ANN QUIN

Berg

Vertaald uit het Engels door Barbara de Lange

De vertaalster ontving voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Berg

Copyright © 1964, 2022 Ann Quin

Foto Ann Quin © Oswald Jones, met dank aan Adam Horovitz

Uitgegeven met toestemming van Marion Boyars Publishers Ltd

Vertaling © Barbara de Lange en Uitgeverij Oevers, 2022

Omslagontwerp en vormgeving binnenwerk

Martijn Couwenhoven, Uitgeverij Oevers

Verzorging e-book Coco Bookmedia

NUR 302

ISBN 9789493290259 (e-book)

ISBN 9789493290136 (paperback)

www.uitgeverijoevers.nl

Voor moeder

Een man genaamd Berg, die hij veranderde in Greb, kwam naar een badplaats om zijn vader te vermoorden…

Raam wazig van naseizoensnevel. Boven de zee, uitkijkend op het stadje, draait een lichaam op een krakend bed: vis zonder vinnen, platte kop, witte kieuwen, gevangen in een pensionkamer – met zelden door de zon beroerde contouren – Alistair Berg, haarspecialist met kromme vliestenen, ligt gespannen tussen hart en klok te knabbelen in het schemerlicht, en gelach uit de dansclub aan de overkant. Zal ik er nog eens heen gaan, er nog eentje kiezen? Zelfs tien zouden nog geen bevrediging brengen; troost in masturbatie, pornografische plaatjes hangend aan takken van het brein. GEZOCHT één donzig vrolijk zangvogeltje voor een wip, en de rest vergeten. Een week verbleven in een vreemde stad, toch verder geen vorderingen – de ouwe man niet eens benaderd, en na al die jaren, de beloften, de plannen, de gefantaseerde achtervolging zo statisch als een droom van gisteren. Het gladde lemmet van een mes dat door de wand snijdt die mij van hem scheidt. O ja ik heb je met haar gezien – zij die nu het leven met je deelt, je streelt, lacht en huilt door jou. Tegengekomen op de trap, eerst de vijandige blikken, de derde dag: een groet. Een nieuwe huurder, laten we ons van onze beste kant tonen. Goedemorgen, mooi weertje. Goedemiddag, koud vandaag. Zijn arm door de hare. Berg knikte in het voorbijgaan, met een vage glimlach om de mysterieuze uitstraling te cultiveren van iemand die veinst afzijdig te willen blijven, anoniem. Naderhand kaatste hun lach terug, brak door wanden, spleet zijn deur; weer later trilde de tussenwand terwijl hij ijsbeerde over de smalle strook tapijt tussen kleerkast en bed, met zo af en toe in een flits het spiegelbeeld van een dunne boog die besloten had zijn mond voor te stellen. Tastend onder het matras haalde Berg het krantenknipsel vol biervlekken tevoorschijn, en tuurde naar het fotootje.

O dat is hem Aly, geen twijfel mogelijk, je arme vader. Wat ging mijn hart tekeer, moet je nagaan na al die tijd, zonder één bericht, en daar is hij, als uit de dood opgestaan. Die Vrouw naast hem Aly, wie zou dat zijn?

De rond de tengere schouders geslagen arm was hem opgevallen; zijn vaders minnares, of gewoon een vriendin? Onwaarschijnlijk terwijl – nou ja terwijl uit de foto bleek dat hun relatie een tamelijk teder karakter had. Nu wist hij het. Het was hem snel gelukt zich in hetzelfde huis naar binnen te praten, een kamer pal naast die van hen te huren. Ja hij had geluk gehad, alles had meegezeten. Dan viel nu toch niet moeilijk te accepteren dat de gebeurtenissen daarna, in hun koppige rol van toeval en volgorde, trager verliepen?

Intussen zou hij uitzoeken hoe ze leefden, hoeveel tijd ze echt samen waren. Vandaag nog een aanwijzing: een brief op het gangtafeltje, geadresseerd aan mevrouw Judith Goldstein, kamer 19; en waar zat meneer Goldstein dan – dertig meter diep of misschien maar vijf meter ver weg, nog een bedrogen persoon, die achter een andere wand zat te broeden en te wroeten? Berg stopte het krantenknipsel weer onder het matras en ging op de rand van het bed zitten, het hoofd achterover, weg van de duisternis die over de kamer kwam, het onopgemaakte bed, de commode met laden die niet dicht wilden; de halfopen deuren van de kleerkast, de gebutste emaillen po met zijn verbleekte blauwe bloemen; het behang waarmee de hele rest vloekte; de vuile vaat van vanmorgen, een half bruin brood, een monnikspij – rechtop gezet op het lichtgele plastic tafelkleed; een krijtstreeppantalon over de stoel van rozenchintz; onderbroeken, nethemden; de koffer vol flesjes, pruiken, pamfletten: KOOP BERGS BESTE HAARWATER HERSTEL DE SCHADE VAN DELILA: IN TWEE MAANDEN TIJD BENT U HERBOREN. Naast het bed, netjes op een stapeltje, brieven van Edith Berg, in onvoorwaardelijke toewijding aan haar enige zoon:

O Aly ik vind het maar niks dat je hem zomaar gaat opzoeken. Ik weet zeker dat het geen goed plan is, ik bedoel dat hij je nooit zal herkennen, laat staan je na al die jaren zal willen kennen.

Door de kier tussen de gordijnen, door één vuile vinger gemaakt, en indien verder verbreed wijd genoeg om een spin door te laten glippen, zag Berg aan de overkant het stralende paleis dat de degelijke victoriaanse huizenblokken belichtte, omgeven door geparkeerde auto’s. Rechts een driehoekig stuk van een kerkhof; mogelijk verklaarde dat de brandlucht die elke avond zijn kamer binnendrong, maar als hij papier in de kieren propte en niet vergat de ramen dicht te doen, kon die lucht best buiten worden gehouden. Hij schoof het raam helemaal dicht en bleef zich staan verlustigen aan de paren die de dancing binnengingen. Eén keer had hij zich naar de overkant gewaagd en een kirrend duifje mee teruggenomen, dat warrig fladderde totdat hij onmachtig was, zich verontschuldigde, een droge vijg in plakkerige handen. Nou je bent me er eentje dat moet ik wel zeggen, me helemaal meenemen naarboven, wat wil je dan, wat zit je nou te snotteren, ach ga toch terug naar je mammie. O hemel wacht tot ik de anderen vertel wat ik vanavond heb meegemaakt, lachen, ze besterven het. Verlangen naar castratie; schaamharen scheren. Als met een pop spelen, uit het bad komen, een roze hoestbonbon, een vuurtoren, buiten verrezen de rotsen in levenden lijve, die later veranderden in wormen en de lange nachten binnendrongen, uit hermetische wanden kropen en tussen de plooien van de lakens tuimelden. Daarachter een vage herinnering aan een grauw gezicht dat neer tuurde, overboog, aan een touwtje, om te zoenen – of nee vast om je te smoren? Edith die riep, verstikt gegiechel met Doreen; het wanhopige verlangen ergens naartoe te gaan, hoe het was gekomen, een gouden regenbui op haar nieuwe rode jurk. Later oom Billy, met verlof thuis, dronken, doortrokken van zweet en tabakslucht, die je op zijn schoot trok; zoenen taboe, had je net beaamd, dat is vies, niet doen, leidt tot andere dingen. Als de naaktfoto’s die Nicky en Bert in hun Bijbelboek hadden geplakt, ter verlichting van de scheur van juffrouw Hills schede; de vleesgeworden oude vrijster, met haar sadistische fascinatie voor jongenskonten. Alistair Berg kom hier, buk je maar.

Duisternis, radio aan. Binnen bewoog iets – een kind dat in zijn slaap mompelde. Een mot botste tegen de muur, de deur, de lamp. Bergs vingers voelden, rustten op de knop. De mot siste op het peertje, viel, nu vleugelloos. De traptreden kraakten, kon het de ouwe man zijn, alleen? Berg deed het licht uit en zette de deur op een kier. Met een aangestreken lucifer wachtte hij af, zonder te merken dat het vlammetje zijn hand likte. Vlakbij een beweging, gevolgd door een vrouwenstem. Al snel verscheen Judith, op de tast langs de muren van de overloop. Berg hoorde het gerinkel van sleutels, het geluid van hun deur die open en dicht ging.

Ze was duidelijk stukken jonger dan zijn vader, aantrekkelijk, veronderstelde hij, op zo’n kunstmatige manier, maar wie zou er bij een vrouw eigenlijk dieper willen gaan dan de oppervlakte? Maar wat zag zij in die ouwe man, beslist niet de bekoring van geld, het had er alle schijn van dat hij op haar teerde. Een vorm van wederzijdse perversie? Maar hun seksleven ging hem niet direct aan, althans niet op dat moment; de interpretatie van hun relatie mocht in het abstracte blijven.

Hij moest zich op een avond eens voorstellen, opperen een borrel te drinken, waar zijn vader beslist geen nee tegen zou zeggen; elke avond kwam de oude man de trap op stommelen, gevolgd door een halfuur of meer vol stemverheffing, dan urenlang het piepen van hun bed aan de andere kant, echt uren, terwijl hij zich onder de dekens begroef.

Hij geeuwde, rekte zich uit: de muziek leidde af, hij liep naar het raam. Een microscopische blik op een toneel waar nooit iets aan veranderde, behalve misschien het weer. Jongeren hingen achteloos uit de ramen, waarachter de kronkelende vormen van paren te zien waren, en als aan een navelstreng zocht Berg zich een weg tussen hun slingerende armen en benen door. Eén oog, toen twee, starend naar de overkant. Hij trok de gordijnen dicht en leunde tegen de muur, stikkend in een sigaret. Langzaamaan kalmeerde hij, en hij drukte zijn gezicht tegen het raam. Nog een oog staarde, als door een telescoop, hield zijn blik vast, liet los. Hij draaide zich om naar de kamer. Vanwaar die opwinding, alleen omdat iemand hem had gezien, er was toch zeker niets om bang voor te zijn, niets om je voor te schamen? Hij trok de gordijnen open, het licht kolkte naar binnen om elk beschikbaar voorwerp heen, naarstig op zoek naar iets, wat misschien bekend was maar nooit gezien mocht worden. Berg bleef in één lichtstraaltje staan en deed zijn uiterste best het inwendige gedruis te onderdrukken en het laatste plan niet te verraden: houd je aan de regels en voorschriften van je zelfgekozen rol; gezwicht, bezegeld. Hier alstublieft volledig ondertekenen met ALISTAIR CHARLES HUMPHREY BERG, geboren op de derde van de derde, negentienhonderd eenendertig. Beroep vader: heer van onbekende komaf, schurk eersteklas. Moeder: dame van ongeëvenaarde statuur, moeder van genieën…

Nu je uit het leger bent Aly moet je wel een baan gaan zoeken.

Met zeventien jaar onvruchtbaar bevonden, waarna geheime injecties: ongeneeslijk. Maar denk aan de anderen, zij die onvermijdelijk hun plicht vervullen, hij had geluk, wie het kleine niet eert, hij was tenminste niet impotent.

Nou jongen wat wilde je gaan doe hè, zeker in je vaders voetsporen treden, of wordt het de ambtenarij – daar wordt goed voor je gezorgd wist je dat?

Dat viel niet te ontkennen, eenmaal gearchiveerd, genummerd, gedocumenteerd werd je nooit vergeten. Achtenswaardigheid stond hoog aangeschreven bij Edith, die verwachtte dat hij een degelijke, hardwerkende burger werd.

Ik heb namelijk nooit iets geproefd van de goede dingen van het leven Aly. Ik verwacht natuurlijk niet dat je dat begrijpt, maar ik wil wel dat jij krijgt wat ik niet heb gehad.

De martelaarsmaniertjes, het hoesten, soms de hele nacht door, het hele weekend; een speciale scheerbeurt, botte mesjes, haar plezier als ze er plukjes watten op deed.

Wanneer kom je weer hier Aly? Je weet wel dat het niet waar is, ik vraag het me alleen maar af, want ik wil het graag weten, maar ja je moet je eigen leven leiden, en ik zal niet in de weg staan.

Geconfronteerd met de blos op haar gezicht, opkomend uit de hals, haar fladderende handen; de verbleekte schittering van een bewaarde verjaarsbroche op de kraag van haar jas van nylonbont, de roestige speld aan de rand die altijd wel aan je keel bleef haken; de van tranen wazige ogen, de ingehouden adem die pas mocht worden uitgeblazen als de stoom van de trein opging in de wolken die naar het westen dreven. Met samengeknepen ogen ging Berg op zijn rug liggen; de golven jazz, of een trage wals drongen zich op aan de necropool van cellen, als glimmend gepoetste kralen, één ruk, hoe ver zouden ze rollen? Als ik namelijk probeerde uit te leggen – nee het heeft geen zin, vanwaar die aanhoudende drang om het geweten te smeren?

Tijd die niets voor je betekende, in het verkennen van geheimzinnige gebieden vol bergen, meren, jungles binnen een streek als een deken. Ik trek mijn oog door een sleutelgat, aan een koord worden de dagen verklaard; gedachten zijn onbedwongen kronkels.

Ervaringen die zich een weg zoeken door fantasievol materiaal, fictieve rollen spelen of liever een patstelling hebben dan een compromis. In deze verdichtsels verzamelt zich een geheim leger dat iedereen dwarsboomt die in de constructie van vergelijkingen rondwaart. Toch blijven ze spoken met hun witte verwarring en hun wrokkige houding. Toen had je niets te bieden, los van een eens geziene draaitol, of een aanbeden blauw molentje. Idee en beeld tegenover elkaar, tollend tussen mythe en rationaliteit, met de enkele jaren haaks op elkaar doorgebracht; kan ik er als ik tot het uiterste ga op rekenen een formule buiten de gebruikelijke beweging terug te halen? Wat zou het makkelijk zijn om eindelijk over de rand te glijden, en de rest zichzelf te laten vrijspreken. Maar vergeet niet dat de maatschappij je niets is verschuldigd, jezelf van kant maken is dus niet de oplossing, geen beloning voor de boosheid, en hoe weet ik dan of het de vrijheid was gebleken? Denk aan de schommels, de glijbanen en draaimolenpaarden; duizelig en daas, plakkerige vingers op een zwerfkat, een dode lijster, een verdoofd konijn; korenbloemen uitwaaierend voor gebrandschilderde ramen; klaprozen in korenvelden, de eerste, tweede of was het de derde gegeven kus, niet op de lippen, in het hooi; wegschietende ratten, en de kussen later met krijt op parkbankjes bijgehouden: ik heb de meeste. Dagen van zon en de geur van zelfgebakken taart, toffee, valappels; Ediths gezicht in de halo van het raam in de uitgekakte buiten-wc. Jullie die graven, klimmen, je verkleden, tongen, elkaar strelen, daar, wat zouden ze zeggen als ze het wisten? Heuvels tot aan de hemel, en zij die met slakken paden betoverden, of sterretjes in heggen zetten; geketste raketten van andere planeten; de hele Melkweg: de stoel van een reus, jezelf een splinter in de poot. Met madeliefjes geketend aan het buurmeisje, en jaloers op degenen die tussen hun benen een grotere lelie hadden dan jij.

Berg merkte dat de klok stil stond en knipte het licht aan. Omdat hij niet wist hoe laat het was voelde hij zich buiten zijn baan geslingerd. Hij perste zich tegen de tussenwand. Lagen ze al in bed, had er iemand gehoest? Hij liep naar het raam, de dancing was al gesloten, wat betekende dat het ver na elven was. Hij boog zich naar buiten, maar kon de klok van de kroeg niet zien. Ook goed dan wachtte hij wel tot er een klok sloeg. Hij nam de rekeningen door, maar die bleken te deprimerend. Hij bladerde in een tijdschrift, staarde een tijd naar het meisje dat zich in een turkooiskleurig bad inzeepte. Ja hij zou misschien meer succes hebben gehad met zeepwaren, grote citroenvormige stukken, aan verwaarloosde huisvrouwen voorgehouden om hun, hemzelf voor een vastgestelde tijd genot te schenken. In haargroei waren immers alleen mannen geïnteresseerd. Tweemaal per avond aanbrengen, voel de zijdezachte weldaad. Maar waarom heb ik dan geen leeuwenmanen, en loop ik niet brullend door de stad? Die tussenwand, had die niet bewogen? Hij drukte zich ertegenaan. Lagen ze allebei daar net aan de andere kant, de oude man, als een mol, kruipend over haar heuvels van vlees? Gebruik als excuus de vraag hoe laat het is, met de klok als bewijs.

Op hun deur kloppen, een panterpoot die wreef totdat het een gebons werd waar niemand op reageerde. Hij probeerde de deurknop. Ze waren er wel, echt onvoorstelbaar dat je zo doet alsof, het was ook weer niet zo dat hij ze in hun slaap had gestoord. Hij kuchte en snoof, terwijl hij snel over de overloop op en neer marcheerde. Moest hij teruggaan naar zijn kamer, daar schreeuwen, brullen zelfs, als midden in een nachtmerrie? Hij bleef boven aan de trap staan, afgesneden van de rest van het huis, de buurt. Waren ze uitgegaan, of waren ze dood – van te hard, te veel copuleren? Met gebogen hoofd liep hij één trap af, om te bedenken wat de beste weg naar het volgende voorval was. De andere deuren waren gedurende zijn verblijf één gebleven met de muren, met af en toe zacht gemompel of gebrom van een radio dat door een kier ontsnapte. Maar als hij aanklopte, vroeg hoe laat het was, zou de kier dan niet onmiddellijk worden gesloten, niet eens ruimte voor een oog, laat staan zijn vinger? Hij draalde op de stoep voor de voordeur, tweehonderd meter van het Palais de Dance. Kleurige kaartjes, leeggelopen ballonnen en condooms scheidden het trottoir van de weg. Berg boog zich een beetje naar voren om de klok van de pub te zien. Op zijn rug staarde hij naar de huizen die oprukkende reuzen waren. Pluk de sterren, ruk de maan weg voor mijn navel, een knoopsgat voor mijn eigen persoonlijke identificatie.

Een schaduw werkte zich over zijn gezicht. Hij spreidde zijn armen. Ik smeek met rust te worden gelaten, daar waar ik ben, zoals me is gegeven, ik ben tevreden, in harmonie met mijn wereld. Hij sloot zijn ogen en rolde opgekruld als een foetus op het trottoir. Zijn lippen iets wijkende dorre blaadjes. Ben ik ooit binnen geweest?

Ediths tranen, niet opgewassen, schuchter tussen stoere moeders. Je ontdekte: slaapzaalgenot, wat met negen jaar als een mooie jongen wordt beschouwd, om misbruik van te maken.

O Aly was je maar doodgegaan in plaats van me deze vreselijke schande te bezorgen, dit verschrikkelijke verdriet. Ik begrijp die duivelse lust in je niet, je hebt alle blijdschap uit mijn leven gehaald.

Ronde geschaafde knieën, haar dat krulde; hij is een mietje, doodgewoon een mietje; heeft geen vader, zijn moeder verpandt zichzelf om de rekeningen te betalen; dat malle mietje Berg, hij heeft het zelfs te koud om te schijten. Was het dan een spelletje, iets te krijgen, iets dat vroeg of laat werd afgepakt? Hij duwde zijn vuist in zijn handpalm, beschouwend, als was die een pimentvrucht die plotseling kon opengaan om nog meer heerlijkheden te onthullen. Kon de buitenwereld op hem afgeven terwijl hij zo bereid was op te geven – maar ben je wel zo bereid? Contradicties leken precies de symbiose van een tijdperk dat weigerde een enkeltje naar niemandsland aan te nemen. Ik heb het mijne allang verscheurd, in een park, terrassen van geschoren gazons, vlinders en zeldzame bloemsoorten, toen ik daar lag, spiedend door banen licht dat speelde over de jongen die aan de andere kant van de heg was achtergelaten. Een vies, ziekelijk kind, dat hoopte geaccepteerd te worden door de anderen, die gezond, gehard waren, pronkten met hun goed passende pakken, hun brillantinehaar. Jouw vlekkerige, rafelige manchetten en van achteren verstelde kraag, de modder die in je schoenen sopte. Maar eenmaal alleen als je de baas speelde over beest en bloem, struinend door heuvels, werd je verwelkomd door een natuurlijke orde, een lome zinnelijkheid die de zon omcirkelde, op de wind meewaaide door de grasbossen, dan telde niets meer, omdat alles jouw betekenis begreep. Hij wankelde midden op de weg, kijkend in de ogen van zijn vader; ogen die naar binnen keerden, met elkaar verbonden door een draad via de brug van zijn neus, een uitvloeisel van de moedervlek op zijn rechterwang met die ene donkere haar. Berg deed een stap achteruit, weg van de stank van drank en verschaalde tabak. De ouwe man strompelde een stukje naar hem toe, probeerde een sigaret te rollen. Hé wacht even, ben jij niet die vent van de kamer naast me, nummer 18? Ja dat dacht ik al, je hebt er zelf ook eentje te veel op zie ik, nou waarom niet zeg ik, mag een mens niet eens even ontspannen? Tong langs vloeipapier, een aarzelende hagedis, dan flits flits met de staart, weg. Dat ik hiervan afstam? Nee, nee had moeten blijven bij het beeld van een hartelijke, zichzelf respecterende vader, die alleen in gedachten was gestorven. Het plan was te goed uitgekomen, bijna per ongeluk, beslist niet betrouwbaar: het beest zonder de teugels? Maar ik moet door, als tevoren, als gepland. Identiteit nu bekend maken zou fataal zijn. Berg pakte de arm van de oude man, maar werd ferm weggeduwd. Goed, goed ik red me best bedankt. Hij keek hoe zijn vader naar het huis struikelde.

Wat een vergooide kans. Hij kon nog steeds ruzie zoeken, die ouwe kerel kwaad maken, in een paar tellen ging hij tegen de vlakte. En zijn stoffelijk overschot dan? Nou dat bleef wel verstoffen, was dat niet genoeg? Maar, als een liefdesgeschiedenis, leek het te makkelijk, daarom moest het voorspel worden gerekt; een beetje flirten met de mogelijkheden. Daar stond hij te wankelen in de deuropening, eropaf, zijn arm pakken, hem neerslaan, de moedervlek uitsnijden, de haren uitrukken, de hersens inslaan, de keel dichtknijpen. Het is je zoon, hoor je wel, ja weet je nog die vrouw die je een keer zag en leuk vond, die je hebt bezwangerd, zoals dat heet, die je verwaardigd hebt te trouwen, en daarna…

Hij zocht een goede zaak je vader Aly, een goede zaak, de Spaanse Burgeroorlog? Ja dat kan het best wel zijn geweest. Afijn op een avond ging hij de deur uit, zei dat hij even naar de kroeg ging en is nooit meer teruggekomen. Pas een paar weken later ontdekte ik dat ik sieraden kwijt was, mijn bontjas, en de spaarpot die ik speciaal voor jou bewaarde.

Berg naderde het huis. Zijn vader lag over de trapleuning gedrapeerd, starend in een plas braaksel. Bepaald geen band, er kan nooit sprake zijn van enige communicatie tussen ons. Maar de droom is al te lang gekoesterd, dat paradoxale dilemma dat je verlangt op te poetsen, op te bouwen tot een gigantische wolkbreuk, om langs de zon te zweven, gedreven door je eigen kracht, je ondubbelzinnige kracht.

Blijf gereserveerd, de voorkomende buurman, doe wat van je verwacht wordt. Hij sleepte de ouwe man de trap op, liet bovenaan los. Zijn kreunende vader zakte terug tegen de leuning. Nu, één zetje, daar ga je mijn beste. Geen haan die ernaar zou kraaien, in zijn dronken toestand? Die arme Nathaniel Berg, we hebben hem goed gekend, zeiden altijd al dat de drank hem uiteindelijk de kop zou kosten. Op het geluid van Judith die riep deed hij een stap terug. De ouwe man jankte, een hond waar het vrouwtje boos op was. Vooruit, val aan haar voeten, lik haar, lik haar daar, lik haar ertussenin, boven het haar, zoet geurende snuit, opwelling van springvloed. De deur ging dicht. Zijn vader rilde. Berg hees hem op, pakte hem onder zijn armen, trok hem zijn kamer in, waar hij hem op het bed duwde. Wat ziet hij er afgeleefd uit – hoe oud, achter in de vijftig, misschien over de zestig, en Judith? Met dat geverfde haar, de flinke poederlaag lastig te zien, zo dichtbij was hij niet gekomen, althans nog niet. De huid van de ouwe man als plantaardige materie, de ogen roestige spijkerkoppen. Berg kleedde hem uit, kwam bij het bevuilde ondergoed, op de rug gescheurd – drie kogelgaten – en op de gele gerimpelde huid zaten de grote tatoeagepatronen.

Hij had ze een keer laten zetten zie je, gewoon voor de lol, tenminste dat zei hij. Maar als iets garandeert dat hij het is, is dat het wel en is er niks beters.

Berg volgde de letters langzaam met zijn wijsvinger EDITH MIJN LIEFSTE SCHAT; en lager: TER NAGEDACHTENIS AAN MIJN GELIEFDE MOEDER. Zijn ogen dwaalden omhoog naar de boven hem schommelende gloeilamp, dichtbij, dichterbij. Pluk, vul met bloemen, trek de blaadjes eraf, een voor een, rust onder die geurige zachtheid. Hij merkte de brandlucht weer op, die de kamer binnendrong, de geur van vlees. Hij trok een deken over de oude man, sloot het raam, al besefte hij dat deze lucht de hele nacht zou blijven hangen, maar met een beetje geluk was er morgenochtend niets van over. Is dat gebouw aan de overkant soms een crematorium?

Hij hurkte bij de gasbrander en keek naar de borrelende melk – een vlieg op het punt erin te vallen. Het was een afschuwelijke fout geweest de ouwe man mee te nemen naar zijn kamer, het had allemaal tot later kunnen wachten. Terwijl hij boven de melk hing zag hij een bruin vlekje drijven. Hij schepte de mot eruit en plette hem op de rand van het schoteltje. Hij leunde naar achteren tegen het bultige kussen, de kapotte springveren, de bladderende leren leuningen. Hij keek een paar keer naar zijn vader, van wie hij even dacht dat hij wakker was en juist hem observeerde, maar bij nadere controle van dichterbij lag er op het bed slechts een machteloos lijf, één been dat onder de deken uitstak, met af en toe een spiertrekking, knikkend in geheime communicatie met de tussenwand. Hij hoorde Judith rondlopen, het geluid van vaatwerk, en vreemde zuigende geluiden – likt ze misschien zichzelf? Ze was eigenlijk geen lelijke vrouw, al was ze niet zijn type. Hij roerde in de melk en haalde het vel eraf, dat hij over de mot op het schoteltje legde. Ze was eigenlijk helemaal niet beroerd; grote borsten maakten heel wat goed dat mogelijk ontbrak. Hij pakte de spiegel. Als ze een man die tegen de zestig liep accepteerde, wat zou ze dan afwijzen? Hij wreef over zijn ongeschoren kin, streek zijn haar glad en zocht het opspeldbare vlinderdasje. Bijna beminnelijk, in elk geval met die extra toets, een bijna verfijnd voorkomen.

Je hebt duidelijk iets Aly, een geboren aristocraat, je vader was net zo, tenminste dat dacht hij graag.

Hij zag zijn vaders viezige versleten jas, de sokken met gaten, en ging met een glimlach de kamer uit, sloot de deur af en legde de sleutel op de richel erboven. Voorzichtigheid loonde, het zou slecht uitkomen als zijn vader ineens wakker werd en naar buiten stoof. Misschien verwacht ik te veel? Hij klopte zachtjes op hun deur, die uiteindelijk werd opengedaan door Judith, ademloos, blozend en fronsend. Berg probeerde het glimlachje vast te houden waarmee hij had gespeeld terwijl hij de vlinderdas bevestigde, maar toen Judith de deur begon dicht te doen zakte het naar zijn mondhoeken af. Kon zij hem misschien vertellen hoe laat het precies was? Ze snoof, nam hem van top tot teen op, verdween toen, maar dook al snel weer op. Wat had ze aan, dat zo’n ruisend geluid maakte – bladeren die bewegen in de wind? Sorry geen idee, maar ver na sluitingstijd. Hij merkte opnieuw haar blik naar beneden op, naar zijn broek zonder vouw, de glimmende knieën, de vlekken tussen knopen. U hebt toch niet toevallig meneer Berg ergens op straat gezien? Goh nu ze het zei dacht hij van wel, ja dat moest wel meneer Berg zijn geweest die hij met iemand in de pub had zien praten. Haar vingers die met een knoop tussen haar borsten hadden gespeeld, vlogen omhoog, doken in een fijn goudgeel netje dat haar blonde haardos omsloot. De kier tussen hun kamer en de overloop werd breder. Hij keek naar zijn voeten, de veters van zijn ene schoen zaten los. Hij bukte zich en speelde met de uiteinden. Misschien gaat ze wel huilen, valt in mijn armen, ik zal haar troosten, sussen – en dan? Hij staarde naar de gesloten deur, en luisterde, maar hoorde niets. Hij liep naar zijn eigen kamer, stak zijn hand uit naar de sleutel, voelde eraan en klopte nog eens op hun deur. Hij hoorde Judith roepen, als een kind. De deur bleef op slot. Haar stem werd hoger – zo veranderden vrouwen van stem al naargelang de situatie, al naargelang het doel dat ze wilden bereiken. De kier werd breder. Nou wat is er nu weer? Berg deed een stap achteruit, in een haast gebogen houding. Een shilling voor de elektriciteitsmeter, o nou kom dan maar binnen, dan kijk ik even.

Op de drempel van hun kamer, een kamer die helemaal met paars fluweel behangen leek, die deed den-ken aan een Egyptische graftombe, vierkant en zwak verlicht. Judiths mond ging open, dicht, een overrijpe meloen die ergens in de lucht hing. Hij ging verder naar binnen.