uitgelaten haastte Inga zich naar haar kamer om zich om te kleden. De blouse die ze aanhad was niet vies, maar ze wilde een mooiere aantrekken. Een die haar flatteerde.

Toen ze weer beneden in de keuken kwam, zag ze Gulbrand en Martin door het raam. Ze waren bezig met het wetten van de zeisen. Inga neuriede toen ze in de voorraadkamer verdween. Gelukkig was de deur niet op slot. Gudrun had dat schijnbaar vergeten. Zoete geuren van suiker, meel en kruiden kwamen haar tegemoet. Ze zoog haar longen vol met de heerlijke geur, alvorens vleeswaren, brood en melk in haar mand te leggen.

Inga genoot van het sensuele aspect van de wandeling. Martin kwam een keer dicht bij haar schouder, maar ze deed geen poging om hem te ontwijken. Het was zo heerlijk om zo te lopen. Om de warmte te voelen van een persoon die ze graag mocht, van zijn nabijheid te genieten …

Kleine struiken en heesters groeiden aan weerszijden van het pad. Weldra bereikten ze een open plek, waar ze tussen het lage struikgewas de stenen omheining ontwaarden.

‘Ik zal je over de muur helpen,’ zei Martin. ‘Want jij draagt de lunchmand,’ voegde hij er haastig aan toe. Hij sprong eroverheen en draaide zich toen om om Inga’s hand te pakken. Ze nam die gretig aan. De aanraking van zijn knuist deed een vonk overslaan.

Hij hield haar langer vast dan strikt noodzakelijk nadat ze over de muur was gestapt, en ze keek verbaasd naar hem op. Hij gaf haar een speels kneepje in haar hand en lachte met een brede glimlach al zijn hagelwitte tanden bloot, voordat hij haar weer losliet.

Ik wil deze man, flitste het door Inga heen. Zij was nog nooit verliefd geweest en nu pas ervoer ze de onontkoombaarheid van die gevoelens, temeer daar ze wederzijds leken.

Gulbrand gaf Inga de hark en wekte haar uit de zoete droom die haar bedwelmde. Wij zullen het gras maaien en jij kunt harken.

Inga zette de mand in de schaduw en antwoordde met een vrolijke lach: ‘Ga jullie gang maar. Ik weet zeker dat ik jullie kan bijhouden!’

Gulbrand moest glimlachen om haar oprechte vuur. Ze gingen snel aan het werk. Martin en Gulbrand voorop met de zeisen. En Inga die hen op de voet volgde. Ze vermoedde dat ze harder werkten dan nodig was, om te zien of ze het inderdaad kon bijhouden. Daarom zette ze haar tanden op elkaar en harkte alsof haar leven ervan afhing.

Zo ging het een tijdje door. Totdat Gulbrand rechtop ging staan, de hoed van zijn hoofd haalde en het zweet wegveegde dat van zijn voorhoofd gutste. ‘Ik dacht dat we jou wel af konden schudden, maar dat gaat duidelijk niet gebeuren. Tijd voor een kleine pauze!’

Martin leunde tegen de zeis en keek naar Inga. ‘Hoe is het met je vaders been?’

‘Ah, zijn been,’ zuchtte Inga. ‘Wat aardig dat je daarnaar vraagt, want hij was nou niet bepaald vriendelijk tegen je op de dag van het ongeluk …’ Ze schaamde zich nog, als ze aan het voorval terugdacht. ‘Maar bedankt voor je belangstelling. Gelukkig genas de wond goed. Hij houdt er geen blijvende schade aan over.’

‘Dat is fijn om te horen.’

‘Genoeg gekletst, dames,’ zei Gulbrand en gaf Martin een speels duwtje. ‘Het hooi groeit me niet op de rug.’

Opnieuw gingen ze aan het werk en Inga kreeg meer greep op het harken.

‘Daar staan wat oude palen,’ wees Gulbrand op een strook groen gras. ‘Daar ga ik een paar draden spannen om het gras overheen te leggen.’

Martin knikte en pakte nu ook een hark. ‘Kom, Inga.’

Ze liepen zij aan zij en harkten het gras ernaartoe.

Inga voelde in elke vezel van haar lijf Martins nabijheid. Alleen al bij het zien van zijn gespierde, bruine bovenarmen voeren er allerlei heerlijke tintelingen door haar heen. Toen hij zich bukte en een vracht gras in de lucht tilde, spanden zijn spieren zich tot het uiterste. Soms blies hij een weerspannige blonde lok van zijn voorhoofd, zonder de hark los te laten om met een hand het haar opzij te vegen. Zo werkten ze zij aan zij. Ze huiverde van genot telkens als zijn soepele huid de hare raakte.

Twee keer schonk hij haar een verontschuldigende glimlach die recht uit zijn hart leek te komen. Hij was zooo knap, zo ongelooflijk mooi! Zijn ogen glommen als edelstenen. Inga zuchtte, smoorverliefd. Martin was zo levend, zo … echt!

Eindelijk werd de laatste vracht gras over de draden gehangen. Op pijnlijke voeten liep Inga naar de rotsmuur en pakte de lunchmand.

‘Waar is Martin gebleven?’ vroeg ze toen ze terugkwam.

Gulbrand zat op de grond met opgetrokken knieën. ‘Is hij verdwenen? Hij was hier net nog,’ zei de boerenknecht en keek verdwaasd om zich heen. ‘Hij zal zo wel terugkomen.’

Op dat moment verscheen Martin op een heuvel en wandelde op ze af.

‘We dachten dat je er genoeg van had voor vandaag en naar huis was gegaan, naar Storedal.’ De oude man stond heel voorzichtig op. ‘Ik ga wat water drinken, bij de beek.’

‘Ik heb melk hier,’ zei Inga.

‘Niets is beter dan water als je dorst hebt,’ verklaarde Gulbrand beleefd. ‘Ik neem liever een slokje melk ná het eten.’

Toen waren ze alleen, Martin en Inga.

‘Bloemen voor de schone maagd,’ lachte Martin en haalde een boeket tevoorschijn, dat hij al die tijd achter zijn rug had gehouden.

‘Dus dat was je aan het doen,’ zei Inga verrast, ‘je bent bloemen wezen plukken! Dankjewel!’ Haar stem klonk oprecht dankbaar. Ze snoof de heerlijk frisse geur op van roze wilgenroosjes, witte madeliefjes en blauwe boshyacinten.

Martin vroeg blij: ‘Dus je bent het nog? Maagd, bedoel ik.’

‘O, Martin,’ riep Inga uit, terwijl haar wangen knalrood werden van verlegenheid. ‘Je kunt zulke dingen toch niet vragen!’

Zijn blauwe ogen glommen ondeugend. Ze boog haar hoofd, maar al snel waren zijn handen er en die hieven haar gezicht naar hem op. ‘Niels heeft je nog niet ontmaagd?’

Ze probeerde zich los te wurmen uit zijn warme handen, maar hij hield haar stevig vast. ‘Dwing me niet om antwoord te geven!’

‘Heb je hem geweigerd?’ Hij trok zich er niks van aan dat ze zich beschroomd voelde.

‘Geweigerd,’ zei ze en hapte naar adem. ‘Dat zou niet mogelijk zijn. Ik kan hem moeilijk wegduwen als hij … eh, dat zou willen.’

‘Wil hij dan niet? Of is hij niet bij machte?’ Hij streek zachtjes met zijn duim een traan van haar wang.

‘Gelukkig heeft Niels me nog niet aangeraakt.’ Ze sprak de woorden langzaam uit. Inga was nog steeds in de ban van Martins nabijheid … en van zijn gevoelige vingertoppen die haar in vuur en vlam zetten.

‘Mooi. Heel goed,’ zei Martin en liet haar abrupt los.

Zij hoorden het piepende gehijg van Gulbrand naderen. En kort daarop zagen ze hem.