ALLES IS ZIJN

Colofon
Copyright © 2019 Andreas Müller
© 2022 Nederlandse uitgave, uitgeverij Samsara, Amsterdam
Oorspronkelijke titel You will never be free
Voor het eerst verschenen bij BoD – Books on Demand,
Norderstedt
Vertaald uit het Engels door Justus Kramer Schippers
Vormgeving omslag: Hester van Toorenburg
Vormgeving binnenwerk: Ivar Hamelink

ISBN 978 94 93301 37 5
NUR 728

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van uitgeverij Samsara, Amsterdam.
www.samsarabooks.com

‘Volg mij niet. Ik ben de weg kwijt.’

U.G. Krishnamurti

Dit boek bevat transcripties van Andreas’ lezingen en vraag-en-antwoordsessies die plaatsvonden tussen 2017 en 2019. Ze staan vrijelijk gesorteerd op onderwerp maar dus niet in een specifieke volgorde.

INHOUD

Wat?

Unio mystica

Welzijn

Wat is het ‘ik’?

Toegevoegde herkenning

Het ultieme doel

Voordeel-nadeel

Onschuld

Niet zien

Zonder een ervaring

Niet voor iemand

Hoe?

Ware zelf

Aanwezig zijn

Verward

Nutteloos

Over woorden

Afgescheiden structuur

Gecompliceerd

Vrijheid

Realiteit

Overgave

Loslaten

Ongewenst

Geen aanwezig zijn, geen afwezig zijn

Besef te zijn

Absoluut besef van zijn

Vreugde

Geen illusie

Kennis

Heilige geschriften

Diepe slaap

Geen mind

Geen gedachten

Angst

Zinsbegoocheling

Helderheid

Niet-teachen?

De strijd

Doen – slachtoffer zijn

Bewustzijn versus zelfbewustzijn

Maya

Wees hier

Geen schepping

Waarom?

Zou ik moeten?

Alles is liefde

Ramana zegt: ‘wees wie je bent/wees wat je bent’

Koan

Wees stil – zoals voor je geboorte

Neti Neti

Blijf in het ‘ik ben’

Film en filmdoek

Zelfonderzoek

Reïncarnatie

Maak de gevangenis wat prettiger

Kinderlijkheid

De blaffende hond

Leven in bevrijding

Healing en trauma

Aanhoudende ideeën

Weerklank

Dissociatie

Excursies naar de wetenschap

Kritiek

Dank aan

Over Andreas

Verantwoording van de vertaler

Het meest gewone leven is vrij van betekenissen van persoonlijke aard. Er bestaat geen persoon. Het hele idee dat je iets beters kan worden of dat je zelfs iets kan verliezen maakt deel uit van de illusie: de illusie een ‘ik’ te zijn. Om te beginnen bestaat iets dergelijks niet. Onthoud: Ik onderwijs niets. Er is geen persoon.

Wat?

Vragensteller: Wat is de les die je ons wilt leren?

A: Die is er niet. Alles is al volmaakt. Dus is er ook geen les te leren.

V: Hoe kan ik dat begrijpen?

A: Je zult het nooit werkelijk begrijpen. Als je spreekt over ‘hoe kan ik dat begrijpen?’ heb je het over iets dat je toevoegt aan het begrijpen. Echter, perfectie kan niet en hoeft niet begrepen te worden. Het is enkel. In die zin heeft het schijnbare ‘ik’ nooit belangstelling voor perfectie, het is alleen geïnteresseerd in het begrijpen. Tegelijkertijd is dat ‘ik’ illusoir en dus ook zijn begrip.

V: Begrijp jij die perfectie?

A: Nee die begrijp ik niet. Er is geen ‘ik’ die denkt dat ik dat zou moeten of kunnen doen. Verbazend genoeg hoeft perfectie zichzelf niet te begrijpen om te zijn – het is enkel wat natuurlijk is.

V: Maar wat is het dan waard als ik het niet kan ervaren?

A: Oh, niets. Het is helemaal niets waard. Het is niet iets dat je kan bezitten of kan gebruiken. Het is gewoonweg wat je bent.

V: Wat ik ben? Bedoel je het ‘besef te zijn’?

A: Oh, nee, er is geen ervaring van wie of wat je bent. Het enige dat is, is wat je bent, maar niet voor een individu. ‘Besef te zijn’ is nog altijd een ervaring. Niets heeft een ervaring van ‘wat is’ – het enige dat is, is ‘wat is’.

Unio mystica

V: Denk je dat de unio mystica de bevrijding is?

A: De unio mystica waar wij over spreken is niet een ervaring. Het is noch een inzicht noch een weten. Het is het versmelten van de subject-objectrealiteit. Beter gezegd, de versmelting tot niets, tot niet-weten, van de drie-eenheid: degene die ervaart, wat ervaren wordt en het proces van ervaren.

V: Wat is niet-weten?

A: Eigenlijk is het niet alleen maar niet-weten. Niet-weten ontstaat feitelijk uit het zelfs niet ervaren worden. Als ik spreek over niet-weten, wijs ik niet op een persoonlijke staat van niet-focussen op gedachten; dat zweverige ‘Ik denk niet’-gedoe. Niet-weten betekent niet-ervaren. Niets kan gekend worden, omdat er geen enkele ervaring is.

V: Dat is de unio mystica?

A: Zo zou je dat kunnen zeggen. Interessant is, dat er feitelijk niet zoiets bestaat. Afscheiding is een illusie, dus is er niet echt een versmelten terug naar nietsheid. Het is niet iets dat op een bepaalde dag gebeurt. In feite gebeurt het niet.

V: Het gebeurt niet?

A: Nee, het gebeurt niet. Dat hele ‘eenwording met God’-idee is gebaseerd op de aanname dat er een afgescheiden entiteit bestaat. Die bestaat niet. Eenheid is er al, enkel dat bestaat. Weet je, het ervaren op zich is niet werkelijk, daarom is de aanname van een toekomstige ervaring niets dan een veronderstelling vanuit de illusoire huidige ervaring. Er is nu geen ervaring en er zal nooit enige ervaring zijn. Vanuit het schijnbare perspectief van het ‘ik’, wordt bevrijding verondersteld een doorgaande ervaring te zijn van bewust weten en voelen dat alles goed is. Die voortgaande ervaring in de toekomst bestaat niet.

V: Ja, maar er zijn niettemin ervaringen van ‘absolute goedheid’.

A: Ja, maar ze zijn nog steeds ervaringen en totaal niet bevredigend. Ze komen nooit tegemoet aan het verlangen naar de unio mystica. Niets wordt verenigd in die ervaring. Het is enkel een andere ervaring.

V: Hmm. Maar misschien zal het op een dag blijvend zijn.

A: Ja, dat is wat men hoopt.

Welzijn

V: Wat bedoel je als je zegt dat er geen gebondenheid bestaat?

A: Gebondenheid en bevrijding zijn beide een deel van de droom – de droom een of andere afgescheiden entiteit te zijn die zich bewust is. Dit ‘ding’ leeft in een schijnbare zelf-ervaring, wat gepaard gaat met een gevoel onvervuld te zijn en de poging een oplossing voor dat gevoel te krijgen. Dat is wat gebondenheid wordt genoemd. Bevrijding is ofwel het idee die gebondenheid te moeten overwinnen of, zoals ik het soms gebruik, de schijnbare vernietiging van de persoonsgebonden structuur in haar geheel. Beschouwd vanuit de persoon, wordt bevrijding verondersteld een overwinning te zijn door iets anders te vinden – om daarmee een bevredigde persoon te worden. De persoon wil of het zoeken kwijtraken of hij wil zichzelf kwijtraken en een staat van bevrijding binnengaan, wat ook wordt verondersteld iets te zijn dat in tijd en ruimte bestaat. Wat ik daarentegen zeg, is dat er om te beginnen geen persoon bestaat. Als er geen persoon bestaat, is er niet iemand die gevangenzit door wat er gebeurt, noch is er iemand die daarvan bevrijd moet worden. Dus de concepten met betrekking tot bevrijding en gebondenheid horen alleen maar bij de droom. Je hoeft niet te ontsnappen aan ‘wat is’, je hoeft ook niet te ondergaan ‘wat is’. Het is echt zo eenvoudig.

V: Ik denk niet dat het simpel is. Voor mij komt het allemaal heel moeilijk over. Ik heb hier gedurende vele jaren mee geworsteld.

A: Ja, dat is waar. Het ‘ik’ worstelt hiermee. Het is simpel omdat het zo al is. Toch is het onmogelijk om het te doen. Kijk, het is niet alleen maar moeilijk om te doen, het is onmogelijk! Het is onmogelijk om te doen, omdat het al heel en volledig is. Alle ervaring van volledigheid die je schept is deel van de droom. Alle ervaring is illusoir. ‘Wat is’ is natuurlijk en al volledig, ongeacht hoe het eruitziet of hoe het aanvoelt. En als ik spreek van ‘wat is’, verwijs ik niet naar een of ander abstract ‘wat is’. Waar ik naar verwijs is precies dit – de kamer, jij, de gevoelens, het ademen, de atmosfeer. Dat is van nature volledig en heeft geen enkele kunstmatige of buitengewone staat van vrede of welzijn nodig. Welzijn is de natuurlijke realiteit, zouden we kunnen zeggen. Alles is volledig en absoluut juist (welzijn of wel in zijn) wat het is.

V: Zelfs pijn?

A: Natuurlijk, zelfs pijn. Heb je ooit gehoord dat pijn over zichzelf klaagde? Heb je ooit gehoord over enig gevoel dat over zichzelf klaagde? Heb je ooit gehoord van een gevoel van gelukzaligheid dat zichzelf in vervoering brengt? Nee, het is wat schijnbaar gebeurt. Schijnbaar lijden is wanneer er iemand is, die pijn en lijden ervaart. Die leeft in de waan van lijden aan pijn, in plaats van dat er gewoon pijn is. Gelukkig is er niemand. Er is niemand in de hel, noch in de hemel. Dat is de vrijheid.

V: Is lijden dan een illusie?

A: Welnu, pijn is wat schijnbaar gebeurt, maar ja, degene die lijdt is illusoir. Niemand lijdt ergens aan. Maar de gevoelens die het ‘ik’ als lijden beschouwt kunnen blijkbaar gebeuren.

V: En wat dan? Wat doe je als er pijn is? Ga je dan stilzitten, of wat?

A: Nee, ik niet. Of misschien wel. Ik weet het niet. Iets gebeurt schijnbaar. Misschien medicijnen nemen.

V: Maar je zei zojuist dat pijn ‘het’ is. Waarom moet je dan medicijnen nemen?

A: ‘Ik’ neem geen medicijnen, maar het nemen van medicijnen kan zijn wat er schijnbaar gebeurt. En zoals ik zei, er is niet iemand die de pijn ondergaat of accepteert. Jij gaat ervan uit dat dit een persoonlijke boodschap is met een persoonlijk standpunt. Ik zie niet dat de pijn ‘het’ is vanuit een persoonlijk standpunt en dat het dan bewust kan reageren in overeenstemming met die staat van aanvaarding. De pijn net als mijn reactie daarop is wat schijnbaar gebeurt. Er is daar gewoon niet iemand die in de illusie leeft dat hij dat doet.

V: Maar is die illusie verkeerd?

A: Nee, dat is niet zo. Het is wat er schijnbaar gebeurt. Het is goed noch verkeerd en het is net zozeer heelheid als elke andere gebeurtenis.

V: Maar waarom doen we dan zo ons best om ervan af te komen?

A: Dat weet ik niet. Illusie bestaat sowieso niet, dus ons best doen om af te komen van de illusie is deel van de illusie. Eenheid geeft niks om een illusie, kent geen illusie.

V: Maar praten we hier niet om ervan af te komen?

A: Nee, dat doen we niet. Dit is geen onderricht. Er is in elk geval van mijn kant geen doel. Dit gebeurt nergens voor. In die zin werkt het ‘ik’ aan een illusoir probleem. Er is noch een ‘ik’ noch een ‘ik’-illusie. Er is alleen wat schijnbaar gebeurt; dat is precies dit en tegelijkertijd valt het niet te kennen. Echter, het is helemaal gelukkig met het zijn wat het is. Alle klachten komen vanuit het illusoire ‘ik’, maar zelfs dat is gelukkig en simpel zichzelf. Niemand maakt zich zorgen over dat ‘ik’, ook is niemand zich van zijn bestaan bewust.

V: Hmm. Dus al mijn zoeken was feitelijk tevergeefs.

A: Oh, ja, er valt niets te krijgen. De hele structuur van ervaren bestaat niet. De eerste bouwsteen – jij – die zoekt binnen de tweede bouwsteen – wat je ervaart – is een gedroomde realiteit. Alle resultaten van dat zoeken zijn evenzeer deel van die gedroomde realiteit. Daarin is geen vervulling te vinden.

V: Maar waar kan ik dan vervulling vinden?

A: Nergens. Je kunt niet vervuld worden. Feitelijk bestaat er niet zoiets als vervulling. Waar je eigenlijk naar op zoek bent is het ervaren van vervulling. Wat je zoekt is een besef van vervulling en precies dat bestaat niet. Het schijnbare ‘ik’ gelooft dat bevrijding de plaats inneemt van de ervaring van onvervuld zijn en van het zoeken, en met het ervaren van vervulling als die gevonden wordt. Het denkt dat de ervaring van aanwezig zijn wordt vervangen door een ervaring van afwezig zijn. Echter, bij bevrijding blijkt de hele structuur van ervaren niet te bestaan, en niet door iets te worden vervangen. Wat overblijft is van nature heel en compleet, nochtans zonder dat het zijn bestaan ervaart. Natuurlijk kan dit, gezien vanuit het perspectief van het schijnbare ‘ik’, niet begrepen worden. Het enige dat het ‘ik’ weet – en alles waar het in bestaat – is het ervaren, en het vervangen is alles waar het een leven lang aan gewerkt heeft. Niettemin hoeft niets te worden begrepen. Dat ‘ik moet het vinden’ is een illusie, wat erop neerkomt dat het gewoon niet waar is. Niets kan of hoeft gevonden te worden.

V: Ja, dat weet ik. Je hebt dat keer op keer gezegd.

A: Ja, en? Waartoe helpt het?

V: Nergens toe eigenlijk.

A: Ja, precies. Het is nog steeds een ‘jij’ dat iets weet.

Om te beginnen bestaat er geen ‘jij’.

V: Hmm.

A: Ja.

V: Kun je toch iets zeggen over die vervulling?

A: Zoals ik zei, wat is of wat schijnbaar gebeurt, is van nature heel en compleet. Het is niet te kennen, maar door zo te zijn is het exact wat het is. We praten niet over een super-realiteit die allesomvattend is of heimelijk in alles doordringt. Het zit niet ergens in verborgen – het is precies dit zonder een tweede, een metarealiteit. Het staat helemaal open. Het is niet een verborgen geheim, het is een open geheim (open secret¹).

V: Ramana zei ‘het’ kennen, is ‘het’ zijn.

A: Dat zou best hetzelfde kunnen zijn als wat ik zojuist zei. Je kan het niet kennen of ervaren. Je bent ‘het’ van nature. Toch zal de zoeker waarschijnlijk dit ‘het zijn’ verdraaien tot iets dat je bewust zou kunnen of moeten doen. ‘Het zijn’ is de natuurlijke realiteit, of liever: alles is al dat. Voor de zoeker zou ‘het zijn’ betekenen ‘het worden en ervaren om het te zijn’. Maar dat is klaarblijkelijk verschillend van ‘het te zijn’. Ja, je bent het, maar zonder een ervaring het te zijn.

1. Verwijzing naar het boek Open Secret van Tony Parsons.

Wat is het ‘ik’?

V: Wat is het ‘ik’ eigenlijk?

A: Op die vraag bestaat geen antwoord, domweg omdat er geen ‘ik’ bestaat. Dus we zouden dan over een illusie praten. Er is geen ‘ik’, geen ziel, geen aanwezig zijn, geen zelfbesef en geen zelfbewustzijn. Is dat niet interessant?

V: Maar waarom leggen zoveel leraren, religies en tradities zoveel nadruk op dat bewustzijn?

A: Oh, gewoon omdat het persoonsgerichte teachings zijn. Het enige dat de persoon doet is zijn bestaan opvijzelen. Het enige dat het ‘ik’ heeft, is zijn bestaan – dat is het enige waaruit het is opgebouwd. En precies dat bestaan moet kunstmatig worden opgepompt met betekenis en grandeur om het waardevol te maken. Het enige dat het ‘ik’ kent is het ‘ik’, dus moet ‘ik’ God zijn. (Gelach). Wat een arrogantie. Een schijnbare arrogantie, vanzelfsprekend.

V: Oh, wow.

A: Iets anders wat deze teachings aantrekkelijk maakt, is dat ze voortdurend en direct de persoon adresseren. Dat is wat de persoon in eerste instantie wil en waar die van geniet: gezien worden, herkend worden als aanwezig en bestaand. Dat is een andere methode om het eigen bestaan te bevestigen. Buiten dat verwijst dit hele gedoe rond bewustzijn naar een andere staat die kennelijk geverifieerd kan worden door persoonlijk onderzoek op basis van persoonlijke ervaring. ‘Ik’ moet domweg onderzoeken en ontdekken dat het eigenlijk zuiver bewustzijn is of ‘besef van zijn’ of iets dergelijks – in elk geval iets dat is, iets dat op een of andere wijze bestaat. ‘Besef van het besef te zijn’ is nog weer een van die ideeën. Weer iets anders dat aantrekkelijk schijnt te zijn, weer een andere belofte. Op de persoon gerichte teachings bieden een staat die redding en bevrediging belooft. Je hoeft alleen maar te leren daarnaartoe te gaan of dat te weten. ‘Jezelf kennen als besef te zijn’, is bijvoorbeeld een van die dingen.

Wat daaraan zo grappig en verbazend is, is dat het volkomen en uiterst illusoir is. Al deze staten en ervaringen ontberen elke realiteit. Het is een gedroomde realiteit – door niemand gedroomd – die geen enkele substantie heeft.

V: Heeft het niet ten minste de realiteit van een droom?

A: Nee. ‘Er is geen “ik”’, betekent feitelijk dat er geen ‘ik’ is. Dus is er ook geen droom van ‘ik’. De aanname dat er een droom is die kan eindigen is al deel van de droom. Er is noch een zinsbegoocheling, noch een droom waaruit ontwaakt moet worden. Dat is allemaal spirituele droom-kletspraat.

V: Maar hoe kan het zo echt aanvoelen om ‘ik’ te zijn?

A: Als het gevoel een ‘ik’ te zijn schijnbaar gebeurt, is het onvermijdelijk. Dan is dat wat er schijnbaar gebeurt en dat is, zouden we kunnen zeggen, realiteit. Maar er is niettemin nog steeds niet iemand daar.

V: Maar hoe kan ik dat bevatten? Hoe kan ik weten dat ik niet echt ben?

A: Dat kan helemaal niet. Je kunt dat noch bevatten noch weten, gewoon omdat er geen ‘je’ is. Wie zou dat moeten doen? Er is niet iemand.

V: Ja, maar soms lijkt het alsof ik wel weet dat er geen ‘ik’ is.

A: Ja, maar wat heeft dat voor zin? Het is nog steeds iemand die iets weet. Het is nog steeds bewustzijn dat zich bewust is van een of andere omstandigheid. Toch is er noch een ‘ik’, noch een weten, noch zijn er echte omstandigheden. Het is nog steeds proberen bewust te worden van iets of proberen iets te weten. Dat is precies de droom.

V: Hmm, lieve help. En ik dacht vooruitgang te boeken.

A: Ja, precies. Je meende vooruitgang te boeken. Wat een grap… (Gelach). Daarom refereer ik aan bevrijding als de dood. Dat is niet het waarnemen van iets. Bevrijding is niet een ontwikkeling naar iets. Het is niet iets worden of zich van iets bewust zijn, wat dat iets ook maar is. Bevrijding is de plotselinge dood van de illusoire ervaring dat iets te zijn dat ‘aanwezig zijn’ ervaart. Er is noch een aanschouwen noch enig ander vereiste nodig. Het is gewoon doodgaan zonder reden, zonder ergens aangekomen te zijn en zonder antwoorden te hebben gekregen. Bevrijding is gewoon zonder reden het einde van dat aanwezig zijn.

V: Pff, dat is nogal wat!

A: Oh, ja, het verschilt zo van wat het schijnbare ‘ik’ denkt. Dat heeft al die ideeën van hooggestemde doelen, heilige idealen en dromen van verheven staten van gelukzaligheid en grandeur. En dan plotseling is alles wat overblijft: dit. Al wat overblijft is zitten in een kamer, ik, jij, deze gedachten, deze gevoelens. En dat is de verrassing: Met de dood gebeurt er niets. Met de dood sterft niets. Niets verandert. Niets wordt iets anders. Het is gewoon ‘dit’ – voor niemand. Daar wordt niets gevonden, wordt nergens gearriveerd, daar bestaat geen realisatie, geen dood en geen ervaring dat iets eindigt. De hele ervaring van aanwezig zijn – ik en mijn leven – blijkt illusoir te zijn. Het heeft nooit bestaan. ‘Ik’ was nooit iets dat gebeurde. Niets werd geboren en niets sterft. Er is daar gewoon niets. Wat rest is dit. Wat rest is wat schijnbaar gebeurt. Niettemin voor niemand.

V: Maar wat is ‘dit’? Is dit nu een illusie of niet? Wie weet dat allemaal?

A: Niemand weet dat. Wie zou in staat zijn dit allemaal te weten? Wie zou überhaupt iets kunnen ervaren? ‘Dit’ is niet iets dat ervaren of gekend wordt. Het is zelfs niet iets dat is. Het is niet-iets voor niet-iemand.

V: Maar dan kan werkelijk niets gekend worden.