Reflecteren: Het Handboek

De Mooiste Reflectiemethoden & Reflectievragen

Eerste druk, september 2023

© Rubin Alaie, Het NLP College
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm en op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van de auteur.

ISBN
9789493347236

Colofon
Auteur & uitgever: Rubin Alaie, Het NLP College
Foto omslag: Unsplash, Pexels & Pixabay
Foto’s binnenwerk: Unsplash, Pexels & Pixabay

Bronvermelding
Voor de totstandkoming van dit boek is gebruik gemaakt van onderzoek & persoonlijke ondersteuning van docenten in dit vakgebied, onder andere: Saskia Janssen, Peter Dalmeijer en dr. Vincent van der Burg PhD. Met extra dank aan: Saskia Janssen, Peter Dalmeijer & Vidarte.

Inhoudsopgave

Inleiding

Zo werkt dit boek

Extra steun bij dit boek

Kerndeel van dit boek

15 Beste Reflectiemethoden [Reflectievragen & Werkvormen]

Waarom reflecteer je?

Wanneer reflecteer je?

De beste reflectiemethoden

Methode 1 – Beantwoord de volgende vragen voor reflectie

Methode 2 – Het coach-model in het kort

Methode 3 – Affectieve reflectie

Methode 4 – De 3-staps reflectie

Methode 5 – Reflecteer door middel van de waarnemingspositie

Methode 6 – Een vrije reflectiemethode

Methode 7 – Een andere leuke reflectiemethode: de hand

Methode 8 – Reflecteren aan de hand van opdrachten/presentaties

Methode 9 – Gebruik ook deze open reflectievragen

Methode 10 – Stel tot slot een doel voor de volgende keer

Methode 11 – Een tussentijdse reflectie tijdens een trainingsperiode

Methode 12 – Evaluatie van de training zelf

Methode 13 – Reflecteren aan de hand van de structuur van de subjectieve ervaring

Methode 14 – Stel vragen aan anderen over jou

Methode 15 – Even uitzoomen en reflecteren op het grotere geheel: jouw leven

Na reflectie komt… actie! Stel een nieuwe intentie en kom in beweging

Het Levenswiel: Bekend Reflectiemodel

Wat is het Levenswiel (Wheel of Life)?

Hoe doe je dat stap voor stap? Het invullen van het levenswiel?

Stap 1: Geef cijfers voor je huidige situatie

Stap 2: Geef ook cijfers voor de gewenste situatie

Stap 3: Levenswiel invullen en tekenen

Stap 4: Brainstormen hoe je het meer in balans kunt krijgen

Stap 5: Executie & reflectie

Er zijn diverse modellen die een hiërarchie aanbrengen aan het Levenswiel

“Over De Streep” [Lijst Met Alle Vragen & Uitleg]

“Over de streep”: alle vragen en uitleg op een rijtje

Hoe werkt het spel?

Doel van deze werkvorm

Voorbereiding van de werkvorm ‘Over de streep'

De speluitleg

Spelverloop

Einde van het spel

Nabespreken

Over de streep: alle vragen per leeftijdsgroep

Onder 9 jaar

Onder 12 jaar

Ouder dan 12

Ouder dan 16

Boven de 20

Stel Deze Goede Levensvragen [Lijst]

Stel jezelf (en anderen) deze meest essentiële levensvragen

Stel jezelf (of anderen) deze 3 belangrijkste levensvragen

1. Is de dood het einde, of gaat het ‘leven’ daarna verder?

2. Waarom ben ik op aarde?

3. Gebeurt alles met een reden?

Stel jezelf ook deze belangrijke levensvragen

Waarom levensvragen?

Levensvragen stellen vereist lef

Veranderingen door de tijd heen

Levensvragen: de moeilijke keuze

Mensen houden niet van verandering

Je door anderen laten bevragen

660 Leuke, Diepe & Originele Vragen Om Iemand Te Leren Kennen

We beginnen met de top 7 meest kwetsbare vragen om te verbinden [Vragen-set 1]

Gebruik deze leuke vragen over iemands persoonlijkheid & eigenschappen [Vragen-set 2]

Directe vragen over persoonlijkheid en karakter

Indirecte vragen over persoonlijkheid en karakter

Vragen over kernkwaliteiten en vaardigheden

Gebruik deze attente vragen om interesse te tonen in het nu [Vragen-set 3]

Vragen om spontaan uit interesse in te checken bij de ander

Vragen om iemands kant van het verhaal te horen

Vraag naar emoties zoals blijdschappen, angsten en verlangens [Vragen-set 4]

Vragen over verlangens en blijdschappen

Vragen over geluk

Vragen over onzekerheden

Vragen over zorgen, stress en angst

Vragen over sombere of zware gevoelens en moeilijkheden

Vragen over nostalgische en verbindende gevoelens

Meer vragen over emoties en bijbehorende gedachten

Spannende, diepere filosofische vragen om te stellen [Vragen-set 5]

Vragen over de wereld

Onwaarschijnlijke hypothetische vragen

Vragen over levenslessen

Vragen over gezondheid

Vragen over kernwaarden

Vragen over drijfveren

Drijfveren vertalen naar concrete acties en voorbeelden

Meer filosofische vragen

Vaag om het advies en de mening van de ander [Vragen-set 6]

Spannende vragen over mensen en drama [Vragen-set 7]

Vragen over conflict

Vragen over cringe

Meer dramavragen

Originele vragen over de jeugd van de ander [Vragen-set 8]

Vraag naar familie en vrienden [Vragen-set 9]

Vragen over familie

Vragen over vrienden

Meer vragen over naasten en dierbaren

Ook over werk of studie kun je originele vragen stellen [Vragen-set 10]

Leuke vragen over hobby's [Vragen-set 11]

Andere grappige vragen met positieve emoties [Vragen-set 12]

Stel deze originele vragen over verliefdheid, relaties en seks [Vragen-set 13]

Vragen over verliefdheid

Vragen over relaties en liefde

Vragen over liefde

Vragen over seks

Iemand écht beter kennen? vraag naar passies, ambities en levensmissie [Vragen-set 14]

Vragen over passie

Vragen over missie

Vragen over dromen en doelen

Vragen over wat je concreet gaat bereiken en doen

Meer vragen over dromen

Vragen over bijdragen

Reflectievragen [Vragen-set 15]

Zelfreflectie-vragen over jezelf

Vragen over reflectie van anderen op jou

Reflectievragen over andere mensen

Reflectievragen voor dankbaarheid en stilstaan bij successen en groei

Reflectievragen over wat anders mag

Ieder ander model zit vol met interessante vragen [Vragen-set 16]

Het model van de logische niveaus

Het levenswiel

Andere goede modellen met super interessante vragen

Gekke vragen: Dilemma op dinsdag [Vragen-set 17]

Spel-vorm: Het Waarheidsspel (Waarheidsvragen: uitstekend voor een date!)

Bang voor ‘interview-modus'? Tips om dit te vermijden tijdens het stellen van date-vragen…

De beste vragen om iemand te leren kennen… zijn helemaal geen vragen

De beste vragen voor dates: de bekende 52 vragen om verliefd te worden

Het geheim van deze leuke vragen: onthoud ze niet voor je date!

Kwetsbaar

Schaamte

Verlangens

Wat als

Verbinding

Lief

Dankbaar

Verleden

Familie

Zelfreflectie

Diepe emoties

Normen en waarden

Eerlijkheid

De 253 beste vragen voor stelletjes

Vragen over elkaars voorkeuren en verlangens

Liefdestalen en genegenheid

Samen tijd doorbrengen en activiteiten

Communicatie en ondersteuning in de relatie

Toekomstige plannen en herinneringen

Seks

Vragen over jullie toekomst

Toekomstplannen en doelen

Avonturen en reizen

Thuis en vrije tijd

Vragen over elkaars mening

Inzicht in Relaties

Relatiedynamiek en Gedrag

Relatie en Cultuur

Vragen over vroeger

Eerste indrukken en attractie

Herinneringen en reflectie

Drama-vragen

Eerlijkheid en openheid in de relatie

Conflicten en uitdagingen in de relatie

Vragen over gevoelens

Vragen voor reflectie op elkaar als individu

Verandering en Groei in de Relatie

Inzicht in Elkaars Perspectief

Zelfreflectie en Persoonlijke Groei

Waardering en Genegenheid

Romantische Gebaren en Momenten

Persoonlijkheids- en Karakterwaardering

Relatieverbetering

Vragen voor reflectie op jullie relatie

Relatie Versterken

Uniekheid van de Relatie

Sterktes en Zwaktes

Communicatie

Uitdagingen en Overwinningen

Romantiek

Groei en Evolutie

Relatie Vragen en Gedachten

Relatie Reflecties

Ondersteuning en Comfort

Geschenken en Waardering

Complementariteit en Compatibiliteit

Relatie Metaforen

Persoonlijke Rol in de Relatie

Levenslessen en Ervaringen

Wie doet het meest waarschijnlijk x?

Vergelijking van karaktereigenschappen:

Vergelijking van huishoudelijke gewoonten:

Vergelijking van romantische initiatieven:

Vergelijking van avontuurlijke geest:

Vergelijking van emotionele reacties:

Vergelijking van liefdesuitingen:

Liever A of B?

1. Persoonlijke groei en zelfontplooiing

2. Communicatie en eerlijkheid

3. Spontaniteit vs Planning

5. Tijd en activiteiten samen

6. Aard en temperament van de partner

Bonushoofdstuk: Top 20 IJsbrekers & Kennismakingsspellen Volwassenen [Werkvormen]

IJsbreker 1 – Wat kom je halen en wat kom je brengen?

IJsbreker 2 – Waarom ben je hier?

IJsbreker 3 – Twee waarheden, een sprookje

IJsbreker 4 – De massage-trein

IJsbreker 5 – Stel zoveel mogelijk vragen aan de ander (en introduceer deze persoon vervolgens)

IJsbreker 6 – Diepe óf grappige vragen zonder namenronde

IJsbreker 7 – Negeren VS Begroeten als beste vriend

IJsbreker 8 – Eye gazing-ijsbreker

IJsbreker 9 – Stel jezelf voor aan de hand van een metafoor

IJsbreker 10 – Simpele introductie-ijsbreker

IJsbreker 11 – Ga over de streep / links of rechts van de kamer als…

IJsbreker 12 – In tweetallen iets laten bespreken

IJsbreker 13 – De wind waait voor…

IJsbreker 14 – Nooit heb ik…

IJsbreker 15 – In stilte organiseren

IJsbreker 16 – Het memory-spel

IJsbreker 17 – Stel je voor aan de hand van de foto's op je mobiel

IJsbreker 18 – Vind zoveel mogelijk dingen die je gemeen hebt

IJsbreker 19 – Doe iets verbindends, zoals zingen en/of handen vasthouden

IJsbreker 20 – Gewoon luisteren naar je gesprekspartner

Meer van Rubin Alaie

Inleiding

Wat zijn de meest effectieve reflectievragen en -tools die je direct kunt gebruiken? Bijvoorbeeld op het werk, in teams, in relaties, in trainingen of voor jezelf?

In dit boek behandelen we doeltreffende reflectiemethoden en vragen. We beginnen met 15 direct te gebruiken werkvormen en setjes reflectievragen. Ook komen een aantal bijzondere modellen aan bod, zoals het Levenswiel, De Hand of de 3-Staps-Reflectie.

Echter, met de verschillende vragen in dit hoofdstuk kun je ook helemaal zelf een reflectiesessie vormgeven. Dat is de kracht van dit boek.

In de hoofdstukken daarna geven we je extra veel reflectievragen die je in specifieke situaties kunt gebruiken. Zo is de werkvorm “Over De Streep” ideaal voor in grote groepen. Deze werkvorm heeft zijn eigen hoofdstuk in dit boek.

In de overige hoofdstukken behandelen we zelfs reflectievragen voor vriendschappen. Deze kunnen echter ook in zakelijke bijeenkomsten gebruikt worden, omdat we met onze collega’s zéker ook persoonlijke connecties moeten maken om goed met ze samen te kunnen werken.

Tot slot vind je in dit boek zelfs reflectievragen voor stelletjes, evenals mooie levensvragen.

Zo werkt dit boek

De uitnodiging van dit boek is om iedere dag een les of inzicht van dit boek als intentie mee te nemen in je dag.

Met andere woorden: dit boek werkt als volgt…

Op sommige dagen geeft dit boek jou letterlijk een handeling die je gedurende die dag doet. Je mag de tool, techniek of tip toepassen zoals het in het betreffende hoofdstuk beschreven staat.

Op sommige dagen geeft dit boek je een inzicht. Dit inzicht kun je als intentie meenemen in je dag: je leest de tekst die bij de nieuwe dag staat en neemt dat mee als intentie in je dag.

Na een aantal maanden kun je vervolgens het verschil in jouw ontwikkeling opmerken.

Extra steun bij dit boek

Omdat jij de commitment hebt gemaakt om aan dit boek te beginnen en daarmee jezelf te ontwikkelen, bied ik je graag wat extra steun.

Kun je bijvoorbeeld een extra stok achter de deur gebruiken om met de inhoud van dit boek aan de slag te gaan? Je mag op verschillende manieren jouw ervaringen en voortgang met me delen. Dat kan bijvoorbeeld via de volgende wegen:

Je mag me altijd mailen op hallo@rubinalaie.nl met al je vragen. Ook kun je me uiteraard gewoon vertellen dat je met dit boek begonnen bent en wat je intentie is. Intenties komen namelijk altijd uit, dus deel het gerust met me!

Je kunt met de andere lezers van mijn boeken in contact treden door een account te maken en berichtjes te plaatsen op mijn lezerscommunity: ga naar community.hetnlpcollege.nl. Ik reageer sowieso op ieder bericht, evenals mijn andere enthousiaste lezers. Dus voel je welkom om mee te praten!

Je kunt ook op Instagram aan me laten weten hoe het met je voortgang gaat. Dat kan via mijn account @rubin_alaie

Kerndeel van dit boek

Welkom in de kern van dit boek. Hier deel ik de belangrijkste lessen en bites met je.

Ik nodig je uit om iedere dag een inzicht, challenge, tool of tip uit dit hoofdstuk te lezen en als intentie te nemen…

15 Beste Reflectiemethoden [Reflectievragen & Werkvormen]

Zoek je naar goede reflectiemethoden? In dit hoofdstuk vind je er een heleboel! Zo vind je in deze 15 werkvormen onder andere een reflectiemethode aan de hand van een vragenlijst. Verderop in dit hoofdstuk vind je andere unieke methoden en oefeningen waardoor je kunt leren reflecteren.

Waarom reflecteer je?

Aan het einde van iedere activiteit hoort reflectie. Je brengt meer kwaliteit naar je meetings, oefeningen, taken en persoonlijke ontwikkeling als je achteraf reflecteert. Deze daad op zichzelf is al erg helpend, én het gegeven dat je niet tijdens maar na de activiteit nabespreekt, helpt je om tijdens je bezigheid meer in het hier-en-nu te zijn en zo nóg meer kwaliteit naar je taken te brengen. In dit hoofdstuk leer je te reflecteren.

Wanneer reflecteer je?

Het liefst reflecteer je na iedere taak, meeting, workshop, les, prestatie of oefening, zodat je steeds weer blijft groeien. Naast dat je op individuele oefeningen reflecteert, doe je dat ook voor een hele bijeenkomst. Tot slot reflecteer je op de uitvoering van het opgegeven huiswerk. Dan is het belangrijk dat, wanneer de groep weer samenkomt, er een reflectie volgt op het huiswerk.

Reflectie hoeft trouwens niet altijd in groepen. Je kunt het ook individueel doen. In dat geval kun je de methodieken van dit hoofdstuk zien als een zelfreflectie-vragenlijst.

De beste reflectiemethoden

Laten we nu verder gaan met alle methoden voor reflectie…

Methode 1 – Beantwoord de volgende vragen voor reflectie

We beginnen met een variant op het coach-model als krachtige input voor een goede reflectiemethode:

Begin algemeen

Hoe ging het? Hoe vond je het?

Wissel ervaringen uit.

De intentie erbij pakken

Kijk terug naar de intentie die je aan het begin van de training hebt gezet. Welke verwachtingen had je en welke doelen had je gesteld?

Wat voor verschillen merk je op? Heb je bereikt wat je hoopte te bereiken? Reflectie op eigen vaardigheden: vergelijk jouw functioneren voorafgaand aan de training en aan het eind van de gehele training.

Wat is er gebeurd in de lessen? Wat wil je herinneren over je leerervaring, in de klas, met de andere deelnemers en in je leven als geheel?

Denk terug aan het moment waarop je besloot hieraan mee te doen. Wat voor verwachtingen had je? Wat hoopte je? Wat neem je mee uit het programma, als je überhaupt iets mee hebt genomen? Welke offers heb je gemaakt? Wat waren de kosten voor jou? Welke obstakels ben je tegengekomen, als ze er überhaupt waren, en wat heb je over jezelf geleerd tijdens het omgaan met deze obstakels? In het geval je gemotiveerd bent door te gaan met het oefenen, hoe ga je dan door met oefenen wanneer dit programma voorbij is?

Het leerrendement ontdekken

Wat heb ik geleerd of waargenomen aan mezelf door het doen van de oefeningen? Wat heb ik ontdekt (over mijn eigen gedragspatronen)?

Welke veranderingen en vorderingen heb ik opgemerkt bij mezelf?

Wat schonk deze oefening mij?

Leerrendement: wat ben ik aan het leren, als ik überhaupt iets aan het leren ben?

Waar ben ik het meest trots op? En op welke kleinere, minder voor de hand liggende dingen ben je trots?

Wat heb ik bereikt dat mij verraste?

Welke stappen heb je richting je grotere doelen gesteld, wat je van jezelf mag erkennen?

Wat kan ik doen om deze successen te erkennen en vieren?

Generalisatie: wat ga ik toepassen in de praktijk? Hoe?

De obstakels ontdekken

Bij huiswerk: hoe goed was het gelukt om er tijd voor vrij te maken?

Waar ben je tegenaan gelopen tijdens het huiswerk of de cursus? Wat zijn problemen en obstakels die ik ben tegengekomen?

Wat vond ik nog moeilijk (uitdagend) uit de aangereikte lesstof? Wat vond ik juist makkelijk? Wat zorgde daarvoor?

Ontdekken hoe de obstakels overwonnen kunnen worden

Hoe ben ik daarmee omgegaan?

Welke technieken of vaardigheden wil ik nog meer oefenen?

Welke vragen heb je nog?

De betrokkenheid scherpstellen

Hoe betrokken ben ik bij het programma?

Als ik het tot nu toe moeilijk vond, ben ik dan bereid om mezelf opnieuw te committeren voor de tweede helft van de training? Dit is een uitnodiging om te oefenen en om ieder moment als een nieuw begin te zien, een verse kans om volledig betrokken te zijn, volledig levend.