Opdracht

Voor Kim

Colofon

Uitgeverij kleine Uil, www.kleineuil.nl

©2023 Tekst Rob Stoker, illustraties Tom Beijering

ISBN boek: 9789493323087

ISBN e-boek: 978949332309

Omslagontwerp: Tom Beijering m.m.v. Riëtte van Zwol

Redactie: Anita Middel

Boekproductie en epub: LINE UP boek en media bv

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoud

Opdracht

Vakantie, de koffer en een vreemd geluid 

Een bijzonder cadeau en een verwarde oma 

Kippen, gezoem en de graafplek 

Het gat, een vreemd luik, en de priem 

Een ondergrondse gang en een geheimzinnig lied 

Rare deuren en een bijzondere ontmoeting 

Dominus, Alchemistus en de opdracht 

Het moeras en een woest dier 

Het slimme plan 

Een ruimterace, een zweefpartij en waarom astronauten nooit huilen 

De kou in, husky’s en harpoenen  

Op sleeptouw, de magische redding  en een oma die meer weet 

Vliegen en gevaarlijke hitte 

Een grot heeft een geheim  

Een rare droom en de nacht in 

Helemaal klem en de kracht van de zilversteen 

De verboden deur en een slecht plan 

Een rivier in de jungle en een moeilijke taal  

Nare plantjes 

Opa wil mee en oma weer in de war 

Opa gaat de mist in en gevaarlijke dieren 

De fakkel van opa  

Een uitgeputte zilversteen 

Een grote teleurstelling 

Veilig thuis en een bijzonder gesprek met oma 

Knopjes en een stille wereld  

Geschiedenis en toekomst 

De nieuwe hut en afscheid  

Een vreemde rit naar huis 

Dank

Vakantie, de koffer en een vreemd geluid 

Olaf was onrustig. Het was vrijdag, hij hoefde nog maar één nachtje te slapen en dan ging het gebeuren. De zomervakantie was begonnen en hij mocht zoals elk jaar een week logeren bij opa en oma.

Toen hij nog kleiner was, verheugde hij zich altijd enorm op deze logeerpartij. Dit jaar was het anders. Hij was natuurlijk weer een jaar ouder, maar niet alleen dat. Oma deed een beetje vreemd de laatste tijd. Ze zei soms gekke dingen en morste vaak met soep.

Af en toe vroeg ze dingen die ze allang wist. 

‘Heb je ook een zusje, Olaf?’

Pfff, domme oma. Dat wist ze best. Ze had vaak met zijn zusje Pien gewandeld en zelfs een trui voor haar gebreid; eentje met een soort draakje erop.

Papa en mama praatten de laatste tijd ook veel over oma. Vooral als ze er niet bij was. Zij snapten haar niet helemaal.

Maar opa was geweldig. Die durfde alles en vertelde mooie verhalen. Hij was soldaat geweest. Als ze bij opa en oma op visite waren, mocht Olaf altijd op zolder snuffelen. Soms vond hij daar bijzondere dingen. In een grote groene zak had hij de laatste keer een schep gevonden. Een schep die je kon opvouwen. 

‘Dat is een pioniersschep, jongen. Die gebruikte ik in de tijd dat ik soldaat was,’ had opa uitgelegd.

Voordat ze waren vertrokken, had hij Olaf de schep gegeven.

‘Die is voor jou. Graaf er maar een diep gat mee, jongen,’ had hij gezegd. Opa zei heel vaak ‘jongen’ tegen Olaf, of ‘jongeman’. 

Mama had een rode koffer ingepakt met spullen voor de logeerpartij. Wel veel sokken, dacht Olaf. Hij was heus niet van plan elke dag andere sokken aan te doen. Het was tenslotte zomer. Zijn moeder had ook knuffel Flut in zijn koffer gestopt. Die hoefde natuurlijk niet mee. Hij was al tien en misschien vond opa het wel gek dat hij nog steeds met Flut sliep. Olaf gaf het versleten diertje een kus op zijn kop en legde hem onder zijn kussen.

Gelukkig was er nog ruimte voor de schep. Die moest mee, want Olaf had een prachtig plan: een diep gat graven achter in de tuin van opa en oma en dan met takken alles afdekken, zodat er een onzichtbare, ondergrondse hut zou ontstaan. 

De tuin was groot, enorm groot. Er stonden kersenbomen in en bessenstruiken. De rode bessen deed oma altijd in de gele vla. Olaf vond dat altijd een beetje zuur, maar dan gooide opa er wat suiker op. Dan was het heerlijk.

Het eerste stuk van de tuin was netjes: mooi gras met struiken en bloemen. Maar helemaal achterin was het echt prachtig wild. Alles groeide daar door elkaar. Het leek wel een oerwoud. Een klein paadje slingerde er doorheen, maar je kon goed zien dat daar niet vaak over gelopen werd. Voor Olaf was dat het mooiste stuk van de tuin. Hij was benieuwd hoe de boomhut er nu uit zou zien. Vorig jaar mocht hij ook logeren en toen had hij samen met opa een boomhut gemaakt. De eerste planken had opa vastgetimmerd op twee grote takken, maar de rest mocht Olaf zelf doen. Met een echte hamer en echte spijkers. De hut had zelfs een dakje. Je kon de ladder waarmee je in de hut kon klimmen met een touw binnenhalen. Dan kon niemand je vinden en niemand kon bij je komen. Het mooiste was om lekker veilig en droog in de hut te zitten als het buiten regende. Gelukkig gebeurde dat een paar keer die zomer. Vanuit de hut kon hij de hele tuin overzien. Opa had hem zelfs een pakketje gebracht. Olaf zag en hoorde hem aankomen. 

‘HALLO… HALLO…, IK BEN DE BEZORGER. IK BEN OP ZOEK NAAR OLAF DE BOOMHUTMAN. HALLO… HALLO…’

Luid roepend was hij de hele tuin doorgelopen. 

‘Hier ben ik, Olaf de Boomhutman,’ had hij teruggeroepen. 

‘Laat het touw maar zakken, jongen, ik heb een pakketje voor je,’ had opa gezegd. 

Samen hadden ze tijdens het bouwen een touw boven aan een tak vastgemaakt. Aan het eind zat een boodschappentas. Zo kon hij gemakkelijk gereedschap en spijkers naar boven krijgen tijdens het bouwen van de hut. Het touw werd daarna alleen nog gebruikt voor andere dingen, zoals pakketjes. 

Olaf weet nog precies hoe blij hij was geweest met dat pakketje. Het rook al lekker voordat hij het had uitgepakt. In folie verpakt zaten twee witte bolletjes met gebakken ei en een opgerolde pannenkoek met stroop; nog warm. Ook had oma er twee blikjes chocolademelk bij gedaan, en een appel. 

Op school dacht hij vaak aan dat moment terug, vooral als hij honger had.

Hij moest nu naar bed, maar keek nog even naar zijn koffer. De schep lag erin. In een krant gewikkeld, want zijn schone kleren mochten niet vies worden, had zijn moeder gezegd. 

Maar de schep, die was belangrijk. Een diep gat zou hij graven. Helemaal achter in de tuin. Dieper dan hij ooit gedaan had. 

Thuis had hij al flink geoefend, maar veel ruimte om te graven was er niet. Bijna overal stonden bloemen en daar was mama heel blij mee. Hij had al een keer mama’s pioenrozen per ongeluk een kopje kleiner gemaakt. Toen ze dat ontdekt had, merkte Olaf pas écht hoe blij ze ermee was geweest. Even had hij gedacht dat zijn moeder ontploffen zou. 

Op de plekken waar hij wel mocht graven, zaten veel wortels in de grond. Daardoor ging het spitten heel moeilijk. Ook kwam zijn zusje Pien elke keer vragen wat hij aan het doen was. Dan stond ze zo dichtbij dat er weer zand terugviel in het gat. Pien snapte nergens wat van, maar ja, ze was dan ook twee jaar jonger. Ze was pas acht. Gelukkig ging zij niet mee logeren. 

De volgende dag bracht papa hem meteen na het ontbijt naar opa en oma. Het was een uurtje rijden ongeveer. 

‘Weet je zeker dat je alles hebt?’ had papa een aantal keren gevraagd. 

Voor Olaf was het allemaal niet zo ingewikkeld. Als hij zijn schep maar had. De rest was niet zo belangrijk. 

‘Ja hoor, alles wat ik nodig heb zit in de koffer,’ had hij telkens geantwoord. 

Rond tien uur kwamen ze aan bij het huis van opa en oma. Het geluid van knerpend grind onder de autobanden herkende Olaf meteen. Om bij het huis te komen, moest je over een lange oprijlaan die helemaal bezaaid was met kleine stenen.

‘Dat grind is tegen de boeven, jongen,’ had opa weleens uitgelegd. ‘Inbrekers houden niet van lawaaiige steentjes onder hun schoenen. Dan hoort iedereen ze al van verre aankomen.’ 

Opa had superslimme ideeën.

‘Ik ga nog even mee naar binnen en dan rijd ik weer terug,’ zei papa en liep met Olafs koffer naar de voordeur. Olaf vond dat een goed plan: als zijn vader weg was, begon de logeerpartij pas echt. 

Terwijl zijn vader de koffer binnenbracht, liep Olaf naar de vijver. Hij moest weten of er nog kikkers in zaten. Vorig jaar telde hij er zeker een stuk of tien. Hij knielde bij de vijver en meteen sprongen er een paar kikkers van de kant. Met zijn hand veegde hij even door het water. Een paar goudvissen schoten weg. Op dat moment hoorde hij een vreemd geluid. Hij voelde het zelfs in zijn hoofd. Een laag zoemend geluid. Even liep er een rilling over zijn rug. 

Een bijzonder cadeau en een verwarde oma 

‘Aha, je hebt de vijver al gevonden, jongeman?’

Olaf herkende meteen opa’s stem. Samen met zijn vader kwamen ze hem tegemoet. 

‘Ja opa, en gelukkig zijn de kikkers er nog.’ Hij deed net of er niets aan de hand was, maar dat vreemde geluid hield hem nog steeds bezig. 

‘Nou en of,’ antwoordde opa, ‘en dit jaar nog meer dan vorig jaar.’ 

Papa kwam op Olaf af en gaf hem een dikke knuffel. ‘Nou lieverd, veel plezier maken de komende week. En lief zijn voor de oudjes, hè?’ 

In de auto had papa hem een paar dingen uitgelegd over oma. Hij had ook een moeilijk woord genoemd. Iets met ‘heimer’. De rest van het woord wist Olaf niet meer. Oma vergat vaak dingen. Ook namen kon ze moeilijk onthouden, dus Olaf moest maar niet schrikken als oma hem ineens Wilfried of Casper zou noemen, had papa gezegd.

Papa nam plaats achter het stuur en startte de auto. Hij toeterde nog twee keer en reed weg terwijl hij zwaaide door het open raampje. 

‘Kom maar jongen, dan gaan we naar binnen,’ zei opa en hij sloeg zijn arm om Olafs schouder. 

Naast de voordeur stonden nog steeds de houten ganzen, aan elke kant één. Die had opa zelf uitgezaagd en geverfd. Dat wilde oma graag. 

Via de keuken kwamen ze in de kamer waar oma uit het raam stond te kijken.

‘Kijk eens wie we hier hebben, Ansje,’ zei opa.

Olaf had het altijd een beetje gek gevonden. Ze was toch best oud, waarom noemde hij haar dan Ansje? Maar oma scheen er geen moeite mee te hebben. 

Ze draaide zich om, keek Olaf aan en glimlachte. 

‘Aha, de krantenjongen, is het jaar nu alweer voorbij? Ik zal even wat geld pakken, ogenblikje.’ 

Ze wilde al weglopen naar de kast waar haar portemonnee altijd lag. 

‘Nee Ansje,’ zei opa, ‘dit is niet de krantenbezorger en het jaar is nog lang niet voorbij. Het is zomer! Kijk nog eens goed. Frank heeft net zijn zoon Olaf gebracht. Die komt een weekje logeren.’ 

‘Was Frank hier dan? Waarom heeft die niet even gedag gezegd? Nou ja, geeft ook niet. Ach ja, Olaf, nu zie ik het. Och, wat leuk dat je bij ons komt. En wat een verrassing ook. Ik zal meteen even een kop soep voor je warm maken, want je hebt vast wel zin in iets warms.’ Ze liep meteen naar de keuken. 

Olaf wist niet wat hij moest zeggen. Nu eten? Hij had nog gegeten voordat papa hem had weggebracht. Hij keek naar opa. Die gaf hem een knipoog en lachte een beetje.

‘Het went wel hoor, jongen, ze is nog steeds een lieve vrouw. Maak je daar maar geen zorgen over.’

Hij streek Olaf door zijn blonde haar en liep zijn vrouw achterna de keuken in. Olaf hoorde hem rustig tegen haar praten.

‘Het is nog vroeg, Ansje. Ik ga eerst even met je kleinzoon naar zijn logeerkamer. Daarna ga ik hem de tuin laten zien. Laten we om een uur of twaalf een soepje gaan eten. Is dat geen goed idee?’ 

Opa kwam terug en pakte Olafs koffer. Met een knikje gaf hij Olaf een teken hem te volgen. Ze liepen samen de trap op. Olaf wist zeker dat hij dezelfde kamer zou krijgen als altijd. Dat was fijn. De grote kamer aan de achterkant van het huis, met uitzicht op de diepe tuin. Het mooiste aan deze kamer was het balkon. Elke ochtend zaten daar merels die hem vertelden dat de dag kon beginnen. En als je goed keek, kon je vanaf het balkon de boomhut zien. 

‘Ik denk dat je ook even onder je kussen moet kijken,’ zei opa. ‘Oma heeft een cadeautje voor je gekocht.’ 

Olaf keek hem verbaasd aan. ‘Maar ze wist toch niet dat ik kwam? Ze zei net nog dat het een verrassing was om mij te zien.’ 

Opa ging op het bed zitten en tikte met zijn hand op de plek naast zich. Olaf ging naast hem zitten. 

‘Kijk jongen, het is best een beetje ingewikkeld. Een tijd geleden is het allemaal begonnen. Oma vergiste zich steeds vaker en kon simpele dingen niet goed meer onthouden. Zonder een boodschappenlijstje kon ze niet eens meer naar de winkel. Ik heb ook het idee dat er steeds meer akelige dingen bij komen. Soms herkent ze mij zelfs niet eens.’ 

Terwijl opa dat zei, staarde hij verdrietig voor zich uit. Het werd doodstil in de slaapkamer. 

‘Ze weet ook niet meer hoe de afstandsbediening van de tv werkt; als we hem al kunnen vinden,’ ging hij lachend verder. ‘Soms wil ze tijdens een programma het geluid uitzetten, omdat ze dingen hoort, zegt ze.’ 

‘Wat hoort ze dan?’ vroeg Olaf. 

‘Ja, weet ik veel, een soort zoemgeluid of zo. Nou, ik hoor nooit wat. Ze wil op zo’n moment per se het geluid afzetten, maar ze kan dan het hele ding niet vinden natuurlijk. Ze kan bepaalde spulletjes zo goed opruimen dat ze zelf niet meer weet waar ze ze heeft neergelegd. En ze gebruikt erg vreemde plekken om iets op te bergen. Laatst vond ik mijn laarzen terug in de vrieskist, tussen de bevroren vissticks,’ zei opa vrolijk. 

Opa lachte gelukkig weer, dacht Olaf. Maar oma hoorde het zoemen dus ook. Dat was bijzonder. 

‘Maar geloof me jongen, oma wist heus wel dat je kwam hoor. Daarom wilde ze per se een welkomstcadeautje voor je kopen op de markt vorige week. Het ligt onder je kussen, kijk maar.’ 

Olaf sprong van het bed en liep om opa heen. Hij tilde de sprei op en voelde met zijn hand onder het kussen. Daar vond hij het: een klein pakje in bruin papier. Het woog best zwaar voor zoiets kleins. Hij hield van zware cadeautjes. Hij had een hekel aan lichte cadeaus, helemaal als ze zacht aanvoelden. Dan was het bijna altijd iets nuttigs, zoals sokken, een pyjama of een trui. Olaf begreep ook niet zo goed dat oude mensen wél vaak gelukkig werden van zachte cadeaus. 

‘Maak maar open,’ zei opa een beetje trots.

Olaf beet met zijn tanden het plakband stuk en trok het papier los. Vol ongeloof bekeek hij het cadeau: een rood zakmes. Hij had ze vaak in winkels zien liggen. Hij had zelfs zo’n mes gevraagd voor zijn verjaardag vorig jaar, maar niet gekregen.

‘Oh opa, dit is… dit is zo prachtig,’ stamelde hij. ‘Maar…’ 

Hij kon even niets meer zeggen. 

‘Wat maar?’ vroeg opa. 

‘Nou, ik wilde dit altijd al zo graag, maar mama vond het niks. Ik weet niet of mama hier zo blij mee is.’ 

‘Nou dat is niet zo erg hoor,’ zei opa. ‘Laten we eens flink om ons heen kijken om te zien waar mama nu is.’ 

Olaf begon te lachen.

‘Dit is gewoon ons geheim,’ ging opa verder. ‘Het was oma’s idee en we kunnen het mes ook hier verstoppen als je over een week weer naar huis gaat. En mocht mama er ooit achter komen, dan leggen we gewoon uit dat het oma’s idee was. Dan liegen we lekker niet.’ 

Olaf haalde opgelucht adem en begon het mes te onderzoeken. Het ging nog wat stroef, maar na een paar minuten had hij alles eruit gehaald: een groot mes, een klein mesje, een soort haaienbekje, een kurkentrekker, een kleine priem met een scherpe punt, een soort zaagje en een schaartje. Opa ging gelijk een aantal dingen uitleggen die Olaf nog niet wist. Je kon er bijvoorbeeld schroeven mee losdraaien. En dan was er nog het geheime dingetje: aan de zijkant zat een metalen stukje en als je daarop drukte, sprong er een pincet naar buiten. Olaf kon zo gauw niet verzinnen waar hij een pincet voor nodig zou hebben. Zijn moeder trok wel eens haren uit haar wenkbrauwen met een pincet en huilde daarna altijd een beetje. Zo leek het in ieder geval. Dus nee, een pincet was een zinloos ding, maar het idee dat het erin zat, vond hij geweldig. 

‘Ik ben er heel erg blij mee, opa.’ 

‘Dat dacht je oma ook al, ga haar maar vlug bedanken.’ 

Olaf rende met het mes in zijn hand de trap af en liep de kamer in. Oma stond weer voor het raam. Zou ze ook vergeten zijn dat ze dit voor hem had gekocht, vroeg Olaf zich af. 

‘Oma, ik heb het cadeau gevonden onder mijn kussen,’ zei hij voorzichtig. 

Ze draaide zich om en keek hem ernstig aan.

‘Lieve jongen, ik hoop dat je er blij mee bent. Maar je moet me beloven er alleen goeie dingen mee te doen. En wees er voorzichtig mee, want je kunt jezelf flink bezeren met zo’n mes. Ik denk dat je het deze week erg nodig zult hebben.’ 

Olaf was blij dat oma dit keer precies wist waar het over ging. Hij vroeg zich wel af wat ze met dat laatste zinnetje bedoelde. 

Hij liep op haar af, gaf een dikke knuffel en zei: ‘Dat beloof ik.’

Olaf kon op dat moment nog niet weten dat dit mes nog heel belangrijk zou worden. 

Kippen, gezoem en de graafplek 

Na de soep – alleen oma kon zulke lekkere soep maken – ging Olaf met opa de tuin in. Trots liet die hem de bessenstruiken en de moestuin zien. Olaf vond dit niet zo interessant, maar merkte wel dat opa er veel werk aan had besteed.

‘Wow opa, is dat sla?’ vroeg hij beleefd. Eigenlijk herkende hij van alle plantjes alleen de maggiplant, omdat hij die weleens mocht plukken voor de soep. Daarna roken zijn vingers altijd zo lekker. 

Opa keek hem lachend aan.

‘Ik weet heus wel dat dit niet erg spannend is voor jou, jongen. Loop maar vlug mee; het volgende zal je vast interesseren.’ 

Ze liepen verder de tuin in en Olaf hoorde ze al van een afstand: kippen. 

‘Oh, heb je echte kippen?’ 

Opa zei niets en liep verder. Naast de kersenbomen had hij een prachtig kippenhok gebouwd met een grote ren. Hierin liepen een stuk of acht dikke kippen rond.

‘Kijk,’ zei opa, ‘met dit grendeltje open je het nachthok en kun je de eieren pakken.’ 

Hij deed het een keer voor en Olaf zag meteen vier eieren liggen in het zachte stro.

‘Ik stel voor dat jij de komende week de eieren uit het hok haalt, jongen. Het zou ook fijn zijn als jij ze dan gelijk even voert, dat scheelt mij weer een hoop werk.’ 

Olaf vond het prachtig. Hij wilde meteen de vier eieren eruit halen, maar opa hield hem tegen. 

‘Weet je wat, ga jij nu maar de tuin verder verkennen. Dan breng ik de eieren naar binnen. Heb je nog plannen met de boomhut?’ 

Olaf vertelde hem zijn nieuwe plan voor de ondergrondse hut: eerst een diep gat graven achter in de tuin, met de pioniersschep.

Opa reageerde even niet en keek peinzend voor zich uit. Even was Olaf bang dat opa zijn plan niet zou goedkeuren. 

‘Of mag ik niet graven in jouw tuin, opa?’ 

‘Nee-nee, geen enkel probleem. Het is zelfs een heel goed idee, jongen. Oma heeft het de laatste tijd ook vaak over een diep gat in de tuin, vandaar dat ik even stil was. Ik denk dat je deze middag maar moet gebruiken voor het zoeken naar een goeie plek. Niet te dicht bij de bomen, want dan kom je veel wortels tegen. Ik neem aan dat het een geheim gat gaat worden, toch? Dus is het belangrijk dat de plek niet gemakkelijk te ontdekken is. Ik ga oma naar bed brengen, die moet elke middag even slapen. Veel succes met zoeken, jongeman.’ 

Hij streek nog even door Olafs haar, haalde de eieren uit het hok en liep terug naar huis. 

Olaf liep dieper de tuin in. Hoe verder hij liep, hoe zachter het getok van de kippen klonk. De tuin werd steeds minder een tuin: wilde struiken, laaghangende takken en veel onkruid. Je kon goed zien dat opa aan dit laatste deel van de tuin geen aandacht besteedde. Voor Olaf was dit het mooiste stuk. Na even zoeken vond hij het kronkelige paadje dat naar zijn oude boomhut leidde. De hut was er nog, maar zag er niet zo mooi meer uit. De planken waren groen uitgeslagen en het touw van de ophaalladder zag er een beetje vies uit. Misschien als zijn gat klaar was, kon hij de boomhut nog wel iets opknappen, bedacht hij. Eerst een goeie plek vinden voor zijn nieuwe plan. Hij liep verder de dichtbegroeide tuin in. Het was hier heel stil. Hij hoorde geen auto’s meer, geen kippen, alleen de wind en het gefladder van vogels die opvlogen. Olaf liep nog iets verder. Bomen waren hier niet meer. Hij keek achterom om te kijken of er nog iets van het huis te zien was. Niets, alleen struiken, hoge struiken. 

Hij bleef staan en luisterde goed. Vreemd, hij hoorde zelfs geen vogels meer. Voor het eerst merkte Olaf dat hij een beetje bang werd. Moest hij toch een stukje teruggaan, iets dichter bij het huis en daar een graafplek zoeken? Hij voelde in zijn zak. Het zakmes had hij bij zich. Toch voelde het niet helemaal goed hier. Als hij terug zou gaan, zou opa hem misschien een lafaard vinden. Nee onzin, opa was geweldig. Die zou hem wel begrijpen. 