JACK KEROUAC

Satori in Parijs

Vertaald uit het Engels door Johannes Jonkers
Met een nawoord van Pauline Bock

Oorspronkelijke titel Satori in Paris

Copyright © 1966, Jack Kerouac

Alle rechten voorbehouden

Vertaling © Johannes Jonkers en Uitgeverij Oevers, 2023

Het nawoord van Pauline Bock werd oorspronkelijk gepubliceerd

op penguin.co.uk © 2020, Pauline Bock

Tekening Jack Kerouac omslag Jasper Krabbé

Omslagontwerp en vormgeving binnenwerk Uitgeverij Oevers NUR 302

Verzorging e-book Coco Bookmedia

ISBN 9789493290570 (e-book)

ISBN 9789493290471 (paperback)

www.uitgeverijoevers.nl

Ander werk van Jack Kerouac bij uitgeverij Oevers:

Eenzame reiziger (2022)

INHOUD

Satori in Parijs

Nawoord door Pauline Bock:
‘Jack Kerouacs woeste, vergeefse zoektocht naar zijn Franse voorgeslacht – en het duo dat het vond’

SATORI IN PARIJS

— 1 —

Ergens tijdens mijn tien dagen in Parijs (en Bretagne) kreeg ik een soort verlichting die me opnieuw lijkt te hebben veranderd en vermoedelijk voor nog eens zeven jaar of langer mijn levensloop zal bepalen: in feite was het een satori: het Japanse woord voor ‘plotselinge verlichting’, ‘plotseling ontwaken’ of simpelweg ‘klap voor je kop’. – Hoe je het ook wilt noemen, er is echt iets gebeurd en in mijn eerste mijmeringen na de reis nu ik weer thuis ben en orde probeer te scheppen in de chaotische overvloed van gebeurtenissen van die tien dagen, komt het me voor dat de taxichauffeur Raymond Baillet me de satori heeft bezorgd, andere keren denk ik dat het mijn paranoïde angst is geweest in de mistige straten van Brest in Bretagne om drie uur ’s nachts, andere keren denk ik dat het Monsieur Casteljaloux was met zijn oogverblindend mooie secretaresse (een Bretonse met blauwzwart haar, groene ogen, voortanden precies ver genoeg uit elkaar tussen lippen om op te eten, witte trui van gebreide wol, gouden armbanden en parfum) of de ober die tegen me zei: ‘Paris est pourri’ (Parijs is verrot) of de opvoering van Mozarts Requiem in de oude kerk van St. Germain de Prés met extatische violisten die vol vreugde met hun ellebogen zwaaiden omdat er zoveel gedistingeerde mensen hutje mutje in de banken en op de aangesleepte stoelen hadden plaatsgenomen (en buiten is er mist) of, in hemelsnaam, wat? De rechte bomenlanen van de Tuilerieën? Of het razende geslinger van de brug over de van feestgedruis gonzende Seine die ik overging terwijl ik m’n hoed vasthield in het besef dat het niet de brug was (die provisorische bij de Quai des Tuileries) maar ikzelf die slingerde van te veel cognac en zenuwen en slapeloosheid en de vliegreis van twaalf uur vanaf Florida met in de tussentijd vliegveldzorgen, of bars, of angsten?

Net als in een eerder autobiografisch boek zal ik hier mijn echte naam gebruiken, in dit geval voluit, Jean-Louis Lebris de Kérouac, want dit verhaal gaat over mijn zoektocht naar deze naam in Frankrijk, en ik ben niet bang om de echte naam van Raymond Baillet onder de kritische blik van het publiek te brengen, want het enige wat ik over hem te zeggen heb in verband met het feit dat hij misschien de oorzaak is van mijn satori in Parijs, is dat hij beleefd, vriendelijk, efficiënt, hip, gereserveerd en vele andere dingen was, en voornamelijk gewoon een taxichauffeur die me toevallig naar vliegveld Orly bracht op mijn terugweg van Frankrijk naar huis: en hij zal daardoor vast niet in de problemen komen – En zal bovendien zijn naam waarschijnlijk nooit in druk zien omdat er tegenwoordig zoveel boeken gepubliceerd worden in Amerika en Frankrijk dat niemand de tijd heeft om ze allemaal bij te houden, en als hij van iemand hoort dat zijn naam in een Amerikaanse ‘roman’ voorkomt zal hij er waarschijnlijk nooit achter komen waar je die in Parijs kunt kopen, als het boek al vertaald wordt, en als hij het vindt, zal hij het niet erg vinden om te lezen dat hij, Raymond Baillet, een geweldige gentleman en taxichauffeur is die toevallig indruk heeft gemaakt op een Amerikaan tijdens een taxirit naar het vliegveld.

Compris?

— 2 —

Maar zoals ik al zei weet ik niet hoe ik die satori heb gekregen en het enige wat je kunt doen is bij het begin beginnen en misschien ontdek ik het meteen al bij de spil van het relaas, en ga dan vol vreugde verder naar het einde ervan, het verhaal dat alleen maar verteld wordt uit kameraadschap, wat een van de definities is (en mijn favoriete) van literatuur, het verhaal dat verteld wordt uit kameraadschap en om iets religieus over te brengen, een soort religieus respect voor het echte leven, in deze echte wereld die de literatuur zou moeten weergeven (en hier doet).

Met andere woorden, en hierna hou ik m’n mond, verzonnen verhalen en romances over wat er zou gebeuren ALS zijn voor kinderen en volwassen idioten die bang zijn om zichzelf te lezen in een boek zoals ze ook bang zouden kunnen zijn om in de spiegel te kijken als ze ziek of gewond zijn of een kater hebben of krankzinnig zijn.

— 3 —

Dit boek zal inderdaad zeggen: heb medelijden met ons allen, en word niet boos op me louter omdat ik schrijf.

Ik woon in Florida. Toen ik aankwam boven Parijse buitenwijken in de grote jet van Air France viel me op hoe groen het platteland van het noorden is in de zomer, vanwege de wintersneeuw die gesmolten is in dat boterzachte slakachtige weiland. Groener dan een landschap met palmen ooit kan zijn, vooral in juni voordat alles is verdord in augustus (Août). Het vliegtuig landde zonder Georgische hapering. Hier verwijs ik naar het vliegtuig vol prominente respectabele inwoners van Atlanta, allemaal beladen met cadeaus, rond 1962, en op de terugweg naar Atlanta toen het vliegtuig zich in een boerderij boorde en iedereen omkwam, het was niet eens van de grond gekomen en half Atlanta was ontvolkt en Orly bezaaid met al die verbrande cadeaus, een grote christelijke tragedie waar de Franse overheid helemaal geen schuld aan had aangezien de piloten en het cabinepersoneel allemaal Franse burgers waren.

Het vliegtuig landde zonder problemen en daar waren we dan in Parijs op een grijze koude ochtend in juni.

In de bus van het vliegveld zat een Amerikaanse expat kalm en opgewekt zijn pijp te roken en met zijn maat te praten die net was aangekomen met een ander vliegtuig, waarschijnlijk uit pak ’m beet Madrid. In mijn eigen vliegtuig had ik niet gepraat met de vermoeide Amerikaanse schilderes omdat ze boven Nova Scotia in slaap viel in de eenzame kou na de uitputtingsslag van het leven in New York City en nadat ze massa’s drank had moeten kopen voor haar babysitters daar – in elk geval niet mijn pakkie-an. Ze had zich in Idlewild afgevraagd of ik mijn oude vlam in Parijs ging opzoeken: – nee. (Had ik eigenlijk wel moeten doen.)

Want ik was zo mogelijk de eenzaamste man in Parijs. Het was zes uur ’s ochtends en het regende en ik nam de bus van het vliegveld naar de stad, tot vlak bij Les Invalides, daarna een taxi in de regen en ik vroeg de chauffeur waar Napoleon was begraven want ik wist dat het daar ergens in de buurt moest zijn, niet dat het wat uitmaakte, maar na een in mijn beleving sikkeneurige stilte wees hij het me eindelijk en zei: ‘là’ (daar).

Ik zat te popelen om de Sainte-Chapelle te gaan bekijken waar St. Louis, Koning Louis IX van Frankrijk, een stuk van het Ware Kruis had ondergebracht. Het is er niet van gekomen, behalve tien dagen later toen ik erlangs zoefde in de taxi van Raymond Baillet en hij me erop wees. Ik popelde ook om de kerk Saint-Louis-de-France te bekijken op het eiland van St. Louis in de Seine, want dat is de naam van de kerk waar ik ben gedoopt in Lowell, Massachusetts. Goed, daar kwam ik uiteindelijk aan en ik heb er met de hoed in de hand zitten kijken naar jongens in rode jassen die bij het altaar op lange trompetten bliezen, in de richting van het orgel boven, prachtige middeleeuwse cansòs of cantates die Handel zouden doen watertanden, en plotseling komt er een vrouw met man en kinderen langs en legt twintig centimes (4 ¢) in mijn arme gemartelde onbegrepen hoed (die ik vol eerbied ondersteboven hield) om ze caritas te leren, oftewel liefdadigheid, die ik aanvaardde om haar pedagogische instincten niet te dwarsbomen en de kinderen niet van hun stuk te brengen, en mijn moeder zei thuis in Florida: ‘Waarom heb je die twintig centimes niet in de collectebus voor de armen gegooid?’ Daar had ik niet aan gedacht. Het was niet genoeg om er mijn hoofd over te breken, en bovendien, het allereerste wat ik in Parijs deed nadat ik me had gewassen in mijn hotelkamer (die een grote ronde muur had die vermoedelijk de schoorsteen omhulde) was een franc (20 ¢) geven aan een Franse bedelares met pukkels die zei: ‘Un franc pour la Française’ (Een franc voor de Française) en later gaf ik een franc aan een bedelaar in St.-Germain tegen wie ik vervolgens schreeuwde: ‘Vieux voyou!’ (Ouwe schooier!) en hij lachte en zei: ‘Wat? – Schooier?’ Ik zei: ‘Ja, je kan een oude Frans-Canadees niks wijsmaken’ en ik vraag me af of ik hem gekwetst heb, want wat ik eigenlijk wilde zeggen was ‘Guenigiou’ (voddenraper), maar er kwam ‘voyou’ uit.

Guenigiou dus.

(Voddenraper wordt eigenlijk gespeld als ‘guenillou’, maar zo zeggen we het niet in het driehonderd jaar oude Frans dat intact is gebleven in Quebec en nog steeds wordt verstaan in de straten van Parijs, om nog maar te zwijgen van de hooischuren van het Noorden.)

Van de trap van die schitterende kolossale kerk La Madeleine kwam een waardige oude zwerver in een lang bruin gewaad en met grijze baard, geen Griek en ook geen patriarch, waarschijnlijk gewoon een oud lid van de Syrische kerk; of anders een surrealist met de kolder in z’n kop? Na.

— 4 —

Laten we bij het begin beginnen.

Het altaar in La Madeleine is een reusachtige marmeren sculptuur van haar (Maria Magdalena) zo groot als een huizenblok en omringd met engelen en aartsengelen. Ze steekt haar handen uit in een Michelangeloësk gebaar. De engelen hebben enorme druipende vleugels. De ruimte is zo lang als een hele straat. Het is een lang smal gebouw van een kerk, een van de vreemdste die er bestaan. Geen torenspitsen, geen gotiek, maar in mijn ogen de stijl van een Griekse tempel. (Hoe kom je erbij dat ik de Eiffeltoren zou willen bezichtigen, met zijn stalen Bucky Buckmaster-ribben en zijn ozon? Wat is er saaier dan met een lift naar boven gaan en de bibberites krijgen van vierhonderd meter in de lucht zijn? Heb ik al gedaan op de Hempire State Building, ’s nachts in de mist met mijn uitgever.)

De taxi bracht me naar het hotel dat geloof ik een Zwitsers pension was, maar de nachtportier was een Etrusk (komt op hetzelfde neer) en het kamermeisje was boos op me omdat ik mijn deur en koffer op slot had gelaten. De dame die het hotel beheerde was niet blij toen ik mijn verblijf op de eerste avond inluidde met een wild seksfeest met een vrouw van mijn leeftijd (43). Ik kan haar echte naam niet geven, maar het is een van de oudste namen in de Franse geschiedenis, ja nog van voor Karel de Grote, en hij was een Pepijn. (Prins der Franken.) (Stamde af van Arnulf, L’Évêque van Metz.) (Stel je voor dat je tegen de Friezen, Alemannen, Beieren én Moren moest vechten.) (Kleinzoon van Plectrude.) Nou, deze tante was in bed zo wild als je je maar kunt voorstellen. Hoe kan ik in detail treden over bepaalde toiletzaken? Ze maakte me op een gegeven moment echt aan het blozen. Ik had tegen haar moeten zeggen dat ze haar kop in de ‘poizette’ moest steken, maar natuurlijk (dat is oud Frans voor toilet) was ze te verrukkelijk voor woorden. Ik ontmoette haar in een nachtkroeg in Montparnasse, een gangsterbar zonder gangsters. Ze pakte me in. Ze wil natuurlijk ook met me trouwen, omdat ik van nature een geweldige bedgenoot en aardige jongen ben. Ik heb haar $120 gegeven voor de opleiding van haar zoon, of voor een paar nieuw-oude parochiale schoenen. Ze heeft echt een aanslag gedaan op mijn budget. De volgende dag had ik nog genoeg geld om Livre des Snobs van William Makepeace Thackeray te gaan kopen op Gare St.-Lazare. Het is geen kwestie van geld maar van zielen die zich vermaken. In de oude kerk van St.-Germain-des-Prés die volgende middag zag ik verscheidene Parijse Françaises bijna wenen terwijl ze zaten te bidden onder een oude met bloed bevlekte en door regen geteisterde muur. Ik zei: ‘Aha, les femmes de Paris’ en ik zag het grootse van Parijs dat kan wenen om de dwaasheden van de Revolutie en tegelijkertijd blij is dat het bevrijd is van al die adelaarsneuzige adel van wie ik een afstammeling ben (Prinsen van Bretagne).

— 5 —

Chateaubriand was een fantastische schrijver die liefdesverhoudingen uit de oude doos wilde, op een hoger plan dan het Régime hem gaf in het Frankrijk van 1790 – hij wilde iets uit een Middeleeuws vignet, een of ander jong grietje dat door de straat loopt en hem recht in de ogen kijkt, met linten en een naaiende grootmoeder, en die nacht brandt het huis af. Mijn Pepijn en ik hadden ons gezonde herdersuurtje ergens tijdens mijn uiterst kalme dronkenschap en ik was tevreden, maar de volgende dag wilde ik haar niet meer zien omdat ze nóg meer geld wilde. Zei dat ze met me uit wilde in de stad. Ik zei dat ze me nog heel wat beurten, partijen, tittels en jota’s verschuldigd was.

‘Mais oui.’

Maar ik liet haar aan de telefoon afschepen door de Etrusk.

De Etrusk was een pederast. Wat me niet interesseert, maar $120 gaat te ver. De Etrusk zei dat hij een Italiaan uit de bergen was. Eigenlijk weet ik niet – en het kan me ook niet schelen – of hij een pederast was of niet, en had dat niet moeten zeggen, maar hij was een aardige jongen. Toen ben ik de deur uit gegaan en heb ik me bezat. Ik stond op het punt om kennis te maken met een paar van de mooiste vrouwen ter wereld, maar naar het liefdesbedrijf kon ik fluiten want ik begon nu echt stomdronken te worden.

— 6 —

Het is moeilijk om te besluiten wat je moet vertellen in een verhaal, en het lijkt wel alsof ik altijd iets probeer te bewijzen, komma, over mijn sekse. Laten we het vergeten. Het is nu eenmaal zo dat ik me soms zo verschrikkelijk eenzaam voel dat ik snak naar het gezelschap van een vrouw, naar de hel ermee.

Dus ik zoek de hele dag naar de perfecte bar en ik vind die ook. La Gentilhommière (Rue St. André des Arts, dat me wordt gewezen door een gendarme) – Bar van de Achtenswaardige Dame – En kan het achtenswaardiger dan met zacht blond haar als een gouden nevel en een fraai figuurtje? ‘O ik wou dat ik knap was’ zeg ik, maar ze verzekeren me allemaal dat ik knap ben – ‘Oké, dan ben ik een vieze ouwe zuiplap’ – ‘Als jij het zegt’ –