Eiland

Omslag: Studio Druk, Groningen

Binnenwerk: Sanne Hillemans

Foto auteur: Shoots & More, Amersfoort

© 2024 Uitgeverij Palmslag | Johan Hadeke

palmslag.nl
info@palmslag.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit boek mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, internet, fotokopie, microfilm of op welke andere (digitale) wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form by print, internet, photoprint, microfilm or any other (digital) means without written permission from the publisher.

ISBN 9789493343504

NUR 301

And an island never cries.

Paul Simon

‘I Am a Rock’

Sounds of Silence (1966)

I
Aftocht

Nog geen jaar geleden kwam ik hier om voor altijd te blijven, nu vertrek ik om nooit meer terug te keren. Johanna is dood en ik sta op het bovenste dek van het veer. De haven ligt voor me. Witte pluimen drijven vanuit de schoorstenen over mijn hoofd naar de kade en lossen boven de daken van de huizen op in de strakblauwe lucht. Het plaatsje wordt omsloten door de zee, die zijn getemde golfslag langs de aangemeerde vissersboten tegen de kade laat kabbelen; de duinen, waar de bebouwing langzaam in oplost; en de dam, die als een slang tussen het water en het dorp ligt. Een fietspad kronkelt aan de landzijde van de wering mee en passeert na zo’n tien kilometer mijn huis. Vertakkingen leiden fietsers de dijk op, naar de randen van het eiland of juist landinwaarts richting het netwerk aan wegen dat hier in lange slierten ligt uitgespreid. Plukken bos wisselen de lappendekens van hei en weilanden af. Drie kerktorens en een vuurtoren markeren de dorpen. Daartussenin liggen als uitgestrooide bouwblokjes de boerderijen, de eettentjes en de vakantieoorden.

De scheepshoorn kondigt het vertrek van het veer aan. Het lage geluidssignaal is sinds kort weer te horen. Het eiland ging van oktober tot februari in een gedwongen winterslaap en wordt nieuw leven ingeblazen. Bagagekarren rijden in treintjes de bergruimtes van het schip binnen. De fietsverhuurders hebben hun deuren opnieuw geopend. De geur van gebakken vis kringelt omhoog vanuit de kraam op de kade. Zelfs de meeuwen keren terug naar de plekken waar ze tot voor kort hun luilekkerland niet meer vonden.

Het is rustig op het dek. Ik reis op het retourticket dat ik een jaar geleden kocht. Mondkapjes mogen in de buitenlucht af. Ik knik naar de weinige bekenden, die als ze niet vanuit huis kunnen werken, dagelijks heen en weer reizen. Ik ken ze van de straat, de winkel, het strand of de kroeg. Van een groet of een praatje. Ze kennen mijn naam niet en zo hoort het ook, mijn naam doet er niet toe.

Zelfs om acht uur ’s ochtends staan er toeristen op de kade. Dik ingepakte kinderen kijken vol verbazing naar het vaartuig waar ik bovenop sta en zwaaien enthousiast naar iedereen die naar hen kijkt. Als er terug gewuifd wordt, springen ze uitgelaten op en neer. Ik schenk er nauwelijks aandacht aan. Straks zal mijn vertrek opgemerkt worden, als Maria de enveloppe met het briefje op haar deurmat vindt. Dan zal ze op zoek gaan en Johanna in mijn gastenverblijf vinden. De ophaalbrug is neergelaten. Maria heeft de sleutels van mijn woning en het gastenverblijf. Ze zal de huisarts bellen en hem vragen zo snel mogelijk te komen. Hij zal een natuurlijke dood vaststellen.

Ik zie Johanna voor me. Hoe ze op bed ligt, aangekleed in de mooiste kleren die ik kon vinden. Ze kreeg een schoon bed. Eerst nam ik het matras met een natte doek af en draaide de vochtige plek naar beneden. Daarna sloeg ik de schone lakens eromheen en legde haar terug. De verwarming in de kamer staat uit en de ramen staan open. De nachtkleding die ze droeg voordat ik haar verschoonde, zit samen met het vieze beddengoed in mijn wasmachine. De trommel draaide tevreden zoemend zijn rondjes, toen ik het huis verliet.

Ik loop naar de reling bij de boeg waar de zee zich uitstrekt. De overkant is goed te zien. Het water bedekt een strook land, die achthonderd jaar geleden nog droog lag. Een enorme vloedgolf sloeg de hoger gelegen zandplaat los van de stad en vormde zo het eiland. Op de bodem liggen de overblijfselen van woningen, mensen en vee, naast de scheepswrakken die zonken tijdens de vele zeeslagen die hier zijn uitgevochten. Een blauwe, deinende deken dekt de gebeurtenissen uit het verleden toe, maar toedekken zal het woelen in de diepe lagen nooit stoppen.

De notaris en de makelaar ontvangen later deze week een uitgebreide mail van mij met instructies over de verkoop van de woning en het gastenverblijf. Het geld stel ik ter beschikking aan het bestuur van de begraafplaats van het plaatsje waar ik woonde. Johanna verdient een mooie en goed onderhouden omgeving voor haar laatste rustplaats. Ze zal nooit vergeten worden.

De monitor wisselt regionaal nieuws en afvaartijden af. Hij meldt droog weer en een temperatuur van zes graden boven nul. Ik steek mijn handen in de zakken van mijn jas en richt mijn blik naar het water. De ochtendzon brandt de ergste kou uit mijn gezicht. Een trilling golft door het dek en maakt aangejaagd door de opgestarte motoren van de Voorwaarts II, duidelijk dat de trossen losgegooid zijn. Ik verzet me tegen de drang om me om te draaien, tegen de drang om terug te kijken op wat er gebeurd is. Dit is mijn lot. Ik verlaat het eiland dat me zoveel bracht.

Weer zie ik Johanna voor me, zoals ze gisteren was. Vrolijk en levend. De wind koelt mijn tranen af. Ik kijk om me heen en veeg mijn wangen droog.

Over een kleine twintig minuten loop ik naar de trap, daal af naar het laagste dek, stap in mijn auto en zal langzaam rijdend in een kortdurende file de stad verlaten, de snelweg opdraaien en eindeloos doorrijden tot ik weet dat ik voorgoed op mijn eindbestemming aangekomen ben. Steeds doorgaan, zonder terugblikken.

II
Landen

‘Wat gaat u doen met het geld?’ vroeg de specialist loterijen.

‘Stoppen met werken, een huis kopen en het huidige in de verkoop doen,’ antwoordde ik.

‘De meeste mensen nemen eerst de tijd, voordat ze besluiten te stoppen met werken. U bent nog relatief jong. Vierenvijftig als ik me niet vergis.’

‘Kan zijn, maar ik ben de meeste mensen niet.’

Zo kwam ik op het eiland. Zesendertig jaar lang had ik me voorgenomen om de loterij op te zeggen. Ik deed het niet. Dankzij de geldprijs stopte ik met het werk dat me weinig plezier bracht, ook al voerde ik het kundig uit. Onze dochter was anderhalf jaar daarvoor vanuit huis getrouwd. Ze sliep voor haar bruiloft al vaker bij haar echtgenoot dan in haar eigen kamer. Ondanks het leeftijdsverschil van elf jaar en een scheiding, was hij goed voor haar en dat was belangrijker dan wat ik van hem vond.

Ik verlangde naar de rust op het eiland en hoopte een nieuw bestaan op te bouwen.

Via internet kocht ik het huis aan, zonder bezichtiging vooraf. Ook de verbouwing handelde ik online af.

Als het niet bevalt, koop ik een nieuw huis, hield ik mezelf voor. Het beviel meteen.

‘Als ik later groot ben, koop ik dit hele eiland!’ riep ik volgens mijn moeder, toen ik hier als klein jongetje met mijn familie de vakantie doorbracht.

Het eiland bleef vanaf dat moment de plek van mijn dromen, ook al keerde ik er niet meer terug. Tot het moment dat ik me hier voorgoed kon vestigen.

De zee, het strand, de duinen, de bossen, de weilanden en de weinige plaatsjes om onder de mensen te komen, trokken mij aan. In de schoolvakanties zit het vol toeristen, maar in de weken daartussen heerst de rust. Ik kwam hier wonen, toen het virus wereldwijd uitbrak en ook ons land bereikte.

Mijn woning stond achter de zeedijk, omringd door een brede sloot en met vrij uitzicht over de weilanden tot aan de haven. Het was nauwelijks tien minuten fietsen naar het op twee na grootste dorp van het eiland. Ik kon het pad langs de dam nemen of via de weilanden rijden. De snelste route hing af van de wind, die hier ieder moment van richting verandert.

Een ruime hal en woonkamer, een keuken, een toilet, een badkamer en twee slaapkamers. Onder het schuine dak een logeerkamer met douchecabine en een bergruimte. De kleine ophaalbrug over de sloot, die toegang bood tot het grindpad, viel meteen op. Twee garages stonden aan het huis vast gebouwd. Een garage voor mijn auto, die ik bijna niet gebruikte en een garage die ik nog niet ingericht had. Pas later zou het de stalling voor haar elektrische fiets worden. Los van het huis stond mijn gastenverblijf; een halletje, een woonkamer met keukenblok, een doucheruimte met toilet, een slaapkamer en onder het puntdak een bergzolder. De kleine sauna bij het halletje besloot ik te laten zitten.

In de lente kwam ik in mijn nieuwe huis wonen. De geur van landbouw en veeteelt mengde zich met die van de zee. Ik fietste op mijn nieuwe racefiets rond door de duinen, maakte wandelingen over het strand, joeg als een jonge hond achter de kolonies meeuwen aan, vermeed de blikken van passerende wandelaars en liet mijn boodschappen afleveren in een houten kast die ik bij de brug had neergezet. Een elektrische koelbox beschermde de bederfelijke waar tegen de warmte.

‘Je bent gek,’ zei mijn dochter tijdens het videobellen de eerste keer nadat ze op bezoek geweest was.

We belden na mijn aankomst op het eiland nog wekelijks met elkaar. Korte gesprekken.

‘Een goedkope vakantiebestemming voor mij,’ zei ze over mijn verhuizing.

Ik sprak haar vaker dan voor ik hier kwam wonen.

Het klopte dat ik gek was.

‘Je bent gek,’ hoorde ik mijn moeder in een echo uit het verleden.

Ze keek er serieus bij.

‘Net als je oma,’ vervolgde de echo.

Ik verdrong de herinnering. Iris lijkt als twee druppels water op mijn vrouw, zeker vanaf het scherm waar ik tegenaan keek. Ze klonk zelfs hetzelfde.

‘Wanneer stop je met vluchten? Mama is inmiddels vijftien jaar dood. Vijftien jaar. Zelfs ik begrijp het als je gaat daten. Je hebt alle tijd van de wereld.’

Ik zweeg even.

‘Hoor je me wel?’ vroeg ze.

‘Ik heb het met de specialist gehad over een schenking aan jou. Je kunt een behoorlijk bedrag voor de aankoop van een huis krijgen. Belastingvrij. Daarnaast kan ik je een jaarlijkse toelage geven. Ze gaat het helemaal voor me doorrekenen.’

‘Pap, ik hoef geen toelage. Dat huis vind ik prima, maar verder verdienen wij genoeg. Jij hebt dat geld zelf gewonnen.’

‘Luister, Iris, als ik doodga, krijg jij ook een smak geld en ben je een groot deel kwijt aan erfbelasting.’

‘Jezus, pa, maak dat geld maar over als je dat wilt. Ik maak me zorgen om je, altijd wegduiken en nu verdwijn je opeens naar zo’n eiland. Je bent zelf een eiland op drift. Met je ophaalbrug. Laat gewoon iemand toe. Mij kost het de grootste moeite om bij je binnen te komen. Hallo, is daar iemand?’

‘Fijn. Dan ga ik het verder in orde maken. Het is toch een paar duizend euro, belastingvrij.’

Ze kwam één keer op bezoek, toen ik hier pas woonde. Zonder man. Het grootste deel van haar leven had ik haar zonder hulp opgevoed.

‘Ik ben niets tekortgekomen,’ verzekerde ze mij.

Onze gehechtheid was gebouwd op een gezamenlijk verleden en uitte zich niet in veelvuldig contact.

‘Ik denk dat binnenkort op bezoek komen, met dat virus geen goed idee is,’ zei ze in een van de gesprekken die ik via de computer met haar voerde. ‘Het is best een lange reis en met die berichten over besmettingen, ben ik wat voorzichtiger.’

‘Kan ik goed begrijpen. Er is nog veel onduidelijk rondom dat virus,’ antwoordde ik.

‘Ik verdiep me er al in,’ zei ze. ‘Misschien valt het allemaal mee.’

Zo bleven alleen de gesprekken vanachter een scherm over. Na een paar maanden zouden ze helemaal stoppen.

Bij het enige bezoek aan het eiland bleef Iris een nacht slapen. Ze dacht volop met me mee.

‘Je zou dat gastenverblijf kunnen verhuren,’ zei ze, ‘of begin er een bed and breakfast in. Een beetje zorgen voor toeristen en tegelijk wat structuur aanbrengen in je dag.’

‘Ik heb geen structuur nodig,’ antwoordde ik.

‘Ach ja, zoals jij het wilt. Het is jouw huis, pa,’ zei ze en ik zag hoe ze met haar ogen rolde.

‘Daar heb je helemaal gelijk in,’ zei ik.

We wandelden over het eiland, aten wat en hingen op de bank. Terwijl ik televisiekeek, staarde zij op haar telefoon. Toen ze van het eiland vertrok, zwaaide ik vanaf de kade, in de hoop dat ze me zou zien.

Uiteindelijk zou ik in augustus het gastenverblijf verhuren. Geen bed and breakfast. Gewoon, voor langere tijd. Aan haar. Aan Johanna, die ik in juni leerde kennen.

III
Maria

Maria stond in de zee. Halverwege mei en de vloed kwam op.

‘Help!’ schreeuwde ze. ‘Help me! Jij daar! Meneer! Hallo, ik heb hulp nodig!’

Het was vroeg in de ochtend, aangenaam weer en het strand leek leeg. De toeristen waren duidelijk geen ochtendmensen. Ik keek rond en zocht een persoon bij de stem.

‘Hier. In de zee, bij het strandhoofd!’

Ik speurde de zee af. Toen zag ik haar, bij de dubbele rij palen die vanaf het strand in de branding verdwenen. Haar armen zwierden heen en weer.

‘Help!’

‘Ik kom eraan!’ schreeuwde ik terug.

Ik rukte mijn schoenen en sokken uit, hield mijn broek en overhemd aan en legde mijn mobiele telefoon boven op mijn portemonnee die naast mijn schoenen in het zand lag. Daarna sprintte ik het water in en worstelde me naar haar toe.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ik op zo’n tien meter afstand van haar.

‘Ik zit klem!’ schreeuwde ze. ‘Ik viel van mijn kiteboard en wilde mijn vlieger binnenhalen. Ik gleed tussen die blokken hier en krijg mijn voet er niet uit.’

‘Hoe heet je?’

‘Maria en jij? Schiet een beetje op alsjeblieft!’

‘Hugo. Hugo Stakkers,’ schreeuwde ik tegen het geluid van de branding in.

‘Nou, Hugo, blij dat je er bent, aan de slag nu.’

‘Oké, Maria. Komt goed.’

Toen ik dichterbij kwam, zag ik dat ze ouder was dan ik had ingeschat. Meer mijn leeftijd. Een nauwsluitende wetsuit omhulde haar lichaam. De blauw gekleurde banden in het verder effen zwarte pak benadrukten haar contouren. Lange blonde haren hingen in slierten over haar gespierde schouders. Een aantal draden liep vanaf het tuig om haar middel richting een kleine parachute, die tussen de palen dreef. Haar pak bewoog mee op het ritme van haar versnelde ademhaling. Haar borsten waren in twee bollingen duidelijk zichtbaar. Ik probeerde niet te kijken naar de plekken waar de spanning van het moment haar tepels in twee puntjes vanachter het synthetisch rubber naar buiten duwden en die in het ritme van de golfslag af en toe zichtbaar werden. Bij één tepel zag ik een klein ringetje door de stof heen drukken.

‘Wat kan ik doen?’ vroeg ik, toen ik naast haar stond.

Mijn oksels verdwenen in de golfslag.

De branding wiegde me heen en weer en ik voelde hoe het water ons richting het strand stuwde. Zij was een kop kleiner dan ik, werd regelmatig uit haar evenwicht gebracht en af en toe door een aanrollende golf bijna overspoeld.

‘Mijn voet zit vast en de vloed komt op.’

‘Wat wil je dat ik doe?’

‘Ja, wat denk je? Maak me los voor ik verzuip!’

Ik haalde diep adem en dook naar beneden. Vaag zag ik haar voet in een spleet tussen de vierkante basaltblokken van het strandhoofd verdwijnen. Ik greep haar enkel met beide handen beet, zo dicht mogelijk bij de plek waar ze vastzat en probeerde met voorzichtige rukjes de voet te bevrijden. De heen en weer trekkende stroming tilde mijn lichaam steeds wat van de bodem op, waardoor ik moeite had om kracht te zetten. Proestend kwam ik boven.

‘Hij zit goed klem.’

‘Ja, vertel mij wat, anders had ik jou niet nodig. Kom op. Gebruik je spierballen. Zien we straks de schade wel. Ik heb …’

Een golf rolde over haar heen. De zee strekte zich langzaam verder over het strand uit.

‘Ik heb geen zin om hier te verzuipen!’

‘Snap ik. Rustig maar. We hebben nog even voor je echt onder water staat,’ zei ik en ik dook naar beneden.

Ze zei wat terug op felle toon. Ik greep haar been beet, plaatste mijn voeten aan weerszijden van de spleet en probeerde grip te krijgen, door uit alle macht te trekken en zo mijn voeten steviger op de bodem te drukken. Ik zakte door mijn knieën, sloot mijn ogen, rechtte mijn rug en maakte mijn armen lang. Daarna kwam ik omhoog, zonder de greep te laten verslappen. Met een ruk kwam ze vrij.

‘God, Jezus, kut nog aan toe!’ schreeuwde ze uit.

Ze sloeg haar armen om me heen en klemde haar bovenlijf tegen me aan. Het leek of ik haar piercing voelde.

‘Zo! Niet normaal!’ schreeuwde ze.

‘Kom, leun op mij, dan bekijken we de schade op het strand,’ zei ik.

Ze gespte het tuig los en gooide het van zich af.

‘Ik koop een nieuwe. Deze is kapot. Het kiteboard is sowieso verdwenen.’

‘Anders halen we hem straks op,’ zei ik wat knullig.

We worstelden ons door de branding richting de dijk. Toen het water tot onder onze knieën kwam, strompelde ze met een arm om me heen geslagen het strand op.

‘O, damn, dit doet echt zeer. Hopelijk heb ik niets gebroken.’

Bij de plek waar mijn schoenen lagen, plofte ze neer.

‘Jezus, wat een bloed,’ zei ze.

‘Tja, door dat water bloedt het heftiger. Ik denk dat we je voet eerst schoon moeten maken.’

Langzaam richtte ik me op en draaide mijn blik van de zee af richting het vasteland.

‘Hoe ben je hier?’

‘Mijn fiets staat daar,’ zei ze en ze wees naar de plek waar het fietspad de dijk op schoot. ‘Ik heb mijn spullen in de fietstassen zitten.’

‘Mijn huis staat hierachter. Laten we daarheen gaan,’ zei ik.

‘O, ben jij die nieuwe? Ik had al gehoord dat het huis weer bewoond is.’

‘We lopen naar je fiets, dan ga jij achterop zitten en gaan we naar mijn huis. Oké?’

‘Ja, is goed.’

Ik raapte mijn telefoon en portemonnee op en stak ze naast mijn sokken in de schoenen. In mijn ene hand hield ik de schoenen vast, met de andere hand ondersteunde ik Maria. Af en toe onderbrak ik de tocht naar de fiets om haar op adem te laten komen.

‘Stop maar in een fietstas,’ zei ze en ze knikte naar mijn hand. ‘Ruimte genoeg.’

Ik sloeg de flap van een tas open en propte de schoenen erin. De telefoon stak ik in mijn broekzak.

‘Sleuteltje?’ vroeg ik.

‘Hij staat niet op slot,’ antwoordde Maria. ‘Hier wordt niet gestolen.’

Ik zette de fiets rechtop, ging op het zadel zitten en reed tot naast Maria.

‘Oké, zit je?’ vroeg ik, toen zij zich in amazonezit op de bagagedrager had gehesen.

‘Ja, toe maar.’

Zwoegend probeerde ik boven te komen. Ik stapte af en wist duwend de top van de dijk te bereiken. Af en toe stak een steentje in mijn blote voetzool. Ik verbeet de pijn. Behoedzaam sloeg ik mijn been over de stang en ging op het zadel zitten. Met moeite hield ik de fiets in evenwicht.

‘Laat me niet vallen!’ riep ze.

‘Nee hoor,’ zei ik en ik probeerde het stuur recht te houden.

Al freewheelend kwamen we bij mijn huis aan. Maria hield haar armen om mijn middel geslagen.

Voorzichtig reed ik over het grind, waar de wielen diepe sporen achterlieten tot ik vastliep en mijn beide voeten aan de grond zette.

‘Let op!’ riep Maria.

‘Doe ik.’

Half lopend kwam ik samen met Maria bij de voordeur aan, waar ik stopte en Maria van de fiets hielp.

‘Kom binnen,’ zei ik.

Maria hinkte achter mij aan naar de woonkamer en bleef staan.

‘Zullen we je eerst onder de douche zetten?’ vroeg ik.

‘Ik zet mezelf graag alleen onder de douche,’ antwoordde ze.

‘Logisch. Natuurlijk.’

Mijn hoofd kleurde. Voor het eerst zag ik haar lachen.

‘Ik zal een stoel neerzetten, dan kun jij je zittend omkleden.’

‘Fijn. Zou je mijn spullen kunnen pakken? Mijn telefoon zit in de tas. Kan ik gelijk mijn vader bellen. Die woont ook in het dorp.’

Ik pakte haar spullen en mijn schoenen uit de fietstassen, gaf haar de telefoon en maakte de badkamer klaar. Ze belde direct.

‘Hoe heet je ook alweer?’ schreeuwde ze.

‘Hugo,’ zei ik. ‘Stakkers.’

‘Hugo,’ herhaalde ze met een lachje. ‘Mijn vader is er over een half uurtje. Hij kan me straks naar de huisarts brengen en daarna naar huis.’

Ik liep terug de woonkamer in. Haar wetsuit oogde dof en nu het water eruit gelopen was, leek het nog strakker om haar lichaam te zitten. Ik vroeg me af of ze het pak zonder hulp uit zou krijgen.

‘Gaat het lukken?’ vroeg ik.

‘Ja, geen probleem.’

‘Ik ga boven douchen,’ zei ik. ‘Kies maar of je wilt douchen of in bad gaat.’

‘Oké,’ zei ze. ‘Dankjewel. Tot zo.’

Toen ik beneden kwam, hoorde ik het badwater klotsen. Na een paar minuten begon ze zelfs te zingen. Ik maakte me geen zorgen over de toestand van haar voet. Ze klonk zo huiselijk dat ik moest denken aan mijn vrouw en haar naakte lichaam. Mijn gedachten dwaalden verder richting het klotsende bad, maar ik dwong ze terug naar het koffiezetapparaat en de waterkoker.

‘Wil je koffie of thee!’ riep ik vanuit de keuken.

Ze hoorde me niet. Ik besloot zowel het een als het ander te zetten.

IV
Kelvin

Kelvin haalde Maria bij me op. Het duurde twee koppen koffie en vooruit, een biertje, voordat ze eindelijk uit de badkamer kwam. Maria droeg een handdoek om haar hoofd, die ze uit de kast gepakt had.

‘O wauw, de lammetjes zijn vanaf hier mooi te zien,’ zei ze.

We spraken wat met elkaar over het eiland en wat ik er hoopte te vinden. Over de rust, de natuur en de plek waar mijn nieuwe woning stond.

‘Kom morgen naar de kroeg hier in het dorp. Dan laat ik je kennismaken met de eilanders,’ zei Kelvin. ‘Ik trakteer.’

‘Nou, is niet nodig,’ antwoordde ik. ‘Het stelde niets voor.’

‘Je hebt mijn dochter gered,’ zei Kelvin en hij sloeg op mijn schouder.

‘Ik zou gewoon gaan,’ zei Maria. ‘Je moet mijn vader niet tegenspreken.’

Ze lachte.

‘Nou goed,’ zei ik.

Bij de voordeur namen we afscheid. De fiets stond al snel op het rek dat achter op de auto van Kelvin hing en ik zwaaide ze na tot aan de ophaalbrug.

De volgende avond ging ik op de fiets naar het café.

‘Jongens, dit is Hugo, hij heeft Maria gered,’ zei Kelvin met luide stem. ‘Je bent nu een eilander. Wie mijn dochter redt, hoort erbij. Proost!’

‘Proost,’ hoorde ik om me heen.

Ik voelde me ongemakkelijk. Op de houten vloer lag een laagje zand, dat ik voelde knarsen onder mijn schoenen, in de hoeken hingen aan het plafond grote luidsprekers waar volksmuziek uit schalde en op de tafels lagen kleden die ooit felrood waren. De geur van sigaretten drong ondanks het rookverbod mijn neus binnen en kwam waarschijnlijk uit de kleren en poriën van de stamgasten. Het duurde even voordat ik aan de schemer gewend was. Achter de toog stond een opvallend jonge vrouw, met dikke strepen eyeliner die uitliepen in een puntje en met een knopje door haar neusvleugel, dat steeds schitterde als ze tijdens het tappen haar hoofd richting de grote hanglamp bewoog. Haar lippen waren paars opgemaakt en haar nagels zwartgelakt.

‘Hier, neem er nog eentje,’ zei Kelvin. ‘Als hij droog staat graag een nieuwe,’ vervolgde hij richting de bar.

Na drie biertjes begon ik me op mijn gemak te voelen.

‘Vertel eens wat over jezelf. Hoe ben je hier terechtgekomen?’ vroeg Kelvin.

Ik vertelde mijn verhaal op hoofdlijnen. Over de prijs bij de lotto, de vakantie die ik ooit op het eiland doorbracht, de aankoop van mijn huis en over mijn vrouw Ingrid en Iris. Kelvin zag er scherp op toe dat mijn glas niet leegstond.

‘Weduwnaar en een dochter,’ concludeerde Kelvin. ‘We zitten in hetzelfde schuitje, jongen. Je vrouw verliezen, daar komt niemand overheen.’

Hij vertelde over zijn eigen vrouw, die ook op jonge leeftijd overleed. Hoe hij in een andere tijd dan ik weduwnaar werd en terugviel op de hechte gemeenschap van het dorp. Maria en haar opvoeding kwamen ruimschoots aan bod. Vol liefde sprak hij over haar, maar het was duidelijk dat Maria al vroeg een eigen wil ontwikkelde, waarmee ze het haar vader niet makkelijk had gemaakt.

‘Als zij iets in haar hoofd haalt, dan houdt niets of niemand haar tegen.’

Hoewel ik haar nog maar net kende, kon ik me voorstellen dat Maria iemand was die alles in het werk stelt om haar zin te krijgen. We vergeleken de manieren waarop we onze dochters hadden grootgebracht. Kelvin die veel meer terug kon vallen op de mensen uit de buurt en ik die alles zoveel mogelijk alleen opgevangen had samen met de kinderopvang en de school.

‘Zorg dat je onder de mensen blijft. Ik spreek uit ervaring. Wegduiken heeft geen zin,’ zei Kelvin.

Het leek net of hij Iris had gesproken.

De verwondingen aan de voet van Maria vielen mee. Ze had een fikse schaafwond en een behoorlijke bult op haar enkel.

‘Maar ze is niet verzopen,’ zei Kelvin.

Eenmaal op zijn praatstoel, was Kelvin niet te stoppen. Alles kwam voorbij: zijn belevenissen, het leven op het eiland, zijn vrouw en natuurlijk Maria.

‘Ik ben de enig overgeblevene. De laatste der Mohikanen, samen met Maria dan. Mijn broers en zussen zijn van het eiland vertrokken. Nooit meer teruggekomen. Ja, soms voor een bezoekje en soms komen er neven of nichten langs. Niet dat ik ze op straat zou herkennen, hoor.’

Kelvin staarde langs mij heen. In tegenstelling tot de tachtigers die ik kende, leek hij nog midden in het leven te staan. Zijn gezicht was getekend door een leven in de buitenlucht en zijn neus en buik verraadden zijn liefde voor de drank. De rits van de schipperstrui stond open en de grijze haren die vanachter het T-shirt naar boven piepten, kwamen samen in zijn stoppelbaard. Een leesbril stak uit het zakje op zijn borst en de muts die hij gisteren bij het ophalen van Maria ook droeg, stond boven op een rand van sluik bijna wit haar.

‘Heb jij, jongen: red je de enige vrijgezelle vrouw van het eiland, valt ze niet op mannen,’ vervolgde hij schijnbaar uit het niets na het zoveelste biertje.

Ik was de tel kwijt.

‘O, maar dat is toch geen probleem,’ zei ik.

‘Nee, natuurlijk is dat geen probleem. Voor mij ook niet.’

Kelvin bleef benadrukken hoe weinig moeite hij met de geaardheid van Maria had.

‘Iedereen mag zijn wie die zijn wil. Dat maakt mij niet uit,’ herhaalde hij drie keer. ‘Mijn vrouw vond het net als ik geen probleem. Nooit. Als ze mij niet ontmoet had, was ze zelf waarschijnlijk lesbisch geweest!’ zei hij stellig en lachte.

Ik lachte schaapachtig met hem mee. Aan de muren van de kroeg hingen schilderijtjes van zeegezichten, landschappen en afbeeldingen van boerderijdieren. Boven het hoofd van Kelvin hing een haan. Ik dacht aan Petrus en moest lachen om de symboliek.

‘Kom morgen langs, dan laat ik je het eiland zien, zoals geen toerist het ziet.’

We dronken stevig door en van de terugweg naar huis kon ik me niet alles meer herinneren.

De volgende dag stond Kelvin vroeg in de ochtend voor mijn deur.

‘Ik laat je de mooiste plekken in de buurt zien,’ zei hij.

‘Ik ben benieuwd.’

Ik draaide de deur op slot en we gingen op pad.

‘Moet je die zon zien,’ zei Kelvin, ‘en ruik de zee. Heerlijk toch?’

We liepen stevig door. De zon bescheen de weilanden. Vogels vlogen in zwermen op en klein wild schoot weg. In de verte zag ik twee reeën staan. Na een klein halfuur sloeg Kelvin van de weg af en liep naar een boerderij. Een groot bord met zwartgeverfde letters wees de bezoeker erop dat we privéterrein betraden. Ik voelde mijn hart kloppen.

‘Mag dat wel?’ vroeg ik.

‘Tuurlijk. Ik ken iedereen in de buurt. Als ze jou ook leren kennen, komen ze je niet meer met een hagelgeweer achterna.’

Kelvin lachte. Ik keek om me heen en het leek of ik een schot hagel in mijn billen kon voelen. We liepen door richting het weiland.

‘Voorzichtig,’ zei Kelvin, ‘ik houd de draad omhoog, dan kun jij ertussendoor kruipen.’

Nadat ik langs de prikkels gekropen was, hielp ik Kelvin. We liepen verder tot we bij een drassige plek aankwamen.

‘Kom,’ zei Kelvin zachtjes. ‘Rustig aan, we gaan daarheen.’

Ik probeerde mijn ademhaling onder controle te krijgen en hurkte even. Hij wees naar wat struiken. Ik stond op en volgde Kelvin.

‘Moet je kijken,’ vervolgde hij, toen we verscholen achter de bladeren over een moerasgebied uitkeken.

Een open vlakte, met wat plukken riet en her en der een verdwaalde boom, die er door de gure omstandigheden op het eiland gedrongen uitzag. Verschillende poelen werden met elkaar verbonden door stukken ondergelopen land. Ik rook de zilte lucht van de zee en voelde de klamme lucht op mijn gezicht slaan. Overal zaten vogels.

‘Kijk,’ fluisterde Kelvin, ‘lepelaars. Komen hier om te broeden. Ze kunnen wel tot zo’n veertig kilometer van hun kolonie wegvliegen op zoek naar voedsel.’

‘Veertig kilometer,’ antwoordde ik, ‘dat is best een afstand.’

‘Valt mee. Zeker als je weet dat ze ten zuiden van de Sahara overwinteren. Dan is veertig kilometer een peulenschilletje.’

We zwegen. Af en toe wees Kelvin en fluisterde wat aanwijzingen of gaf me informatie. De tijd vergleed. We liepen terug naar de boerderij. In de verte kwam een man in korte felle stappen op ons af. Hij had een geweer in zijn hand.

‘O jee,’ zei ik en ik voelde mijn billen samenknijpen.

Kelvin stak zijn hand op. De man groette terug en draaide om.

Zo begonnen de lange tochten in de buitenlucht, het observeren van vogels en het leren genieten van de natuur in het algemeen. Na onze eerste wandeling besloten we een drankje te nemen in de kroeg. Van een kopje koffie, stapten we over op bier. Al snel spraken we over onze geschiedenis. Kelvin had zijn leven lang in de vishandel gewerkt. Hij vertelde dat hij begon op een kotter.

‘Mooi werk was dat, vissen met de boomkor. Lichamelijk zwaar. De netten laten slepen over de bodem, ze ophalen, legen en dan de vissen sorteren. Schol natuurlijk, maar ook tong, tarbot en schar. En soms wat bijvangst. Een zeemijn bijvoorbeeld. Twee keer meegemaakt. Wel schrikken. Op de boot haalden we de ingewanden van de vissen eruit. Je had ons moeten ruiken.’

‘Lijkt me niets voor mij,’ zei ik.

‘Denk het ook niet.’

Hij vertelde over de keer dat ze iemand uit de stad meegenomen hadden, die het leven als een visser wilde ervaren.

‘Vissen op open zee,’ zei hij lachend. ‘We zetten de kotter recht op de golven, waardoor we ver omhoogkwamen, maar daarna diep het golfdal indoken. Kotsen! Zo gelachen. Die gaat echt niet nog een keer mee.’

‘Hoelang zat je dan achter elkaar op zo’n boot?’ vroeg ik.

‘Nou, toch vijf dagen. Soms langer. Dag en nacht, weer en wind. Slaapjes van pakweg een uur. Een beetje storm hield ons niet tegen. In mijn tijd hadden we geen computers aan boord. Alles ging op eigen kennis en een portie geluk. Soms vingen we amper iets en soms leken de netten te knappen onder de vangst. Dat leven houd je niet lang vol hoor en ik moest voor Maria zorgen. Maar het blijft het mooiste dat er bestaat.’

‘Vandaar de visafslag.’

‘Klopt. Lang niet zo leuk als varen op de kotter. De vloer vond ik maar niks, maar op kantoor kon ik uiteindelijk aarden. Gaf rust, ook voor Maria. Die had haar vader nodig. Vaker thuis, dat was fijn. Vanaf mijn bureau keek ik uit over de zee. Je kunt vanaf de afslag de stad zien liggen. Altijd de kerktoren en bij helder weer zelfs het stadhuis en de kazernes. En als de fregatten in vloot uitvaren vanuit de marinehaven, dat is imposant, hoor.’

Kelvin rook naar de eau de toilette van mijn vader. Zoals mijn oma en haar vriendinnen altijd naar 4711 roken, zo roken de vrienden van mijn vader ook naar elkaar. Het liep tegen etenstijd.

‘Kom anders bij me eten,’ nodigde hij me uit.

‘Leuk.’

We dronken ons laatste biertje en gingen op weg naar Kelvins huis. Het lag op loopafstand. Een rijtjeshuis zoals die in iedere plaats te vinden zijn en die ik niet op het eiland verwacht had. Binnen leek ik terug te keren in de jaren zeventig. Ik zag granol op de muren en uitbundig behang in roodbruin getinte, abstracte bloemmotieven. Over de eettafel lag een plastic rood-wit geblokt kleed, dat onder mijn aanraking bleef plakken van ouderdom.

‘Vrijdag visdag,’ zei hij. ‘Je houdt toch wel van vis?’

Ik hield alleen van zoute haring, kibbeling en zalmfilet. Terwijl ik aan de tafel zat, rommelde Kelvin in de keuken en bleef onophoudelijk met me praten via de geopende deur. Na het serveren kon ik niet verhullen dat ik geen ervaren viseter was. Kelvin deed me voor hoe ik de vis op een juiste manier kon eten en hielp me zelfs om de weinige graten die toch mijn mond binnenglipten te waarderen.

‘Lekker,’ zei ik naar waarheid.

‘Kom anders iedere week hier eten. Vind ik leuk.’

‘Prima.’

Bij het afruimen ging de bel. Kelvin liep naar de voordeur en even later kwam Maria naar binnen.

‘Jij hier,’ zei ze.

‘Tja, kan ik niet ontkennen.’

Ze keek me strak aan en ik keek al snel van haar weg. Ze lachte. Maria woonde drie straten verderop, maar haar sociale leven liet niet toe dat ze dagelijks bij haar vader kwam. Na het eten gingen we terug naar de kroeg. Vanaf dat moment werd dat mijn vaste gewoonte. Eten bij Kelvin en daarna een drankje nemen. Als Maria meeat, vergezelde ze ons.

‘Ik was jonger dan jij toen mijn vrouw stierf,’ zei Kelvin, toen ik hem al een paar maanden kende. ‘Maria heeft haar amper gekend. Ik koos ervoor om alleen te blijven. Dat had ik niet moeten doen.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Het heeft geen zin. Uiteindelijk wil een man de warmte van een vrouw voelen. Je kunt bij Lena langsgaan, voor een paar tientjes tegen haar aan liggen en wat op en neer bewegen, maar dat werkt uiteindelijk niet.’

‘Lena?’ vroeg ik verbaasd.

Kelvin lachte.

Dat Lena een prostituee was, kon ik me niet voorstellen. Ik kende haar uit het dorp en uit de kroeg waar ze weleens aanschoof bij onze tafel voor een grap en een lach. Niet om een klant aan de haak te slaan.

‘Ze is het toch echt,’ zei Kelvin. ‘Iedereen weet het en niemand maakt daar een probleem van. Niet van haar en haar beroep en niet van haar klanten.’

In gedachten ging ik de stamgasten af, die het bed met Lena gedeeld konden hebben. Ik herinnerde me hoe ze had geroepen niet voor een relatie open te staan, omdat ze ons mannen maar al te goed kende. Nu kon ik haar opmerking pas plaatsen.

In een andere tijd, op een andere plek en met een ander beroep had ik een relatie met haar misschien aangedurfd. Maar nooit tegen betaling. De gedachte aan seks met Lena sloeg alle opwinding bij me weg. Seks met een hoer. Ik herkende de stem uit mijn jeugd, die ik al jaren probeerde op te sporen om hem onder controle te krijgen. Het lukte niet. Soms zweeg hij voor langere tijd, maar altijd drong hij zich weer op. Mijn vrouw kende mijn probleem.

‘Het is je eigen stem,’ had ze al zo vaak tegen mij gezegd en natuurlijk was dat zo, maar mijn eigen stem het zwijgen opleggen bleek niet te doen.

Kelvin en ik aten onze maaltijd op en vertrokken naar de kroeg. Maria zat al aan een tafel. We groetten elkaar en raakten al snel aan de praat.

‘Kan ik volgende week een vriendin meenemen en blijven eten?’ vroeg Maria.

‘Ja hoor,’ zei Kelvin.

‘Zorg je er dan voor dat jij je naam geen eer aandoet?’ vervolgde ze.

‘Hoe bedoel je?’

‘Probeer boven het absolute nulpunt uit te stijgen.’

‘Ze is welkom, Maria.’

Kelvin en Maria keken elkaar even zwijgend aan.

‘Wist je dat Maria een afgeleide van Mare is?’ vervolgde Kelvin zonder directe aanleiding.

‘Nee, eigenlijk niet. Ik ken haar naam alleen van de moeder van Jezus,’ antwoordde ik.

‘Toch komisch dat jij haar uit de zee getrokken hebt.’

‘Tja en Hugo betekent denkende geest,’ voegde Maria toe.

Haar kennis over de betekenis van mijn naam overviel me. Ze keek me aan en het voelde alsof ze mijn gedachten kon lezen. Ik had mijn gedachten zo vaak verfoeid en haar woorden klonken als een verwijt.

‘Weet ik en het betekent ook herinnering,’ zei ik, terwijl ik mijn ergernis probeerde te verbergen.

Mijn vrouw had me vaak gezegd dat ik moest stoppen met eindeloos denken. Ook zij kende de betekenis van mijn naam en sinds haar overlijden kreeg ik er een steeds grotere afkeer van.

‘Wat doe je eigenlijk voor werk?’ vroeg ik aan Maria.

‘Ik werk bij de veerdienst. Afwisselend bij de horeca, de overtochtbegeleiding en de kaartverkoop. Daardoor mag ik gratis naar de stad en terug. Gelukkig, ik heb daar veel vriendinnen.’

Ze keek me weer strak aan. Ik kon me moeilijk voorstellen dat Maria vrijgezel was.

‘Grappig,’ zei Kelvin en hij keek naar mij, ‘nu jij iedere vrijdag bij mij eet, gaat ze vaker een weekend naar de stad. Ik ben trouwens benieuwd hoelang die weekendjes in de stad goed blijven gaan, met dat virus dat nu rondgaat. Op de boot lopen ze met van die mondkapjes. Dat kan toch niet gezond zijn, steeds je eigen adem inhaleren. Wel goed hoor, Maria, dat je naar de stad gaat. En Hugo is een goede vervanger.’

‘Nou, fijn om te horen dat ik in staat ben om Maria te vervangen,’ zei ik schertsend.

‘Mocht je willen,’ zei Maria.

‘Neem je vaker iemand mee om te komen eten?’ vroeg ik haar.

‘Nee, de laatste keer was een paar jaar terug,’ antwoordde Kelvin.

‘Het is gewoon een vriendin,’ zei Maria tegen Kelvin en ze knipoogde daarna naar mij.

V
Zij

‘Dit is Johanna,’ zei Maria.

Ze was mooi. Ik schatte haar even oud als Maria. Ze deed me denken aan Ingrid, maar ze leek niet op haar. Het was haar manier van bewegen. Haar uitstraling.

‘Hallo,’ zei Johanna. ‘Jij moet Hugo zijn.’

Ik knikte. Ze ging zitten alsof ze vaker aan tafel bij Kelvin zat. Haar lange, donkerblonde haar hing los over haar schouders, haar ogen waren felgroen en haar mond ontblootte in een constante lach een perfecte rij tanden, met net de scheve voortand die de perfectie afmaakte. Ze droeg een strak T-shirt met lange mouwen en een wijde hals, waarbij de bandjes van haar beha zichtbaar over haar schouders liepen. Haar benen waren gestoken in een zwartleren broek. Daaronder droeg ze enkelsokken en sneakers. Ik zag een ankervormige tatoeage op de reep van de lichtgebruinde huid die tussen sok en broekspijp zichtbaar was.

‘En nee, ze is niet mijn nieuwe vlam,’ vervolgde Maria.

‘Ik houd te veel van mannen,’ vulde Johanna aan, alsof Maria haar op deze situatie had voorbereid. ‘Maar nu ben ik daarmee gestopt.’

Ze draaide naar mij toe. Ik voelde het bloed richting mijn hoofd trekken. Ze sprak in het zangerige accent uit de stad aan de overkant.

‘Biertje, wijntje, sapje?’ vroeg Kelvin.

‘Wijntje graag. Rood,’ zei Johanna.

‘Voor mij ook,’ reageerde Maria.

‘Dan kan ik niet achterblijven,’ zei ik.

‘Goed, iedereen aan de wijn dus.’

‘Geen bier voor jou, Kelvin?’ vroeg ik.

‘Nee, vanavond wordt een wijnavond.’

‘Ja, dat belooft wat, want jij kunt helemaal niet tegen wijn,’ zei Maria.

Ik had Kelvin nog nooit wijn zien drinken. Met iedere slok die hij nam, werd hij vrolijker. Het ene verhaal na het andere rolde uit zijn mond, tot ze ongeloofwaardig klonken.

‘We waren de netten aan het inhalen en opeens zegt mijn maat: “Mijn trouwring is weg.” Dat gaf natuurlijk gedonder thuis. Zijn vrouw kon me een partij boos worden. Echt. Hij had nog geluk, want hij had ook zijn vinger kwijt kunnen raken als die ring aan het net was blijven haken. Nooit zonder handschoenen werken. Wist hij wel, maar ja, vissers zijn eigenwijs. En moeten jullie eens raden wat er twee jaar later gebeurde, toen hij niet meer aan boord werkte.’

‘Wat dan?’ vroeg ik.

‘We haalden een vangst binnen.’

‘En toen vonden jullie de ring in de maag van een vis,’ zei Johanna.

‘Nee, bijna,’ zei Kelvin.

‘De ring zat om het lijf van een diklipharder,’ zei Maria.

‘Ja, inderdaad. Een harder had zijn kop door de ring gestoken, was gegroeid en kwam klem te zitten. We hebben de ring met vis en al teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar.’

‘Die zal blij geweest zijn,’ zei ik.

‘Hij is nog niet klaar, hoor,’ zei Maria.

‘Nee, inderdaad, want mijn maat was inmiddels gescheiden. Hij maakte de vis schoon en ...’

‘... vond een oorbel in de maag van de vis,’ vulde Maria aan. ‘Pa, dat gelooft toch niemand?’