In deze reeks verschenen ook

1. | De psychedelische sixties – 56 Amerikaanse bandjes, Wiebren Rijkeboer
2. | Americana outlaws – 50 singer-songwriters uit de seventies, Wiebren Rijkeboer
3. | Avonturiers van de Nederpop – Veertig jaar eigenzinnige Nederlandse popmuziek, Edwin Hofman
4. | Power in the darkness – Britse postpunk en new wave, Wiebren Rijkeboer
5. | Rootsrock – 53 singer-songwriters in de periode 1980 – 2000 die rocken, Wiebren Rijkeboer

Colofon

©2024 Edwin Hofman

Uitgeverij kleine Uil, Groningen, www.kleineuil.nl

Muziekreeks 6

ISBN 9789493323278
ISBN ebook 9789493323285

Auteursportret: Alfred Oosterman
Omslagontwerp: 247design
Redactie: Minke Sikkema
Boekproductie en ePub: LINE UP boek en media bv

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoud

Reeks

Voorwoord

Hans Vandenburg

Erwin Blom (Eton Crop)

Marc de Reus (Div)

David Fagan (Rats on Rafts)

Truus de Groot

Josh Haijer

Erik de Jong (Spinvis)

Arjen de Vreede (DJ DNA)

Dirk Polak

Chantal Acda

Willem Smit

Jan ten Boom

Berend Dubbe

Fotoverantwoording

Voorwoord

Vrijdenkers in muziek is een bundeling van dertien levendige gesprekken die ik in 2022 en 2023 had met boegbeelden uit de ‘alternatieve Nederpop’. Inspirerende, persoonlijke en flink uiteenlopende verhalen van muzikanten die weer op een heel andere manier een beeld geven van de alternatieve Nederpop vanaf, pakweg, 1980. Uiteenlopend van Hans Vandenburg, die met Gruppo Sportivo natuurlijk eind jaren zeventig al naam maakte, tot Willem Smit, die muzikaal actief werd in de jaren tien van de nieuwe eeuw, om met Personal Trainer in 2022 definitief door te breken. Essentieel in het verspreiden van prikkelende, alternatieve popmuziek zijn natuurlijk ook labeleigenaren en boekers, vandaar dat ik ook Josh Haijer en Jan ten Boom opzocht. Zij zijn niet alleen aanjagers en drijvende krachten maar ook schatbewaarders binnen de alternatievere Nederpop.

Net als mijn eerdere bundel, Avonturiers van de Nederpop, is dit boek dus weer breed opgezet, al is het vanzelfsprekend niet mijn idee geweest een soort canon te brengen. Persoonlijke voorkeuren van de auteur speelden natuurlijk een flinke rol bij het opzetten van de bundel. Daarmee ligt de nadruk op muzikanten die in de jaren tachtig en negentig of het begin van deze eeuw naam maakten, de jaren waarin ikzelf de meeste muzikale ontdekkingen deed. Vrijgevochten muzikanten die je kunt plaatsen tussen de underground en de mainstream. Vrijdenkers met een inspirerend en prikkelend verleden die nog steeds actief zijn. Muzikanten die in Nederland (en België) zeker bekendheid genieten, maar die in de landelijke media vaak niet veel ruimte (meer) krijgen, terwijl ze dat op grond van hun muziek wel degelijk verdienen.

Noem de muzikanten avonturiers, noem ze vrijdenkers, het zijn in ieder geval muzikanten die de Nederlandse pop, rock, hiphop en elektronische muziek hebben verrijkt met hun avontuur, creativiteit en lef.

Hans Vandenburg

Hans Vandenburg trok met Gruppo Sportivo eind jaren zeventig als een uiterst vermakelijke en vakkundig poprockende wervelwind langs de Nederlandse podia en media. De albums 10 Mistakes en Back to 78 werden onvervalste Nederpopklassiekers. Singles als ‘Beep Beep Love’, ‘Rock ’n Roll’, ‘Hey Girl’ en ‘Disco Really Made It’ eveneens. Na die bruisende beginjaren heeft Gruppo Sportivo nog vele memorabele titels aan de unieke, kleurrijke discografie toegevoegd. Vanaf de jaren tachtig wenkte het buitenland meer en meer, al zat Engeland er in de late jaren zeventig al bovenop. Hans Vandenburg deed door de jaren heen nog veel vaker van zich spreken, onder meer met The Buddy Odor Stop, als Dierenpark en onder eigen naam. De steekwoorden bleven altijd: pakkend, gevat, poppy, dwars, humoristisch, eigenzinnig en creatief. Sinds het album Great (2018) is Gruppo Sportivo weer regelmatig op de Nederlandse podia te zien. Hans Vandenburg trekt met Max Mollinger (drums), Peter Calicher (toetsen), Lies Schilp (zang), Inge Bonthond (zang) en Tim Barning (bas) langs volle zalen van formaat.

Gruppo Sportivo breekt in 1978 niet alleen in Nederland door. Engeland toont al snel belangstelling en ook Duitsland wenkt later. Gruppo Sportivo maakt in korte tijd grote stappen, met belangrijke tv-optredens en flinke liveshows over de grens. Ga er maar aanstaan.

We speelden in Engeland op tv bij The Old Grey Whistle Test en nog een paar programma’s. We hebben ook op het Reading Festival gespeeld. Je hebt een soort jeugdige overmoed, dat soort dingen doe je dan gewoon. Op Reading ging mijn versterker stuk en dat was een veld van twintig-, dertigduizend mensen. Als je ziet wat we op Rockpalast deden, was het ook gewoon: what the fuck. Nu ben ik voor sommige dingen meer zenuwachtig dan toen. Ik ga dan denken: met ouderdom krijg je misschien een soort knijpende hersenen of zo. Voor sommige dingen ben je dan nerveuzer dan nodig is.

Als Nederland na 1979 minder belangstelling voor Gruppo Sportivo begint te tonen, neemt het buitenland het meer en meer over. Over de grens zijn het dan ook vooral de albums van begin jaren tachtig die scoren.

We hebben in de jaren tachtig veel in het buitenland gespeeld, in Duitsland, Spanje, Italië, Zweden, Noorwegen. En Engeland natuurlijk. Copy Copy, Pop! Goes the Brain en Design Moderne zijn vooral de bekende platen over de grens. En Buddy Odor natuurlijk! In Duitsland liep ik over straat en riepen ze: ‘Hey, Buddy Odor!’ Dat had ik in Nederland niet. Maar in Duitsland en Spanje kenden ze toen 10 Mistakes en Back to 78 dus weer niet.

Ons ‘tourland’ was wel Engeland, qua belangrijke optredens. Qua toeren en sfeer en alles bij elkaar was Spanje voor ons wel het beste land. We gingen altijd met een busje en hebben daar hele stukken gereden. Die tijden daar sluiten heel mooi aan bij het leven van muzikanten on the road. Soms moest je gelijk het podium op en dat vind ik het prettigste. In Spanje was dat ideaal: je neemt wat tapas voordat je gaat spelen en na afloop ga je in een goed restaurant met witgedekte tafels zitten eten ’s avonds laat. Dat kan daar, dat is de cultuur. En daarna kon je ’s nachts nog naar een club.

We konden dus doorrollen in het buitenland. Dat betekende alleen wel dat je in Nederland dan bijna helemaal verdwenen was, behalve als je dan af en toe weer eens gedraaid werd. In Duitsland speelden we dus bij Rockpalast, in 1982. Dat is ooit gefilmd. Herman Brood heeft zelfs een elpee Live at Rockpalast, daar is gewoon een plaat van geperst. Dat hadden wij ook moeten doen ... We hebben dat optreden wel online gezet. Er is ook een heel leuke documentaire over Gruppo Sportivo in Italië, Musica Pop. Die film werd door het onafhankelijke film- en videocollectief Meatball gemaakt maar werd destijds geweigerd en is dus niet uitgezonden. Dan verdwijnt het in het niks. Dus die hebben we ook zelf online gezet.

De succesformatie van eind jaren zeventig bestaat uit Hans Vandenburg, Max Mollinger, Peter Calicher, Meike Touw, Josee van Iersel en Eric Wehrmeijer. De levensloop van Gruppo Sportivo is niet alleen lang, maar kent ook verschillende bezettingen en stijlen.

We hebben eigenlijk drie carrières gehad. De eerste was met het Kijkhuis in Den Haag en de muziek die we daar toen speelden. Wij maakten voor Meatball instrumentale stukken. Muziek die je hoorde op de achtergrond bij films over bijvoorbeeld woningnood, antiraketdemonstraties en de Schilderswijk, waar gasten uit die wijk zelf in acteerden. De muziek had een beetje dat ‘Little Feat-achtige’. ‘Cruisin’’, van het album Great, komt van een instrumentale track uit die tijd, daar heb ik later zang bij gezet.

Je hebt ook nog de periode als jongensbandje, met albums als Pop! Goes the Brain (1981) en Design Moderne (1982). Daar hebben we mee getoerd. In Duitsland kennen ze ons helemaal niet met dames. Als we daar dames meenemen, zeggen ze: ‘Huh?! Hebben jullie ineens zangeressen of zo?’ In Nederland zijn we juist bekend geworden met de bezetting met Meike en Josee. Dat zijn dus drie verschillende periodes.

Vele releases en omzwervingen verder is de songschrijver/muzikant Hans Vandenburg nog lang niet uitverteld en uitgespeeld. Het album Great vormt in 2018 achteraf gezien het begin van een aantal opmerkelijk vitale Gruppo-jaren, al brengt Vandenburg tussendoor, in 2020, nog wel even de fijne soloplaat Posthumourly uit, inclusief een uitbundig vormgegeven fanzine en een flexidisc. Achter de schermen is het echter wel buffelen.

Great was uitgebracht via crowdfunding. Als het een beetje kunstzinnig is, gaat het tegenwoordig via crowdfunding. Je fans die daaraan bijdragen, moeten natuurlijk ook beloond worden. Voor een tientje krijg je bijvoorbeeld een ansichtkaart. Sommigen hebben 500 euro gestort of het geld voor een privéoptreden in Drenthe betaald. Ons album Topless 16 (2004) was destijds gesponsord door één man. Die heeft de hele productie en alles betaald. Die vond ons erg leuk en die had geld: ‘Maak die plaat maar.’ Als je niet veel verkoopt, heb je artistieke vrijheid.

Het idee met Posthumourly was: voordat je doodgaat je laatste plaat uitbrengen. Want ik wil er zelf wel bij zijn, ja. Als je de pijp uit bent, gaan andere mensen dat misschien samenstellen. Dan ben je er niet bij en dan was je het er waarschijnlijk niet mee eens geweest. Posthumourly mogen ze gewoon heruitgeven als het zover is. Ik zie ook bekende muzikanten van vroeger die doodgaan en waarvoor je als fan geld kunt storten omdat ze de kist niet kunnen betalen. De meeste van die mensen zijn arm gestorven.

Er is constant twijfel. Waarom zou je weer moeite doen een plaat te maken? Je moet er heel veel werk voor verzetten en je verdient er niet veel mee. Maar het is gewoon leuk om teksten en vinyl te maken. Het hele verhaal dat erbij komt kijken met de hoes, dat hele gebeuren.

Op Great staat het nummer ‘Over the Hill’: ik heb mijn best gedaan, iedereen kan ernaar luisteren en ermee doen wat-ie wil. Maar dit was het. Ze vragen me soms: ‘Waarom doe je geen covers?’ Maar ik heb al covers gedaan. Op Dierenpark en mijn eigen platen. Alleen niemand kent Swell of The Posies. Ik heb ook een heel mooi nummer van Low gecoverd in het Nederlands.

Humor, woordspelingen en doordenkers, het komt vaak terug bij Hans Vandenburg, die altijd wat te zeggen heeft.

Ik maak grappen altijd zodanig dat het voor Engelsen ook wat betekent. Heavy shag is gewoon flink neuken, van bil gaan én zware shag. ‘She said: “Your nose is running, honey.” I said: “Sorry, but it’s not.”’ Of: Rock Now, Roll Later. In Engeland vinden ze het leuk dat je met Engelse teksten komt. Daar zeggen ze ook dat je klinkt alsof je uit een bepaalde streek in Engeland komt, alsof je een soort dialect spreekt.

Koot en Bie, daar zijn we natuurlijk fan van. Ik houd van woordspelingen, ook bij John Cleese bijvoorbeeld … Een beetje jennen ... Dat is zwaar genieten. Een hoop mensen zien ons meer als grapjassen, ‘die band met humor’. We zijn een grappige band: ik zeg van alles, mensen vinden het hartstikke leuk. Daardoor wordt het door sommigen ook wel gezien als minder professioneel, minder dramatisch. Je wordt in een hokje geplaatst: ‘een band met humor’. Er zijn geen drugs, we vallen niet om van de drank ... Inderdaad, er hangt geen drama aan. Dat zit er bij ons niet in.

De liefde voor muziek, het kloppende muziekhart en de inspiratie. Van voormalig stadgenoot en Gruppo-producer Robert Jan Stips (onder andere Supersister en Nits) tot Captain Beefheart. En meer.

Robert Jan was niet voor niks zo gecharmeerd van ons. Hij zat zelf ook een beetje in die grappige hoek. Hij is een van die Nederlandse muzikanten die écht muziek maakt, waar nooit iets mee is. Die staat niet in de bladen en zit niet bij RTL Boulevard. Een unieke muzikant. Robert Jan is natuurlijk opgegroeid met die Engelse progrock van Soft Machine. Je hebt er al zo weinig in Nederland die dat een beetje geadopteerd hebben. Het Supersister Projekt zit natuurlijk in die hoek. Het is gewoon leuk.

Frank Zappa was ooit al vroeg bij de VPRO op tv. Ik houd vooral van die eerste platen (We’re Only in It for the Money, Freak Out), qua onderwerpen en grappen. Does Humor Belong in Music? Zappa heeft ook zó veel willen vertellen. Die zat ook nooit stil. Ik heb het altijd over Zappa, maar ik ben eigenlijk een Beefheart-fan. Hij heeft fantastische platen gemaakt, naar Clear Spot kan iedereen luisteren. Trout Mask Replica is niet te doen voor de gewone luisteraar. Safe As Milk was erg goed. Ik ben ooit uitgenodigd bij Frits Spits op de radio. Ik mocht muziek meenemen die ik heel mooi vond en heb Captain Beefheart meegenomen. Hij zette de muziek uit en zei: ‘Dat kan ik mijn luisteraars niet aandoen.’ Ik vond dat wel een unieke gebeurtenis: ik mocht meenemen wat ik mooi vond en vervolgens houdt het op, want dat is dan te erg. Dat is eigenlijk wel grappig. Ik moet daar wel om lachen.

Joe Jackson? Die eerste plaat van Joe Jackson is een van de inspiraties voor Buddy Odor. Zulke puntige, goede liedjes. Elvis Costello, dat image van die man … This Year’s Model, alleen maar goede nummers. Talking Heads hebben ons beïnvloed. The B-52’s ook. De oorspronkelijke gitarist, Ricky Wilson, was bijzonder. Die had de middelste twee snaren uit zijn gitaar gelaten. Hij speelde op de onderste twee en de bovenste twee snaren. Die oude B-52’s-sound komt vooral door hem. Ik ben naar Paradiso gegaan toen The B-52’s daar speelden. Een te gekke zangeres, Kate Pearson. Daar werd je verliefd op. De dames bleven na afloop in de kleedkamer, die heb ik niet meer gezien. Die zanger/prater van de band was totaal niet in mij geïnteresseerd, die was alleen maar over mijn schouder heen naar andere mannen aan het kijken.

De carrière van Gruppo Sportivo bestrijkt natuurlijk veel meer dan de eerste successen van eind jaren zeventig, dat mag nu wel bekend zijn. Daarom: een greep in de grabbelton van het minder voor de hand liggende.

Het album Copy Copy (1980) hebben we opgenomen in de Rockfield Studios in Engeland. We hebben Bette Bright (Engelse zangeres van onder meer Deaf School) voor die plaat gevraagd, de vrouw van de zanger van Madness (Suggs). Dave Edmunds kwam tijdens de opnamen af en toe langs op zijn paard. In die studio heb ik ook Peter Gabriel ontmoet. Die zat daar ook te werken. In de studio naast ons waren Simple Minds hun album aan het opnemen. We hadden een gesprek met hun roadmanagers en dat kwam op een gegeven moment uit op de grap dat zij simpele muziek maakten, dat dat aan de naam van de band al af te lezen was … Toen waren ze nogal beledigd. Toen we later weggingen uit de studio hebben ze onze auto bekogeld met eieren! Dus dat is ongeveer mijn handtekening die ik daar gezet heb.

‘The Opposite’ (de mooie opener van het album Sucker of the Century uit 1989) … Eigenlijk had de hele plaat zo moeten zijn: de kleur en klank van dát nummer. We hebben een aantal albums die we eigenlijk nog eens zouden moeten remixen, dat zou wel mooi zijn.

Het nummer ‘Groovin’’ (van de soloplaat Dig It Yourself uit 2015) heb ik met Herman Brood geschreven. Hij de tekst, ik de muziek. Herman had ’m ook ingezongen. Ik heb zelfs nog een opname met hem gemaakt, maar die is kwijt, de studio heeft ’m zoekgemaakt. Er is ook nog een instrumentale versie. Die is heel anders. Je hebt nu de versie van Herman met de Wild Romance en die van mij, op Dig It Yourself.

‘No XQ’s’ (van Dig It Yourself). Ik heb daar fonetisch ingezongen en vervolgens mijn eigen fonetische zang vertaald naar de tekst. Als je er nu naar luistert en je pakt de tekst erbij, dan hoor je dat ook, dan hoor je een liedje met tekst. Dan denk je: verrek, zingt-ie dát?! Dat doet eigenlijk niemand, dat soort grappen vind ik leuk om te doen.

‘She Was Pretty (Normal Then)’ (single, 1991). Dat was in een rustige periode. Ik had ’m geschreven als solonummer, ‘She Was Pretty’. Van Records in Den Haag wilde ’m wel uitbrengen, maar dan als Gruppo Sportivo. Zo zijn we bij Van Records gekomen en daar hebben we nog meer platen uitgebracht, waaronder een live theaterplaat, Young & Out, het akoestische Sing en mijn soloplaat Commercial Break. ‘She Was Pretty (Normal Then)’ werd ook nog de single van de week of zoiets, die werd de hele week op de radio gedraaid. Dus die is redelijk succesvol geweest. We hebben ook getoerd in die periode, ook weer in Duitsland.

Inmiddels is er in 2011 al een biografie met cd verschenen over Hans Vandenburg: Hans Vandenburg en het geheim van het succes. Aan een nieuwe biografie wordt gewerkt. Ideeën blijven opborrelen.

Ik heb in de kantlijn meegeschreven aan die biografie. De schrijvers, Henkes en Bindervoet, zijn briljante gasten. Ze hebben ook die vertalingen van die boeken over Dylan en The Beatles gedaan. Ik wil graag nog een biografie in romanvorm, zoals Ray Davies dat gedaan heeft met X-Ray. In zo’n biografie kom ik dan al mijn pseudoniemen tegen. Schrijvers zeggen wel tegen mij: ‘Waarom schrijf je het niet zelf?’ Het is misschien ook wel het best als ik het zelf schrijf. Aan de andere kant: als ik dat zou doen, dan schrijf ik het misschien weer veel te veel vanuit mezelf. Het is ook wel mooi als juist een ander daarnaar kijkt, anders wordt het misschien zo’n eenlingendingetje. Ik heb wel tien pseudoniemen en die moeten allemaal in het boek voorkomen. Soms hebben anderen juist heel goede invalshoeken om die figuren op te tekenen.

Zo’n nieuwe biografie gaat lang duren. Er komt natuurlijk ook nog een album van Gruppo en dan nog een soloplaat. Het lijkt me leuk om daar weer een heel pakket van te maken. Je zou aan de biografie ook een elpee kunnen koppelen. Ik heb ooit al een album op cassette uitgegeven. En ook nog een kinderalbum, ja: Ok iPad. Dat kon je downloaden. En Posthumourly, met dat fanzine en die flexidisc, heb ik bij elkaar gesprokkeld. Bij de fabriek moest het apart worden ingestoken.

Het is eigenlijk niet te betalen, je hebt er allemaal het geld niet voor, maar ik heb allemaal ideeën. Ik denk overal over door. Het is de rode lijn door onze hele carrière: hoezen en concepten. Het is een beetje ouderwets, of zelfs a-commercieel, maar voor mij is het een meerwaarde. Vroeger, als het vinyl uitkwam, was je ook benieuwd: hoe ziet het eruit?

Anno nu gaat het Gruppo Sportivo vooral live in eigen land weer voor de wind. Was de tournee rond het album Great al erg geslaagd, de opvallend getitelde Spotify-tournees van 2022, 2023 (The Spotify Tour en The Spotify Tour – REFRESHED) zijn nóg succesvoller. Het zorgt ervoor dat Gruppo Sportivo de triomftocht langs de Nederlandse podia doortrekt in 2024: Let’s Age On Stage!

Ik denk dat Spotify – REFRESHED onze succesvolste Nederlandse tour ooit is geweest. De vorige tour (2022) was al succesvol en dan zou je normaal een plaat gaan ontwikkelen en dan in september of eind van dat jaar met die plaat komen. We waren net klaar met die toer en ik dacht: waarom gaan we niet gelijk in de lente van 2023 een vervolg op die toer doen? Je wordt een stuk ouder, je ziet mensen om je heen omvallen. We doen het rustig aan, maar misschien moeten we de tour toch eerder doen, elke keer kan de laatste keer zijn. Het is hetzelfde als bij Golden Earring. Als er een van de kern omvalt of niet meer kan spelen, is het maar de vraag of je doorgaat. Dan is het eigenlijk gewoon klaar. We zijn vrijwel allemaal ouwe lullen en we vinden het leuk om in het clubcircuit te staan. Met de tweede tour zaten er ineens grote zalen bij. Het livecircuit hebben we opgebouwd en daar hebben we onszelf bewezen. Daar staan mensen die alle grappen en humor kennen en waarderen. Bij elke tour of plaat proberen we iets te verzinnen. Dus nu is het: Let’s Age On Stage!

Spotify – REFRESHED eindigde in stijl: drie optredens in drie dagen. Van Oss naar Kampen naar Utrecht, waar de band in een uitverkocht TivoliVredenburg speelt.

Ja, het laatste weekend van de tournee speelden we elke avond. Ik heb wel moeten revalideren. Je staat gewoon drie keer een set van tweeënhalf uur te zingen. We merken wel aan onszelf dat dat een hele kluif is. Als het optreden dan ook nog eens ver weg is, krijg je – heel banaal – met files te maken. Je gaat om twee uur weg en komt om zes uur aan. Om na drie uur in de file snel weer in de stemming te komen is wel een dingetje.

Ik vind het al met al fantastisch dat we dit bereikt hebben. Je ziet op Spotify dat je een miljoen streams hebt en dan kom je op het idee om van onder naar boven zo de setlist te maken. Je ziet wat er op 25 en verder staat en zo hoef je geen setlist meer te maken. Normaal krijg je altijd discussie binnen de band: die moet erin, die moet erin. Dat hoeft nu niet want de setlist staat vast. Kut hè, dat we dat nummer moeten spelen? Haha. En dan heet het Spotify Tour. Het is gewoon grappig bedoeld. We hebben anderhalf of twee miljoen streams. Dat is niks, Boef of Lil’ Kleine heeft dat in een week. Dat uitgerekend wij, met relatief weinig streams, een Spotify-tournee doen … Je eindigt de set met de bekende nummers, want die staan bovenaan op Spotify: ‘Hey Girl’, ‘Beep Beep Love’, ‘Superman’, ‘I Shot My Manager’, ‘Blah Blah Magazines’, ‘Disco Really Made It’ … Dat gegeven is voor mensen al genoeg om naar het concert te komen, dat horen ze sowieso. Dat maakt deze tournees zo succesvol, het is eigenlijk een commerciële stap, een soort toegeven. Maar we vinden het heel leuk om te doen.

Ook buiten de podia blijft Gruppo Sportivo actief: de 2024 tournee Let’s Age On Stage! wordt voorafgegaan door nieuwe nummers, zoals ‘P.S. I Love You’, ‘Strange Brew’ en ‘Smartphone Surf’.

Een nieuwe single, zoals ‘P.S. I Love You’, is tegenwoordig een eenmalig klein releaseje. Het heet nu ‘nieuwe muziek’. Je noemt het geen ‘single’ meer; wij komen met ‘nieuwe muziek’. ‘Strange Brew’ was ooit een extra nummer op 10 Mistakes. ‘Smartphone Surf’ is echt gemaakt als instrumental. Met hand claps. Wij maakten altijd al instrumentals. Ik had zelf ook het idee om een instrumentaal album uit te brengen, maar dat is afgeketst. Om dan bijvoorbeeld als voorprogramma van onszelf instrumentals te spelen. Een voorprogramma in glitters en met kuiven … Long Tall Ernie & The Shakers deden dat ook. Net zoiets als dat XTC zou spelen met als voorprogramma The Dukes of Stratosphear, daar moet je aan denken, maar zoiets is in Engeland gemakkelijker dan in Nederland. Een heel praktische vraag bij ons is dan ook: als we alleen instrumentals spelen, wat doen de Bombita’s dan?

Ik heb ook nog een kerstsingle gemaakt, ‘Funky Christmas (Bubble Wine)’. Solo, want het is soms lastig om iedereen van de band snel bij elkaar te krijgen. En ik houd van snelle, rommelige demo’s. Robert Pollard van Guided by Voices brengt alles heel snel uit, dat is ook zo’n veelschrijver. Daar ben ik wel een voorstander van. Je kan wel heel lang gaan zitten mierenneuken met zijn allen, maar dan kan het helemaal platgewalst worden. Ik vind onze eerste platen typisch indie. Die zijn heel naturel opgenomen, daar is verder niet al te veel aan gedaan. Ik ben nu bezig om dat indiegeluid weer een beetje terug te halen.

Hoe dan ook, het muziek maken lijkt Hans Vandenburg en band al decennialang bedrieglijk gemakkelijk af te gaan. Dat tekent natuurlijk het meesterschap. Je vraagt je af op welke terreinen er nog ontwikkeling mogelijk is.

Technisch gezien zijn we niet vooruitgekomen. Maar je leert wél popliedjes schrijven. Daar krijg je wel ervaring mee; dat je sneller ziet of het wat wordt. In Amsterdam heb ik een studiootje. Ik hoef maar te gaan zitten en iets aan te zetten en ik kan een demo maken. Vroeger had je daar veel meer voor nodig. Daar denk je nog weleens aan terug. Maar de leukste demo’s zijn de demo’s die ik ’s nachts heb ingezongen als de kinderen lagen te slapen. Dan zegt de producer later: kun je dat nu ook zo inzingen? Maar dan zit er een hele band achter en wordt het vaak rechtgetrokken en platgespeeld. Als je dan fluisterend gaat zingen, slaat het nergens meer op. Ik houd heel erg van demo’s. Dat zijn de interessantste versies.

Februari 2023
Bar No Man’s Art Gallery, Amsterdam-West

November 2023
Hannah’s, Amsterdam-West

Erwin Blom (Eton Crop)

Eton Crop werd opgericht in 1979. Vanuit Kudelstaart en omgeving lanceerden Erwin Blom en zijn vier medebandleden hun eigenzinnige, pakkende en originele interpretatie van de welig tierende punk en postpunk. Engeland, en vooral het radioprogramma van BBC-dj John Peel, was een grote inspiratiebron voor Eton Crop, al liet de band zich ook zeker beïnvloeden door landgenoten als Ivy Green en The Ex. Het autonome Eton Crop was vooral in het buitenland opvallend actief: de band speelde in de jaren tachtig erg veel in Engeland maar toerde bijvoorbeeld ook door Oost-Europa. Aan de overkant van de Noordzee raakte Eton Crop onder meer bevriend met leden van The Fall, The Nightingales en The Mekons én met John Peel, voor wie de band vijf sessies opnam, een ongekend wapenfeit. In de late jaren tachtig kropen er meer en meer dance-invloeden in de muziek van Eton Crop en vond de band zich opnieuw uit, om begin jaren negentig met ‘Noisy Town’ alsnog een clubhit in Nederland te scoren. Als E.C. Groove Society bracht Erwin Blom met Spike Daalder en Corné Bos later in de jaren negentig bovendien nog een aantal houseplaten uit.

Eind jaren zeventig is Engeland de belangrijkste muzikale inspiratiebron voor Eton Crop. Toch gebeurt er in Nederland, en in het Groene Hart in het bijzonder, ook genoeg om energie en ideeën van te krijgen.

We speelden vaak met de Tröckener Kecks, toen nog met hun eerste zanger Edward (van Tilburg). Wij hadden zelf een PA gekocht. Als we een optreden hadden, de Kecks als hoofdprogramma, wij als voorprogramma, dan namen wij de PA mee. The Ex kenden we toen ook. Daar zijn we ook zeker door beïnvloed. Maar het is Ivy Green dat me het meest heeft beïnvloed, als je het hebt over Nederlandse bands. Ivy Green kwam uit de buurt, uit Hazerswoude. Ik tafeltenniste in die tijd in Nieuwkoop bij TTVN en speelde dan ook weleens bij Avanti in Hazerswoude. We gingen na afloop nog weleens naar het dorpshuis. Daar hingen jongens rond met ‘van die kettingen’, dat was dus Ivy Green. Ze stonden ook heel groot in de lokale krant, de Rijn en Gouwe. Ik vond de muziek heel goed en ze kwamen uit een dorp, net als wij. We hebben uiteindelijk ook nog vaak met Ivy Green gespeeld.

Het belangrijkste was Engeland. Ik luisterde elke avond naar John Peel, wat je heel slecht kon ontvangen op de middengolf. Ik luisterde een half uurtje in bed en dan nam ik de volgende anderhalf uur op met mijn bandrecorder. Dat luisterde ik de dag erna bij het maken van mijn huiswerk. Ik ben ook heel snel de NME gaan lezen.

De leden van Eton Crop vertalen hun liefde voor punk en postpunk al snel naar allerlei lokale muzikale activiteiten. Het Groene Hart blijkt een prima plek om je band te lanceren.

We namen eigenlijk een beetje de macht over in het lokale jongerencentrum in Uithoorn. We gingen zelf in de programmacommissie zitten en programmeerden de bands die we leuk vonden. We zijn als band begonnen in Nieuwkoop, in de garage bij Corné (Bos, bas). Vrienden van ons kwamen uit Kudelstaart en ik werkte daar in de kassen, vakantiewerk of op zaterdagochtend bij mijn oom. Peter Verschueren (zang) en Ron Baars (toetsen) kwamen er ook vandaan. Het voordeel is dat je op dat soort plekken altijd oefenruimte hebt, en je hebt altijd busjes. Wij konden dan met een busje naar optredens toe. Het is wat dat betreft ideaal, als je als band op het platteland begint.

Je had toen nog overal dorpshuizen en jongerencentra. Je had gewoon veel meer plekken om te kunnen spelen en om als liefhebber naartoe te gaan. In die tijd deden buitenlandse bands in Nederland ook gemakkelijk acht, negen optredens. The Fall, bijvoorbeeld, deed dat ook. Dat gebeurt eigenlijk nooit meer.

Ik speelde gitaar en deed achtergrondzang. Peter deed zang, Ed Tuyl de drums, Ron orgel en Corné speelde bas. Dat was de bezetting van de eerste single ‘Timmy Barker is a Coward’ (1980). Later is Peter gestopt, maar hij is wel altijd betrokken gebleven; hij schreef teksten. Ron is ook gestopt, maar daar ben ik nog lange tijd muziek mee blijven maken. Ed is uit ons leven weggewandeld. Die is naar Italië vertrokken. Hij was een heel goede drummer, ik weet eigenlijk geeneens precies waarom hij is weggegaan. Maar we hebben nooit ruzie gehad. Na het vertrek van Ed zijn we met een drumcomputer gaan werken.

De eerste ep’s van Eton Crop uit 1983 en 1984 laten een gezonde belangstelling horen voor dwarse dansbare muziek. In de jaren na de punk is er veel meer mogelijk op het gebied van instrumentarium en ritmiek. Prikkelende nummers als ‘Bell Fruit Tokens’, ‘Collision Course of Court Jester’ en ‘Gay Boys on the Battlefield’ laten horen dat Eton Crop een brede horizon heeft.

In die tijd vond ik Rip Rig & Panic fantastisch. Een band als Pigbag zat er ook zeker in bij ons. Het tweede album van The Mekons was belangrijk voor mij. Zij begonnen toen heel anders te werken, onder meer met synths. Jon Langford (The Mekons) heeft de ep Six Silhouette Romances geproduceerd. Hij heeft ons ook op weg geholpen en gestimuleerd om maffe dingen te doen in de studio, om iets anders te doen.

Engeland is niet alleen een inspiratiebron van Eton Crop, het zal ook een belangrijk speelveld voor de band worden in de jaren tachtig, op de podia en in de BBC-radiostudio. Wat dat laatste betreft: de radiosessies van John Peel, beter bekend als Peel Sessions, zijn een gewaardeerd en gerespecteerd podium voor bands om zich te profileren. Eton Crop zal maar liefst vijf Peel Sessions opnemen, ongekend voor een band die niet uit Groot-Brittannië komt.

Ik woonde nog bij mijn ouders in Nieuwkoop toen ik John Peel aanschreef. Hij bewaarde alles wat hij binnenkreeg van bands. In eerste instantie is hij ons gewoon gaan draaien. Ik zat in die tijd nog op de School voor Journalistiek en schreef voor Vinyl. Ik heb toen John Peel geïnterviewd voor de ‘schoolkrant’, het blad van de School voor Journalistiek. Leonieke (Daalder) en ik zijn in die periode een paar maanden naar Engeland gegaan, maar we hadden geen geld en hadden daar onderdak nodig. We zijn langsgegaan bij John Peel, we hebben zijn vrouw ontmoet. We zijn sindsdien altijd bevriend geweest en hij is Eton Crop eigenlijk altijd blijven draaien. Totdat we house gingen doen. Al hield hij wel van minimalistische house. Hij draaide Speedy J ook en gabber vond hij ook wel leuk.

Je kreeg voor die Peel-sessies voor ons doen goed betaald. Je werd per persoon betaald. En per keer dat het werd uitgezonden. We lieten dan vrienden uit Engeland meezingen in het achtergrondkoortje en dan kregen zij ook geld. Vaak werd zo’n sessie twee keer uitgezonden en zo konden we onze toertjes in Engeland weer financieren. Als je met The Fall speelde, kreeg je vijftig pond, maar daar kon je niet voor naar Engeland.

The Fall, de band uit Prestwich (Greater Manchester), was een favoriet van John Peel. De eigenzinnige groep rond de nog eigenzinnigere Mark E. Smith was decennialang een band om rekening mee te houden. Bepaald niet de minsten om het voorprogramma voor te doen. Eton Crop raakt bevriend met meerdere bands in de jaren tachtig.

We hebben best veel met The Fall gespeeld. Mijn claim to fame is dat ik bijna op de kat van Mark E. Smith heb gepast. In die periode van drie maanden Engeland zijn we wat wezen drinken met Mark en zijn toenmalige vriendin Kay (Bateman) in Manchester. Ze zouden kort daarna weggaan en zochten iemand die op het huis en de kat kon passen. Dat wilden wij graag, dan hadden we weer onderdak voor een aantal dagen. We hadden kort daarna weer contact, maar er was ergens iets helemaal misgegaan – ik denk ruzie tussen Mark en Kay, want dat hadden ze vaak – en toen hadden ze niemand meer nodig. We hebben verder nog wel contact met Mark gehad, maar uiteindelijk zijn we toch het meeste met de andere bandleden van The Fall in contact gebleven: Marc Riley, de Hanley-broers ... Voor ons veertigjarig jubileum CropFest heb ik een serie podcasts gemaakt: ik heb toen Marc Riley nog geïnterviewd. Ook Robert Lloyd, want we hebben ook veel met zijn band The Nightingales gespeeld. En verder heb ik nog onder meer That Petrol Emotion en The Undertones geïnterviewd.