Luisteren: Het Handboek

101 Luistervaardigheden In 1 Boek

Eerste druk, september 2023

© Rubin Alaie, Het NLP College
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm en op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van de auteur.

ISBN
9789493347137

Colofon
Auteur & uitgever: Rubin Alaie, Het NLP College
Foto omslag: Unsplash, Pexels & Pixabay
Foto’s binnenwerk: Unsplash, Pexels & Pixabay

Bronvermelding
Voor de totstandkoming van dit boek is gebruik gemaakt van onderzoek & persoonlijke ondersteuning van docenten in dit vakgebied, onder andere: Saskia Janssen, Peter Dalmeijer en dr. Vincent van der Burg PhD. Met extra dank aan: Saskia Janssen, Peter Dalmeijer & Vidarte.

Inhoudsopgave

Inleiding

Zo werkt dit boek

Extra steun bij dit boek

Kerndeel van dit boek

Luisteren – 29 tips om je luistervaardigheden te optimaliseren [Lijst]

Tip 1: Betere luistervaardigheden? De #1 tip is: wees stil, laat uitpraten en geef niet te snel advies

Tip 2: Onderbreek mensen nooit als ze praten

Tip 3: Wacht twee seconden voor je antwoord geeft

Tip 4: Oordeel ondertussen niet

Tip 5: Zeg “Ga door, vertel…”

Tip 6: Vraag door met interesse

Tip 7: Rot op met ongevraagde adviezen en positiviteit

Tip 8: Heb juist tolerantie en medeleven

Tip 9: Luister met compassie dus met één doel: de ander helpen zijn hart te legen

Tip 10: Denk niet over wat jij straks zou kunnen zeggen als het jouw beurt is om iets te zeggen

Tip 11: Luister met je lichaam, dus behandel communicatie niet als digitale tekst

Tip 12: Wees inductief, dus geef niet zelf oplossingen maar vraag wat de ander zou bedenken

Tip 13: Wees zelfs niet gretig om advies te geven als de ander jou daarom vraagt, maar verhelder de vraag

Tip 14: Luister met een open mind – met oprechte interesse en nieuwsgierigheid

Tip 15: Ga er eventueel extra diep op in met analyses

Tip 16: Kom later nog eens terug op wat je gesprekspartner vertelde

Tip 17: Slik je trots in en zeg sorry als je een luister-fout hebt gemaakt

Tip 18: Gebruik de parafrase-techniek

Tip 19: Gebruik de echo-techniek voor meer kans op een match

Tip 20: Gebruik utilisatie

Tip 21: Benoem ook de emoties van de ander

Tip 22: Wees alert, wakker, aanwezig en sta aan

Tip 23: Verdiep je in socratische gespreksvoering

Tip 24: Voorkom letterlijk ruis door te vragen of onduidelijke stukken herhaald kunnen worden

Tip 25: Maak oogcontact

Tip 26: Maak liever een luister-afspraak dan dat je nu half gaat luisteren

Tip 27: Weet welke coachvragen je allemaal zou kunnen stellen

Tip 28: Negeer jezelf… haast alsof je niet bestaat

Tip 29: Zorg ervoor dat je geen invullingen maakt bij serieuze gesprekken

Empathisch vermogen vergroten: voorbeelden en tips voor inlevingsvermogen

Wat is empathie? Korte uitleg (betekenis empathisch vermogen)

Waarom zou je empathie moeten ontwikkelen?

Empatisch vermogen ontwikkelen: hier vind je de eerste tips om empathie te leren

Tip 1: Onderzoek nieuwsgierig hoe het is om in de schoenen van de ander te staan

Tip 2: Gebruik deze NLP-vragen om in de huid van de ander te stappen

Tip 3: Wil je empathie tonen? Vermijd dan giftige positiviteit

Tip 4: Ga niet oordelen, maar laat juist alles erkennen en voelen

Tip 5: Bied een luisterend oor

Tip 6: Voel mét die persoon, voel niet vóór die persoon

Tip 7: Wees een spiegel

Tip 8: Doe deze concrete handelingen om empathie te tonen

Empathie-oefening voor het ontwikkelen van empatisch vermogen, oftewel inlevingsvermogen: ‘Try another person’s life’

Wat Is Giftige Positiviteit? En Hoe Moet Het Dan Wél?

Wat is giftige positiviteit?

Voorbeelden van giftige positiviteit

Waarom is giftige positiviteit ongewenst?

Wat moet je dan wel doen in plaats van giftige positiviteit?

Tip 1: Zet iedere oplossing voorlopig uit je hoofd: moedig juist het klagen aan

Tip 2: Toon begrip en verken juist de negatieve situatie met belangstellende vragen

Tip 3: Bied empathie en een luisterend oor

Waarom dit veel beter is: kwetsbaarheid schept een band voor het leven

NIVEA: Niet Invullen Voor Een Ander (gebruik deze 7 effectieve tips)

Tip 1. Geef feedback via het feitelijke feedback-model

Tip 2. Pas op met ‘gedachten lezen'

Tip 3. Oefen met niet oordelen

Tip 4. Oefen jezelf in observeren (zintuiglijk waarnemen)

Tip 5. Weet dat je soms gerust wél een interpretatie/invulling mag geven

Tip 6. Kalibreer, en zelfs dat zegt niks over hoe iemand zich voelt… Vraag het gewoon!

Tip 7 – Als je niet mag invullen, wat moet je dan wél doen? Zet je luistervaardigheden in

Ongevraagde Mening & Advies (OMA) Wees Geen Betweter (Irritant!)

Wat is ongevraagd advies?

Waarom moet je per direct ophouden met ongevraagd advies?

Maar… anderen helpen is toch juist iets goeds?

En ongevraagde meningen? Daar valt nog iets voor te zeggen…

Voorbeelden van ongevraagd advies

Omgaan met het ontvangen van ongevraagd advies

Nog niet overtuigd om je neiging van ongevraagd advies te dumpen? Lees Dale Carnegie's boek

Niet oordelen? Met deze 19 tips lukt het je eenvoudig!

Wat is niet oordelen? Laten we eerst kijken naar wat oordelen is…

Hoe doe ik dat? Niet oordelen over anderen (en mezelf)?

Tip 1 – Kijk niet naar de conditionering, maar naar de mens

Tip 2 – Verwar het onbewust gedrag van mensen niet met wie ze zijn

Tip 3 – Raak verlost van je verstand

Tip 4 – Misleid jezelf niet met verhalen en gedachten (het ego) – Houd het bij de feiten door in het hier-en-nu te blijven

Tip 5 – Stop met ‘labelen'

Tip 6 – Wees geoefend in het niet-oordelen

Tip 7 – Ga ervan uit dat iedereen zijn best doet

Tip 8 – Leer de vaardigheid ‘Kalibratie'

Tip 9 – Stel vragen

Tip 10 – Observeer!

Tip 11 – Voel emoties en gevoelens zonder een tweede laag van oordeel erbovenop

Tip 12 – Wees je er enkel bewust van dat je aan het oordelen bent

Tip 13 – Begrijp de ander

Tip 14 – Zie hoe jouw oordeel een reflectie is over jezelf

Tip 15 – Ontwikkel de eigenschap van proactiviteit

Tip 16 – Train jezelf in acceptatie

Tip 17 – Heb lief: je zal altijd weer terugkeren naar liefde

Tip 18 – Wissel je verwachtingen in voor waardering

Tip 19 – Laat OMA thuis: Houd je mening en advies voor je

Observeren vs Interpreteren: Beste Oefeningen – Waarnemen zonder oordeel

Wat is observeren en wat is interpreteren?

Is observeren goed en interpreteren slecht?

Beter observeren? Verbeter je zintuiglijke scherpzinnigheid

Ons lichaam als ultieme tool om informatie te verzamelen door te observeren

Je wordt beter in observeren door het stretchen van je zintuiglijke scherpzinnigheid

Een aantal oefeningen om goed te worden in observeren, in plaats van interpreteren

Wat zijn de effecten van deze observatie-oefeningen?

Hoe mag ik deze oefeningen interpreteren?

Is er een doel bij deze observatie-oefeningen?

Moet ik nog ergens op letten?

Oefeningen

Waarnemingsoefening 1 – Gezichtsvermogen

Waarnemingsoefening 2 – Gehoor

Waarnemingsoefening 3 – Tast

Waarnemingsoefening 4 – Emoties

Waarnemingsoefening 5 – Reuk- en smaakzin

Observeren vs interpreteren: dat waren alle meest effectieve oefeningen

Wat Is De Socratische Methode? [Richtlijnen & Voorbeelden]

Inductieve vragen stellen als luistertool, hoe werkt dat?

Inductief leren betekenis: Outside The Box

Deductief leren betekenis: Inside the box

Tip 1: Inductief lesgeven? Beantwoord vragen zo min mogelijk zelf

Tip 2: Zo beantwoord je vragen op een inductieve manier…

Tip 3: Stel coachende vragen om iemand iets op inductieve wijze te laten leren

Tip 4: Doe als trainer nooit meer moeite dan de student

Tip 5: Inductief lesgeven? Onderwijs dan ook op onderbewust niveau

Tip 6: Bemoedig de leerling om het op zijn/haar eigen manier te doen

Tip 7: Leer je leerlingen met keuzes te werken

Tip 8: Nodig de groep uit om hun vragen voor zichzelf te beantwoorden

Tip 9: Geef individuele complimenten

Tip 10: Laat de leerlingen testen, ontdekken en zelf controleren of iets werkt

Tip 11: Zorg voor patroononderbrekingen

Tip 12: Schep een context waarin geleerd en ontdekt mag worden

Tip 13: Herken deductie in taal

Tip 14: Geef veel praktijkoefeningen

Tip 15: Moedig de studenten aan om een onderzoekende houding te hebben

Tip 16: Kauw niks voor

Tip 17 – Betrek de rechter hersenhelft

Tip 18 – Beloon vragen

Tip 19 – Maak gebruik van oplossingsgericht werken

Tip 20 – Zet perifeer zicht aan

De #1 vragentool om te luisteren met chirurgische precisie - Het Meta Model: Taalpatronen-Overzicht [Uitleg & Alle Vragen]

Lees eerst eens onderstaand verhaal…

Het metamodel zorgt voor transparantie en verwijdert ruis in communicatie

Meer mogelijke effecten van het metamodel

Metamodel-vragen die je kunt stellen: laten we beginnen met de light-modellen

Meta model ultra light #1: Een ‘loop' van de twee belangrijkste metamodel-vragen

Meta model ultra light #2: The Verbal Package

Meta model ultra light #3: gewoon downchunken, dus naar voorbeelden vragen

Meta model ultra light #4: het ‘verboden waarom-woord'

Meta model ultra light #5: alleen het woordje ‘specifiek' gebruiken

Meta model ultra light #6: de ander een'fatsoenlijke zin' laten maken

Meta model ultra light #7: ‘Wat bedoel je hiermee?'

Het metamodel in de diepte: Alle vragen…

Weglatingen

Generalisaties

Vervormingen

Meer metamodel (achtige) vragen

Opmerkingen bij het metamodel

Praktijkvoorbeeld van dit NLP-model

Hoe Socialer Worden? 44 Tips [Sociale Vaardigheden Verbeteren]

Tip 1 – Sociaal zijn? Vermijd dan de volgende gespreksonderwerpen

Tip 2 – Socialer overkomen? Vraag de ander om iets kleins voor jou te doen (Het Ben Franklin Effect)

Tip 3 – Beloon altijd het sociale gedrag van anderen

Tip 4 – Snap wat ‘viben' is

Tip 5 – Wees geoefend in ‘rapport maken'

Tip 6 – Luister met volle aandacht: Je bent uniek als je anderen jouw luister-cadeau kunt schenken

Tip 7 – Wees oprecht geïnteresseerd

Tip 8 – Stel de waarom-vraag

Tip 9 – Weet hoe je moet doorvragen

Tip 10 – Vraag naar voorbeelden en gebruik het meta-model om meer interesse te tonen

Tip 11 – Je kunt ook het tegenovergestelde van bovenstaande tip doen

Tip 12 – Denk niet aan jezelf (ego)

Tip 13 – Denk een beetje aan het ego van de ander: gebruik de naam van de ander (geavanceerde tip)

Tip 14 – Geef oprechte complimenten vanuit warmte en bewondering voor de ander

Tip 15 – Niemand denkt echt mee met een ander, maar jij wel!

Tip 16 – Als je over een onderwerp niks weet, vraag er dan over

Tip 17 – Neem de tijd voor mensen: maak speciaal voor hen een afspraak

Tip 18 – Deel de dingen waar jij van geniet

Tip 19 – Je hoeft niet altijd sociaal te doen

Tip 20 – Kies en zorg voor jezelf: je bent leuker en socialer als je uitgerust bent

Tip 21 – Wees gevuld met (zelf)liefde

Tip 22 – Begrijp non-dualiteit: iedereen is gelijkwaardig

Tip 23 – Beoefen respect

Tip 24 – Introduceer mensen aan elkaar

Tip 25 – Sociaal zijn? Wees attent en voorkomend

Tip 26 – Heb compassie en empathie

Tip 27 – Wees opmerkzaam en scherp op iemands lichaamstaal

Tip 28 – Focus op de plek rondom je hart (bij jezelf blijven)

Tip 29 – Open je hart, dan ontstaat automatisch de meest mooie lach

Tip 30 – Over lachen gesproken, zo zet je hem in en zo veroorzaak je een lach…

Tip 31 – Wees dienstbaar: bied je hulp aan (en zorg voor samenwerking!)

Tip 32 – Zo ga je om met ongemakkelijke stiltes

Tip 33 – Heb stiltetolerantie

Tip 34 – Maak van dankbaarheid een gewoonte

Tip 35 – Roddel nooit: praat altijd positief over anderen

Tip 36 – ‘Speel gerust vals' met een notitie over de andere persoon

Tip 37 – Oordeel niet: begrijp de ander als hij/zij het ‘fout' heeft

Tip 39 – Kijk de ander recht aan, en niet vanuit een hoek

Tip 40 – Heb een (ietsje) hogere energie dan de ander: zo voeg je waarde toe!

Tip 41 – Laat OMA thuis en corrigeer anderen niet zomaar

Tip 42 – Wees een leider van muurbloempjes

Tip 43 – Haal herinneringen op met mensen

Tip 44 – Onthoud belangrijke gebeurtenissen van mensen en vraag ernaar

Tip 45 – Laat Chat GPT jou inspireren

Meer van Rubin Alaie

Inleiding

Dit boek is een verzameling met alle tools die je nodig hebt om waanzinnige luistervaardigheden te ontwikkelen. Als je deze vaardigheden en handvatten toepast, word je een warm, sociaal persoon waar iedereen graag mee wil omgaan.

Uiteraard beginnen we dit boek met direct 29 snoeiharde luistertips die je direct kunt toepassen. We behandelen dingen als: niet onderbreken, wel doorvragen, je eigen adviezen inhouden, je lichaam inzetten, parafraseren, utiliseren, emoties benoemen, alert zijn, contact maken, niet invullen en nog veel meer!

Het volgende hoofdstuk zoomt extra in op empathie. Dankzij empathie kunnen we namelijk op een dieper niveau luisteren en meeleven met iemand. Cruciaal om te leren, kunnen en doen.

Vervolgens gaan we uitgebreid in op het inhouden van jouw meningen, adviezen en giftige positiviteit. Jawel, het klinkt namelijk allemaal heel mooi, maar het heeft juist desastreuze effecten waarmee je eigenlijk totaal niet luistert.

Vervolgens gaan we in een aantal hoofdstukken extra verdiepen in de dingen die je moet weerstaan als je goed wilt leren luisteren: oordelen en interpreteren. Met een aantal praktische oefeningen gaan we onszelf met dit boek zelfs trainen om helder te observeren.

Tot slot bespreken we uitgebreid een aantal fantastische maar minder bekende tools om een goede luisteraar te worden: inductief communiceren en gebruikmaken van het Meta Model. Hiermee kun je met chirurgische precisie gaan luisteren naar iemand, zonder dat je zelf onnodige antwoorden geeft.

Om het boek luchtig af te sluiten, bespreken we aan het einde nog een groot aantal sociale vaardigheden die het karwei helemaal afmaken.

Er valt in dit boek dus genoeg te ontdekken over de prachtige vaardigheid van goed luisteren.

Zo werkt dit boek

De uitnodiging van dit boek is om iedere dag een les of inzicht van dit boek als intentie mee te nemen in je dag.

Met andere woorden: dit boek werkt als volgt…

Op sommige dagen geeft dit boek jou letterlijk een handeling die je gedurende die dag doet. Je mag de tool, techniek of tip toepassen zoals het in het betreffende hoofdstuk beschreven staat.

Op sommige dagen geeft dit boek je een inzicht. Dit inzicht kun je als intentie meenemen in je dag: je leest de tekst die bij de nieuwe dag staat en neemt dat mee als intentie in je dag.

Na een aantal maanden kun je vervolgens het verschil in jouw ontwikkeling opmerken.

Extra steun bij dit boek

Omdat jij de commitment hebt gemaakt om aan dit boek te beginnen en daarmee jezelf te ontwikkelen, bied ik je graag wat extra steun.

Kun je bijvoorbeeld een extra stok achter de deur gebruiken om met de inhoud van dit boek aan de slag te gaan? Je mag op verschillende manieren jouw ervaringen en voortgang met me delen. Dat kan bijvoorbeeld via de volgende wegen:

Je mag me altijd mailen op hallo@rubinalaie.nl met al je vragen. Ook kun je me uiteraard gewoon vertellen dat je met dit boek begonnen bent en wat je intentie is. Intenties komen namelijk altijd uit, dus deel het gerust met me!

Je kunt met de andere lezers van mijn boeken in contact treden door een account te maken en berichtjes te plaatsen op mijn lezerscommunity: ga naar community.hetnlpcollege.nl. Ik reageer sowieso op ieder bericht, evenals mijn andere enthousiaste lezers. Dus voel je welkom om mee te praten!

Je kunt ook op Instagram aan me laten weten hoe het met je voortgang gaat. Dat kan via mijn account @rubin_alaie

Kerndeel van dit boek

Welkom in de kern van dit boek. Hier deel ik de belangrijkste lessen en bites met je.

Ik nodig je uit om iedere dag een inzicht, challenge, tool of tip uit dit hoofdstuk te lezen en als intentie te nemen…

Luisteren – 29 tips om je luistervaardigheden te optimaliseren [Lijst]

In dit hoofdstuk leer je hoe je beter wordt in (actief) luisteren naar een ander. Bij het opbouwen van een verbinding met andere mensen, kunnen luistervaardigheden goed van pas komen. Luister dus goed naar deze tips en regels om de beste luisteraar te worden!

Tip 1: Betere luistervaardigheden? De #1 tip is: wees stil, laat uitpraten en geef niet te snel advies

Wat is nou de allerbelangrijkste tip als je goed wilt worden in luisteren? Je mond houden. Want het is leuk en aardig dat je allemaal empathische-zinnetjes hebt geleerd en dat je misschien wel mooie NLP-vragen stelt… maar soms moet je gewoon je mond dichthouden.

Als je alles steeds vult met je eigen gepraat, kun je niks horen van wat een ander te zeggen heeft.

Regelmatig kom ik met een aantal vrienden bij elkaar voor een mastermind-groep. Tijdens zo'n bijeenkomst mag iedereen om de beurt een kwartier lang vertellen hoe het met hem gaat. Wat we allemaal als het meest fijne aspect van de avond ervaren, is dat we lekker kunnen uitpraten.

Kennis wil een stem. Wijsheid wil luisteren. Een dwaas man denkt: dat weet ik al. Zo voorkomt hij dat hij nieuwe dingen ontdekt. Een wijs man denkt: ik ken het hele verhaal nog niet. Hij opent zichzelf voor nog meer wijsheid.

En wat doen mijn vrienden en ik terwijl die ene persoon aan het uitpraten is? We luisteren, knikken, tonen begrip, moedigen de pratende persoon aan om alles uit te drukken en laten onze adviezen en eigen ervaringen achterwege totdat de ander uitgepraat is. Dit is het grootste wat je kunt doen om je luistervaardigheden te verbeteren: less is more.

Het grootste communicatieprobleem is dat we niet aan het luisteren zijn om te willen begrijpen. We luisteren om te kunnen antwoorden…
– Stephen R. Covey

Laten we doorgaan met de beste luistertips om je luistervaardigheden te optimaliseren…

Tip 2: Onderbreek mensen nooit als ze praten

Weet je wat meester-luisteraars doen? En dan heb ik het over die mensen waar echt iedereen van houdt, omdat ze echt heel goed kunnen luisteren? Nou, dit dus: Nooit mensen onderbreken als ze praten. Mensen willen hun hart luchten en daar is een luisterend oor voor nodig. Meester-luisteraars onderbreken nooit (en laten zich ook niet onderbreken).

Weiger te onderbreken.

Tip 3: Wacht twee seconden voor je antwoord geeft

Meester-luisteraars pauzeren twee seconden voordat ze antwoorden. Je gezicht absorbeert en reageert… en dan pas antwoord je. Hierdoor weten ze zeker dat de andere persoon uitgesproken is… en je gesprekspartner zal dat ook merken en verwonderd zijn van jouw rust en respect.

Think before you speak. Een paar seconden de tijd vertragen. Niet roepen maar zwijgen.

Tip 4: Oordeel ondertussen niet

Oordeel niet over datgene wat de ander aan het vertellen is. Dit is niet alleen een essentiële luistervaardigheid, het is ook een prachtig cadeau dat je de ander geeft. Dat betekent onder andere dat je de andere persoon niet verwart met het verhaal over die persoon, oftewel de droom over wie de andere persoon is. Interpreteren is een van de grootste luisterfouten.

Communiceer niet vanuit je conditionering, oftewel verstand, want daarmee kun je geen verbinding maken, maar interpreteer je vooral. Oordeel niet te snel en interpreteer en verbind de woorden niet met associaties die je in het verleden hebt opgedaan. Wat bedoelt de ander echt? Houd dat clean, zonder inmenging van jouw associaties en oordelen.